Zayıf non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı tanısında sitokeratin 8/18 immun işaretleyicisinin yeri

Giriş ve Amaç: Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) kronik karaciğer hastalıklarının başta gelen nedenleri arasındadır. NAFLD spektrumu içinde basit yağlanmadan non-alkolik steatohepatit (NASH), ilerleyici fibroz, siroz ve HCC'ye kadar patolojiler yer almaktadır. NAFLD tanılı hastaların çoğu normal kilonun üzerinde olmasına karşılık %30 kadarının ise normal kiloda veya normal kilonun altında vücut ağırlığına sahip olduğu görülmektedir. Çalışmamızda zayıf NAFLD olarak tanımlanan bu hasta grubuyla zayıf olmayan NAFLD tanılı hastaların karaciğer biyopsi materyallerinde sitokeratin 8/18 boyanması açısından farklılık olup olmadığı araştırılmıştır. Materyal ve metod: Çalışmaya karaciğer biyopsisiyle kanıtlanmış NAFLD tanılı 30 hasta (BMI ≤ 25 kg/m2 olan 15 hasta ve BMI > 25 kg/m2 olan 15 hasta) dahil edilerek demografik, biyokimyasal ve histolojik özellikleri kaydedildi. Biyopsi materyalleri arşivden çıkarılarak immunhistokimyasal yöntemle sitokeratin 8/18 boyası uygulanarak tek hepatopatolog tarafından NAFLD için Brunt skorlama sistemi, NASH-CRN skorlama sistemi ve FLIP algoritmasına göre yeniden değerlendirildi. Bulgular: Hepatositlerde sitokeratin 8/18 işaretleyicisiyle patolojik granüler boyanma varlığı ile balonlaşma dejenerasyonu (r=0.461, p=0.027), FLIP algoritmasına göre lobüler inflamasyon derecesi (r=0.461, p=0.027), NAFLD aktivite skoruna göre lobüler inflamasyon derecesi (r=0.545, p=0.007), portal inflamasyon varlığı (r=0.525, p=0.010), yaş (r=0.534, p=0.009), cinsiyet (r=0.464, p=0.026), serum glukoz değeri (r=0.537, p=0.008), direkt bilirubin (r=0.523, p=0.022) ve HbA1c (r=0.758, p=0.029) düzeyleri arasında pozitif korelasyon varlığı, hemoglobin (r=-0.473, p=0.030) ve hematokrit (r=-0.437, p=0.047) düzeyleri arasında negatif korelasyon varlığı tespit edildi. Zayıf NAFLD grubu ile normal kilonun üzerindeki NAFLD grupları arasında sitokeratin 8/18 işaretletleyicisi boyanma varlığı veya boyanma patterni açısından anlamlı bir fark gösterilememekle beraber zayıf NAFLD grubunda karaciğer hasarı zayıf olmayan gruba göre daha ılımlı, serum trigliserid düzeyleri daha düşük (p=0.003) ve ALT değerleri daha yüksekti (p=0.031). Sonuç: Hepatositlerde sitokeratin 8/18 immun işaretleyicisi ile boyanma varlığının zayıf olan ve olmayan yağlı karaciğer hastalığı ayırıcı tanısında rolü olmamakla birlikte, granüler boyanma varlığı progresyonun bir göstergesi olabilir. Anahtar kelimeler: Zayıf NAFLD, sitokeratin 8/18, biyopsi, immunhistokimya