Yozgat koşullarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşit ve hatlarının karakterizasyonu

Buğday, binlerce yıldan beri Anadolu'da insanların temel besin kaynaklarından birisi olmuştur ve günümüzde de en önemli tarımsal ürünlerinin başında gelmektedir. Araştırmada, yurtiçi ve yurtdışı kökenli 8 adet ekmeklik buğday çeşidi ile bunların melezlenmesinden elde edilmiş 7 hattın karakterizasyonunun yapılması amaçlanmıştır. Çalışma; 2023-2024 yetiştirme döneminde Yozgat Bozok Üniversitesi Yerköy Tarımsal Uygulama ve Araştırma İstasyonu'nda, tesadüf blokları deneme deseninde ve 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Astet, Bayraktar 2000, Esperia, Halis, Maden, Rebelde, Tosunbey ve Zlatoglava ekmeklik buğday çeşitleri ile F 5 kademesindeki 7 adet hat materyal olarak kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre genotiplerin başaklanma gün sayısı 108.3-121.7, bitki boyu 79.2-116.6 cm, bayrak yaprak ayası eni 1.28-1.59 cm, bayrak yaprak ayası boyu 10.8-19.4 cm, bayrak yaprak kın uzunluğu 16.9-22.7 cm, çıplak üst boğum arası uzunluğu 11.8-23.9 cm, metrekarede fertil başak sayısı 323.3-573.3 adet, başak uzunluğu 7.7-11.5 cm, başakta başakçık sayısı 18.0-22.5 adet, kılçık uzunluğu 5.6-9.3 cm, başak sıklığı 19.7- 25.8 adet/10 cm, başakta tane sayısı 30.0-54.5 adet, başakta tane ağırlığı 1.21-2.20 g, birim alan tane verimi 344.5-547.0 kg/da, hasat indeksi %30.2-37.9, bin tane ağırlığı 31.9-44.7 g, hektolitre ağırlığı 78.5-82.2 kg, protein oranı %15.0-18.6 arasında belirlenmiştir. Tane veriminde ebeveyn çeşitler ortalaması 388.1 kg/da olurken, hatlar 457.3 kg/da'lık ortalama ile ebeveyn çeşitler ortalamasının oldukça üzerinde verim performansı göstermiştir. Bayraktar 2000, Zlatoglava, Hat-1, Hat-2, Hat-4 ve Hat-7 tane verimi bakımından öne çıkan genotipler olarak saptanmıştır. Bu genotiplerin Yozgat'ın soğuk ikliminde yetişme potansiyelinin yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. 2025, xiii + 42 Sayfa Anahtar Kelimeler: Ekmeklik buğday, Çeşit, Hat, Tane verimi, Protein oranı