Zeynüddîn b. Hamdullah Müstevfî-yi Kazvînî'nin Zeyl-i Târîh-i Güzîde isimli eserinin tercüme ve değerlendirmesi

"Zeynüddîn b. Hamdullâh Müstevfî-yi Kazvînî'nin Zeyl-i Târîh-i Güzîde Adlı Eserinin Tercüme ve Değerlendirmesi" adlı Yüksek Lisans tezimizde Zeynüddîn b. Hamdullâh Müstevfî-yi Kazvînî'nin 1389-90/1399 yılları arasında yazdığı eseri Farsçadan Türkçeye tercüme edilmiştir. Farsça tarih yazıcılığı Sâmânî veziri Belamî'nin Târîh-i Taberî'yi Arapçadan Farsçaya tercümesi ile başlar. Moğolların Batı seferi ile İran coğrafyasına gelerek burada İlhanlı Devleti'ni kurması Farsça tarih yazıcılığına altın çağını başlatmıştır. Ata Melik Cüveynî, Reşîdüddin Hemedânî, Hamdullâh Kazvînî, Benâkitî, Abdullah Kâşânî ve Vassâf bu dönemde yetişen ve eserleri ile ölümsüzleşen kişilerdendir. Modern anlamda ilk dünya tarihi bu dönemde kaleme alınmıştır. Yine genel tarih kitaplarının yanı sıra dönem tarihi niteliğinde pek çok eser telif edilmiştir. Bunlardan biri de Zeyl-i Târîh-i Güzîde'dir. Celâyirli Devleti'nde yüksek mevkilere çıkan Zeynüddîn b. Hamdullâh Müstevfî-yi Kazvînî eserini gördükleri ve duyduklarının yanı sıra dönemin Mevlana Şemseddin gibi âlimlerinden öğrendiklerini de ekleyerek kaleme almıştır. Kazvînî İlhanlı Devleti hükümdarı Ebû Saʿîd Bahadır Han'ın ölümünden sonra İlhanlı Devleti'nin hâkimiyet sahasında varlık gösteren özellikle Celâyirliler ve Çobanoğulları arasında meydana gelen siyasi olayları anlatmıştır. Tezimizde 1341-42/1391-92 yılları arasında Azerbaycan, Irâk-ı Arab ve Irâk-ı Acem coğrafyasının tarihi hakkında bilgi veren bu kıymetli eseri Türkçeye tercüme ederek önemini ortaya koymaya çalıştık.