
40
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
External environment effects on product innovation performance: The food and beverage industry in Istanbul
Product innovation performance is gaining importance in today?s world along with increasing globalization and the developments in technology. Firms, even the biggest market leaders, do not possess all the internal skills, knowledge and capabilities needed to cope with global competition. Therefore, innovation can come from outside and large multinationals are moving towards a double network structure which makes external environment vital. Within this context, the primary objective of this thesis is to analyze the effects of some major factors and linkages related to the external environment of the firm on its product innovation performance. The factors are grouped as external knowledge inflow, cooperation with various external parties and international trade activities. To the best knowledge, literature lacks a study which involves the analysis of all these specific factors in a single study. The framework developed is implemented on the food and beverage sector empirically. For this purpose, an extensive literature survey is conducted and related data is gathered using a questionnaire developed for this purpose. Utilizing statistical tests such as frequency, crosstab, correlation and regression, the impact of external environment are analyzed. This study can shed light on similar studies with the suggestion that external environment related various factors of the firm are worth analyzing in studying the product innovation performance of firms. The framework can also be implemented on companies from various sectors which would make it possible to benchmark sectors in terms of product innovation performance.
Achieving growth through social innovation: A beyond GDP trial. Case studies of Turkey and Russia
Beyond GDP approach emphasizes that GDP alone is not comprehensive enough to capture the factors that contribute to the growth in the society. For several years, academicians try to identify the perfect indicator, which describes state of our well-being in the best way. The thesis' novelty is in its aim of identification of the conceptual relationship between Beyond GDP and social innovation by analyzing the ecosystem of social innovation. There are three major aims defined. The first one is to identify the potential of "beyond GDP" on social innovation. The second one is to propose a novel approach to defining social innovation ecosystem in the light of Social Progress Index, Global Innovation Index and the Legatum Prosperity Index. Volunteering was added to the ecosystem as a unique enabler of social innovation. The development of optimal social innovation ecosystem is to be followed by the specific ones for Turkey and Russia, based on the analysis of respective index indicators scores. The third one is to conduct a case study of social innovation initiatives in Turkey and Russia. Two examples of local foundations that operate with a help of volunteers were examined. At the end of the thesis, policy making recommendations based on the best practices are provided.
An efficiency analysis of international airline alliances: An empirical study using data envelopment analysis
Alliances are inevitable outcomes of globalization and global competition in important industries such as the airline industry. That is the reason why the analyses in this study are not limited with airline level evaluation but assessments for alliances are also performed. This study evaluates the relative efficiencies of international passenger airline alliances, namely Star Alliance, One World and Sky Team, at transforming their inputs into outputs. Via Data envelopment analysis (DEA), four main and two explanatory models are analyzed for the year 2014 with BCC and CCR approaches using different input-output variable combinations such as total passenger seat capacity, fuel cost and seat per aircraft as the input variables and load factor, ASK and RPK as the output variables. Super-efficiency calculations are also performed in order to compare the results found by standard efficiency assessments. Two models employing ASK and load factor as the output variables are utilized to perform the efficiency analysis for the year 2013, as well. It is determined which airlines are playing as benchmarking peers for which airlines. Airline industry is proved to show variable returns to scale characteristics. Star Alliance is found to have the members that can be taken reference most by other two alliances' member airlines for efficiency improvements. The excess amounts of inputs are determined for each alliance and their member airlines. Alliances will be able to identify their strengths and improvement areas and achieve more healthy developments with the help of the implications derived from this study.
Criteria for and determinants of transportation selection decisions in exports: A case study of five industries in Turkey
In modern economy, decisions regarding what is to be produced correlates with the availability of a proper transportation network and the ability to supply these products to the market at lower cost. The most important question in world distribution is how the goods will be shipped from the origin to the destination. Regular mode selection depends on several dimensions. Among these dimensions are size, durability and value of the product which are issues related to the nature of the product. These may lead to the elimination of some modes from consideration as these modes cannot physically, legally or safely handle the goods. Weight, density and shape of a product can also greatly influence this decision. There were three major aims of the present research. The first one was to identify the major criteria and factors that might influence the selection mode process. The second was to implement those factors in five different Turkish export-oriented companies from various industries. Taking into account the diversity and complexity of the study, the participants were chosen according to their direct role in decision-making. Among them are CEOs, heads of export departments, and directors. The third aim was to conduct a case study aiming to compare proposed hypotheses and real-life situations. A decision-making flowchart that accounts for internal as well as important external factors was proposed.
The determinants of high-technology export performance: An empirical investigation in BRICT
2006 ile 2014 yılları arasında Türkiye ile BRİC ülkelerinden yapılan yüksek teknoloji ihracat performansının belirleyicilerini araştırmak için, ulusal yenilikçi kapasite çerçevesine ve yüksek teknoloji göstergeleri kavramsal modeline dayalı ampirik bir model oluşturduk. Sabit etkili üç panel veri kestirimi yöntemi uygulanmıştır: bunlar sırasıyla Driscoll-Kraay standart hata regresyonu, standart hataları düzeltilmiş panel doğrusal regresyonu ve büyük etkisiz-değişken kümeli sağlam doğrusal regresyon yöntemleridir. Ampirik model için beş adet ölçüm kümesi tanımlandı: inovasyon, üretken kapasite, finansal piyasaların gelişimi, ulusal yönelim ve nitelikli iş gücü olarak sıralanmaktadır. Bu kümelerin içinde en iyi açıklama gücüne sahip olan inovasyon ile ilgili belirleyiciler olarak belirlendi. Bunu takiben 93% açıklama gücüne sahip beş bütünleşik ampirik model tanımlandı. Nitelikli iş gücü (örneği: doktoralılar, bilim ve mühendislik dalından mezun olanlar), beşeri sermaye (örneği: Ar-Ge faliyetlerinde çalışan araştırmacılar) ve devletin Ar-Ge harcamaları tüm modellerde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmaktadırlar. Hatta bunlardan bazıları modellerde yüksek teknoloji ihracatında en büyük etkiyi ortaya koymaktadırlar. Örneğin; tüm diğer etkenler sabitken, devletin Ar-Ge harcamalarını ve araştırıcı sayısını 10% oranında arttırması yüksek teknoloji ihracatının ilkinde 7.23% ikincisinde ise 1.4% oranında artması sonucunu doğurur. BRİC ve Türkiye'den yapılan yüksek teknoloji ihracatı başarısı üzerinde yerel yenilikçi kapasite önemli bir role sahiptir.
Impact of Unorthodox monetary policy on sectoral international trade performance
This study aims to determine the impact of unorthodox monetary policy implemented in Turkey on sectoral foreign trade performance. In this study, Turkey's sectoral foreign trade data for the period January 2010 – May 2023 are analyzed. Monthly exports and imports data of agriculture and forestry, mining and quarrying, manufacturing industry and wholesale and retailing sectors, which contain a large portion (%99) of the country's whole international trade volume at sectoral level, are analyzed using exchange rates, funding cost of central bank of Turkey (interest rates) and production indices of EU and Turkey. Within the scope of the study, the relevant variables were estimated with long and short-run models by applying the ARDL bounds test by analyzing the sectors. Unorthodox monetary policy is corresponding to the latest observations between March 2021 to May 2023. The findings show that Turkish Lira depreciation against the basket exchange rate index and exports in most sectors are positively correlated, while funding cost (interest rates) and imports are negatively correlated. Increases in production indices of EU and Turkey have a positive effect on both exports and imports. The unorthodox period dummy shows that this period had a significant effect on both exports and imports of all sectors excluding wholesale and retail imports. An analysis of the sensitivity of different sectors to the macroeconomic factors studied as control variables reveals that their impact varies according to sectoral characteristics.
International trade and cryptocurrency movements: A network analysis
This thesis examines the intricate dynamics between international trade and cryptocurrency transactions, with a particular focus on Bitcoin. Employing an extensive dataset that includes the Direction of Trade Statistics for imports and exports, alongside the World Governance Indicators, this study explores the multifaceted relationships between global trade activities and cryptocurrency operations. The findings reveal that countries with substantial trade volumes are more likely to engage in significant cryptocurrency transactions, suggesting that cryptocurrencies are increasingly used to facilitate international trade. This research supports several hypotheses, including the positive correlation between trade volume and cryptocurrency activity, and the role of cryptocurrencies in enabling financial activities in countries facing capital account deficits. Conversely, the study also addresses hypotheses that were not supported, providing critical insights into the limitations of cryptocurrencies in contexts of political and economic instability. By analyzing the overlap and distinctions between cryptocurrency and traditional trade networks, this thesis contributes to a deeper understanding of the evolving landscape of digital finance and its implications for international trade and economic policy.
Consumer acceptance of wearable technology devices: A cross-cultural study in Turkey and Germany
With the rapid change in technology worldwide, products such as wearable technology devices tend to have an uprising trend that comes with wider variety nowadays. Consumers, however, are not necessarily adaptive in their nature and their perception is shaped by many factors. The aim of this research is to investigate the consumer acceptance of wearable technology devices. For this purpose, a research instrument was developed through which data was collected from German and Turkish university students. The study extends the widely used technology acceptance model with the introduction of new variables. The overall results provide validation to previous literature while introducing new factors for consumer acceptance of technology products, wearable technology devices and smartwatches, specifically. Importance of this research comes from the innovative and promising nature of the wearable technology devices concept, the lack of work on smartwatches in the literature as well as the cross-cultural nature of the study.
The effect of after-sales services on customer retention: The case of the Turkish smartphone market
Customer retention success affects continuity and operational strategies of companies. Since the competition increases in global markets, companies diversify their services to keep longer customer engagements. There are several customer retention tools, including post sale services. The purpose of this thesis is to examine the effect of after-sales services on customer retention in the smartphone market while contributing to the literature by providing a theoretical framework related to the discussion of the use of after-sales services as a customer retention strategy. The after-sales services in Turkish smartphone market is analyzed as a case to explore and explain the findings of the thesis. Servqual model is adopted to investigate the antecedents, behaviors and outcomes associated with consumer interaction at certain technical service centers. In order to test the model, paper and online-based survey method were used. Questionnaires were selected among those who used a smartphone and previously sent their smartphones to a technical service for repair. The service quality impact on intention of repurchasing the same brand was investigated in terms of Servqual model. The findings reveal that previous after-sales services quality in terms of reliability, responsiveness, empathy and tangibles dimensions are valid and meaningfully affect the repurchasing the same brand smartphone decision. A final report is developed with the set of recommendations to guide manufacturers in adjusting their business strategy for after-sales service portfolio.
