Zenânnâme'de kimlik kurguları: Geleneksel söylemin yeniden üretiminde bireysel arayışlar

On sekizinci yüzyıl mesnevilerinden biri olan Zenannâme, içeriği ve müellifinin üslubu itibarıyla özgün bir eserdir. Zenannâme'nin içeriği farklı etnik kökenlere mensup kadın kimlik kurgularının tasviri şeklindedir. Enderunlu Fâzıl bu kimlikleri kurgularken özgün bir mizahî ve mahallî üslup kullanmıştır. Zenannâme, özgün içeriği ve üslubuna karşın geleneksel bir alt metne sahiptir. Bu geleneksel alt metin, farklı kültürlerde karşılaşılan kadını ötekileştiren ve ikincilleştiren ataerkil bakış açısıyla oluşturulmuş sanat üretimini ifade etmektedir. Kadın kimlikleri alt metin olarak pek çok kültürde aynı temelde inşa edilmiş güncellemelerdir. Osmanlı yüksek zümre edebiyatı da bu kültürlerin bir halkasını teşkil etmektedir. Osmanlı yüksek zümre edebiyatındaki kadın kimlikleri, bu edebiyatın kuruluş ve yerelleşme dönemlerinde farklı nitelikleriyle öne çıkmıştır. Kuruluş aşamasındaki tercüme ve yarı tercüme özelliklere sahip eserlerdeki kadın kimlik kurguları ataerkil sanat üretimi bağlamında ideal tipler olarak inşa edilirken edebiyatta yerelleşme hareketiyle cinsel kimlikleri ile öne çıkan ve ataerkil kamusal alan için tehdit oluşturan kadın kimlik kurguları söz konusudur. Bu iki bakış açısı da ataerkil sanat üretimi bağlamında kadını ötekileştiren ve ikincilleştiren noktada temellenmiştir. Osmanlı yüksek zümre edebiyatında Zenannâme, geleneğin ikinci halkasına dâhildir. Edebiyatta yerelleşme hareketinin bir parçası olarak geleneksel bir alt metin üzerinde müellifin bireysel arayışları sonucunda kurgulanmış özgün bir içeriktir.