Removing of organic matter, nutrients and micro pollutants from wastewater by a subsurface-flow constructed wetlands

Türkiye'de küçük yerleşim yerlerinin atıksularının arıtılmasında yaygın olarak kullanılan metotlardan biri yapay sulak alanlardır (YSA). Türkiye'de inşa edilen YSA'lar; proje, inşaat ve işletme aşamalarında yapılan bazı hatalar nedeni ile verimli bir şekilde işletilememektedir. Bu tez, Kâzımkarabekir (Karaman/Türkiye) ilçesinin atıksularını arıtan yüzeyaltı akışlı YSA'nın işletmeye alındığı ilk yılda ki performansının belirlenmesine odaklanmaktadır. Temmuz 2017 ve Mayıs 2018 arası 11 aylık sürede Kâzımkarabekir YSA tesisinde ham atıksudan ve YSA çıkışından alınan numunelerinde; KOİ, BOİ5, TN, TP ile ağır metaller, poli aromatik hidrokarbonlar ve farmasötikler gibi mikrokirleticilerin seviyeleri izlenmiştir. Organik madde, nütrient ve mikrokirletici gruplarında her parametrede farklı giderim verimleri belirlenmiştir. Organik madde giderim verimleri için; 136 mg/L giriş atıksu konsantrasyonuna sahip BOİ5 parametresinin YSA'da iyi giderildiği ve giderim veriminin %82,4 olduğu, 435 mg/L olan giriş KOİ konsantrasyonunun %42,4 verimle giderildiği belirlenmiştir. Nütrientler için giderim verimleri; ham atıksuda 4 mg/L olan TP parametresinde %37,9, 46,6 mg/L olan TN parametresinde %26,4 olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada mikrokirletici grubundaki ağır metaller için Ni, Cd, Pb ve Hg parametreleri izlenmiştir. 7527,5 ng/L giriş atıksu konsantrasyonuna sahip Ni parametresinde giderim verimi düşük ve %18,5 olarak tespit edilmiştir. 3215,8 ng/L atıksu konsantrasyonuna sahip Pb parametresinde giderim verimi %78 olarak tespit edilmiştir. Cd ve Hg parametrelerinde ise giderim verimlerinin sırasıyla %60 ve %54 olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada belirlenen PAH grupları için giderim verimleri; 114,7 ng/L giriş atıksu konsantrasyonuna sahip Naftalin için %34,8, 22 ng/L giriş atıksu konsantrasyonuna sahip Fluoranthene için %45,7 ve 9,8 ng/L giriş atıksu konsantrasyonuna sahip Benzo[k]fluoranthene için %33,6 olarak belirlenmiştir. Ayrıca Benzo[b]fluoranthene ve Benzo(a)pyrene için düşük giderim verimleri tespit edilmiştir. Farmasötik grubunda yer alan 17α-ethynyloestradiol ve 17β-estradiol parametrelerinin değerleri LOQ değerinin altında olduğundan atıksuda tespit edilememiştir. Giriş atıksu konsantrasyonu 1034,6 ng/L Diklofenak parametresi için giderim verimi %32,7 ve giriş atıksu konsantrasyonu 659,1 ng/L olan Karbamazepin parametresi için ise %46,9 olarak tespit edilmiştir. Kazımkarabekir YSA'nın işletmeye alındığı ilk yılda konvansiyonel parametreleri giderme yanında mikrokirletici gideriminde de etkin olduğu belirlenmiştir.