Cointegration and causality relationship between Borsa Istanbul's BIST 100 and exchange rates
This thesis investigates the relation between the stock prices and the exchange rates(against US dollar) of Turkey, based on the monthly data from January 2003 to February 2019.The study inspects the short-run causal relationship by employing multivariate Granger causality test, and probes the long-run relation of the aforementioned variables using Johansen cointegration test. In addition, by use of multivariate DCC-GARCH method, dynamic conditional correlation among variables are estimated & forecasted for future periods. Empirical results suggest that only one long-term relation exists between these variables, and the direction of causality runs from stock prices to exchange rates. Findings of DCC-GARCH implies that significant dynamic conditional correlation is present among the time series studied. Also, a considerable time varying correlation is established between BIST100 stock prices and real exchange rates, which is in accordance to the result of preceding methods.
Stock market responses to sovereign rating announcements: An event study on different country groups
Credit rating agencies have gained significant importance in the last decades. Rating activities started with corporate bonds. Vast number of markets and tools are graded by agencies now. Many studies focused on corporate bond ratings and reaction of related stocks. Fewer studies investigated the relationship between sovereign credit ratings and country stock indexes. The thesis aims to measure the response of different index groups to sovereign credit rating announcements. Selected country groups are BRICS, developed markets economies and sub-segments of emerging markets. Response differences between mentioned groups are investigated in this study. 18 different indexes are included in the study. Period of the thesis is 01.01.2009 and 31.12.2018. Event study methodology is the used assessment technique in the study. The results underlined that there are significant returns for each of the selected groups. BRICS, developed market economies and investable emerging markets have significant abnormal returns during both upgrades and downgrades. Non-investable emerging markets and EU-member emerging markets had significant returns only during downgrades. On the other hand, Non-EU member emerging markets showed significant returns during upgrades.
Varieties of democracy and economic growth: A panel data analysis
This thesis addresses the question how different democracy varieties affect the economic growth. For the varieties of democracy, the indices of V-Dem Institute are used and the democracies has categorized into five different groups as following: electoral, liberal, participatory, deliberative and egalitarian. With the fixed effect estimation of the regression with Driscoll-Kraay standard errors, panel data for 86 countries over the period from 1960 to 2016 is used. The findings imply that, economic growth have positive correlation with all democracy indices and strongest correlation is with egalitarian democracy. Since electoral democracy index act as basic essential of other democracy indices; add to regressions performed with these indices, the correlations of components without the partial score of electoral democracy index is also analyzed separately. Findings show that participatory, deliberative and egalitarian democracy components are not significant without the essential characteristics of any democracies. As control variables, geopolitical region, trade openness, life expectation and primary schooling are estimated as significant for all democracy variations. However, only for egalitarian democracy, ethnic fractionalization is insignificant in some circumstances. Also, the coefficient of ethnic fractionalization is lowest for the egalitarian democracy. This finding is supportive to following arguments in the literature, democratic regimes tend to manage ethnic fractionalization better and equal distribution has highly important role in this. In consideration of the literature and the findings, it may be said that equal distribution of power and resources likely to reduce the unfavorable effects of ethnic fractionalization on economic growth.
Study the foreign trade effects on economic development in some developing countries including Iran and Turkey
This research attempts to study the effect of the indices related to the variables of foreign trade, physical and human capital and energy consumption on the process of economy growth. So, seven selected developing countries during 1990-2011 were studied in the frame of the panel cointegration technique with the approach of the ordinary least square (OLS). The results obtained by the conducted evaluation shows that all of the studied indices during the given time have positive and meaningful effect on the process of the economy growth. Keywords: Foreign trade, economic development, panel cointegration method
Lüks giyim sektöründeki tüketici davranışları: Ankara örneği
Bu araştırmanın amacı; lüks marka kavramı ışığında giyim sektöründeki tüketici davranışlarının incelenmesidir. Araştırmanın örnekleminin belirlenmesinde tesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini; Ankara'da yaşayan giyim alışverişi yapan 373 kişiden oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, anket formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizi SPSS 20 programı ile yapılmıştır. Araştırmanın örnekleminin demografik özellikleri ve tüketim alışkanlıklarına ilişkin bulgular elde edilirken betimsel istatistiklerden; tüketici davranışları ölçeği ve alt boyutlarının demografik bilgiler ve tüketim alışkanlıklarına göre anlamlı farklılık gösterip göstermediği bağımsız gruplarda t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Ayrıca, lüks giyim sektöründeki tüketici davranışlarının; mağaza atmosferi, moda, hedonizm, referans grup ve statü ve satın alma niyeti üzerine etkisini gösteren çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; lüks giyim sektöründeki tüketici davranışlarının satın alma niyetine yönelik algıları cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Ancak, lüks giyim sektöründeki tüketici davranışlarının satın alma niyetine yönelik algıları yaş, eğitim durumu, gelir, marka tercihi, alışveriş sıklığı, lüks markalı ürünleri satın almadaki en önemli neden, en çok satın alınan lüks ürün grubu değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermektedir. Çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre ise; lüks giyim sektöründeki tüketici davranışlarının referans grup ve statü parametrelerin satın alma niyeti üzerinde anlamlı etkisinin olduğu, mağaza atmosferi, moda ve hedonizm parametrelerinin ise satın alma niyeti üzerinde anlamlı ve pozitif yönlü etkisinin olmadığı görülmüştür. Bu bağlamda, lüks giyim sektöründeki tüketici davranışlarının satın alma niyetine yönelik algılarında olumlu bir algı bulunduğunda, ilgili markaları kendilerine daha yakın hissedebilmeleri ve söz konusu markaları daha güvenilir algılayabilmeleri gösterilebilir. Dolayısıyla, lüks giyim sektöründeki tüketici davranışlarına ilişkin algıları olumlu yönde arttığında, lüks giyim sektöründeki satın alma niyetlerine yönelik algıların da olumlu yönde artabileceği söylenebilmektedir.
Gaziantep'in lojistik üs olma potansiyelinin belirleyicileri: Ampirik bir çalışma
Lojistik, küreselleşen ekonomik düzen içerisinde son yıllarda önemi artan bir kavramdır. Firmaların fark yaratmak, maliyetlerini azaltmak ve rekabet gücünü arttırmak için lojistik faaliyetleri önemsedikleri görülmektedir. Lojistik faaliyetler arttıkça, dünya üzerinde lojistik üs potansiyeline sahip merkezler ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, coğrafi konumu, güçlü sanayi yapısı, İpekyolu güzergahı üzerinde olması sebebiyle Gaziantep'in lojistik üs olma potansiyelinin araştırılmasıdır. Çalışma lojistik kavramının tanımı, lojistik yönetimi, Türkiye ve Gaziantep'te lojistik sektörünün gelişimi ve Güçlü-Zayıf-Fırsat-Tehdit (GZFT) analizlerini içermektedir. Tezin son bölümünde Gaziantep'te faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası ölçekli lojistik firmalar ile yapılan anket çalışmasının analizi yer almaktadır. Yapılan çalışmada Gaziantep'in Türkiye'de lojistik üs olma potansiyelinin var olduğu ancak sektörde faaliyet gösteren firmaların kalifiye insan gücüne ihtiyaç duydukları, yasal düzenlemelerin ve profesyonel yönetim anlayışının gerekliliği, bilgi teknolojilerinin yaygın olarak kullanılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Lojistik, Lojistik Üs, Lojistik Yapılanma Modelleri
Kredi temerrüt takası (CDS) ve kredi derecelendirme not açıklamalarının lojistik sektörünün finansal yapısına etkileri
Dünya genelindeki çoğu ülkenin finansal piyasalarının birbirleriyle entegre olması ve yatırımcılarında kendi ülkeleri yada bir başka ülkenin finansal piyasalarında yatırım yapma kararları aldıkları küreselleşmenin etkisiyle gözlemlenmektedir. Bu noktada çoğu yatırımcının veya uluslararası yatırım fonlarının dünya genelinde yatırım kararları alırken mevcut ülkeler hakkında, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının yapmış oldukları not açıklamalarını dikkate aldıkları bilinmektedir. Yapmış olduğum bu çalışmada Moody's, Standart & Poor's ve Fitch tarafından ülkemiz için açıklanan kredi derecelendirme not açıklamalarının BİST-ULAŞTIRMA ENDEKSİ içerisinde yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyat hareketlerine etkisi analiz edilmiştir. Bu kapsamda 2010-2020 yılları arasında yapılmış olunan not açıklamalarının, BİST-Ulaştırma Endeksi içerisinde yer alan; BEYAZ, CLEBİ, DOCO, GSDDE, THYOA, TLMAN, PGSUS ve RYSAS kodlarıyla işlem gören hisse senetlerinin fiyat hareketlerinde bir etkiye sahip olup olmadığının tespiti yapılmıştır. Not açıklamaları 3 grup halinde analiz edilmiştir. Analiz çalışmamızda olay çalışması (event study) yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, kredi derecelendirme kuruluşlarının not açıklamalarının olay günü ve öncesinde BİST-ulaştırma endeksi ve hisselerinde anormal getirilere neden olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum not açıklamaları öncesi piyasaya bilgi sızıntısı olduğu bu nedenle etkin piyasalar hipotezine göre piyasanın tam etkin olmadığı sonucuna ulaşılmasına neden olmuştur.
