73
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen Somalili öğrencilerin yazma becerileri ve yazma kaygıları üzerine bir inceleme
Araştırmanın amacı, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen orta düzeydeki Somalili öğrencilerin yazma becerilerine ait başarı düzeylerini değerlendirmek, yazma becerisine yönelik kaygı düzeylerini tespit etmek ve yazılı anlatımlarında yaptıkları dilbilgisi yanlışlarını ortaya koymaktır. Bu doğrultuda 2018-2019 yılında Bursa Uludağ Üniversitesi Türkçe Öğretim Merkezinde öğrenim gören orta düzeydeki 53 Somalili öğrenci, araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmanın nicel verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Şen ve Boylu (2017) tarafından geliştirilen Yabancı Dil Olarak Türkçe Yazma Kaygısı Ölçeği ve Büyükikiz (2011) tarafından geliştirilen Yazılı Anlatım Dereceli Puanlama Anahtarı'ndan yararlanılmıştır. Nitel veriler de doküman incelemesi yoluyla toplanmış, bu süreçte Veri Toplama ve Çözümleme Formu'ndan yararlanılmıştır. Nitel veriler betimsel analiz yöntemi ile nicel veriler ise betimleyici istatistik tekniklerinin yanında T Testi, Anova, ve Kruskall Wallis test istatistikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel sonuçlarına göre Somalili öğrencilerin yazılı anlatım örneklerinde toplam 1983 dilbilgisi yanlışı tespit edilmiştir. Bunların %37,6'sının biçimbilim, %36'sının imla ve noktalama, %14,2'sinin sözcük-anlam, %8,5'inin sesbilim ve %3,7'sinin sözdizimi yanlışları olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bu kategoriler de çeşitli alt başlıklar altında detaylandırılmış ve örneklendirilmiştir. Araştırmanın nicel sonuçlarına göre 53 Somalili öğrencinin 20'sinin (%37,7) düşük, 32'sinin (%60,4) orta ve 1'inin (%1,9) de yüksek düzeyde yazma başarısına sahip olduğu ortaya konulmuştur. Bununla birlikte yazma başarısının; cinsiyet, yaş, eğitim seviyesi, Türkiye'de bulunma süresi, Türkçe kitap okuma sıklığı ve yazma sıklığı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Araştırmada ayrıca Somalili öğrencilerin orta düzeyde yazma kaygısına sahip olduğu da belirlenmiştir. Yazma kaygısının cinsiyete ve eğitim seviyesine göre anlamlı bir farklılık oluşturduğu; yaş, Türkiye'de bulunma süresi, Türkçe kitap okuma sıklığı ve yazma sıklığı değişkenlerine göre ise anlamlı bir farklılık oluşturmadığı görülmüştür. Bununla birlikte araştırmaya katılan öğrencilerin yazmaya ilişkin başarı ve kaygı puanları arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Araştırmanın Somalilere Türkçe öğretimi alanına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Yabancıların Türkçe doldurması gereken formların öğretilme durumlarının incelenmesi
İngilizcede uzmanlık alanı diline yönelik çalışmalar 60'lı yıllarında, yabancı dil olarak uzmanlık alanı İngilizcesi öğretilmesi ile ilgili araştırmalar ise 80'li yıllarında başlamıştır. Türkçe çalışmalarda, dilbilimin bu alanı ve öğretilmesine ilişkin konular yeni dikkate alınmıştır. Bu sebeple Türkçede çıkış noktası, uzmanlık alanı dili olan araştırmaların arttırılması gerektiği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı genel olarak bürokrasi dilinin dilsel özelliklerini ortaya koymak ve resmi kurumlardan toplanmış formları inceleyerek Türk bürokrasi dilinin dilsel özelliklerini betimledikten sonra yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılabilecek ders etkinlikleri önerisini hazırlamaktır. Çalışmanın amacının gerçekleştirilmesi için uzmanlık alanı dili ve ölçünlü dil kavramı açıklandıktan sonra bürokrasi dili tanımlanmış, sınıflandırılmış ve genel dilsel özellikleri ayrıntılı bir şekilde betimlendirilmiştir. Sonrasında yabancı dil öğretiminde bürokrasi dilinin nerede, hangi dil düzeyinde olduğuna değinilmiştir. Bu kuramsal çerçevede Türk bürokrasi dilinin sözcüksel, dilbilgisel nitelikleri ortaya konulmuştur. Çalışmanın son kısmında yabancıların ilk doldurması gereken formların dilsel özelliklerinden yola çıkarak, yabancı dil olarak Türk bürokrasi dili öğretiminde uygulanabilecek ders etkinlik ünitesi geliştirmiştir. Çalışmada hazırlanan etkinlik ünitesinin gerçek öğretme ortamlarında değerlendirilmemiştir.
Türkçe'deki Tanıtsallık Belirten Sıfatların ve Belirteçlerin Yabancı Dil Olarak Türkçe Derslerinde Öğretimi
Kip ve kiplik kavramlarından yola çıkan çalışmamız kip-zaman, kip-görünüş ilişkileri ve kiplik ulamları hakkında detaylı bilgiler içermektedir. Alanyazında farklı tanımlanan bilgisel kiplik ve tanıtsallık tartışmalarına yer verilmiştir. Ayrıca tanıtsallığın mantıksal olarak bilgisellikten önce gelmesi ve önermelerin güvenilirlik belirtmelerinde öncelikle kanıtların rol oynadığı gerçeğinden hareketle incelenen sıfatların ve belirteçlerin tanıtsallık bildirdiği varsayılmıştır. Çalışmamızda incelenen sözcüklerin anlamını ve kullanımını bağlam içinde örneklendirmek amacıyla Doküman Analizi yöntemi kullanılmıştır. Bunun için her bir sıfat ve belirteç için beş farklı gazeteden alınan tümcelerle örneklem oluşturulmuştur. Araştırmada 12 belirteç ve 8 sıfat incelenmiştir.Çalışmamızda incelenen sıfatlar ve belirteçlerin Chafe'nin bilgiyi bilme yollarına göre gruplandırılmış ve Lyons'un öznel-nesnel kiplik ayrımına göre hangi grupta olduğunu ortaya çıkarılmıştır. Bu bulgular Yabancı Dil Olarak Türkçe derslerinde konunun daha kapsamlı bir şekilde anlaşılmasına ışık tutmaktadır.Çalışmamızın sonunda bu belirteçlerden ve sıfatlardan bazıları için Yabancı Dil Olarak Türkçe öğretimine ilişkin ders materyali örneklerine yer verilmiştir.
