Yozgat florasındaki bazı kekik taksonlarının uçucu yağ bileşenleri ve antioksidan aktiviteleri

Bu çalışmada, Yozgat florasında kekik olarak bilinen taksonların uçucu yağ bileşenleri ve antioksidan aktiviteleri incelenmiştir. Toplamda yedi farklı kekik taksonu çiçeklenme döneminde toplanmış ve teşhis edilmiştir. Taksonların biri Origanum L. (O. vulgare L. subsp. gracile (K.Koch) Ietsw., üçü Satureja L.( S. cuneifolia Ten., S. hortensis L. S. wiedemanniana (Avé-Lall.) Velen ve geri kalan üçü Thymus L. (T. leucotrichus Hal., T. longicaulis C.Persl. subsp. longicaulis, T. sipyleus Boiss cinsi içerisinde yer almaktadır. Bitkilerin kurutulmuş örneklerinden su ile damıtıldı uçucu yağları GC-MS tarafından analiz edildi. Uçucu yağ verimleri % 0,12 (T. leucotrichus) ile % 1,55 (S. hortensis) arasında değişti. Yedi taksonun uçucu yağ bileşenlerinde majör bileşen O. vulgare için karyofilen (%14,78) ve germakren-D (%14,74), S. cuneifolia için karvakrol (%15,36), S. hortensis için timol (%37,94) ve γ-terpinen (% 21,34), S. wiedemanniana için β-terpinil asetat (%12,47) ve spatulenol (%10,01), T. leucotrichus için karyofilen (%23,28) ve karvakrol (%16,12), T. longicaulis için 1,8-sineol (%10,36), T. sipyleus için 1,8-sineol (%13,80), trans-karyofilen (%11,73) ve kafur (%11,51) tanımlandı. Kekik türlerini temsil eden karvakrol ve timol bileşikleri birlikte S. cuneifolia, S. hortensis, T. leucotrichus ve T. longicaulis taksonlarında, sadece karvakrol ise O. vulgare ve S. wiedemanniana taksonlarında tespit edildi. T. sipyleus'da bu bileşikler kaydedilmedi. Test edilen uçucu yağların DPPH radikallerini temizleme yeteneği %36,9 -88,9 arasında değişti. Standartlar arasından %89,2 ile askorbik asit en yüksek, %6,0 ile timol ise en düşükdü. Tüm kekik taksonların uçucu yağları timol ve bütilhidroksitoluen (BHT) (%24,2)'den daha yüksek aktivite gösterdi. S. hortensis ve S. cuneifolia taksonları karvakrol (%84,5) standartından daha yüksek antioksidan aktivite sergilerken, askorbik asitten daha düşük aktivite sergiledi. Trolox standartından ise S. hortensis, S. cuneifolia ve T. longicaulis daha güçlü antioksidan aktivite gösterdi. İlaç ve gıda endüstrisinde kullanım için en umut verici taksonlar olarak S. hortensis, S. cuneifolia ve T. longicaulis olabileceği düşünülmektdir.