Türk ihraç ürünlerinin İngiltere deki ithalatçı firmalar tarafından algılanma düzeyleri
Brexit sonrasında AB mevzuatının değişmesi ile birlikte Birleşik Krallık ile dış ticareti yürüten Türk firmaları için yeni bir dönem başlamıştır. 29.12.2020 tarihinde imzalanan Birleşik Krallık - Türkiye "Serbest Ticaret Anlaşması" ile bu süreç farklı bir ivme ile devam etmektedir. Bu araştırmada Türk ihraç ürünlerinin Birleşik Krallık'taki şirketler tarafından algısı incelenmiştir. Çalışma Türk ürünlerini ihraç eden 5 şirketle yapılmış olup, nitel analiz yapılarak sonuca ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucuna göre, Türk ürünlerinin İngiltere'deki en büyük rakipleri Doğu Avrupa ve Orta Doğu ürünleridir. Türk markaları İngiliz şirketler tarafından çok tanınmamakta olup, en çok mobilya, giyim ve yiyecek sektöründe bilinmektedir. Son olarak, Türk ürünlerinin tanınmasında en çok etkiyi Türk turizmi yapmaktadır. Bilim Kodu : 117406 Anahtar Kelimeler : İhracat, Dış Ticaret, İngiltere, Brexit Ticari Politikaları Sayfa Adedi : 73 Danışman : Prof. Dr. Cemalettin AKTEPE
Duygusal emek kavramının işgören performansı üzerindeki etkileri: Çağrı merkezi çalışanlarına yönelik nitel bir uygulama
Müşteri memnuniyeti kavramının önem kazanması ile birlikte yöneticilerin çalışanlarından kalite ve standartlar uyum konusunda bekletileri artış gösterirken, çalışanlar üzerinde kontrolcü ve baskıcı bir tutum sergileme durumu söz konusu olmuştur. Bu çalışmanın amacı; iş ortamında duygu ve davranışlarını örgütsel davranış kurallarına göre şekillendirmek durumunda olan işgörenlerin sarf etmiş olduğu duygusal emek çabası ile tükenmişlik, iş doyumu, işten ayrılma niyeti ve stres düzeyi arasındaki ilişkinin işgören performansına olan etkilerinin tespit edilmesidir. Araştırma, yasal tahsilat süreçlerini gerçekleştiren bir çağrı merkezi şirketinin çalışanlarını konu alan nitel bir çalışma olarak uygulanmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların demografik özellikleri ile duygusal emek çabasının etkilerine dair net bir çıkarıma varamasak da elde edilen gelir düzeyindeki artışa paralel olarak; işgörenlerin samimi davranış sergilemek konusunda daha istekli olduklarını gösteren sonuçlar, duyguların sunulan hizmetin bir parçası olması ve meta özelliğini kazanması savını destekler niteliktedir.(Hochschild, 1983; Morris ve Feldman, 1996) Yüzeysel davranış sergilediğini belirten katılımcıların ifadeleri duygusal emek kavramının olumsuz etkileri olarak daha önceki araştırmada ifade edilmiş olan tükenmişlik hissi, iş doyumu, işten ayrılma ve stres düzeyinde artış gibi sonuçlarla benzerlik göstermektedir. (Hochschild, 1983; Morris ve Feldman, 1996; Grandey, 2000)
Katılım bankalarının fon kullandırma yöntemleri ve ticari finansman desteğine yönelik bir uygulama
Faizsiz bankacılık uygulamaları genel anlamda "İslami Bankacılık" olarak da adlandırılmaktadır. Bu uygulamaların en temel ilkesi, geleneksel bankacılık uygulamalarından farklı kılınarak faize yer vermeme durumlarıdır. Bu bankalar yaptıkları işlemler ve ellerindeki kaynaklar için faiz ödememektedirler. Katılım bankalarının kuruluş amaçlarının başında özellikle dinî duyarlılıkları nedeniyle faizden uzak kalan insanların ekonomiye katılmayan atıl tasarruflarını ekonomiye kazandırmak gelmektedir. Bu nedenle bu araştırmada, katılım bankacılığı uygulamaları ve katılım bankacılığında kullanılan fon toplama ve fon kullandırma yöntemlerinin girişimcilere olan etkileri incelenmiştir. Bu çalışmada; katılım bankasının ilgili bölüm çalışanları ile yapılan yapılandırılmış mülakata 15 katılımcı katılmıştır. 15 katılımcının her birisine 12 adet soru olmak üzere toplam 180 adet soru sorularak araştırmanın bulguları elde edilmiştir. Elde edilen bulguların analizleri sonucunda, katılım bankalarının fon kullandırma yöntemlerinin doğrudan, girişimcilerin ihtiyaç duyduğu ticari malları finanse etmeye yönelik uygulamalar olduğu görülmüştür. Sonuç ve öneriler bölümüyle tez tamamlanmıştır.
Havacılık sektöründe marka bilinirliği, marka güveni ve algılanan hizmet kalitesinin tutumsal marka sadakatine etkisinde aracı değişken olarak marka değeri
Günümüzde havacılık sektörünün gelişmesiyle birlikte farklı havayolu şirketleri sektöre katılmakta ve rekabet ortamında kendilerine yer edinmeye çalışmaktadırlar. Bununla birlikte sektöre uzun yıllar hizmet veren, gerek bilinirliği gerekse hizmet kalitesi bakımından kabul görmüş havayolu şirketleri ise müşteri sadakatini sürdürmeye devam etmektedir. Bu bağlamda müşterilerin marka sadakatini neler etkilemektedir? Marka değerinin sadakat üzerinde rolü var mıdır? soruları bu yüksek lisans tezinin temel sorularını oluşturmaktadır. Çalışma havayolu müşterilerinin havayolu seçimi tercihlerinde marka bilinirliği, marka güveni , ya da algılanan hizmet kalitesinin doğrudan ya da dolaylı etkisini incelemek amacıyla hazırlanmıştır.
Denizyolu konteyner taşımacılığında parsiyel yüklemelerin karşılaştırmalı verimlilik analizi
Günümüzde, firmaların uluslararası pazardaki rekabeti günden güne artmaktadır. Artan rekabetle firmalar farklı lojistik stratejilerine başvurmakta ve farklı taşıma modu alternatiflerini değerlendirmeye başlamaktadır. Bu çalışmada, firmaların hedef pazarlara kolay erişebilmesi, maliyetlerinin azaltılması, stok kontolü sağlayarak üretimin hızlanması, ürün taşımasında hasarlanma riskinin en azada indirgenmesi gibi birçok alanda fayda sağlamaktadır. Denizaşırı ithalat ya da ihraacatlarda özellikle sipariş miktarı hacim veya tonaj bakımından düşük yüklemelerde FCL (Ful container load) yüklemelere alternatif olan LCL (less than container load) diğer bir ifadeyle paylaşımlı konteyner olarak da adlandırabileceğimiz taşıma şeklini tercih etmeye başlamıştır. Parsiyel taşımacılık, taşıma maliyetleri en aza indirilerek uluslararası piyasada rekabet gücünü arttırmak isteyen firmalar için avantajlı bir taşıma modeli haline gelmiştir. Bir 40'HC konteynera yaklaşık 65 metreküp yüklenirken, paketleme şeklinden dolayı istiflenemeyen/döndürülemeyen veya ölçülerinden dolayı konteynerdaki boş alanların kalmasına sebep olan paletli yükler nedeniyle 50-55 metreküp yüklenen bir konteynerda konsolidasyon hizmeti veren firmaların karı düşer ve hatta zarara girebilirler. Konteyner içi hacmin verimli kullanımı için çalışmamda paletli yüklemeler ile kolili yüklemeler ele alınmış, konteyner içinde kullanılabilen maksimum hacimler karşılaştırılmıştır. Her iki yükleme alternatifinin sağlayacağı navlun gelirlerini tamamı paletli, %75'I paletli,%50'si paletli,%25'i paletli ve tamamı kolili olacak şekilde beş farklı karşılaştırmalı örnek ile incelenmiştir. Sonuç olarak paletli yüklemeler örneklerde verilen navlun baremlerinde de görüldüğü üzere belirli bir noktaya kadar navlun gelirini dalgalı olarak arttırırken, bir noktadan sonra ise kolili yüklemelerin doğrusal olarak navlun getirisini arttırdığı gözükmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken maddi manevi risklere de ayrıca değinilmiştir.