Fransızca konuşulan Avrupa Birliği ülkelerindeki Türk gençlerinin Türkçe deyim bilgilerinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, günlük dilde en sık kullanılan deyimlerin yurtdışında yaşayan Türk gençleri tarafından ne derece bilindiklerini betimlemektir.Bu amaç doğrultusunda, öncelikle dilbilgisi ve dilbilim bakış açısıyla yapılan farklı deyim tanımları incelenip karşılaştırılmış, tek ve tutarlı bir deyim tanımına ulaşılması hedeflenmiştir. Yapılan tanım ışığında 9 ayrı günlük gazete ve her gazeteden ikişer yazar seçilmiş; toplam 365 makale taranmış, bir deyim sıklığı çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonuçları en sık kullanılan deyimleri göstermiş, bunlar arasından en az bilinen deyimler kontrol grubuna uygulanan bir sormacayla belirlenmiştir.Çalışmanın son aşamasında ise bu deyimlerden oluşan 40 soruluk bir sormaca, Fransa, İsviçre ve Belçika'da yaşayan Türk gençlerine uygulanmıştır. Sormacanın sonuçları değerlendirilmiş ve katılımcıların Türkçe deyimlere dair bilgi düzeyi betimlenmiştir.
Yabancı dil olarak Türkçe ve İngilizce ders kitaplarındaki öğrenme stratejilerinin kullanımı
Dil öğrenme stratejileri Oxford?a (1990: 8) göre ?öğrenmeyi kolaylaştıran, hızlandıran, daha eğlenceli, bağımsız, etkin ve yeni durumlara daha kolay aktarılabilen kılan, öğrenci tarafından seçilen özel yollardır.? Öğrenme görevini kolaylaştıracak uygun strateji veya strateji kombinasyonunu seçmek ise öğrencinin sorumluluğundadır. Bu yüzden, öğrenci kendi strateji uygulamalarının farkında olmalı ve strateji bilgisini geliştirmelidir. Cohen?e (1998: 74) göre öğrencinin kendi öğrenmesini anlayabilmesini sağlayan çeşitli strateji eğitim yolları vardır: ders kitaplarında öğrenme stratejilerinin kullanımı bu yollardan bir tanesidir. Yabancı dil olarak Türkçe ve İngilizce ders kitaplarındaki strateji kullanımının incelenmesi bu çalışmanın amacıdır. Yeni Hitit 1 ve Total English Elementary ders kitapları karşılaştırmalı bir çalışma yapabilmek için seçilmiştir. Chamot ve O?Malley?in sınıflandırmasına bağlı kalınarak ders kitaplarında kullanılan stratejiler tespit edilmiş ve sonuçlar incelenmiştir. Total English Elementarynin Yeni Hitit 1?e göre bilişüstü stratejilere ve strateji kombinasyonlarına daha çok önem verdiği görülmüştür. Yeni Hitit 1?deki bilişüstü stratejilerin oranı % 5.729 iken Total English Elementary?deki oranı % 34.494?tür. Bu oran, İngilizce ders kitabının öğrencilerin bilişüstü bilgilerini Türkçe ders kitabına göre daha çok kullandırdığını göstermektedir. Her iki kitap açık strateji öğretimi yapmamaktadır; stratejiler ders kitaplarında örtük bir şekilde görevlerin içine yerleştirilmiştir. Bununla birlikte, İngilizce ders kitabı hayat boyu öğrenme kutuları yolu ile sadece 8 stratejinin tanımını farklı görevlerde vermiştir. Öğrenciler de bir sonraki görevde tanımı yapılan stratejiyi uygulama imkânı bulmuşlardır. Burada en önemli konu, tanımlarda ?strateji? sözcüğünün geçmemesidir: bu da öğrencilerde farkındalık yaratmayabilir. Ayrıca, hayat boyu öğrenme kutularında tanımı verilen stratejileri kullandıktan sonra öğrencilere kendilerini değerlendirme imkânı verilmemektedir. İngilizce ders kitabındaki strateji kombinasyonları ise Türkçe ders kitabına göre çok daha çeşitlidir. Sonuç olarak, bu çalışmanın esas hedefi, Türkçeyi yabancı dil olarak daha etkin öğrenen başarılıöğrenciler yetiştirebilmek için öğretmenlerin ve ders kitabı yazarlarının strateji farkındalığını artırmaktır
1980 den 2010 yılına okunurluğu yüksek Türk romanlarının sözvarlığı açısından incelenmesi
1980 ile 2010 yılları arasında yayımlanmış olan Türk romanlarının incelendiği çalışmamızda, öncelikle Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi konusunda eksikliği hissedilen okuma becerisi ve sözcük öğretimi konusunda kaynak olarak yararlanılacak romanlar seçilmiştir. Sonrasında öğrenci gereksinimlerini inceleyen çalışmalar taranarak söz konusu yıllarda basılmış; çok satan, ödül alan, eleştirmenlerce önemli görülmüş romanlardan her yıl için birer örnek seçilerek yaklaşık 2,5 milyon sözcüklük bir bütünce oluşturulmuştur. Bu bütünceden elde edilen sonuçlar, ilk aşamada her roman için tür ve türce sayılarıdır; sonrasında Türk romanının ortalama kaç sözcükle yazıldığı ve tür/türce oranının yabancı dilde okuma yaparken bize nasıl bilgiler verdiğidir. Çalışmamızda, ayrıca bu bütünce üzerinden sıklık incelemesi yapılmış ve bütüncede yer alan en sık sözcükler, başsözcükler (gövde) ve kökler sıralanmıştır. Bunun yanı sıra bütünceyi oluşturan romanlar 10?ar yıllık gruplar halinde ele alınarak ortak sözcükçe ve bütün sözcükçe çıkarılmış; buradan hareketle Türkçenin sözcük olarak nasıl bir değişim gösterdiği göz önüne serilmiştir. Son olarak yabancı dil olarak Türkçe derslerinde öğretilmesi gereken sözcüklerin belirlenirken bu sıklık listelerinden ne ölçüde yararlanılması ve öğrencinin Türkçe roman okumak için kaç sözcük bilmesi gerektiği gibi konular tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler : Türk romanı, bütünce/derlem, sıklık, tür/türce oranı, ortak sözcükçe
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yaratıcı yazma tekniklerinin kullanılması
