Yüksek ve üst orta gelirli ülkelerde demokrasi ve ekonomik büyüme ilişkisi

Demokrasi ve ekonomik büyüme ilişkisi üzerine ilk çalışma 1959 yılında Lipset tarafından yapılmıştır. Literatürde ilgili konu üzerine yapılan çalışmalar üçe ayrılmaktadır. Demokrasi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki bağdaşma, çatışma ve şüpheci yaklaşım olarak gruplanmaktadır. Bu çalışmanın amacı demokrasi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin farklı gelir grupları üzerindeki etkisini incelemektir. Gelişmiş ülkeleri temsilen yüksek gelirli ülkeler, gelişmekte olan ülkeleri temsilen üst orta gelirli ülkeler kullanılmıştır. Çalışmada 2003-2018 yılları arası için yüksek gelir ve üst orta gelir grubu olmak üzere iki gelir grubu kullanılmıştır. Yüksek gelir grubu için 19 ülke ve üst orta gelir grubu için 14 ülke kullanılmıştır. Ülkeler coğrafi konumlarına göre her kıtadan en az bir ülke olacak şekilde tercih edilmiştir. Analizde kullanılan veriler Dünya Bankası Ekonomik Kalkınmalar Göstergeleri veritabanı ve Özgürlük Evi Endeksi'nden alınarak dengesiz panel veri analizi ile çözümlenmiştir. Analiz için Stata/IC 14.2, Evievs 9 ve Gauss v10 programlarından yararlanılmıştır. Kullanılan ekonometrik modelde GSYİH bağımlı değişken olarak kullanılırken; dışa açıklık, enflasyon, sivil özgürlük ve politik özgürlük bağımsız değişkenler olarak kullanılmıştır. Yüksek gelir grubu için sabit etkiler tahmincisi uygun görülmüştür. Aynı zamanda üst orta gelir grubu için de sabit etkiler tahmincisi uygun görülmüştür. Elde edilen sonuca göre, yüksek gelir grubunda sivil özgürlük ve politik özgürlük değişkenleri ile GSYİH arasında anlamlı ve pozitif ilişki mevcuttur. Öte yandan üst orta gelir grubu için sivil özgürlük ve politik özgürlük değişkenleri ile ekonomik büyüme değişkeni arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Üst orta gelir grubu için politik özgürlük ve ekonomik büyüme arasında negatif bir ilişki mevcutken; sivil özgürlük ve ekonomik büyüme arasında pozitif ilişki sonucuna ulaşılmıştır. Yüksek gelirli ülkeler için bağdaşma yaklaşımı desteklenirken; üst orta gelirli ülkeler için şüpheci yaklaşım desteklenmektedir. Bilgiler doğrultusunda varılan sonuç; üst orta gelirli ülkenin, yüksek gelirli ülke kategorisinde değerlendirilebilmesi için ilk olarak ekonomik anlamda ilerlemeyi hedeflemesi ardından demokratik sürece odaklanması daha doğru olacaktır. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Demokrasi, Özgürlük Evi Endeksi, Panel Veri Analizi.