Kazakistan-Rusya-Belarus Gümrük Birliği Anlaşmasının Kazakistan'ın dış ticareti üzerine etkisi
Gümrük Birliği, üye ülkelerin arasındaki ticarette her türlü gümrük vergisi ya da eş etkili vergi, resim, fonlar ve benzerler ile her türlü miktar kısıtlamalarının kaldırıldığı, üçüncü ülkelere yönelik ortak gümrük tariflerinin uyguladığı bütünleşme modelidir. Gümrük birliklerine üye ülkeler arasında gümrük vergilerin kaldırılması ve serbest ticaret alanının genişlemesi sonucunda refahı artırıcı gelişmeler olduğu gibi, üçüncü ülkelere karşı uygulanan gümrük vergileri nedeniyle refahı azaltıcı etkinler de oluşabilmektedir. Bu çalışmada, Kazakistan Rusya ve Belarus arasındaki Gümrük Birliği anlaşmasının, Kazakistan'ın dış ticareti üzerine etkisi araştırılmıştır. Çalışmada, Kazakistan'ın dış ticaret verileri Gümrük Birliği öncesi ve sonrası olmak üzere iki ayrı döneme ayrılarak test edilmiştir. Bu amaçla, gümrük birliği öncesi dönem için 2004-2009 yılları verileri, gümrük birliği sonrası dönem için de 2010-2015 yıllarına ilişkin verileri ayrı ayrı tasnif edilerek analiz edilmiştir. Araştırma sonucuna göre, Kazakistan, Rusya ve Belarus arasındaki Gümrük Birliği anlaşmasının, Kazakistan'ın dış ticaretine pozitif bir etki yapmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Gümrük Birliği, Kazakistan-Rusya-Belarus Gümrük Birliği,Kazakistan'ın Dış Ticareti, Ekonomik Entegrasyon
Dış ticaret kapsamında medikal turizm ve medikal turizm teşviklerinin etkinliğinin incelenmesi: Alanya örneği
Küreselleşme ile birlikte uluslararası hizmet ticareti gelişmiş ve hizmetlerin ekonomideki önemi ve istihdamdan aldığı pay artmıştır. Uluslararası hizmet ticaretinin alt sınıflarından olan sağlık hizmetlerinin fiyatının gelişmiş ülkelerde artması, insanları bu hizmetleri daha uygun fiyatlı alabilecekleri alternatifler aramaya yöneltmesi sonucunda medikal turizm başlamıştır. Hindistan ve Tayland gibi yıllardır medikal turizm yapan ülkelerin bulunduğu bu sektördeki ülkeler medikal turistlere sağlık hizmeti ihraç etmektedirler. Türkiye'nin geç girdiği bu sektörde devletin verdiği teşviklerin işletmeler tarafından etkin bir şekilde kullanılması küresel boyutta rekabet edilebilmesi açısından önemlidir. Türkiye'nin dış ticaret boyutunda medikal turizm ve medikal turizm teşviklerinin etkinliğinin Alanya ölçeğinde incelendiği bu çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Alanya'da bulunan kamu yetkilisi, kamu ve özel sektörden yöneticiler ile mülakat yapılmış ve NVivo 8.0 ile görüşmeler çözümlenmiştir. Çalışmada Türkiye ve Alanya'nın medikal turizm potansiyeli, avantajları, dezavantajları, teşviklerin bilinirliği ve etkin kullanılıp kullanılmadığı araştırılmıştır. Araştırma sonucunda Türkiye'nin ve Alanya'nın medikal turizm potansiyelini iyi değerlendiremediği, teşviklerin kazandıracağı maliyet avantajının işletmeler tarafından iyi anlaşılmadığı ve devlet politikalarının Türkiye'nin tanıtımı konusunda yetersiz olması ulaşılan başlıca önemli sonuçlardandır. Medikal turizmde ulaşım kolaylığı, fiyat, teknoloji, nitelikli işgücü gibi birçok avantajı olan Türkiye'nin medikal turizmde cazibe merkezi olması için teşvikler, tanıtım, yabancı dil ve hedef pazar seçimi gibi noktalara önem verilmesi ve devletin bu süreçte öncü olması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Uluslararası Hizmet Ticareti, Dış Ticaret, Medikal Turizm, Teşvikler
Ekonomik kuruluşlar tarafından yapılan ticaret yardımlarının Batı Afrika Ekonomik ve Parasal Birliğinin ticaret performansına etkileri : Ampirik bir analiz (2005-2014)
2005 yılında başlayan ticari yardımlar ile gelişmekte olan ülkelerin özellikle az gelişmiş ülkelerin ticaretine yardımcı olmak amaçlanmaktadır. Birçok az gelişmiş ülke, uluslararası ticarete katılma yeteneklerini kısıtlayan ticaretle ilgili altyapı ve tedarik yönlü engellerle karşılaşmaktadır. Bu tez çalışmasının genel amacı, az gelişmiş olan ve büyük miktarda ticari yardım alan Batı Afrika Ekonomik ve Parasal Birliğine üye ülkelerin ihracat performansları açısından ticari yardımların verimliliğini incelemektedir. OECD'nin Kredi Kuruluş Raporlama Sistemi'nden, Dünya Kalkınma Göstergelerinin veri tabanından ve Heritage.org'dan, elde edilen veriler kullanılarak 2005-2014 yıllar arası Batı Afrika Ekonomik ve Parasal Birliğiye üye ülkeler olan Benin, Burkina Faso, Fildişi Sahili, Gine-Bissau, Mali, Nijer, Senegal ve Togo için panel veri tahmini yapılmıştır. Kullanılan yöntem Panel veriler analizidir. Ticari yardımların etkilerini incelemek için yardımlar iki kategoriye göre ayırılmıştır; (üretken kapasite yardımaları ve ekonomik altyapı yardımları). Genel olarak bu çalışmadaki bulgularına göre ticari yardımların ihracat performansı üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Üretken kapasite yardımları ihracat performansı üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahiptir. Buna karşılık olarak, ekonomik altyapı yardımlarının bir etkisi yoktur. Analizimize göre üretken kapasite yardımlarını daha az alan sektörler, alıcı ülkenin ihracatında en büyük payı sağlayan sektörlerdir.
Uluslararası sermaye hareketleri, ticaret ve büyüme üzerine bir inceleme
Bu çalışmanın amacı, uluslararası sermaye hareketleri, ticaret ve ekonomik büyüme kavramları çerçevesinde, uluslararası sermaye hareketlerinin bir türü olan doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile uluslararası ticaret ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisini Türkiye açısından incelemektir. Bu doğrultuda, çalışmamızın ilk kısmında uluslararası sermaye hareketleri kavramı, türleri ve teorileri ile birlikte buna yönelik oluşturulan stratejiler ele alınmıştır. İkinci kısmında, uluslararası ticaret ile ekonomik büyüme ve kalkınma kavramları yine aynı şekilde ele alınmış ve son bölümde ise bu ana kavramlara yönelik olarak 1990-2016 yıllarını kapsayacak şekilde yıllık veriler ile ekonometrik bir analiz gerçekleştirilmiştir. Ekonometrik yöntem olarak zaman serilerinin durağanlık ve birim kök analizleri, kurulan doğrusal regresyon modeli çerçevesinde genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) ve Phillips-Perron (PP) birim kök testleri ile analiz edilmiştir. Kullanılan veriler arasındaki nedensellik ilişkisinin varlığı ve yönünü incelemek için ise Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Seriler arasındaki uzun dönemli etkileri saptamak için ise Johansen eş- bütünleşme testi uygulanmıştır ve regresyon sonuçları vektör hata düzeltme modeli kullanılarak değerlendirilmiştir. Bağımlı değişken olarak belirlenen ekonomik büyüme parametresi olan kişi başına düşen GSYİH değişkeninin, sermaye hareketleri ve ülkenin dışa açıklık oranı ile olan ilişkisi ortaya konmuştur. Doğrudan yabancı sermaye hareketleri içerisinde ülkeye yapılan sermaye girişi büyüme performansını olumlu yönde etkilerken, sermaye çıkışlarının ise negatif yani olumsuz etkilediği saptanmıştır. Ayrıca Türkiye'nin dışa açıklık oranında ithalat ve ihracatın daha çok ithalat kısmında yoğunlaşması sebebiyle, bu oranın ekonomik büyümeyi olumsuz yönde etkilediği sonuca varılmıştır.
Konut fiyatları üzerine ampirik çalışmalar "Alanya örneği"
Türkiye'nin önemli sahil kentlerinden birisi olan Alanya'da turizm talebinde yaşanan artışlar zamanla yabancıların ikinci konut edinimleri içinde cazip hale gelmiştir. Yabancıların ikinci konutlarını Alanya'da tercih etmeleri konutun kalitesinde ve özelliklerinde değişime neden olmuş artan talep, fiyatlara yansımıştır. Çalışma çoklu faktörlerin araştırılması amacı ile iki bölüme ayrılmış ilk bölümde Nisan 2015-2018 periyodunda Alanya'da konut fiyatları ile yabancılara satılan konut sayısı ve EURO/TRY döviz kuru aylık verileri kullanılarak, değişkenler arasında uzun dönemli ilişki araştırılmıştır. Uzun dönemli ilişkiyi belirlemek için Johansen Eşbütünleşme Analizi ve değişkenler arasında kısa dönem ile nedensellik ilişkileri Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) uygulanarak analiz edilmiştir. Johansen Eşbütünleşme testi sonucunda değişkenlerin eşbütünleşik olduğu ve aralarında uzun dönemli ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Bu durum VECM kurulmasını sağlamıştır. Hedef değişkenin konut fiyatları olduğu VECM'nde yabancılara satılan konut sayısı ve döviz kuru değişkenlerinin uzun dönemde ve kısa dönemde nedeni olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise literatürde heterojen bir mal olan konutun fiyatlar üzerindeki etkisini inceleyen çalışmalarda sıklıkla kullanılan Hedonik Fiyatlama Modeli (HFM) ile yabancıların Alanya'da konut edinmesinin konut fiyatları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla Sahibinden.com internet sitesi üzerinden satışa sunulan 3587 adet konut ilanından ve Alanya Belediyesi Emlak Müdürlüğü'nden elde edilen yabancıların konut edinimlerinin mahallelere göre dağılımı verisinden yola çıkarak Tabakalı Örnekleme yöntemi ile farklı mahallelerden 393 adet konut belirlenerek HFM ile konutun özellikleri ile fiyatı arasındaki ilişki ortaya konulmuştur. Doğrusal model ve yarı logaritmik model fonksiyonel biçim olarak kullanılmıştır. Konutlara ait özellikler ve mahalle değişkenleri HFM ile analiz edilmiş sonucunda yarı logaritmik form uygun görülmüş, modelde konutun m2 cinsinden büyüklüğü, konutun yaşının 0-5,6-10 aralığında olması, eşya olup olmaması, site içinde olup olmaması, banyo sayısı, bulunduğu kat, konutun Saray mahallesinde ve Dinek mahallesinde olması istatistiksel olarak anlamlı olup etkisi pozitif olduğu son olarak da Mahmutlar mahallesinde olan konutun etkisinin anlamlı olduğu fakat fiyat üzerinde etkisinin negatif olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Döviz kurunun Türkiye ile örfez ülkeleri arasındaki dış ticaret yapısına etkisi: 2003-2018 yılları üzerine bir inceleme
Bu çalışmanın amacı, reel efektif döviz kuru ile Türkiye-Körfez ülkeleri dış ticaret yapısı arasındaki ilişkiyi panel ARDL Modeli ile ekonometrik olarak analiz etmektir. Literatürde reel döviz kuru ve dış ticaret dengesi arasındaki ilişkiyi inceleyen birçok çalışma bulunmaktadır. Günümüzde Türkiye'nin Körfez ülkeleri ile artan politik, ekonomik ve sosyal ilişkileri de göz önüne alındığında çalışmanın amacı ve önemi ortaya çıkmaktadır. Reel efektif döviz kurunun dış ticaret dengesi üzerindeki uzun ve kısa süreli etkilerini araştırmak için hem her ülke için ayrı ayrı ARDL modeli, hem panel ARDL modeli kullanılmıştır. Bu doğrultuda ARDL modeli için ADF Birim kök testi, ARDL koentegrasyon testi, ARDL uzun-kısa dönem karşılaştırması ve Granger Nedensellik testi uygulanmıştır. Sadece BAE açısından REER ile dış ticaret dengesi arasındaki uzun-kısa dönem ilişkisi anlamlı çıkmıştır. Panel ARDL modeli için LLC, Fisher ADF ve Fisher PP Birim kök testleri, Pedroni ve Kao panel ARDL eşbütünleşme testi, panel ARDL uzun-kısa dönem karşılaştırması ve Dumitruscu ve Hurlin PanelNedensellik testi uygulanmıştır. LnREER katsayısı uzun dönemde pozitif, kısa dönemde negatif bulunmuştur. Ancak her iki dönem için p değeri istatistiki olarak anlamlı çıkmamıştır. Panel hata düzeltme katsayısı ve ülkeler bazında hata düzeltme katsayıları negatif değerde ve istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur.
