The volatile nature of theory of mind: Does mental state understanding depend on the characteritics of the target?

Bu çalışmada çocukların benzerlik algıları, dış grubun bireylerine yönelik önyargıları, tehdit algıları ve kendi kültürel grubuyla özdeşleme (sosyal kimlik) derecelerinin, zihin anlama becerisi ile ilişkisi araştırılmıştır. Araştırmada yaş aralığı 10-12 (Ortyaş = 11.66 yıl, S = .84) olan 214 çocuktan veri toplanmıştır. Çocukların zihin kuramı ve genel mantık yürütme düzeyleri 8 hikaye (4 zihin anlama, 4 genel mantık yürütme) ile ölçülmüştür. Çalışmaya katılan çocuklar rastlantısal olarak üç gruba ayrılmış, bir gruba Türk kültürüne ait isim ve nesnelerin bulunduğu hikayeler (içgrup), ikinci gruba Suriyeli karakterlerin ve Suriye kültüründe yaygın olan nesnelerin kullanıldığı hikâyeler (dışgrup), üçüncü gruba ise Hollanda/Norveçli karakterlerin ve o kültürlere özgü nesnelerin kullanıldığı hikayeler (dışgrup) verilmiştir. Benzerlik algısı, önyargı, ayrımcı davranış, tehdit algısı ve sosyal kimlik anketler ve bireysel ölçümlerle değerlendirilmiştir. Çocukların empati, dikkati kontrol, alıcı ve ifade edici dil becerileri ve dışgruplarla olan doğrudan ve dolaylı etkileşimi kontrol değişkenleri olarak ölçülmüştür. Çalışmanın bulguları, çocukların genel mantık yürütme düzeyleri açısından üç grup arasında anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. Zihin durumlarını anlama açısından ise, Türk karakterlerin olduğu hikayeleri okuyan gruptaki çocuklar, diğer iki gruptaki çocuklara kıyasla anlamlı şekilde daha yüksek performans göstermiştir. Benzer şekilde, Hollandalı/Norveçli karakterler ilgili hikayeleri okuyan gruptaki çocuklar, bireylerin zihin durumlarını Suriyeli karakterlerle ilgili hikayeleri okuyan gruptaki çocuklara kıyasla daha doğru anlamışlardır. Çalışmanın bir diğer bulgusu, Suriyeli karakterlerle ilgili hikayeleri okuyan gruptaki çocukların önyargı, ayrımcı davranış ve tehdit algısının, Hollandalı/Norveçli hikayeleri okuyan gruptaki çocuklara kıyasla daha yüksek olduğunu göstermiştir. Son olarak, hiyerarşik regresyon analizleri Suriyeli karakterlerle ilgili hikayeler okuyan çocukların dışgruba karşı olan gerçek tehdit algısı ve önyargısı arttıkça bu kişilerin zihin durumlarını anlamalarında hataların arttığını göstermiştir. Hollandalı/Norveçli hikayeleri okuyan gruptaki çocukların ise sadece sembolik tehdit algıları arttıkça dış grubun zihin durumunu anlamaları zorlaşmıştır. Farklı kültürlerden gelen kişilerin zihin durumlarının anlaşılması, o kültürden kişiler ile olumlu ilişkiler kurmak, düşmanca tutumların önüne geçilmesi ve azaltılması için önemlidir. Bu nedenle, mevcut çalışma dışgruplara karşı olan benzerlik algısı, önyargı ve tehdit algısının çocukların sosyo-bilişsel becerilerini nasıl etkilediğine dair bulgular sunması bakımından hem kuramsal olarak hem de uygulamaya yönelik sunduğu önermeler bakımından önemlidir.