Yükseköğretimde uzaktan eğitime geçiş sürecinde ingilizce öğretimi: Bir temellendirilmiş kuram çalışması

Bu araştırmanın amacı, yüz yüze eğitimden uzaktan eğitime geçişte yabancı diller yüksekokulunda gerçekleştirilen İngilizce öğrenme-öğretme sürecinin hangi kavram ve genellemelerle açıklanabildiğini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda, çalışma nitel araştırma modellerinden sistematik temellendirilmiş kuram deseni üzerine yapılandırılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, 2022-2023 eğitim-öğretim dönemlerinde Kahramanmaraş ilinde bulunan bir devlet üniversitesinde uzaktan İngilizce öğrenme-öğretme sürecini deneyimleyen öğrenciler, öğretim elemanları, uzaktan eğitimden sorumlu rektör yardımcısı, uzaktan eğitim merkezi yöneticileri ve yabancı diller yüksekokulu yöneticileri oluşturmaktadır. Katılımcıların belirlenmesinde, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ve kuramsal örnekleme kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu", "Yarı-yapılandırılmış Görüşme Formları", "Uzaktan Yabancı Dil Öğrenme-Öğretme Sürecine İlişkin Dokümanlar" ve "Uzaktan Yabancı Dil Derslerine İlişkin Video Kayıtları" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizi, hatırlatıcı not yazımı ve oluşturulan diyagramlar ışığında açık, eksen ve seçici kodlamayı içeren sistematik tasarımın kullanılmasıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, yapılan açık kodlama sonucunda ortaya çıkan geniş kategoriler; aktif rol alan paydaşlar, kurumsal faktörler, motivasyon, sistemsel faktörler, zamansal etmenler, eğitim-öğretim bileşenleri, öğretim türü, iletişimsel faktörler ve yabancı dil öğretiminde yer alan değişkenler olarak belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, nedensel koşullar, çekirdek olgu, bağlam, araya giren koşullar, stratejiler ve sonuçlar olmak üzere toplam altı başlığı içeren eksen kodlama paradigması oluşturulmuştur. Dolayısıyla, bu araştırmada geliştirilen teorik model, nedensel koşullar (fiziki yetersizlikler, İngilizce dersinin yeterince öncelikli tutulmaması, senato kararının gereği, öğretim elemanı ders yüklerinin azaltılmasına yönelik çabalar) ortaya çıktığında ve bu koşullar çekirdek olguya (uzaktaki yabancı dil) etki ettiğinde, bağlamın (aktif rol alan paydaşlar, zamanlama, zaman aralığı, ilerleme, motivasyon, iletişim bariyerleri, yabancı dil öğretiminde yer alan değişkenler, hedef-içerik-ölçme ve değerlendirme) ve araya giren koşulların (kurum politikaları, kurum kültürü, kurum desteği, teknik problemler, kullanıcı kaynaklı durumlar, program yazılım servisi, öğretim türü) belirli sonuçların (İngilizce öğrenme-öğretme süreci ile baş etme, İngilizce öğretim süreci ve teknoloji arasındaki paradoks, belirsizliğin ortadan kalkmasına ilişkin umut, teknolojinin gerisinde kalma, yüz yüze eğitim talebi, uzaktan İngilizce öğretim süreçlerinin revizyonu, sosyal yaşamın etkilenmesi) tespit edilmesi sürecinde kullanılan stratejileri (süreç yönetimi, farklı iletişim kanalları, destek mekanizmaları, öğrenme-öğretme süreci, dijital içerik geliştirecek personel takviyesi) etkilediğini ortaya koymaktadır. Veri analiz sürecinin son aşaması olan seçici kodlamada kategorilerin tam anlamıyla birbirine bağlanması amacıyla bütünleştirme işlemi gerçekleştirilmiş ve yapılan analizler sonucunda, çekirdek olgu "Uzaktaki Yabancı Dil" olarak belirlenmiştir. Ayrıca, uzaktan İngilizce öğrenme-öğretme sürecini özetleyen görsel bir model sunularak çekirdek olgu ile diğer kategoriler arasındaki ilişkileri açıklayan teorik önermeler oluşturulmuştur. Son olarak, elde edilen sonuçların alanyazın ışığında bütünsel bir biçimde tartışılmasının ardından, uygulayıcılara, yapılacak araştırmalara, politika yapıcılara ve yöneticilere yönelik önerilerde bulunulmuştur.