Yüksek şiddetli aralıklı egzersiz ile oluşan sıvı kaybı durumunun beyin hemodinamisi ve kognisyon üzerine etkisi

Sıvı kaybı fiziksel, fizyolojik ve bilişsel fonksiyonlar başta olmak üzere insan performansına ilişkin birçok özelliği olumsuz etkileyen bir strestir. Egzersize bağlı oluşan sıvı kaybı durumu güncel araştırmalarda merak konusu haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, egzersiz ile oluşan sıvı kaybı durumunun ön beyin hemodinamisi, bilişsel performans ve fiziksel performans üzerine etkilerinin araştırılmasıdır. Araştırmaya düzenli antrenman yapan 12 sağlıklı erkek katılımcı (yaş ort. 20.4, spor yaş ort. 8 yıl) dahil edilmiştir. Çalışma ~1% hipohidrasyon ve öhidrasyon koşulu olmak üzere iki oturum halinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara öhidrasyon oturumunda vücut ağırlığının ~%1'ine düzeyinde sıvı takviyesi verilirken hipohidrasyon oturumunda sıvı kısıtlamasına tabi tutulmuşlardır. Tüm oturumların başlangıç bölümünde vücut ağırlığı, kalp atım hızı hematokrit ölçümleri gerçekleştirilip ardından 2-geri bilişsel test protokolü uygulanmıştır. Bu testler egzersiz oturumları sonrasında tekrar edilmiştir. Egzersiz oturumlarında katılımcılar ilk olarak bisiklet ergometresinde 30 dk. submaksimal egzersiz seansına dahil edilmişlerdir. 15 dk.'lık geçiş arası sonrası ikinci oturumda modifiye sprint interval egzersiz(4x20sn., 2 dk. aktif dinlenme) uygulamasına tabi tutulmuşlardır. Egzersiz oturumları öncesi ve sonrası fNIRS yöntemi ile ön beyin hemodinamik cevapları kayıt altına alınmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde tekrarlanan ölçümler için varyans analizi (repeated measures ANOVA) uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak belirlenmiştir. Grup içi karşılaştırmalarda vücut ağırlığı, hematokrit düzeyleri, kalp atım hızı, zirve güç çıktıları ve algılanan zorluk düzeyleri arasında anlamlılık farklılık bulunmuştur(p=0,00-0,05). Gruplar arasında ise farklılık bulunmamıştır. Sonuç olarak ~%1 hipohidrasyonun ön beyin oksihemoglobin ve total hemoglobin, tepki süreleri, zirve güç çıktıları ve algılanan zorluk düzeyleri üzerinde ılımlı düzeyde bozucu etki oluşturduğu bulundu. Bu bilgiler ~1 hipohidrasyon koşulunun insan performansında bozulmanın başlangıç eşiği olduğunu düşündürmektedir.