Design, implementation, and evaluation of a process-based peer observation model for online instructors teaching English as a foreign language in higher education

Tüm dünyanın Aralık 2019'dan bu yana yaşadığı korona virüs salgını sırasında, yüz yüze öğretim yerini geçici olarak çevrimiçi öğretime bırakmıştır. Daha sonra Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarının çoğu, yüz yüze öğretimi çevrimiçi öğretimle birleştirerek dersleri harmanlanmış bir şekilde uygulamaya karar vermiştir. Olağan bir uygulama haline geldiği başka ülkelerdeki yararlı sonuçları giderek artan bir şekilde rapor edilmesine karşın, akran gözlemi ülkemizin yükseköğretim kurumlarında henüz yaygınlaşmamıştır. Aynı bağlamda geleneksel ve çevrimiçi öğretimde akran gözlemine odaklanan çok fazla çalışma bulunmamaktadır. Bu vaka çalışması, bu durumu göz önünde bulundurarak ve yükseköğretim kurumlarında İngilizce'yi yabancı dil olarak öğreten öğretim elemanlarının ilgilerini ve görüşlerini dikkate alarak İstanbul ilinde bulunan bir vakıf üniversitesindeki yabancı dil hazırlık programında iki dönem (Bahar 2019 ve 2020) boyunca hem geleneksel sınıf ortamında hem de çevrimiçi eğitim için yürütülmüş bir akran gözlemi modeline ilişkin tasarım, uygulama ve değerlendirme süreçlerini betimlemek için toplu vaka yöntemi deseni izlenerek ve sosyal biliş kuramı, sosyokültürel kuramın öğretmen öğrenmesine yaklaşımı ve öğretmen mesleki öğrenme kuramına dayandırılarak yapılmıştır. Çalışmanın ilk evresinde, Bahar 2019 döneminde akran gözlem programlarının yürütülmesinde deneyime sahip bir eğitim danışmanı (dışarıdan bir uzman, tez danışmanı) tarafından tasarlanmış ve sunulmuş bir atölye çalışmasını takiple, programda çalışan eğitmenler (n=14) gözlemek ve gözlemlenmek istedikleri konular dikkate alınarak ikili bir şekilde (n=7) eşleştirilmiştir. Daha sonra bu çiftler birbirlerinin sınıflarını gözlemlemişler ve gözlem öncesi ve sonrası toplantılara katılmışlardır. Bu evrenin sonunda tüm katılımcı eğitmenler deneyimlerini grubun geri kalanıyla paylaşmak için bir araya gelmişlerdir. Çalışmanın ikinci aşamasında veriler katılımcıların araştırmanın ilk evresine ve bir sonraki evrede süreci nasıl planlayacaklarına ilişkin görüş ve tercihlerini ortaya çıkarma amacı ile hazırlanan bir ilgi analizi formu kullanılarak toplanmıştır. Gözlem öncesi ve sonrası toplantıların ses (birinci döngü için) ve video kayıtları (ikinci ve üçüncü döngüler için) ile deneyim paylaşım günü toplantılarının video kayıtları ve araştırmacı tarafından bu toplantılarda tutulan notlar diğer veri toplama araçları arasında yer almıştır. Ayrıca, katılımcılardan (n=16) geleneksel sınıftaki ve çevrimiçi sınıftaki akran gözlemi deneyimlerini hem gözlemledikleri hem de gözlemlendikleri sınıfları göz önünde bulundurarak yansıtıcı günlük şeklinde yazarak karşılaştırmaları da istenmiştir. Çalışmanın sonunda ise gelecekteki uygulamalara ve araştırılan olgunun karmaşıklığına dair iç görülere yönelik öneriler verilmektedir. İlaveten, gelecek araştırmalar için pratik çıkarımlara da yer verilmiştir.