Bu araştırmada, yaratıcı yazma tekniklerinin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılmasının dil öğrenimindeki temel becerilerden sayılan yazma becerisine katkı sağlayıp sağlamadığı incelenmiştir. Araştırma İstanbul Üniversitesi Dil Merkezi'nde Yoğunlaştırılmış Türkçe Kursu'na katılan B1 seviyesinde 42 ve C1 seviyesinde 24 olmak üzere toplam 66 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir.Nicel araştırma boyutuna sahip olan çalışma beş hafta boyunca iki grupla ayrı ayrı yürütülmüştür. B1 seviyesi (n=16) ve C1 seviyesi deney grubuna (n=11) araştırmacı tarafından hazırlanan yaratıcı yazma programı haftada 2'şer saat uygulanmış; B1 (n=17) ve C1 (n=12) seviyesi kontrol gruplarına herhangi özel bir program uygulanmamış, dil merkezindeki ders programlarına devam etmişlerdir. Araştırmada öntest sontest kontrol gruplu deneysel modelden yararlanılmıştır. Verilerin elde edilmesinde, "Avrupa Dil Gelişim Dosyası B1 ve C1 Düzeyleri Yazılı Anlatım Öz Değerlendirme Ölçeği", öğrencilerin yazmaya karşı tutumlarını ölçmek amacıyla Susar Kırmızı(2009) tarafından geliştirilen "Yazı Yazmaya Yönelik Tutum Ölçeği"ve yaratıcı yazma ürünlerini değerlendirmek amacıyla "Yaratıcı Yazma Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler Mann Whitney U testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda; yaratıcı yazma çalışmalarının B1 ve C1 seviyelerindeki yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin yazmaya karşı tutumlarını olumlu yönde etkilediği, öz yeterlik algılarını ve yazma süreçlerini etkin hale getirdiği görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Avrupa Dil Gelişim Dosyası, Yabancı Dil olarak TürkçeYaratıcılık, Yaratıcı Yazma, Yazma
Türkçede ortaç içeren tümcelerin yapısal ve anlamsal açıdan İngilizce ile karşılaştırılması
Yabancı dil öğretimi sürecinde dilbilgisinin önemi tartışmalı bir konu olmakla birlikte hedef dilin yapısına yönelik bilgiye sahip olmanın o dilin kullanımına katkıda bulunduğu gerçeği yadsınamaz. Bu çalışma için temel oluşturan konu ise Türkçedeki ortaç (sıfatfiil) yapısı ve bu yapının İngilizcedeki hem yapısal hem de anlamsal eşdeğerlilikleri ve denklikleri olmuştur. Çalışmanın çıkış dili olarak seçilen Türkçenin ortaç yapısının seçilme sebebi ana dili Türkçe olmayan öğrenicilerin söz konusu yapıyı öğrenirken kendi ana dilleriyle kıyaslama yoluna gitmeleri ve çoğu zaman iki dil arasındaki farklılıklar nedeniyle güçlükle karşılaşmalarıdır. Türkçedeki bu hedef yapının İngilizce ile karşılaştırılmasının nedeni ise yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin İngilizce bilme olasılıklarının diğer yabancı dillere oranla daha yüksek olmasıdır. Bu çalışma için ilk olarak Türkçe dilbilgisi ve dilbilim kitapları taranarak ortaç yapısı betimlenmiştir. Ardından Türkçe yazılmış olan Sineklerin Tanrısı kitabındaki ortaç içeren bütün öbeklerin bir listesi oluşturulmuştur. Bu kitabın seçilme nedeni ise hedef yapıya yönelik oldukça fazla örnek içermesi olmuştur. Sineklerin Tanrısı'ndaki her ortaç yapısının aynı kitabın İngilizce sürümü olan Lord of the Flies'daki denkliği de listeye eklenmiş ve böylece çalışmanın temelini oluşturan bütünce oluşturulmuştur. Son olarak bütüncenin değerlendirilmesi sonucu ortaya çıkan yapısal ve anlamsal eşdeğerlilikler aracılığıyla Türkçedeki ortaç yapısı için bir güçlük sıra-düzenlemesi hazırlanmış ve bu çizelgenin özellikle İngilizce bilip de Türkçe öğrenen bireylerin hedef yapıyı öğrenme sürecine katkıda bulunması amaçlanmıştır. Anahtar Sözcükler: Ortaç, sıfatfiil, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, bütünce
İktisadi ve idari bilimler Türkçesinin incelenmesi ve yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanımı
Bu çalışmanın amacı mesleki dilin genel özelliklerini ortaya koymak ve bir mesleki dil olan İktisadi ve İdari Bilimler Türkçesinin dilsel özelliklerini betimleyerek yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ortamlarına aktarılmasına yönelik ders malzemesi önerileri sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda mesleki dilin tanımı yapılmış, mesleki dilin genel özelliklerinin neler olduğu belirlenmiş ve mesleki yabancı dil öğretiminin nasıl yapılabileceği üzerinde durulmuştur. Bu çerçevede İktisadi ve İdari Bilimler Türkçesinin sözcük, dilbilgisi, metin ve dildışı özellikleri betimlenmiş ve elde edilen bilgiler ışığında, yabancı dil olarak mesleki Türkçe öğretimine yönelik örnek bir materyal önerisi hazırlanmıştır. İncelemeler sonucunda, mesleki dilin, genel dilin özel bir alanı olduğu, kendine özgü birçok özelliğinin bulunduğu, birçok özelliğinin de genel dilden seçilerek alındığı ancak kullanımına bağlı olarak genel dilden ayrılabildiği yargılarına varılmıştır. Çalışmada sunulan İktisadi ve İdari Bilimler Türkçesinin dilsel özelliklerinin hem bundan sonraki bilimsel çalışmalar için hem de yabancı dil olarak mesleki Türkçe kurs ve ders programlarının hazırlanabilmesi için öncülük edebileceği düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Mesleki dil, mesleki Türkçe, İktisadi ve İdari Bilimler Türkçesi, Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, ders malzemesi geliştirme
İngilizce ve Türkçe ders kitaplarında kültürel ögelerin incelenmesi
Hymes'a (1971: 3-28) göre yabancı dil öğrenimi, dilsel edinç, stratejik edinç, söylem edinci, toplumdilbilimsel edinç ve kültürel edinçten oluşmaktadır. Geleneklerin, inançların örf ve adetlerin bilgisini içeren ve başka ülkeleri anlayabilme sistemlerini kapsayan kültürel edinç, yabancı dil öğretiminin ayrılmaz bir parçasıdır ve bir çok yabancı dil öğretmenine göre, kültür öğretiminin müfredata dahil edilmesi yabancı dil öğretiminin ana hedeflerinden biri olmalıdır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi gün geçtikçe daha çok önem kazanmakta ve daha çok geniş alana yayılmaktadır. Bu yüzden, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarının da bu önemde hazırlanması gerekmektedir. Çalışmamızın amacı yabancı dil olarak İngilizce ve yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarında yer alan kültürel ögelerin incelenmesi ve karşılaştırılmasıdır. İngilizce ve Türkçe ders kitaplarındaki kültür gösterimlerinin karşılaştırılmasında tablolar ve şemalar oluşturulacak, incelenen kitaplardaki kültür aktarımının nasıl gerçekleştiği tartışılacaktır. Böylece yabancı dil olarak Türkçe öğrencileri için öğrenim ya da edinim kolaylıkları sağlanmış olacaktır. Anahtar Sözcükler: Yabancı dil öğretimi, kültür, kültürel edinç, kültürel farkındalık dil ve kültür.
