Zorunlu vatandaşlık davranışı ve teknoloji kaygısı ilişkisinin kuşak farklılıkları perspektifinden değerlendirilmesi

Bu tez, sağlık sektöründe görev yapan çalışanların sergilediği zorunlu vatandaşlık davranışları (ZVD) ile teknoloji kaygısı ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkileri, kuşak farklılıkları perspektifi çerçevesinde incelemektedir. Endüstri 4.0 ile ivme kazanan dijital dönüşüm süreci, sağlık sektörünü teknolojik yeniliklerin en yoğun biçimde uygulandığı alanlardan biri haline getirmiştir. Bu dönüşüm, sağlık çalışanlarını yalnızca mesleki sorumluluklarını yerine getirmekle kalmayıp, aynı zamanda yeni teknolojilere uyum sağlamayı gerektiren çeşitli rol ötesi görevleri üstlenmeye zorlamaktadır. Bu durum, çalışanların psikolojik ve davranışsal tepkilerinde kayda değer değişimlere neden olmaktadır. Çalışmanın temel amacı, gönüllülük esasına dayanmayan ve yönetsel ya da sosyal baskılarla ortaya çıkan ZVD'nin, çalışanların teknolojiye ilişkin kaygı düzeyleri ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Ayrıca, teknoloji kaygısının bu ilişkide aracı rol üstlenip üstlenmediği ve kuşak farklılıklarının düzenleyici etkisinin bulunup bulunmadığı da araştırılmıştır. Bu kapsamda, nicel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve farklı kuşaklara mensup sağlık çalışanlarından elde edilen veriler doğrultusunda geliştirilen hipotezler test edilmiştir. Araştırma bulguları, dijital dönüşüm süreçlerinin yalnızca teknik değil, aynı zamanda psikososyal boyutta da önemli sonuçlar doğurduğunu ortaya koymaktadır. Bulgulara göre; (a) zorunlu vatandaşlık davranışı, teknoloji kaygısı ve işten ayrılma niyeti üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir; (b) kuşak gençleştikçe, ZVD ile teknoloji kaygısı arasındaki ilişkinin şiddeti azalmaktadır. Bu sonuçlar; dijital dönüşümün çok kuşaklı iş gücü üzerindeki etkilerini yönetebilmek adına, insan kaynakları politikalarının yönetsel ve sosyal baskılarla değil; gönüllülüğü destekleyen ve kuşak farklılıklarını dikkate alan stratejilerle yeniden yapılandırılmasını gerektirdiğini göstermektedir.