Ziya Gökalp'e göre din ve değişim

Ziya Gökalp, Türk toplumunun çeşitli sorunlarıyla ilgilenen ve bu konularda görüş bildiren öncü bir bilim insanı ve sosyologdur. Modern Türkiye'nin kuruluşundaki etkisi sebebi ile de ayrıca önemli bir kişiliktir ve bu önemini günümüzde de korumaktadır ve fikirleri hala tartışılmaktadır. Bu araştırmada, Gökalp'in ?din? ve ?değişim? konusuna bakışı, Gökalp'in din ve değişim konularını nasıl ele aldığı hususları incelenmiştir. Araştırmada incelendiği gibi Gökalp, dinin işlevlerini toplumsal bağlamda ele almıştır. O'na göre, din dinamik olarak değerlendirilmeli ve dogmatik, donuk biçimde ele alınmamalıdır. Bunlar toplumsal bilinçte gömülü olan ?örf? ile temellendirilmelidir. Buna göre Gökalp dini ele almada örf kurumundan yararlanmıştır. Bu bağlamda Gökalp, ?İçtimai Usulü Fıkıh? isimli bir teori geliştirmiştir. Bu teoride Gökalp dini hukuk olan şeriatın iki esasa dayandığını ileri sürmüştür: Nasslar ve Örf. Birincisi açık, sabit ve değişmez. İkincisi ise zamana göre değişebilir konumdadır. Araştırmada, dini konular ve onların metodolojik imkanı da incelenmiştir. Bu bağlamda din ve değişim arasındaki ilişki ele alınmıştır. Buna göre anlaşılmıştır ki, Gökalp yorumlarını dînî değil, sosyolojik temellendirmelere göre yapmıştır.