Yükseköğretimde STEAM alanlarında öğrenim gören öğrencilerin yaratıcılık alanları ve kendilerini yaratıcılık açısından değerlendirmeleri

Amaç: Bu araştırmanın amacı yükseköğretimde STEAM alanlarında öğrenim gören öğrencilerin yaratıcılık alanlarını ve yaratıcılık açısından bireyin kendisini değerlendirmesini (cinsiyet, sanata yönelik ilgi, klasik ve felsefi eser okuma alışkanlıkları ve öğrenim gördükleri alan) çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Materyal ve Yöntem: Çalışma 2024-2025 eğitim öğretim yılının güz yarılında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Mühendislik Alanı (232 kız, 267 erkek), Fen Alanı (107 kız, 48 erkek), Güzel Sanatlar Alanı (69 kız, 55 erkek) ve Eğitim Alanı (148 kız, 55 erkek)'nda öğrenim görmekte olan toplam 981 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın örneklemi seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden amaçlı örneklemede yer alan ölçüt örneklemeye göre belirlenmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin toplanması amacıyla öğrencilerin yaratıcılık düzeylerini belirlemek için Sungur(1997) tarafından Türkçeye uyarlanan Raudsepp (1979) tarafından geliştirilen "How creative are you?- Ne kadar yaratıcısınız? ölçeği "Yaratıcılık Açısından Bireyin Kendisini Değerlendirmesi Ölçeği" şeklinde kullanılmıştır. Öğrencilerin yaratıcılık alanlarını tespit etmek için Kaufman (2012) tarafından geliştirilen, Kandemir ve Kaufman (2020) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan "Kaufman Yaratıcılık Alanları Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Bulgular: Kaufman Yaratıcılık Alanlarına yönelik bulgular incelendiğinde; Eğitim ve Fen Alanında "sanatsal yaratıcılık", Güzel Sanatlar Alanında "sanatsal performans alanında yaratıcılık", Mühendislik Alanında "akademik yaratıcılık" alt boyutlarının ortalaması yüksek çıkmıştır. Ölçeğin toplam puanına göre Güzel Sanatlar-Mühendislik ve Eğitim-Mühendislik alanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Cinsiyet değişkenine göre tüm alanlarda istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Sanata yönelik ilgi değişkenine göre; Eğitim, Fen ve Mühendislik alanlarında öğrenim gören öğrencilerin sanata yönelik ilgileri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır. Klasik ve felsefi eser okuma alışkanlığı değişkenine göre; Eğitim ve Mühendislik alanında öğrenim gören öğrencilerin klasik ve felsefi eser okuma alışkanlıkları istatistiksel olarak anlamlı fark göstermektedir. Yaratıcılık Açısından Bireyin Kendisini Değerlendirmesine ait bulgular incelendiğinde; Eğitim, Fen ve Güzel Sanatlar Alanı öğrencilerinin yaratıcılık açısından kendilerini değerlendirmesi ortalamanın üstündeyken, mühendislik alanı öğrencilerinin yaratıcılık açısından kendilerini değerlendirmeleri ortalamanın altında kalmıştır. Ölçeğin toplam puanlarına göre Fen-Mühendislik, Eğitim-Mühendislik ve Güzel Sanatlar-Mühendislik alanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Öğrencilerin kendi algılarına ilişkin yaratıcılık düzeyleri ile cinsiyetleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Sanata yönelik ilgi değişkenine göre incelendiğinde; mühendislik ve güzel sanatlar alanında öğrenim gören öğrencilerin sanata yönelik ilgileri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır. Klasik ve felsefi eser okuma alışkanlığı değişkenine göre incelendiğinde ise mühendislik alanında öğrenim gören öğrencilerin klasik ve felsefi eser okuma alışkanlıkları istatistiksel olarak anlamlı fark göstermektedir. Sonuç: Lisans düzeyinde farklı alanlarda öğrenim gören öğrencilerin yaratıcılık alanları ve yaratıcılık açısından kendilerini değerlendirme düzeyleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Öğrencilerin yaratıcılık açısından kendisini değerlendirmesi ve yaratıcılık alanlarına ait farklar öğrencilerin öğrenim gördüğü alan, sanata yönelik ilgileri, klasik ve felsefi eser okuma alışkanlıkları gibi bu farklılıkları etkileyen temel değişkenler olarak öne çıkmaktadır.