Çağdaş maliyet yöntemlerinin entegrasyonu ile lojistik maliyetlerde etkinliğin sağlanması: Bir ihracat firmasında uygulama
Lojistik gibi dünya ekonomisinde önemli bir yer tutan, rekabetin amansız olduğu, birçok sektörü ve operasyonu birbirine bağlayan bir alanda, doğru ve detaylı maliyet bilgisine olan ihtiyaç teknolojik değişime paralel olarak sürekli artış göstermektedir. Küreselleşme ve bilgi teknolojilerindeki dönüşüm sonucunda tüm sektörlerde olduğu gibi lojistik sektöründe de lojistik faaliyetlerin sadece yerine getirilmesi yetmemekte, bunun doğru şekilde, doğru miktarda, doğru zamanda ve en uygun maliyet ile yerine getirilmesi beklenmektedir. Son derece kapsamlı ve detaylı olan lojistik faaliyetlerin yerine getirilmesi sürecinde işletmeler aynı zamanda ortaya çıkan çok ciddi bir lojistik maliyete de katlanmaktadırlar. Bu lojistik faaliyetlerin etkin bir şekilde yürütülmesi ve işletmeye maliyetinin doğru bir şekilde hesaplanması, maliyet düşürmenin etkin bir şekilde sağlanması işletmeler için büyük önem arz etmektedir. Bu noktada lojistik maliyetlerin hesaplanması ve optimize edilmesinde çağdaş maliyet yöntemleri birlikte kullanılabilmektedir. Türkçe literatürde lojistik maliyetler konusunda çağdaş maliyet yöntemlerinin entegre olarak kullanıldığı bir çalışma bulunmamaktadır. Yapılan çalışma ile çağdaş maliyet yöntemlerinden hedef maliyetleme, değer analizi, kaizen maliyetleme ve kısıtlar teorisinin entegrasyonu sonucunda lojistik maliyetlerin nasıl azaltılacağı vaka analizi yöntemiyle ortaya konulmuştur. İşletme yöneticileri ve lojistik faaliyetlerde çalışan kişiler ile yüz yüze görüşülerek, tüm lojistik süreçler araştırmacı tarafından izlendikten sonra bir model oluşturulmuştur. Ayrıca lojistik faaliyetler ile ilgili tüm çalışanlara (iç müşteri) değer analizi kapsamında lojistik faaliyetleri değerlendirmeleri için bir anket uygulanmıştır. Bu araştırma kapsamında ortaya konan model ile öncelikle hedef maliyetleme ile işletmenin lojistik maliyetlerde maliyet indiriminin toplam tutarı 160.555,13 TL olarak hesaplanmış, değer analizi kapsamında yapılmış olan anket ile faaliyetlerin önem dereceleri belirlenmiştir. Daha sonra kaizen maliyetleme ile hangi lojistik alt faaliyette ne kadar maliyet indirilmesi gerektiği tespit edilmiş ve kısıtlar teorisi kullanılarak işletmenin ambalajlama faaliyetinde sahip olduğu kapasite kısıtı belirlenip ortadan kaldırılarak lojistik maliyetlerin etkinliği sağlanmıştır.
Rekabet gücü doğrultusunda Türkiye'nin ihracatını etkileyen faktörler
Uluslararası ticarette yaşanan gelişmeler, ülkelerin ihracat pazarlarında yoğun bir rekabetle karşı karşıya kalmasına neden olmuştur. Geleneksel ticaret teorilerinin maliyet/fiyat temelli rekabet yaklaşımının günümüz uluslararası ticari ilişkilerini açıklama konusunda yetersiz kalması, rekabet gücü elde edebilmek için maliyet/fiyat üstünlüğü dışındaki faktörlerinde ele alınmasını gerektirmektedir. Yapılan bu çalışmada Türkiye'nin ihracattaki rekabet gücünün tespit edilmesi amacıyla ticaret sonrası verileri kullanan ölçüm yöntemlerinden Balassa tarafından oluşturulan açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler yönteminin yanı sıra açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler yönteminin eksiklerini gidererek yeni türevleri Vollrath tarafından geliştirilen rekabet gücü ölçüm yöntemleri kullanılmıştır. Rekabet gücü ölçümlerinden elde edilen veriler doğrultusunda belirlenen ihracat mallarının talebini etkileyebileceği düşünülen makroekonomik faktörler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu maksatla bağımlı değişken olarak rekabet gücü ölçümlerinden elde edilen veriler doğrultusunda belirlenen iki mal grubu ile iki model kapsamında ihracat talep fonksiyonu beşerî sermaye, reel döviz kuru, yurt dışı gelir düzeyi, nispi ihracat fiyatı ve gayrisafi sabit sermaye yatırımı açıklayıcı değişkenleri ile tahmin edilmeye çalışılmıştır. 2001-2019 yıllarını kapsayan dönemde ihracat ile açıklayıcı değişkenler arasındaki ilişkileri tespit etmek için ARDL sınır testi ve Toda-Yamamoto nedensellik analizleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda iki ihracat grubu açısından uzun dönem ve nedensellik ilişkisi bakımından en önemli faktörün beşerî sermaye olduğu görülmüştür. Ayrıca reel döviz kurunun da iki ihracat grubunu uzun dönemde etkilediği bulgusuna erişilmiş olup yurt dışı gelir düzeyi, gayrisafi sabit sermaye yatırımı ve nispi ihracat fiyatı açıklayıcı değişkenlerinin etkilerinin ve nedensellik ilişkilerinin, oluşturulan iki mal grubu açısından farklılık gösterdiği sonucuna varılmıştır.
Kripto varlıkların dış ticaret kapsamında değerlendirilmesi ve kripto varlıklar üzerine nicel bir araştırma
Tez çalışmasının amacı, kripto varlıkların ödeme aracı olarak kullanımını dış ticaretin bileşenleri kapsamında değerlendirmek ve kripto varlıkların yurtdışı ödemelerde ve bireysel yatırımlarda kullanılmaları bağlamında, bireylerin tutumlarını etkileyen faktörleri incelemektir. Bu amaç doğrultusunda öncelikli olarak, kripto varlıkların para işlev ve özelliklerine ne ölçüde uyum sağladıkları hususunda tespitlerde bulunulmuştur. Ulusal paralara eşdeğer kılınan stabil fiyatlı kripto varlıkların geleneksel ve modern para işlevlerine uyumlu oldukları yönünde görüş bildirilmiştir. Para özellikleri açısından ele alındığında da "kabul edilebilirlik" ve "sıradanlık" dışındaki para özelliklerine, tüm kripto varlıkların uyum sağladıkları değerlendirilmiştir. Ayrıca kripto varlık birimleri parasal niteliklerine göre tasnif edilerek, değişken fiyatlı, stabil fiyatlı ve finansal ürünlere bağlanan kripto varlıklar olmak üzere, üç kategoriden oluşan bir sınıflandırma geliştirilmiştir. Para işlev ve özellikleri kapsamındaki tespitlerin ardından, önceden belirlenen dış ticaret bileşenlerinin özelinde kripto varlıkların mevcut ve muhtemel kullanım alanları incelenmiştir. Belirlenmiş olan dış ticaret bileşenleri, uluslararası para birimleri, uluslararası bankacılık, uluslararası lojistik, dış ticaret hukuku ve gümrük işlemleridir. Dış ticaret bileşenlerine yönelik değerlendirmelerde kripto varlıkların ödeme aracı olarak kullanımları esas alınmıştır ve değerlendirme sürecinde çalışma kapsamında oluşturulmuş olan kripto varlık sınıflandırmasının kategorileri için de görüşler oluşturulmuştur. Çalışma kapsamında kripto varlıklara yönelik bireysel tutumları irdelemek amacıyla ampirik bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında UTAUT-2 modelini temel alan bir araştırma modeli oluşturulmuş ve yurtdışı ödemelerde kullanım niyeti ile yatırımda bulunma niyeti olmak üzere, iki farklı bağımlı yapıyı etkileyen unsurlar irdelenmiştir. Yol katsayısı değerine (β) göre yurtdışı ödemelerde kullanım niyetini anlamlı ölçüde etkileyen yapıların önem sırasına göre, "performans beklentisi", "sosyal etki" ve "algılanan risk" adlı boyutlar olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Yatırımda bulunma niyetini anlamlı düzeyde etkileyen bileşenler ise sırasıyla; "performans beklentisi", "sosyal etki", "farkındalık" ve "algılanan risktir". Araştırma kapsamında bağımlı ve bağımsız yapılar arasındaki etkileşimi incelemek amacıyla etki büyüklüğü (f²) ve tahmin gücü (q²) değerleri de hesaplanmıştır. Yol katsayısı değerlerine göre modelin bağımlı yapılarını anlamlı düzeyde ve negatif yönde etkileyen "algılanan risk" boyutunun, f² değeri açısından anlamlı bir katkısının olmadığı görülmüştür. Ayrıca yol katsayılarına göre "performans beklentisi" bağımlı yapılar üzerinde en çok etkiye sahipken, etki büyüklüğüne göre en önemli yapı "sosyal etkidir". Bağımsız yapıların tahmin gücü (q²) değerleri de etki büyüklüğü (f²) değerleri ile paralel sonuçlar ortaya koymuştur. Ortaya koyulan ampirik araştırmanın sonucunda, örneklemin yurtdışı ödemelerde ve yatırım kararlarında kripto varlıkları kullanma eğilimleri açısından en önemli etmenlerin "performans beklentisi" ve "sosyal etki" olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Türkiye'nin dış ticaret analizi ve ECA bölgesi ile ticari etkinliğinin değerlendirilmesi
