Yozgat ilinde yetişen elma (Malus domestica) genotipleri ile bazı yerel ve yabancı çeşitlerin SSR markörlerle karakterizasyonu

Elma (Malus domestica), önemli yumuşak çekirdekli meyvelerden biridir. Elma genotipleri, ıslah çalışmaları için vazgeçilmez bir genetik materyaldir. Moleküler markörler, bitki popülasyonundaki çeşitlilik veya popülasyon içindeki bitki genotipleri arasındaki ilişkilerin tespitinde oldukça güvenilir tekniklerdir. SSR (Basit Dizi Tekrarları) markör tekniği kullanılarak daha kısa sürede ve daha güvenilir sonuçlarla genetik çeşitlilikler belirlenmektedir. Analizler sonucunda her bir SSR lokusu için 2 ile 16 arasında değişen toplam 187 allel tespit edilmiş ve ortalama allel sayısı 8 olarak belirlenmiştir. En yüksek allel sayısına BC226-SCAR lokusunda ulaşılmıştır. Genetik çeşitlilik sonucunda etkili allelerin sayısı (Ne) 1.17 (MD-EXP7SSR) ile 9.11 (CH02C06) arasında değişmektedir, ortalama değeri ise 4.67'dir. Gözlemlenen heterozigotluk (Ho), genotipler arasında 0.16 ile 1.00 arasında değişirken, ortalama değeri 0.70 olarak bulunmuştur. En yüksek heterozigotluk değeri (1.00), CH01H10, EMPC116, HI02D04 lokuslarında belirlenmiştir. Beklenen heterozigotluk (He), CH02C06 ve BC226-SCAR lokuslarında en yüksektir ve ortalama 0.72'dir. Lokusların polimorfizm bilgi içeriği (PIC) değerleri genetik çeşitliliği ve markörlerin ayırım gücünü gösterir. Bu çalışmada, PIC değerleri 0.14 (MDEXP7SSR) ile 0.88 (CH02C06, BC226-SCAR) arasında değişmektedir. UPGMA yöntemi ile elde edilen dendogram ve PCoA grafiği birlikte incelendiğinde elma çeşitlerinin ve genotiplerinin iki farklı kümeye ayrıldığı daha sonra dört farklı alt kümelere bölündüğü saptanmıştır. Genetik benzerlik katsayıları, 0.14 ile 0.88 arasında değişmektedir. Dendrogram ile STRUCTURE sonuçları birbine çok benzemektedir. UPGMA, yapı analizi ve PCoA kullanılarak incelenen genel genetik farklılaşma modelleri birbiriyle uyumludur. Bu çalışma, Yozgat bölgesindeki elma genotiplerinin ve çeşitlerinin genetik çeşitliliğini ve ilişkilerini başarılı bir şekilde karakterize etmiştir. Bu çeşitlilik, bölgenin elma genetik kaynakları açısından zengin olduğunu ve ıslah çalışmaları için potansiyel teşkil ettiğini işaret etmektedir. 2024, 40 Sayfa Anahtar Kelimeler: : Elma, Malus domestica, SSR