Türkçe ve İngilizce ders kitaplarında değerler eğitimi
Değerler eğitiminin temel hedefi bireye kişi hürriyetlerine saygı göstermeyi, farklılıklara duyarlı olmayı, yardımlaşmayı ve işbirliği yapmayı, barış içinde yaşamayı kazandırmaktır. Bu bağlamda yabancılar için hazırlanan ders kitapları öğrencilere ulusal ve evrensel değerleri aktaran araçlardan biri olabileceği söylenebilir. Yabancı dil öğretimindeki değerler eğitimin önemi de öğrenilen dilin kültürel oluşmasında yer alan değerleri tanımayı ve benimseyi sağlayabilmesidir. Dolayısıyla kendisiyle ve toplumla barışık bireylerin yetiştirilmesinde yerel ve evrensel değerlerle donatılmış yabancı dil ders kitapları aracılığıyla değerler eğitimini uygulamak göz ardı edilemez. Çalışmanın amacı yabancılar için hazırlanan ders kitaplarında evrensel ve yerel değerlerin ne ölçüde yansıtıldığını, tespit edilen değerlerin alt değer, değer türü ve değer yönelimleri kategorileri açısından ağırlığını belirlemektir. Çalışmamız yabancılar için Türkçe Yeni Hitit 2 Orta ve Yeni Hitit 3 Yüksek ders kitaplarıyla birlikte yabancılar için İngilizce SpeakOut Pre-Intermediate ve SpeakOut Intermediate ders kitaplarının incelenmesiyle sınırlıdır. Söz konusu olan ders kitaplarının analizi için Schwartz'ın değerler sınıflaması esas alınmıştır. Amacımıza uşalabilmek için ders kitaplarında yer alan metinler, metin öncesi ve sonrası alıştırmalar, gramer sonrası alıştırmalar, alıştırmalardaki kelime, sözcük grubu, cümle ve paragraflar değerleri iletmesi açısından madde analizi yoluyla incelenmiştir. Elde edilen bulgular Schwartz'ın değerler sınıflamasına göre yerleştirilip frekans sıklığı ve yüzdeliği çıkarılarak sayısal veriler haline getirilmiştir.Elde edilen sonuçlar yabancılar için hazırlanan tüm ders kitapları için bir genelleme ortaya koymamaktadır. Fakat, çalışmanın okuyuculara incelenen ders kitaplarında değerlerin nasıl aktarıldığı üzerine faydalı bilgiler sağlayabileceği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Değerler, Değerler Eğitimi, Yabancı Dil Öğretimi, Ders Kitapları, Schwartz'ın Değerler Sınıflaması
-mIş biçim biriminin farklı işlevlerinin bilinç uyandırma teknikleriyle öğretimine yönelik malzeme oluşturma
Bu çalışmanın amacı ?mİş biçimbiriminin yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilere bilinç uyandırma tekniği ile öğretimine yönelik malzeme oluşturmaktır.Çalışmamızda ilk olarak bilinç uyandırma tekniği ile ilişkisi olduğunu düşündüğümüz öğrenme kuramları ele alınmış, yabancı dil öğretimi yöntem ve ilkelerine yer verilmiştir. Bilinç uyandırma tekniği ile bağlantılı olması nedeni ile evrensel dilbilgisi kavramı üzerinde durulmuş ve geleneksel dilbilgisi ile karşılaştırılması yapılmıştır.Biçimbirime yönelik hazırlanan tüm malzemelerde biçim, anlam ve kullanım üçlüsü göz önünde tutulmuştur. Hazırlanan malzemeler bilgisayar ortamında kullanılabilecek nitelikte hazırlanmış, çeşitli etkinlik ve çalışmalarla desteklenmiştir. Yapının her bir kullanım alanı, işlevi ayrı ayrı verilmiş; tümevarımsal bir yöntem izlenmiştir. Bilinç uyandırma yönteminin uygulanma aşamasında dikkat çekme, girdi artırımı etkinliklerine özen gösterilmiştir.Dilbilgisi yapısının biçimsel değişimleri öğrenciye hazır olarak verilmemiş; öğrencide bir girdiye dönüşebilmesi için zihinsel işlem süreçlerinden geçirilmesi sağlanmaya çalışılmıştır. Öğrencinin hedef dil ile ilgili öğrenmiş olduğu daha önceki bilgileri, yeni bilgiyi yapılandırmak için kullanması amaçlanmıştır.Hazırlanan malzemelerde görsel ve işitsel dikkat çekici uyarıcılar da kullanılmıştır. Sunulan metinler sadece diyalog olarak değil, anlatı, fıkra ve masal içeriği ile Türk halk kültürü örneklerinden seçilmiştir. Tezin son kısmına eklemiş olduğumuz etkinlik havuzunun ise öğretmene değişik olanaklar sunması açısından yardımcı olabileceği düşünülmüştür.