Dış ticaret ülkelerin kalkınması ve gelişmesi için önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, dış ticaretin ülke ekonomisi için son derece önemli bir etken olması üzerine Türkiye'nin dış ticaretinin analizinin yapılması, ECA (Avrupa ve Orta Asya) ülkeleri ile ticaretinin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda betimsel veri analizi ve ticaret tamamlayıcılık endeksi kullanılmıştır. Türkiye'nin dış ticaretinin betimsel analiz yapılarak 1990-2023 yılları dış ticaret seyri incelenmiştir. Böylece en çok dış ticaret gerçekleştirilen ülkeler ile ihracatı ve ithalatı en çok yapılan ürünlere ulaşılmıştır. Türkiye'nin dış ticaretinin ilerleme kaydetmesi hususunda ECA bölgesindeki ülkeler ile dış ticareti ele alınarak değerlendirme yapılmıştır. OECD verilerine göre ECA bölgesinden 46 ülkenin ticareti kolaylaştırma göstergeleri Türkiye ile birlikte değerlendirilmiştir. Türkiye'nin ihracat yapısının ECA ülkelerinin ithalat yapısı ile ne derece örtüştüğü ticaret tamamlayıcılık endeksi ile hesaplanmıştır. Bu doğrultuda, Türkiye'nin dış ticaretinin hangi ülkelerle ne ölçüde tamamlayıcı olduğu konusunda sonuçlara ulaşılmıştır. Ticaret kolaylaştırma performansları ve ticaret tamamlayıcılık endeks sonuçlarına göre, Türkiye'nin dış ticaretinin ECA bölgesinde bulunan 28 ülke ile yüksek düzeyde tamamlayıcı nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlar dikkate alındığında, Türkiye'nin ticaretini daha etkili gerçekleştirebileceği ve böylelikle Türkiye dış ticaretine ve ekonomisine olumlu yansımalar olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Türkiye, dış ticaret, ECA, ticaret tamamlayıcılık endeksi, ticaret kolaylaştırma göstergeleri
E-ticarette lojistik hizmet kalitesi algısı, müşteri tatminini, müşteri güveni ve müşteri sadakati arasındaki ilişkiler: Z kuşağı üzerine bir araştırma
Bu araştırma e-ticaret üzerinden alışveriş yapan öğrencilerin lojistik hizmet kalite algısında etkili olabilecek faktörleri ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır. Bu bağlamda araştırma genelinde lojistik hizmet kalite algısı, müşteri sadakati, müşteri güveni ve müşteri tatmini değişkenleri incelenmiştir. Lojistik hizmet kalite algısı, müşteri sadakati, müşteri güveni ve müşteri tatminini ölçmek amacıyla başka yazarlar tarafından geliştirilmiş 5'li likert tipi ölçekler kullanılmıştır. Analizler SPSS 22, JASP 0.18.3.0 ve Process Macro eklentisi ile yapılmıştır. Araştırma sonucunda müşteri tatmini ve müşteri güveninin lojistik hizmet kalite algısının müşteri sadakati üzerinde etkili olduğu ve müşteri tatmini ve müşteri güveninin lojistik hizmet kalitesi algısının müşteri sadakati üzerindeki etkisinde aracı role sahip olduğu sonucuna varılmıştır.
OECD ülkelerinin lojistik göstergeleri ile veri madenciliği uygulamaları
Günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler özellikle ekonomi ve lojistik alanlarında her geçen gün milyarlarca büyük verinin birikmesine sebebiyet vermektedir. Biriken büyük verinin veri madenciliğine özel yazılımlar kullanılarak analiz edilmesi ve böylelikle araştırmacılar ile politika yapıcılar için önemli bilgilerin açığa çıkarılması ise oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı; OECD ülkelerine ait ekonomi ve lojistik alanlarında biriken büyük verinin analiz edilmesi ve politika çıkarımlarının gerçekleştirilmesidir. Çalışmanın amacı doğrultusunda WEKA 3.8.6 yazılımında ve STATA 16 paket programında uygulanan analizler dört adımda gerçekleştirilmiştir. İlk olarak, 29 OECD üyesi ülkeye ait GSYH, ihracat, ithalat, enflasyon ve işsizlik oranı değişkenleri ile 2013-2022 dönemleri için k-ortalamalar algoritması kullanılarak ayrı ayrı kümeleme analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda ülkeler dört kümeye ayrılmıştır. En gelişmiş ülkelerin yer aldığı kümede Almanya ve ABD'nin yer aldığı, Belçika, Fransa, Japonya, Kanada, Kore ve Birleşik Krallık'ın ise gelişmiş ülkeler oldukları belirlenmiştir. Yunanistan ve İspanya'nın gelişmekte olan ülkeleri temsil ettiği; Türkiye'nin ise özellikle son yıllarda gelişmekte olan ülkelerden biri konumuna geldiği görülmüştür. Estonya, Letonya ve Litvanya ise az gelişmiş ülkeleri temsil eden kümede yer almışlardır. Analizin ikinci aşamasında, OECD ülkelerine ait 20 adet taşımacılık değişkeninin 2019 yılına ait verileri ile sınıflandırıcı yöntemlerden birisi olan karar ağaçlarının J48 algoritması kullanılarak ülkeler arasında farklılaşmaya neden olan lojistik göstergeler belirlenmiştir. Ülkelerin ekonomik gelişme düzeylerinin farklılaşmasına neden olan taşımacılık değişkenlerinin demiryolu altyapı yatırımı, GSYH başına düşen toplam iç ulaşım altyapı yatırımı, kişi başına düşen demiryolu altyapı yatırımı ve uluslararası havacılık sığınaklarından kaynaklanan CO2 emisyonlarının toplam CO2 emisyonları içerisindeki payı olduğu saptanmıştır. Üçüncü olarak, OECD ülkelerinin ekonomik gelişme düzeylerini farklılaştırdığı tespit edilen bu dört adet taşımacılık değişkeninin 2025 yılına yönelik öngörüleri yapay sinir ağları kullanılarak her bir ülke için ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir. Analizin son adımında ise, demiryolu altyapı yatırımlarının, kişi başına düşen demiryolu altyapı yatırımlarının, GSYH başına düşen toplam iç ulaşım altyapı yatırımlarının ve uluslararası havacılık sığınaklarından kaynaklanan CO2 emisyonlarının toplam CO2 emisyonları içerisindeki payının ekonomik büyümeye etkisi Driscoll-Kraay tahmincisi kullanılarak incelenmiştir. Analiz, OECD ülkelerinin 2010-2019 dönemini kapsayan yıllık verileri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analizin sonucunda, demiryolu altyapı yatırımı ve kişi başına düşen demiryolu altyapı yatırımının GSYH üzerindeki etkisinin istatistiki olarak anlamsız olduğu tespit edilir iken; GSYH başına düşen toplam iç ulaşım altyapı yatırımı ve uluslararası havacılık sığınaklarından kaynaklanan CO2 emisyonlarının toplam CO2 emisyonları içerisindeki payının GSYH üzerindeki etkisinin istatistiki olarak anlamlı olduğu saptanmıştır.
Sınırda karbon düzenlemesi mekanizmasının Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne olan ihracatına etkileri
Bu çalışma, Avrupa Birliği'nin (AB) Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) Türkiye'nin ihracat yapısı üzerindeki potansiyel etkilerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Küresel iklim politikalarının evrimi ve AB'nin Yeşil Mutabakat düzenlemeleri çerçevesinde, SKDM'nin Türkiye açısından yarattığı riskler ve fırsatlar değerlendirilmiştir. Literatür taraması ve kamu kurumları ile meslek örgütleri temsilcileriyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucunda, SKDM'nin özellikle karbon yoğun sektörlerde faaliyet gösteren ihracatçılar için maliyet artışlarına yol açabileceği, ancak yeşil dönüşüme uyum sağlayan firmalar açısından uzun vadeli rekabet avantajı yaratabileceği belirlenmiştir. Araştırma bulguları, SKDM'nin ticaret dengesi üzerindeki olası etkilerini, firmaların pazar çeşitlendirme stratejilerini ve karbon fiyatlandırma mekanizmalarının önemini ortaya koymaktadır. Türkiye'nin AB pazarındaki konumunu koruyabilmesi için düşük karbonlu üretime uyum sağlaması gerektiği vurgulanmış, bu sürecin başarılı olması için finansman, altyapı geliştirme ve devlet desteklerinin kritik olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, Türkiye'nin AB dışındaki pazarlara yönelerek ticaret dengesini koruyabileceği ancak bunun için etkin ticaret anlaşmaları ve ihracat teşviklerine ihtiyaç duyduğu tespit edilmiştir. SKDM'nin uygulanmasıyla birlikte Türkiye'de emisyon ticaret sistemi ve karbon fiyatlandırma politikalarının hayata geçirilmesi gerekliliği ön plana çıkmıştır. Görüşmeler, sanayi sektörünün düşük karbonlu üretime geçişini hızlandırmak için teşvik mekanizmalarının geliştirilmesi, teknoloji transferinin desteklenmesi ve karbon ayak izinin izlenmesine yönelik altyapının güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Türkiye'nin 2025 yılında yürürlüğe sokmayı planladığı İklim Kanunu'nun, yeşil dönüşüm sürecine ivme kazandırarak AB ile entegrasyonu güçlendireceği öngörülmektedir. Sonuç olarak, SKDM Türkiye'nin sanayi politikaları, ihracat stratejileri ve uluslararası ticaret ilişkileri açısından önemli bir dönüşüm sürecini beraberinde getirmektedir. SKDM'ye uyum sağlamak için kurumsal kapasitenin artırılması, karbon düzenlemelerinin etkin şekilde uygulanması ve yeşil finansman araçlarının devreye sokulması gerekmektedir. Türkiye'nin yeşil dönüşüm sürecini başarıyla yönetmesi, uzun vadede küresel ticarette rekabet avantajı elde etmesine olanak tanıyacaktır.
