Zaman-değişen okun katsayısı ve belirleyenleri

İşsizlik oranı ile büyüme arasındaki ödünleme ilişkisini ortaya koyan Okun (1962)Yasası, toplam talep yetersizliğini ve ekonomideki atıl kapasitenin varlığını işsizliğin temel nedeni olarak görür. Literatürde işsizlik-büyüme ilişkisinin (Okun katsayısının), çeşitli ekonomik ve sosyo-kültürel faktörlerle, beklenmeyen olaylarla, krizler ve şokların etkisiyle zaman içinde değiştiğini gösteren çalışmalar mevcuttur. Bu durumun ülkeler arasında ve zamana bağlı olarak üretim, verimlilik ve işgücü piyasasının özellikleri gibi birçok nedenden ortaya çıkabileceği öne sürülmektedir. Okun katsayısının zaman-değişen (time-varying) yapısını belirlemek üzere literatürde, hareketli pencere en küçük kareler regresyon (rolling regression), pürüzsüz zaman-değişen parametre (smooth time-varying parameter), Bayesyen (bayesian) analizi, Markov rejim değişim (markov-switching) gibi çeşitli yöntemler kullanılmıştır. Bu tezde Okun katsayısının zaman-değişen yapısını irdelemek üzere farklı bir ampirik methodoloji, çok değişkenli otoregresif koşullu değişen varyans-dinamik koşullu korelasyon (DCC-GARCH) modeli, önerilmektedir. Bu amaç doğrultusunda DCC-GARCH yönteminin kullanılmasının bir avantajı, yöntemin hem işsizlik hem de büyüme serilerinin maruz kaldığı şokların kalıcı (persistent) olabileceğini ve varyanslarının zamana bağlı değişebileceğini dikkate almasıdır. Yöntem aynı zamanda, işsizlik ve büyüme ilişkisinde zaman-bağımlı volatiliteyi ve söz konusu volatiliteden kaynaklı sapmaları göz önüne almaktadır. Bu amaçla tezin ilk aşamasında, örneklemdeki gelişmiş ve gelişmekte olan 45 ülkenin her biri için 1990:1-2017:4 yıllarına ait çeyrek dönemlik büyüme ve işsizlik serilerine DCC-GARCH(1,1) modeli uygulanmıştır. Bunun sonucunda büyüme ve işsizlik oranının koşullu varyansları ve ikisi arasındaki koşullu korelasyon katsayısı tahmin edilmiş ve buradan hareketle her bir ülke için zaman-değişen Okun katsayısı elde edilmiştir. Tezin ikinci aşamasında ise Okun katsayısını etkileyen faktörler, parametre heterojenliğine izin veren ve yatay kesit bağımlılığını dikkate alan ikinci nesil heterojen panel veri modelleri ile incelenmiştir. Bu amaçla ortak korelasyonlu etkiler ortalama grup (CCEMG) modeli tahmin edilmiş ve verimlilik şoklarının zaman-değişen Okun katsayısını açıklamada anlamlı ve literatüre yakın sonuçlar ürettiği görülmüştür.