Yuvarlakada kavşaklarda dönüş alanındaki gecikmelere göre kapasite değişimlerinin modellenmesi

Çalışmada; kapasite hesap yöntemleri, kavşak içinde yaşanan gecikmeler ve kavşak başarımı üzerindeki etkileri tartışılmaya çalışılmıştır. İlk olarak yuvarlakada kavşaklar ve kapasite hesap yöntemleri üzerine bir inceleme yapılmıştır. Kapasite hesap yöntemleri üzerini yapılan inceleme sonucunda; geometrik model ve analitik modelde, sürücülerin öncelik kurallarına uymadığı ters öncelik ve sınırlı öncelik durumlarında iyi sonuçlar alınmadığından, birleşimlerde yaya ve bisikletliler de göz önüne alındığında uygulanabilirliklerini kaybettiklerinden eklenik engelleyici akımlar (EEA) yöntemi çalışmanın devamında ülkemize uyarlanmaya çalışılmıştır. Mevcut yaklaşımlar değerlendirildikten sonra EEA modeli için yeni bir kapasite hesap formülü önerilerek model geliştirilmiştir. Çalışmada ayrıca İzmir'deki beş adet tek şeritli yuvarlakada kavşağa ait gözlemlerden yararlanılarak serbest araç oranı ve geçiş üstünlüğü katsayısı formülleri önerilmiştir. Gözlem değerleri, diğer çalışmalarda önerilen formüllerle elde edilen değerler ve çalışmada önerilen formüllerle hesaplanan değerler karşılaştırılmış, çalışmada önerilen formüllerden elde edilen değerlerin gözlem verileri ile uyum içinde olduğu görülmüştür. Çalışmanın son bölümünde, yaklaşım kolundaki sürücülerin ana akımdaki araçları yavaşlamaya veya durmaya mecbur ettiği sınırlı öncelik ve yaklaşım kolundan gelen akımın dönen akımdan daha büyük olması nedeniyle önceliklerin değiştiği ters öncelik durumlarında kavşak içinde de gecikmelerin yaşanılabileceği konusuna değinilerek bu durumun kavşak başarımı üzerindeki etkisi incelenmiştir.