Ekonomik milliyetçilik temelinde dış ticaret girişimciliği: Nitel bir araştırma
Bu araştırmanın amacı iktisat politikasının temel bileşenlerinden biri olan dış ticaret politikası açısından korumacı bir yaklaşımı ifade eden ekonomik milliyetçilik bağlamında dış ticaret girişimciliği ve eğilimini ortaya koymaktır. İfade edilen bu amaç çerçevesinde çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde ticari faaliyetin kapsamı (uluslararası ticaret-dış ticaret), dış ticaret politikası (ticari milliyetçilik-ekonomik milliyetçilik) ve girişimcilik (uluslararası girişimcilik-dış ticaret girişimciliği) temelinde kavramsal bir değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca bu bölümde dış ticaret girişimciliği literatürü eleştirel bir şekilde ele alınarak uluslararası girişimcilikten farklılaştığı yönlere değinilmiştir. Dış ticaret girişimciliğine ilişkin alan yazın incelemesi, araştırmanın amacı doğrultusunda gerek duyulan verilerin toplanması, analizi ve yorumlanmasına rehberlik eden bir yol haritasının belirlenmesine katkıda bulunmuştur. Çalışmanın ikinci bölümü ise ampirik kısmı oluşturmaktadır. Çalışma, nitel araştırma tasarımlarımdan tekli örnek olay çalışması şeklinde tasarlanmıştır. Çalışmanın örneklemini en az 5 yıldır dış ticaret yapan ve üretici/imalatçı olarak endüstride yer alan mevcut dış ticaret girişimcileri oluşturmaktadır. Çalışmada verilerin toplanmasında yarı-yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılmıştır. Örnek olarak seçilecek işletmelerin ve mülakat yapılacak kişilerin belirlenmesinde kasti (amaçlı) örneklem tekniğinden yararlanılmıştır. Veri analizi sonucunda elde edilen bulgular, bireyin benimsediği dış ticaret politikasının ticari faaliyetinin temelini oluşturduğunu, ticari faaliyetinin yapısının da girişimci faaliyetinin yapısına temel oluşturduğunu göstermiştir. Bu bağlamda çalışmanın bulguları ekonomik milliyetçiliğin dış ticaret girişimciliğine, ticari milliyetçiliğin de uluslararası girişimciliğe temel oluşturduğunu göstermiştir. Bulgular, dış ticaret ile dış ticaret girişimciliğinin, uluslararası ticaret ile uluslararası girişimciliğin birlikte ortaya çıktığını doğrular niteliktedir.
Avrupa Birliği'nin üçüncü ülkelerle yaptığı serbest ticaret anlaşmaları ve Türkiye'ye etkileri
Avrupa Birliği, birçok ülke ile ticaret anlaşması imzalama yoluyla ilişkiler kurmaktadır. Türkiye, AB üyesi olmamasına rağmen Gümrük Birliği nedeniyle AB'nin üçüncü ülkelerle imzaladığı serbest ticaret anlaşmalarından etkilenmektedir. Bu bağlamda hazırlanan söz konusu tezin ilk bölümde Serbest Ticaret Anlaşması'nın ne olduğu ve neden yapıldığına ilişkin bilgi verilerek Avrupa Birliği'nin üçüncü ülkelerle kurduğu ticari ilişkilerin genel içeriğine değinilecektir. Bu kapsamda AB'nin ticari ilişkilerinin kurucu anlaşmalardaki hukuki dayanaklarına (Paris Anlaşması, Roma Anlaşması, Maastricht Anlaşması, Amsterdam Anlaşması, Nice Anlaşması, Lizbon Anlaşması) yer verilecektir. İkinci bölümde ise serbest ticaret anlaşmaları bağlamında Avrupa Birliği – üçüncü ülke ilişkileri incelenecek. Serbest ticaret anlaşmalarının AB için önemiyle başlayacak olan bölümde AB'nin STA kapsamında müzakere yürüttüğü ülkeler ''sonuçlanan'' ve ''hala müzakere sürecinde olanlar'' olarak iki kısımda incelenecektir. Son bölüm, Türkiye'nin AB süreciyle başlayacak ve STA sebebiyle oluşacak ekonomik ve politik beklentiler ile devam edecektir. Ek olarak AB ve ABD'nin taraf olduğu TTIP'nin Türk ekonomisine etkisine yer verilecektir. Türkiye'nin imzaladığı STA'lar değerlendirilecek ve Avrupa Birliği tarafında gerçekleştirilen Serbest Ticaret Anlaşmaları'nın Türkiye'ye etkileriyle bölüm tamamlanacaktır. Eleştirel kaynak taramasının akabinde resmi kaynaklardan alınan verilerle tablolar oluşturulacak ve toplanan veriler üzerinden hipotetik analizler çerçevesinde değerlendirmeler yapılacaktır. Yapılan çalışma, Gümrük Birliği nedeniyle Avrupa Birliği'nin üçüncü ülkelerle yapmış olduğu Serbest Ticaret Anlaşmaları'ndan Türkiye'nin olumsuz yönde etkilendiğini ortaya koymaktadır.
Proje bazlı kümelenmenin ihracat performansına etkisi: URGE örneği
Bu çalışmanın temel amacı kümelenmenin ihracat performansına olan etkisinin incelenmesidir. Bu etkinin tespit edilmesinde kümelenme stratejisi uygulayan firmaların, sahip oldukları küme kaynakları ve ihracat performanslarına yönelik algıları ele alınmaktadır. Bu amaçla, Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan 2019 yılı Devam Eden URGE Projeleri listesinde yer alan ve 2016 yılında onaylanmış kümeler içerisinden çalışmaya katılmayı kabul eden 30 firma ile görüşülmüş ve söz konusu firmalardan, çevrimiçi anket yönteminden yararlanılarak veriler toplanmıştır. Küme firmalarının faaliyet gösterdikleri sektörler, ihracatın net satışlar içindeki payı, ihracat yapılan ülke sayıları gibi niteleyici verilerin yanında, firmaların ihracat başarı düzeylerine yönelik algıları değerlendirilmiş elde edilen veriler oluşturulan temalar yoluyla sıklık analizine tabi tutulmuştur. Diğer taraftan çalışmanın temellerini oluşturan küme kaynakları, devlet teşvikleri ve ihracat performansına yönelik katılımcı firmaların algıları ile belirlenen ölçeklerden yola çıkılarak, değişkenler arasındaki ilişkinin boyutu ve yönü tespit edilmeye çalışılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler sonucunda elde edilen bulgulara göre, firmaların büyük çoğunluğunun (%46,7) makine ve tekstil sektörlerinde faaliyet gösterdiği görülmektedir. Yüksek katma değere sahip makine sektörü ve Türkiye'nin rekabet gücü bağlamında nispeten önde olduğu tekstil sektörlerindeki firmaların kümelenme stratejisine yakın durması, sektörlere yönelik küme programları bağlamında önemsenmektedir. Diğer taraftan firmaların yarısının en az 20 yıl önce kurulmuş köklü firmalardan oluştuğu, 26 firmanın hâlihazırda ihracat yaptığı ve 4 firmanın henüz ilk ihracatını gerçekleştiremediği anlaşılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; küme kaynaklarının ihracat performansı üzerinde pozitif yönlü ve istatistiksel açıdan anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bu etkinin büyüklüğüne bakıldığında ise küme kaynaklarının, ihracat performansındaki değişimin %12,5 açıkladığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan küme kaynakları ve devlet teşvikleri arasında istatistiki açıdan anlamlı bir doğrusal ilişki (korelasyon) bulunamamış, devlet teşviklerinin ise ihracat performansı üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir etkiye sahip olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Firmalardan elde edilen önemli bulgulardan biri de, küme ile üniversite, Ar-Ge merkezi gibi teknolojik araştırma kurumları arasındaki işbirliğinin yeterli düzeyde görülmemiş olmasıdır. Bu sonuç kümelerin etkinliği bağlamında üniversite temsilcilikleri, kurumsal ortaklıklar gibi girişimlerin arttırılması gerektiğini gözler önüne sermiştir. Önemli görülen bir diğer sonuç ise firmaların büyük çoğunluğunun bölgedeki rakip yoğunluğunu yüksek düzeyde gördüğünü belirtmesidir. Yüksek rekabet firmalar arası ortak iş yapma ahengini bozabileceği gibi doğru bir yönetim ile ürün gelişimi, ortak yatırımlar gibi girişimlerin tetikleyicisi olabilmektedir. Bu bağlamda elde edilen bu sonuç oluşturulan stratejiler için dikkat edilmesi gereken noktalardan biri olmalıdır.
