Yukarı Aras Havzası'nda otomatik kalibrasyon yöntemi ile çok kriterli hidrolojik modelleme ve tahmin çalışması

Değişen yağış-akış ilişkileri ve artan nüfusa bağlı doğan su ve enerji ihtiyacı su kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması gerektiğini göstermektedir. Bu nedenle kar ve su potansiyeli yüksek havzalar ile baraj rezervuarlarında hidrolojik model destekli planlama ve tahmin çalışmaları önem kazanmaktadır. Buralarda geliştirilecek erken uyarı sistemleri sayesinde taşkın/kuraklık gibi olaylar en aza indirilebilir ve etkin hazne işletimi yapılabilir. Su kaynakları yönetiminde ilk basamak havzadan gelebilecek suyu en doğru şekilde modellemek ve tahmin etmektir. Bu çalışmada kavramsal bir hidrolojik model (HBV) kullanılarak Yukarı Aras Havzası'nda yağış-akış modellemesi gerçekleştirilmiştir. Ancak modelin sadece çıktı olarak akımı temsil edebilmesinden ziyade içsel işleyişinin de doğru çalışması önemlidir. Bu aşamaları doğrulayabilecek en güvenilir yöntemlerden birisi uzaktan algılamadır. Uydulardan elde edilen kar ve toprak nemine ait görüntülerle çok kriterli bir hidrolojik modelleme yapısı oluşturulmuştur. Uydu ve yer gözlem verisi bulanık mantık çerçevesinde kurgulanarak Genetik Algoritma optimizasyon yöntemi ile kalibre edilmiş ve en uygun model parametre setleri bulunmuştur. Ardından sayısal hava tahmin verisi hidrolojik modele girdi oluşturarak havzada kısa vadeli akım tahmin çalışması yapılmıştır. Yapılan çalışmalar ve sonuçları, seçilen bölge üzerindeki kavramsal hidrolojik modelleme çalışmalarına bir örnek olup, kar ağırlıklı benzer havzalar için öncülük etme potansiyeline sahiptir.