Zihin, beden ve ruh şifasını aramanın sosyolojisi: Tamamlayıcı tıbbın kullanıcıları ve toplumsal ethos

Sağlık konusu, sağlığa yüklenen anlamlar ve sağlığın değişen doğası insan hayatında her zaman merkezi bir görüngü olarak karşılık bulmaktadır. Bu nedenle sağlığa yönelik geliştirilen her yeni yaklaşım, insan yaşamını doğrudan etkileyebilmektedir. Hastalıkların teşhis ve tedavi süreçlerinde çağlar boyu geleneksel, modern, tamamlayıcı, destekleyici, alternatif ve bütüncül olarak çeşitli isimlendirmeler adı altında bireylerin hastalıklara "çare arayışı"na farklı çözümler sunulmuştur. Bu çözüm yöntemleri karşısında bireylerin sergilemiş oldukları davranış ve tutumlar toplumdan topluma farklılık gösterebilmektedir. Karma araştırma deseniyle tasarlanan bu araştırma anket ve derinlemesine görüşme tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada, tamamlayıcı tıp ve tedaviler konusunda toplumun bilinç ve farkındalık düzeyi, tercih edilme durumu, tamamlayıcı tıbbın yeni biçimlerini kullanan bireylerin tecrübe ve deneyimleri, sağlık hizmetlerine karşı görüş, tavır ve tutumlarının nasıl olduğunun incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Antalya ilinde ikamet etmekte olan 400 bireyle anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra tamamlayıcı tedavi ve terapilerden biorezonans, meridyen terapi ve andulasyon terapiyi deneyimleyen 20 kişi ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen nicel verilerin analizinde, SPSS23 programı kullanılmış, frekans, ki kare, Anova ve regresyon tablolarına ve testlerine yer verilmiştir. Nitel verilerin analizinde ise MAXQDA2020 programı kullanılmış, kodlama, kategorileştirme ve temalaştırma işlemlerinden sonra veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Nitel verileri desteklemek amacıyla kişilerin yaşam anlatılarına da yer verilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre tamamlayıcı tıp ve tedavilerin bilinirliği, kullanımı ve etki boyutları hem nicel hem de nitel kısımda birçok farklı değişken üzerinden okunabilmektedir. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) Yönetmeliğinde yer alan tedavilerin bilinirlik düzeyi yönetmelikte yer almayan tedavilere kıyasla daha yüksektir. Bireylerin tedavileri tercih sebepleri ve tedavilerden gördükleri fayda genel olarak olumlu anlamda (sağlıklı kalma, alternatif çözümler, hayat kalitesini artırma vb.) değerlendirilmektedir. Bununla birlikte tedavilerin fiziksel (beden algısını güçlendirme, bedenini sevme, vücut formunda düzelme vb.) ve psikolojik olarak (ruhsal denge, yenilenmişlik, motivasyon, farkındalık vb.) bireylerde farklı etkilere sebep olduğu anlaşılmaktadır. Katılımcıların büyük çoğunluğu tamamlayıcı tıp ve tedavilerin geleceğinin iyi olduğunu düşünmekte, daha farklı tedavilerle bu alanın gelişeceğine dair güçlü bir inanç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Sağlık, Sağlık sosyolojisi, Tamamlayıcı tıp, Frekans tıbbı, Karma yöntem.