Global liman işletmelerinde verimlilik ölçümü: Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi ve Bulanık Veri Zarflama Analizi
Limanlar, uluslararası taşıma zincirindeki önemi sayesinde lojistik hizmet vermek için en uygun alanlar haline gelmişlerdir. Konteynerin taşıma kabı olarak kullanılmaya başlanmasından sonra ulaştırma konusunda ciddi bir gelişim yaşanmıştır. Konteyner taşımacılığı ile varış noktasına kadar konteynerin açılmadan tek işlemle taşınabilmesi, farklı yüklerin tek bir konteynerde taşınması, zaman tasarrufu sağlaması, güvenilir ve ucuz olması gibi getirdiği avantajlar sebebiyle tedarik zinciri ve lojistik sistemlerinde konteyner terminalleri önemli bir yer tutmaktadır. Bütün bu gelişmeler, konteyner terminallerinin varlığını sürdürebilmesi için liman verimliliğini ölçmesi gerektiği sonucunu ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada; Türkiye'deki global bir liman işletmesinin, Avrupa'da bulunan limanlarının birbirlerine göre tercih edilebilirliği ve belirlenen bu limanların göreceli etkinlik skorlarının karşılaştırılmasına yönelik çalışmalar sunulmuştur. Liman verimliliğinin ölçülmesi için tek bir verimlilik göstergesi yoktur. Çünkü Dünyada bulunan her bir limanın yapısı farklıdır. Bunun için liman işletmelerinin verimlilik ölçümünde hangi kriterlerin belirleneceği mevcut literatür incelendikten sonra uzman görüşüne sokulmuş ve kriterler belirlenmiştir. Bu çalışmada, limanların verimliliklerinin ölçülmesi süreci iki aşamada incelenmiştir. Birinci aşamada Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi (BAHP) ile liman verimliliğine etki eden parametreler incelenmiştir. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan AHP yöntemi, belirlenen kriterlerin önem derecesini tespit etmek ve kriterleri sistematik olarak karşılaştırıp değerlendirmesini sağlamak için tercih edilmiştir. İkili karşılaştırma yargılarındaki sözel belirsizliği daha iyi ifade etmek ve kesin değerler kullanmayıp belirli aralıklardaki değerler ile karar vermeyi kolaylaştıran bir yöntem olarak BAHP kullanılmıştır (Şişman vd., 2016). İkinci aşamada ise birinci aşamada elde edilen çıktılar, girdi olarak ele alınarak liman verimliliğinin ölçülmesinde Bulanık Veri Zarflama Analizi (BVZA) modeli kullanılmıştır. Veri Zarflama Analizi (VZA), karar verme birimleri ile birden çok girdi ve çıktı ile işletmelerin veya limanların göreli verimliliklerinin ölçülmesi için kullanılan bir yöntemdir. Fakat gerçek dünya problemlerinde verilerin kesin bir değer olarak ölçülmesi mümkün olmadığı için BVZA yöntemi ile belirsiz olan durumlar için daha doğru etkinlik skorları elde edilmiştir. (Sengupta, 1992) Böylelikle, Liman işletmelerinin kriterlere ait veri değerlerini ne derecede etkin kullandıkları BVZA ile incelenmiştir. BVZA'da kullanılmak üzere dört adet girdi ve bir adet çıktı belirlenmiştir. Liman etkinliklerinin sonuçları girdiye ve çıktıya yönelik olmak üzere alt ve üst sınır değerleri CCR modeli yardımıyla belirlenmiştir. Bu çalışmanın BVZA modeline katkı sağlaması, uygulamada ise belirlenen limanların mevcut fiziki koşulları kullanmadaki yetkinliği en iyi olan limanın belirlenerek kendi aralarında göreceli verimlilik skorlarını karşılaştırmasına, finansal kararlar almasında somut veriler ile hareket edebilmesine, yüksek karlılık oranlarına erişebilmesine ve rekabette öne çıkabilmesi konusunda katkı sağlaması beklenmektedir.
Uluslararası sanal ticaret fuarları: Katılımcı firmaların bakış açısı üzerine bir analiz
Çalışmanın amacı; dijitalleşen yeni dünya yapısına uyum sağlama, ihracata dayalı büyüme için gerekli bilgiye erişme ve olası iş birliklerini geliştirme gayreti içerisinde olan işletmelerin; yeni bir sanal etkinlik ortamı haline gelen sanal fuarlara yönelik olarak katılımcılarının tutumları ile bu fuarları benimseme derecelerini ortaya çıkarmaktır. Halen dünyada alıcılara ulaşmanın en sürdürülebilir ve etkili yolunun fuarlar olduğu aşikardır. Bununla birlikte dünyada daha önce eşi görülmemiş düzeyde toplumsal, siyasi ve ekonomik etki oluşturan Kovid-19 pandemisi ile fiziksel iletişimin azalması sonucunda hem fuarların organizasyonu hem de ziyaret edilmesi ve katılım sağlanması işletmeler açısından önemli bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. Sanal etkinliklere yönelik ortaya çıkan mevcut ve yeni teknolojik gelişmeler ile bu sorun nispeten aşılmaya çalışılmaktadır. Sanal fuarlar pandemi ile birlikte yüz yüze fuarların tek alternatifi olarak ortaya çıkmıştır. Bu fuarlar ile ilgili literatürün genişliği ve derinliği henüz prematüredir. Bu bağlamda sanal fuarların etkinliğine yönelik alanda bir ölçek bulunmaması da önemli bir eksiklik olarak görünmektedir. Bu çalışmada ortaya çıkarılan ölçeğin alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmada fuar katılımcılarına yönelik bir araştırma olması ve derinlemesine veri toplama imkanı bulunmaması nedeniyle veri toplama aracı olarak çevrimiçi anket benimsenerek nicel yöntem tercih edilmiştir. Araştırmanın evreni pandemi dönemi olan 2020-2021 yılları arasında en az bir sanal fuara katılmış olan Türkiye'de yerleşik işletmelerden oluşmaktadır. Bu işletmelere ulaşmak için Türk Arap İş birliği Derneği Şirketinin organizasyonunda yapılan dijital B2B fuarına katılan 1067 firma hedeflenmiştir. Çalışmada 204 adet katılımcı firma temsilcisine ulaşılmıştır. Geniş bir örneklem grubuna ulaşılarak dış geçerlilik düzeyi yüksek tutulmaya çalışılmıştır. Beş bölümden oluşan Likert tipi ölçek sanal fuar katılımcılarına gönderilmiştir. Araştırmada katılımcı firmaların tanımlayıcı istatistiklerinin yanında; araştırma bağlamındaki kavramların boyutsal ve örneklemin kümelenmesi analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların, teknolojik gelişmelerin sanal fuarların verimini artırsa dahi fiziki fuarların önemini azaltmayacağı, sanal fuarların ek bir aktivite ve tamamlayıcı bir pazarlama kanalı olarak var olmaya devam edeceği yönünde tespitleri öne çıkmaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm dijital dönüşüm ve sanallaşmayı, ikinci bölüm işletmelerarası sanal bir etkinlik olarak fuarları, üçüncü bölüm ise uluslararası sanal fuarların etkinliği üzerine saha araştırmasını içermektedir.
Algılanan yolsuzluk ile dış ticaret ve doğrudan yabancı yatırım arasındaki ilişkinin uluslararası endeksler bağlamında ekonometrik analizi
İlk zamanlarda sadece siyasi ve bürokratik anlamda ele alınan yolsuzluk kavramı zaman içerisinde farklı yapılara sirayet etmiştir. Birçok alana yayılan yolsuzluk ile işletmelerin, yatırımcıların hatta toplumdaki vatandaşların yolsuzluk yapma ya da yolsuzlukla karşılaşma ihtimali de ortaya çıkmıştır. Bu yayılma nedeniyle yolsuzluk zamanla ülkelerde ekonomik açıdan da sorunlara neden olmuştur. Yolsuzluğun ekonomik yapıları etkilemesinin yanı sıra ekonomik yapıların da yolsuzluğa etki etmesi öngörülmektedir. Bu bağlamda ekonomik gelişme ve ilerlemelerin, yolsuzluğu engelleyebilen bir fırsat olarak değerlendirilmesi de söz konusu olabilmektedir. Yolsuzluğun tarihsel süreçte ekonomik bir soruna dönüşümünün, bununla birlikte dış ekonomik ilişkilerin (dış ticaret ve doğrudan yabancı yatırım) yolsuzluk üzerinde yarattığı etkilerin ortaya çıkarılması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Yolsuzluk ve dış ekonomik unsurlar arasındaki ilişkiyi değerlendiren bu tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde; yolsuzluk kavramı, yolsuzluğun nedenleri, türleri, ölçümü ve yolsuzluk karşıtı inisiyatifler ele alınmaktadır. İkinci bölümde ise yolsuzluğun etki ettiği makro değişkenler ve yolsuzluk ile dış ticaret ve doğrudan yabancı yatırım ilişkisini değerlendiren literatür taraması yer almaktadır. Son bölüm ise çalışmanın uygulama kısmı olup; algılanan yolsuzluğu ölçmek amacıyla kullanılan ICRG-Corruption (International Country Risk Guide) ve CPI (Corruption Perception Index) endeksleri ile dış ticaret ve doğrudan yabancı yatırım ilişkisi değerlendirilmektedir. Analiz kapsamında ülkeler Dünya Bankası'nın 2017 gelir sınıflandırmasına göre dört temel kategoride değerlendirilmektedir. Zaman ve veri eşleşmesi sorunu nedeniyle yolsuzluk endeksleri farklı zaman dilim çerçevesinde oluşturulan iki farklı model ile analiz edilmiştir (ICRG 1995-2015 / CPI 2003-2015). Yapılan analiz sonucunda hem ICRG hem de CPI endeksleri için kurulan modellerde anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Bununla birlikte gümrük vergisinin etkisini değerlendirmek amacıyla 2003-2015 yıllarında kategorileştirilmemiş 60 ülke için ICRG ve CPI için kurulan iki farklı modelde de anlamlı sonuçlara ulaşılmıştır. Her iki modelde de ihracat artışının yolsuzluğu azalttığı; gümrük vergi oranları artışının ise yolsuzluğu arttırdığı görülmektedir. Daha önceki çalışmalardan farklı olarak ICRG endeksinin alt endeksi olan yolsuzluk değişkeninin tek başına kullanılması, ülkelerin gelir kategorileri ile değerlendirmeye alınması ve panel veri analizinin kullanılması bu çalışmanın özgün yönleridir.