Fransızca ve Türkçedeki yer belirticilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi ve yabancı dil olarak Türkçede yer belirticilerinin öğretimi
Bu çalışmanın amacı Fransızcadaki uzamın ifade edilme biçimlerinden yola çıkarak Türkçedeki uzamın ifade edilme biçimlerinin betimlenmesi ve bu betimlemeler aracılığıyla yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yer belirticilerinin öğretimine yönelik malzeme geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda uzam ve uzamı ifade eden sözlüksel birimlerin genel özellikleri üzerine Fransızcadan yola çıkarak Türkçe betimlemeler yapılmıştır.İnsanın günlük yaşamında önemli bir yere sahip olan uzam birçok bilim dalı tarafından ilgi görmüş ve çok farklı çalışmaların konusu olmuştur. Bu sebepten ilk olarak uzamın dilbilim, felsefe, coğrafya gibi farklı bilim dalları tarafından yapılan tanımlarından söz edilmiş ve tarihsel süreç içerisindeki yerine değinilmiştir.Uzam farklı dillerde çeşitli sözlüksel birimler tarafından ifade edilse de anlambilimsel düzlemde aynı özellikleri göstermektedir. Bu bağlamda uzamın genel özellikleri üzerine betimlemeler yapılmıştır. Sonraki aşamalarda ise uzamın hangi sözlüksel birimler tarafından nasıl ifade edildiği Fransızcadan yola çıkılarak Türkçe betimlemelerle anlatılmıştır.Son aşamada ise uzam üzerine yapılan bu betimlemelere dayanarak yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde uzamı belirten dilbilgisel yapıların öğretime yönelik malzemeler tasarlanmıştır.
Avrupa dil gelişim dosyası bağlamında yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde okuma becerisini geliştirmeye yönelik malzeme oluşturma
Yabancı dil öğretimi alanında dil becerilerinin öğretimine ağırlık verilerek bu konunun öğrenicinin dil gelişimine katkısının olması ve Avrupa Konseyinin desteklediği bir dil öğretim projesi olarak geliştirilen Avrupa Dil Gelişim Dosyası uygulamalarının dil öğrenimi ve öğretimine etkileri, bu çalışmanın temellerini oluşturmaktadır.Bu çalışmanın amacı Avrupa Dil Gelişim Dosyası bağlamında okuma becerisini geliştirmeye yönelik malzeme tasarlamaktır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle yabancı dil öğretim programlarının yeniden yapılanmasını sağlayan Avrupa Dil Gelişim Dosyası ve onun kuramsal artalanını oluşturan Avrupa Ortak Dil Çerçevesinin ne olduğu betimlenerek bu belgelerde okuma unsurlarının nasıl tanımlandığı bilgisine girilmiştir.Tüm bu kuramsal artalanın ardından Avrupa Dil Gelişim Dosyasına göre hazırlanmış olduğu ifade edilen Ankara Üniversitesi TÖMER Yeni Hitit Serisi kitabı okuma becerisi kapsamında incelenerek değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sürecinde okuma metinleri ve okuma etkinlikleri iki aşamalı olarak ADD ve AODÇ'ye uygunlukları araştırılmıştır. Bu araştırma kapsamında okuma metinleri metin türleri, özgünlük ve AODÇ'deki dil temalarına uygunlukları açısından okuma etkinlikleri de okuma öncesi sırası ve sonrası etkinlikleri açısından değerlendirilmiştir. Okuma metinleri ve okuma etkinliklerini değerlendirme listeleri oluşturularak yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde söz konusu kitap okuma becerisi çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır.Kitap değerlendirmesi sonucunda söz konusu kitapların okuma becerisi bağlamında eksiklikleri, yetersizlikleri belirlenerek elde edilen bulgular ışığında ADD ve AODÇ betimlemeleriyle örtüşen okuma malzemeleri tasarlanmıştır. Böylelikle örnek okuma malzemeleri ile bu duruma ilişkin önerilerde bulunulmuştur.
İşlevsel dilbilgisi çerçevesinde Türkçedeki ilişkisel süreçlerin betimlenmesi
Halliday'in İşlevsel Dilbilgisine Giriş adlı kitabında da belirttiği gibi, dildeki anlamın temel bileşenleri işlevsel bileşenlerden oluşmaktadır. Bu bakış açısına göre tüm diller düşünsel ve kişilerarası olmak üzere iki tür anlam etrafında örgütlenmiştir. Bu bileşenlere ?üst-işlev? adı verilir.Bu üst-işlevler, tüm dillerde ortak olan iki genel amaç ile temsil edilirler: (i) etrafında olup bitenleri anlamlandırmak; (ii) dili kullanarak diğer insanlar üzerinde etki yaratmak. Amacı etrafında olup biteni anlamlandırmayı sağlamak olan dili ve buna bağlı olarak metni, anlamdan kopararak, yalnızca yapısal bir birim olarak düşünmek mümkün değildir.Dizgeci-İşlevsel Dilbilgisine göre, metin dilbilgisel değil anlamsal bir birimdir. Anlam ?söz? yoluyla belirtilir ve sözler olmadan birinin bir metnin anlamına yönelik yorumunu açık hale getirmek mümkün değildir. Dizgeci-İşlevsel Dilbilgisi, dili ?düşünsel, kişilerarası ve metinsel olmak üzere- üç farklı boyutta aynı anda çözümlemeyi olanaklı kılmaktadır.Dizgeci-İşlevsel Dilbilgisi çerçevesinde Türkçede ilişkisel süreçleri betimlemeyi planladığımız bu çalışmanın temel araştırma soruları şunlardır:1)İlişkisel süreçler Türkçede hangi biçimlerde ortaya çıkmaktadır?2)Türkçede ?ad tümcesi? olarak nitelendirilen tümce türünün ilişkisel süreçteki yeri nedir?3)Halliday'in ilişkisel süreçler çerçevesinde betimlediği süreçler ve eylemler Türkçedeki durumla ne oranda örtüşmektedir?Anahtar Sözcükler: Dizgeci-İşlevsel Dilbilgisi Kuramı, tümcenin temsilleştirilmesi, geçişlilik çözümlemesi, ilişkisel süreçler, niteleyici ve özdeşleyici süreçler, türce ve değer ve ad tümceleri.
