Zamanaşımına uğramış kambiyo senedinin hukuki niteliği ve kambiyo alacaklısının temel borç ilişkisine başvuru imkânı

Kambiyo senetleri, kural olarak tarafların arasında halihazırda mevcut olan temel borç ilişkisinin ifasını kolaylaştırmak veya temin etmek gibi amaçlarla düzenlenmektedir. Ayrıca bu senetler bağımsız ve ihdasi oldukları için kişiler arasında birbirine paralel iki ayrı hukuki ilişkinin oluşmasını sağlamaktadır. Kambiyo ilişkisi ve temel borç ilişkisi olarak anılan bu hukuki ilişkiler mücerretlik ilkesi kapsamında birbirinden bağımsız olsa da etkileşim halinde bulunmaktadır. Bu noktada karşımıza ifa uğruna edim, ifa yerine edim, teminat veya yenileme kavramları çıkmaktadır. Bir kambiyo senedi kural olarak ifa uğruna edim niteliği taşımaktadır. Fakat aksinin açıkça kararlaştırılmasının veya somut olayın farklı yönde yorumlanmasının önünde hukuki bir engel yoktur. Kambiyo senedinin ifa uğruna edim niteliğinde olması halinde alacaklı senet vasıtasıyla tatmin edilmediği sürece temel borç sona ermemektedir. Ayrıca doktrindeki hâkim görüş farklı olmakla birlikte alacaklının temel alacağa başvurabilmesi için kambiyo senedinin tahsiline yönelik çaba göstermesi veya herhalde poliçe/bono'da zamanaşımı, çekte ise ibraz süresinin sona ermesi gerekir. Temerrüt bakımından ise kambiyo senedi kapsamında başvurulacak kişinin temel borç ilişkisinin borçlusu olup olmadığına göre bir ayrım yapılmalıdır. Bu ayrım kapsamında kambiyo alacağının talep edilmesiyle yahut ihtar çekilmesi veya dava/takip açılmasıyla temerrüt gerçekleşecektir. Bu senetlerin temel borç ilişkisinin ispatındaki niteliği de oldukça önemlidir. Kambiyo senetleri temel borç ilişkisinin ispatı bakımından esasında delil başlangıcı niteliği taşımaktadır. Fakat ihtiyari kayıtlar bu niteliğin değişmesine neden olabilecektir.