Yukarı fırat havzası akım zaman serilerinin trendsel davranışı: aylık, mevsimsel ve yıllık ölçekte değerlendirme

Küresel iklim değişikliği, hidrolojik döngü üzerinde önemli etkiler yaratarak yağış rejimleri, buharlaşma, akım ve yeraltı suyu seviyeleri gibi hidrometeorolojik parametrelerde belirgin değişimlere yol açmaktadır. Bu bağlamda, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi açısından akım trendlerinin uzun dönemli analizi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Fırat Havzası'nda yer alan üç akım gözlem istasyonuna ait ortalama 60 yıllık akım verileri kullanılarak, hidrolojik zaman serilerindeki trendsel değişimlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, hem klasik hem de yenilikçi istatistiksel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Uygulanan yöntemler arasında Yenilikçi Şen Trend (YŞT), Yenilikçi Şen Trend Eğim (YŞTE), Mann-Kendall (MK), Spearman Sıra Korelasyonu (SSK) ve Ardışık Mann-Kendall (ARMK) yer almaktadır. Bu yöntemler aracılığıyla akım verilerinde istatistiksel olarak anlamlı eğilimlerin yönü (artan, azalan ya da durağan), eğilimlerin büyüklüğü ve zaman içerisindeki olası değişim noktaları analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, Fırat Havzası'ndaki hidrolojik değişkenliğin mekânsal ve zamansal dağılımını ortaya koymakta; havza ölçeğinde su yönetimi stratejilerinin geliştirilmesine ve iklim değişikliğinin bölgesel etkilerinin değerlendirilmesine katkı sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Trend analizi, Akım verileri, Yukarı Fırat havzası