Yönetim sürecinde yöneticilerin sergilediği davranışların çalışanların motivasyonuna etkisi:Eğitim kurumlarında bir uygulama: Kadıköy örneği

Çalışanların motivasyonunun iş verimini doğrudan etkileyen bir faktör olduğu açıktır. Çalışanların motivasyonu üzerinde en önemli etkenlerden birisi de yönetici davranışlarıdır. Bu araştırma, bu gerçeklerden hareketle öğretmenlerin motivasyon düzeylerini ve yönetici davranışlarından memnuniyet düzeylerini ölçerek yöneticilerin öğretmenlerin motivasyonunu olumlu ve varsa olumsuz yönde etkileyen davranışlarını tespit etmek, motivasyonu artıran yönetici davranışlarının tanınmasına ve yaygınlaştırılmasına katkı sağlamak üzere yapılmıştır.Bu araştırmada ilköğretim ve liselerde görev yapan öğretmenlerin görüşlerine dayalı olarak, yönetici davranışlarından memnuniyet düzeyleri ve motivasyon düzeyleri öğretmenin cinsiyetine, yaşına, branşına, kıdemine, medeni durumuna, öğrenim düzeyine, okulda çalıştığı süreye, yöneticinin kadro durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir farklılık olup olmadığı incelenmiştir. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır.Araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Kadıköy ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi 26 ilk ve ortaokul, 77 lisede görev yapan 4237 öğretmen oluşturmaktadır. Bu doğrultuda ölçekler, bu evrenden tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilmiş toplam 308 öğretmene uygulanmıştır.Yönetici Davranışlarını değerlendirmek üzere Gündüz (2009) tarafından hazırlanan 49 soruluk Yönetici Davranışları Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek karar verme, planlama, örgütleme, iletişim, eşgüdümleme, etki, değerlendirme başlıklı 7 alt boyut ve 49 maddeden oluşmaktadır. Motivasyon düzeylerini belirlemek için ise yine Gündüz (2009) tarafından hazırlanan 18 maddelik Motivasyon Düzeyi Belirleme Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 15.0 paket programı kullanılarak demografik özelliklerin frekans ve yüzde değerleri incelenmiş, ölçeklerden alınan puanlara göre öğretmenin cinsiyetine, medeni durumuna ve branşına göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Bağımsız Gruplar T Testi, bu test ile anlamlı farklılık bulunduğunda dağılımın homojenliğini tespit etmek üzere Levene Testi, farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek üzere Tamhane's Sheffe Testi, öğretmenin yaşına, öğrenim düzeyine ve kıdemine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere Kruskal Wallis H testi ve bu test sonucunda anlamlı farklılık bulunduğunda farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek üzere Mann Whitney-U testi yapılmıştır. Öğretmenin okuldaki çalışma süresine göre puanların farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek için ANOVA (Tek Yönlü Varyans Analizi), müdürün kadro durumuna göre puanların farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek için Mann Whitney U Testi, Yönetici Davranışları ile Öğretmenlerin Motivasyon Düzeyi arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını tespit etmek için ise Pearson Momentler Çarpımı analizi uygulanmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında kodlanmış, SPSS 15.0 (Statistical Package for the Social Sciences) programında çözümlenmiş, anlamlılık minimum p<,05 düzeyinde sınanmış, diğer anlamlılık düzeyleri ayrıca belirtilmiş ve bulgular araştırmanın amaçlarına uygun olarak tablolar halinde sunulmuştur.Araştırma sonucunda Yönetici Davranışı Değerlendirme Ölçeği'nin planlama, örgütleme, iletişim, eşgüdümleme, etki, değerlendirme alt boyutlarında öğretmenin cinsiyeti, yaşı, branşı, kıdemi, medeni durumu, öğrenim düzeyi, okulda çalıştığı süre ve yöneticinin kadro durumunun etkili değişkenler olmadığı, karar verme alt boyutunda ise yaşa, öğrenim düzeyine, medeni duruma, branşa, kıdeme ve okuldaki çalışma süresine göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Yöneticinin Davranışları Değerlendirme Ölçeği'nin Planlama, Örgütleme, İletişim, Eşgüdümleme, Etki ve Değerlendirme alt boyutlarından alınan puanlarla Motivasyon Düzeyi puanları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bu alt boyutlardan alınan puanlar yükseldikçe motivasyon düzeyi puanları da yükselmektedir. Yöneticinin Davranışları Değerlendirme Ölçeği'nin Karar Verme alt boyutu puanları ile Motivasyon Düzeyi puanları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Araştırma sonunda öğretmenin cinsiyeti ve müdürün kadro durumu değişkenlerinin öğretmenlerin algıladığı yönetici davranışları ve motivasyon düzeyleri üzerinde anlamlı fark yaratacak düzeyde etkili değişkenler olmadıkları tespit edilmiştir. Kullanılan Anahtar Kelimeler: İlkokul, Ortaokul, Lise, Öğretmen, Yönetici, Davranış, Motivasyon