Türkçe koşullu yapıların öğretimine yönelik malzeme tasarımı
Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğrenenler için yapılarının ve işlevlerinin oldukça karmaşık olduğunu düşündüğümüz Türkçe koşullu tümcelerin öğretimi üzerine göreve dayalı öğrenme ve öğretme modelini temel alarak malzeme hazırlamaktır.Amacımıza ulaşabilmek için öncelikle dil öğretimine işlevsel yaklaşımlar, dilbilgisi öğretimine yaklaşımlar, yabancı dil öğretme yöntem ve teknikleri ve yabancı dil öğretiminde kullanılan malzeme örnekleri ele alınarak incelenmiş, daha sonra Türkçede koşullu tümcelerin ne olduğu ele alınmış, bu yapıyı öğretirken göreve dayalı hazırlanan malzemelerin nasıl olması gerektiği tartışılmış ve Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılabilecek göreve dayalı malzeme örnekleri tasarlanmıştır.Bu doğrultuda hazırlanan ders malzemelerinde erek yapının öğrencilere aktarılabilmesi için görevlerden yararlanılmış, öncelikle örtük öğrenme yoluyla daha sonra da açık öğrenme yoluyla öğrencilere erek yapı sunulmuştur.Yabancı dil olarak Türkçe koşullu yapıların öğretimi için tasarlanan göreve dayalı malzemelerimiz orta ileri seviyedeki dil öğrencileri temel alınarak hazırlanmıştır. Çalışmada tasarlanan görevlerin gerçek öğretme ortamlarında değerlendirilmesi daha sonraki çalışmalara bırakılmıştır.
İstek ve emir kiplerinin öğretimi
Yabancı dil öğretim süreci birden fazla bileşeni bir arada bulunduran çok boyutlu bir süreçtir. Bu bileşenlerden birisi de, o dilin dilbilgisi kurallarıdır. Yabancı dil öğretiminde dilbilgisi'nin yeri ve önemi yadsınamaz bir olgudur. Türkçe'nin yabancı dil olarak yeni bir alan olmasının yanında, dilbilgisi sorunlarının da dilbilim yöntem ve ölçütlerinden yararlanılarak ortaya konmamış olması, bu süreci daha da güçleştirmektedir. Bu nedenle, bu çalışmadaki amacımız, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin öğrenme etkinliğini kolaylaştırma konusunda dilbilgisel katkılarda bulunmak ve öneriler getirmektir.Türkçede bulunan dilbilgisi sorunlarından birisi de istek ve emir kiplerinin öğretimidir. Geleneksel dilbilgisi kurallarına göre yazılan, gerek Türkçe'nin yabancılara öğretim kitaplarında, gerekse Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda okutulan Türkçe ders kitaplarında istek kipi'nin bütün kişi çekimleri- kullanılmamakla (ikinci ve üçüncü kişi çekimleri) birlikte- öğrencilere öğretilmekte ve öğrenme süreci yavaşlamaktadır. Buradan hareketle, çalışmamızda, istek ve emir kiplerinin geleneksel dilbilgisi kurallarına göre tanımı yapılıp, aynı zamanda işlevlerine göre betimlenmesini destekleyen görüşlere de yer verilmiş, ve bu iki kipin anlam-biçim-kullanım ölçütlerini temel alan iletişimsel yaklaşım yöntemine göre öğretilmesi gerektiği ortaya konmuştur. Bu nedenle, çalışmamızda, öncelikle, yabancı dil öğretim yöntem ve yaklaşımları hakkında kuramsal bilgiler verilmiştir. Bu kuramsal bilgi ve yöntemlere dayanarak, istek ve emir kiplerinin öğretiminde, kullanılan dildeki yapıların öğretilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmış, istek ve emir kiplerinin nasıl öğretileceği konusunda örnek ders planı verilmiştir.
Gülmece dergilerindeki dilsel ögelerin dil öğretimi açısından betimlenmesi
Avrupa Konseyi üye ülkelerde, dil öğretim/öğrenim sürecini ortak bir çerçevede toplama amacıyla Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni'ni (Common European Framework of Reference for Languages: Teaching, Learning, Assesment) geliştirmiştir.Bu çalışmada Penguen ve Uykusuz adlı gülmece dergilerinden rastlantısal yöntemle seçilmiş toplam 10 sayı ele alınmıştır. Bu dergilerdeki tümce yapıları incelenmiş ve yüklem ardı konumlanan tümcelerdeki iletişimsel yetiler Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni' ne göre betimlenmiştir.Bu sayede dil eğitiminde sadece dilsel yapılar değil, dil ile toplum arasındaki ilişki ve kullanımsal süreçlerin de göz önünde tutulması amaçlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Gülmece dergileri, dil öğretimi, dilsel ögeler, iletişimsel yetiler, Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni
Türkçede eşdizimli eylemlerin altulam özellikleri ve bu özelliklerin Türkçe eğitim-öğretim ortamlarına aktarılması
Bu çalışmanın amacı, Türk Dil Kurumu resmi internet sitesinde yer alan Güncel Türkçe Sözlük'teki iki ve daha fazla sözcükten oluşan eşdizimli eylemlerin altulam özelliklerini belirlemek ve bu özelliklerin Türkçe sözlüklerde yer almasına yönelik bir öneri sunmaktır. Eylemlerin Rol Kuramı (Theta Theory) (Chomsky, 1981) başlığı altında incelenen ulamlama (categorization) ve altulamlama (subcategorization) özellikleri, çalışmamızın temelini oluşturmaktadır. Çalışmamızın inceleme nesnesi olan Türkçe eylemler, Dokuz Eylül Üniversitesi Doğal Dil İşlemleme Grubu tarafından, internet ortamındaki Türk Dil Kurumu Güncel Sözlük kullanılarak oluşturulan veri tabanından otomatik olarak seçilmiştir. Bu çalışmadaki incelemenin sonucunda, eylemlerin ilk anlamlarındaki altulam kümeleri belirlenmiştir. Bu çalışmada, incelenen eylemlerin yalnızca biçimsözdizimsel özelliklerinin ele alındığı göz önünde bulundurulduğunda, ileriki çalışmalarda, sözlükteki tüm eylemlerin hem yapısal hem de edici, deneyimci, konu, hedef, etkilenen, kaynak vb. gibi anlamsal özellikleri de ele alınarak altulam incelemelerinin yapılması ve sonrasında elde edilen bu bilgilerin Türkçe sözlüklere bütüncül bir biçimde aktarılması önerilmektedir.
