Yüksek performanslı çalışma sistemlerinin örgütsel performansa etkisi ve örgüt kültürünün aracılık rolü üzerine bir araştırma

Bu tezde "yüksek performanslı çalışma sistemleri", örgüt kültürü ve örgütsel performans arasındaki ilişkiler, Türk Bankacılık Sektöründe 654 beyaz yakalı çalışan üzerinde, yapısal eşitlik ve yapısal regresyon modellemesine dayanarak ve kesitsel veriler, objektif ve öznel performans ölçütleri kullanılarak araştırılmıştır. Ayrıca, örgüt kültürünün yüksek performanslı çalışma sistemleri-performans bağlantısındaki aracılık etkileri incelenmiştir. Çalışmanın temel hipotezi insan kaynakları sistemlerinin örgüt kültürü aracı değişkeni üzerinden daha yüksek performans seviyelerine yol açtığını veya performans değişimine katkıda bulunduğunu savunmaktadır. Araştırmanın temel bulguları olarak çalışanlarca algılanan yüksek performanslı çalışma sistemlerinin algılanan örgütsel performansı (AÖP) pozitif yönde, finansal performans göstergelerinden özsermaye kârlılık oranını (ROE) pozitif, net faiz marjı (NFM) ve TOBIN's Q'yu negatif yönde etkilediği saptanmıştır. Alt uygulamalar düzeyinde ise, finansal göstergelerdeki en yoğun etkiyi Performansa Dayalı Ücretlendirmenin sağladığı; yüksek performanslı çalışma sistemleri kapsamındaki uygulamaların tamamının örgütsel performansı etkilemediği, aralarındaki girift ilişkiler nedeniyle performans göstergelerine göre değişmekle birlikte her uygulamanın aynı yön ve şiddette olumlu etkisinin olmadığı; hatta bazı uygulamaların olumsuz etki yaptığı veya etkisinin olmadığı saptanmıştır. Örgüt kültürünün yüksek performanslı çalışma sistemleri-performans bağlantısındaki aracılık etkileri incelendiğinde dört örgüt kültürü boyutunun, yüksek performanslı çalışma sistemleri bütününün algılanan örgütsel performansa etkisinde aracılık etkisinin olmadığı, buna karşın bazı finansal performans göstergeleri açısından aracılık etkisine sahip olduğu saptanmıştır. Stratejik insan kaynakları yönetimi alan yazınında insan kaynakları yönetimi-performans bağlantısı için evrenselci perspektif yerine durumsal yaklaşımı destekleyen, örgüt kültürünün bu ilişkinin nedenselliğine katkı sağladığı da dikkate alındığında konfigürasyonel bakışın örgütsel performans ve örgüt kültürü farklılığı dikkate alınarak daha geçerli açıklama sunduğu ve sonuçlara ulaşılmasını sağladığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yüksek performanslı çalışma sistemleri, örgütsel performans, finansal performans, örgüt kültürü, yapısal eşitlik modeli