Ziyâî İsmail bin Ali Metâliü'l-Aliye fi Gurreti'l-Gâliye [1b-120a] giriş-metin-dizin

Biyografi ve tarih yazıcılığı Osmanlı Devleti'nde 15. yüzyıl itibariyle başlamış ve devletin son dönemine kadar devam etmiştir. Bu eserlerin yaygınlaşması tarihi ve edebi olayların açıklamasında oldukça önemli bir kaynak görevi görmüştür. Tezimizin konusu olan eser bizzat oğlu tarafından kaleme alınması Hekimoğlu Ali Paşa'nın hayatı hakkında ayrıntılı bilgiler içermesi yönünden tarihi ve edebi açıdan önemli bir eserdir.İncelediğimiz eser olan "Metaliü'l-Aliye fi Gurreti'l-Galiye" 1760 yılında İsmail Ziyaeddin bin Ali tarafından yazılmıştır. Eserde Osmanlı Devleti'nde sadrazamlık makamında bulunan Hekimoğlu Ali Paşa'nın hayatı ve yer aldığı devlet görevleri tarih kronolojisine sadık kalınarak ayrıntılı bir şekilde anlatılmaktadır. Eserin 5 adet yazılı nüshası bulunmaktadır. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi TY 2486 numaralı nüsha , İstanbul Üniversitesi TY 2349 numaralı nüsha , İstanbul Üniversitesi TY 1207 numaralı nüsha, İbnülemin Kitaplığı 3442 numaralı nüsha ve Viyana Devlet Kütüphanesi 1114 numaralı nüshadır. Çalışmamızın amacı Hekimoğlu Ali Paşa'nın hayatı üzerinden yaşadığı dönemin özelliklerinin daha iyi anlaşmasını sağlamak ve eserden yola çıkarak tarihi belgelerdeki dilin ve metnin içindeki şiirlerin edebi yönden önemini ortaya koymaktır. Çalışmamız giriş, metin, dizin-sözlük ve sonuç olmak üzere 4 ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde eser ve eserin nüshaları hakkında bilgi, eserin yazarı olan Ziyaeddin bin Ali'nin hayatı, Hekimoğlu Ali Paşa'nın hayatı, metindeki şiirlerin hangi nazım şekliyle, hangi şairler tarafından hangi vesileyle yazıldığı tespit edilmiş ve metin içinde aruz vezinleri bulunmuştur. İkinci bölümde İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi TY 2486 numaralı nüsha müellifin el yazısıyla yazıldığı için adı geçen nüsha esas alınarak metnin transkripsiyonlu metni hazırlanmıştır. Üçüncü bölümde metin içerisinde geçen Türkçe, Arapça, Farsça kelimelerin metnin içinde kullanıldığı anlamlar ve bu kelimelerin geçiş sıklığı istatistiksel olarak belirtilmiştir. Dördüncü bölümde metin hakkında tespit edilen sonuçlara yer verilmiştir. Kaynakça kısmında metnin çözümlenmesinde yararlanılan kaynaklara yer verilmiştir.