Eylem ve ad olarak kullanılan ve Türkçe sözlükte bulunmayan öbekler ve bunların Türkçenin yabancı dil olarak öğretimindeki yeri
Bu çalışmada, eylem ve ad olarak kullanılan ama Türk Dil Kurumu'nun Türkçe Sözlük'ünde sözlüksel bir birim olarak bulunmayan öbekler belirlenmiştir. Bu öbeklerin Türkçe Sözlük'te, neden bulunması gerektiği tartışılmış, öbekler, biçimsel ve anlamsal özelliklerine göre irdelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde dilin tanımı ve önemi konusunda yaklaşımlar ve değerlendirmeler belirtildikten sonra, dilin ulusal işlevi ve kültür ile arasındaki sıkı bağlar ortaya koyulmuştur. Yine bu bölümde, sosyo-kültürel hayattaki ve teknolojideki gelişmelere bağlı olarak dilin de gelişebilme ve değişebilme özelliği tartışılmıştır. Sözcükselleşmenin evrelerine, diller arası sözcük alışverişinin sözvarlığına etkilerine ve buna bağlı olarak oluşan yeni sözcüklere değinilmiş, Türkiye'deki sözlükçülük çalışmalarının tarihine inilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünün ilk aşamasında, öbek yapı ya da bileşik sözcük konusunda tanım geliştirenlerin yaklaşımları ele alınmıştır. Bu bölümde, sorunun da ortaya konulmasına ve tartışma zemininin sağlanmasına yardımcı olunması açısından geleneksel ve çağdaş dilbilgisindeki yaklaşımlar bir arada açıklanmıştır. İkinci aşamada, yine tek sözcük olarak ele alınıp incelenen kalıplaşmış öğeler ile kalıp sözler (ilişki sözleri) irdelenmiştir. Üçüncü aşamada ise deyimler ve deyimleşmenin evreleri saptanmıştır. Özellikle deyimlerde görülen anlamsal değişimler ve yananlamlaşma olgusunun, bu çalışma için belirlenen sözlüksel birimlerle benzer özellikler sergiledikleri ortaya çıkarılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde öbek yapılar biçimindeki yeni sözcüklerin belirlenmesinde izlenilen yollar ve veri tabanı açıklanmıştır. Sorun ortaya konulup tartışılırken bu öbek yapıların neden birer sözcük oldukları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın dördüncü bölümünde ise, bu öbek sözcüklere, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde de yer verilebileceğine değinilmiş, bu sözcükleri ilgilendiren alıştırmalar yabancı dilde dilbilgisi ve sözcük öğretimiyle ilgili yaklaşımlar verildikten sonra gözler önüne serilmiştir.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenler için kiplik öğretimi üzerine materyal geliştirme
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenler için kiplik öğretimi üzerine işlevsel materyal geliştirmeyi amaçladığımız bu çalışma aşağıdaki sorulara yanıt aramaktadır: 1.Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilere Türkçe kiplik belirticileri {-Abil} ve {-mAlI} öğretilirken kullanılacak işlevsel materyal nasıl olmalıdır? i)iletişimsel yaklaşımın Türkçe kiplik belirticileri {-Abil} ve {-mAlI} öğretimine yönelik işlevsel materyal geliştirilmesindeki rolü nedir? ii)göreve dayalı yaklaşımın Türkçe kiplik belirticileri {-Abil} ve {-mAlI} öğretimine yönelik işlevsel materyal geliştirilmesindeki rolü nedir? iii)bilgisayar destekli öğretim tekniğinin Türkçe kiplik belirticileri {-Abil} ve {-mAlI} öğretimine yönelik işlevsel materyal geliştirilmesindeki rolü nedir? Çalışmada dil öğretimine işlevsel yaklaşımlar, dilbilgisi öğretimine yaklaşımlar, yabancı dil öğretim teknikleri ve yabancı dil öğretiminde kullanılan materyal örnekleri incelenerek, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanabilecek işlevsel materyal örnekleri tasarlanmıştır. İşlevsel materyal geliştirme hedeflenen bu çalışmada, örnek ders materyalleri dilsel işlevselliğin yanı sıra, hem öğretmen hem de öğrenci için kullanım kolaylığı sağlaması ve herkesin kolaylıkla ulaşıp bireysel öğrenmeler ve tekrarlarda yararlanabilmesi için, bilgisayar destekli öğretim tekniği ile bilgisayar ortamında geliştirilmiştir.
Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde okuma becerisini geliştirme yolları
Bu çalışmanın amacı; Türkçenin ikinci dil olarak öğretimi üzerine hazırlanan kitapların okuma becerilerine ilişkin bölümlerini değerlendirmek ve bu değerlendirmeler ışığında örnek okuma üniteleri sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada öncelikle ?okuma ünitelerini/etkinliklerini değerlendirmeye yönelik kontrol listesi? oluşturulmuştur. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi ile ilgili kitapların okuma becerilerine yönelik bölümleri hem bu kontrol listesindeki ifadeler hem de ilgili bölüme ilişkin gözlemler ve sayısal veriler ışığında incelenmeye çalışılmıştır. Bu incelemelerde şu sonuçlara ulaşılmıştır: Kitaplarda metin türü olarak en çok diyalog kullanılmaktadır ve farklı türde metinlere yeterince yer verilmemektedir. Kitaplardaki okuma becerilerine ilişkin bölümlerde girdi biçimi olarak en çok doğal olmayan metne yer verilmektedir. Ancak bu girdilerin gerçek yaşamdaki durumlara benzetilmesinde kimi sorunlar bulunmaktadır. Metinlerin konuları gerçek yaşamdaki durumlara kısmen uygundur. Metinlerin konuları genel olarak ilgi çekici değildir. Diyalog biçimindeki metinlerin bağlamsal özellikleri yeterince açık değildir. Metinlerin okunabilirlik düzeyleri genel olarak hedef grubun düzeyine uygundur. Metinlerin içeriksel özellikleri ve sunuluş biçimleri geliştirilebilir niteliktedir. Kitaplarda okuma öncesi ve sırasına ilişkin etkinliklere yer verilmemektedir. Kitaplarda okuma sonrasında ise, metni anlamlandırmaya yönelik kısa yanıtlı sorular yer almaktadır. Okuma sonrası etkinliklerde okuma becerilerini geliştirecek nitelikte etkinlikler yeterince yer almamaktadır. Metinleri anlamaya yönelik olarak büyük oranda kısa yanıtlı 2 soruların kullanıldığı görülmektedir. Kitapların okuma becerilerine ilişkin bölümlerindeki etkinlikler bilişsel olarak büyük oranda bilgi ve kavrama basamaklarını tetiklemektedir. Bu çalışmada yapılan belirlemeler doğrultusunda seyahat ve sağlıklı yaşam konuları üzerine iki örnek tema önerilmiştir. Bu temalar hazırlanırken okuma becerisinin geliştirilmesinde önemli olan durumlar ve Türkçenin ikinci dil olarak öğretimi ile ilgili kitapların okuma becerilerine ilişkin bölümlerindeki olumlu ve olumsuz yönler dikkate alınmıştır.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenler için şimdiki zamanın metinlerle öğretimi
Toplumların iletisim kurmak amacıyla dile ihtiyaç duyması yabancı dil öğrenmeye yönelik talebi gün geçtikçe artırmaktadır. Bu eğilimin bir yansıması da, ana dilimiz Türkçeyi öğrenmeye yönelik giderek artan ilgidir. Avrupa dillerini öğretmek için çok sayıda kitap, sözlük, ders ve çalısma kitapları, dinleme kasetleri ve görsel materyal bulunmasına karsın Türkçeyi yabancı bir dil olarak öğretmeye yardımcı olabilecek kaynak sayısı oldukça sınırlıdır. Türkçeyi yabancılara öğretmek amacıyla 2004 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde kurulan Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Anabilim Dalı; bu alandaki eksiklikleri gidermek, kaynak olusturmak, dilimizi yabancılara ve yurt dısında yasayan üçüncü kusak bireylere öğretmek amacını gütmektedir. Bu çerçevede yapılan bu çalısmada Türkçenin yabancı dil olarak öğretimine yönelik kaynak olusturulması amaçlanmaktadır. Çalısmanın kapsamı, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ?simdiki zamanın metinlerle öğretimi? olarak belirlenmistir. Bu kavramın öğretiminde, dersin sunumu sırasında öğretmene yön gösterecek ders notlarına ve metinlere, ayrıca verilen yapıyı pekistirmeye katkıda bulunacak farklı seviyelerdeki etkinliklere yer verilmistir. Konusma anını, genis zamanı ve gelecek zamanı ifade etme için kullanılan üç ayrı isleve sahip olan simdiki zamanın, bu islevlerinin öğretimi için ayrı ayrı materyaller gelistirilmistir.
Türkçe geniş zaman kullanımının İngilizce denklik ilişkisi ve eğitbilimsel yaklaşımlı karşıtsal çözümlemesi
Gelişen dünyada küreselleşmenin de etkisiyle birlikte, uluslararası ilişkiler günden güne artmakta ve önem kazanmaktadır. Gerek diplomatik ilişkilerde gerekse yaşanan göçlerle ve bundan doğan sirkülasyonla birlikte uluslararası iletişim kaçınılmazdır. Bunun doğal bir sonucu olarak da bir dili konuşabilmek, yeni bir dil öğrenmek de bu bağlamda oldukça önemli bir hal almıştır. Son zamanlarda ülkemizin de dışardan göç konusunda talep gören bir ülke haline dönüşmesiyle birlikte yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin önemi de artmış ve zorunlu bir talep haline gelmiştir. Eğitim görmek için gelen öğrenci sayısının da yadsınamaz olduğu göz önünde bulundurulduğunda, anadili veya ikinci dili İngilizce olan kişilere Türkçe öğretirken kullanılacak kaynakların kısıtlı olduğu görülmüştür. Buna ek olarak yurt dışında yaşayan Türklerin sayısının da son yıllarda hızlı bir artış göstermesinin bir sonucu olarak, yurt dışında yaşayan Türk aileleri ve diğer Türkçe öğrenmek isteyen kişiler için de yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin önemi artmıştır. İngilizcenin uluslararası ortak iletişim dili olduğunun bilinmesiyle birlikte, bu alanda kullanılacak kaynak azlığının tespit edilmesinin ardından; Türkçe-İngilizce geniş zaman karşılaştırması yapılmasına karar verilmiştir. Bu yüksek lisans tezinin yazılma amacı yabancılara Türkçe öğretilirken duyulan kaynak ihtiyacını gidermektir. İngilizcede bu yapının tek bir denkliğinin olmaması ve yazılı kaynaklarda detaylı ve kapsamlı şekilde daha önce hiç incelenmemesi dolayısıyla Türkçe geniş zaman konusu seçilmiştir. Farklı dil ailelerine mensup oldukları için Türkçedeki geniş zamanın İngilizcede tek bir zaman ve yapıda karşılığı yoktur. Bundan dolayı bu çalışmada tüm ana zaman yapıları ve bir zamana karşılık gelmeyen yardımcı yapılar tanıtılıp açıklanmıştır. Çalışmanın amaçları çerçevesinde araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çıkış dili Türkçe olarak seçilmiş bu çalışmada, ek kaynak oluşturması açısından Sabahattin Ali'nin dünyaca ünlü eseri ''Kürk Mantolu Madonna'' kitabı ve İngilizce çevirisi ''Madonna in a Fur Coat'' kitabındaki geniş zaman, geniş zamanın hikayesi ve geniş zamanın rivayetine ilişkin yapılar biçimbirimsel açıdan incelenmiş ve açıklanmış; söz konusu yapıların İngilizcedeki denklik ilişkisi ve eğitbilimsel açıdan karşıtsal çözümlemesi yapılmıştır. Sonuç olarak, çalışma sürecinde elde edilen bulgular, hem istatistiksel hem de teorik olarak analiz edilmiş ve bazı öneriler sunulmuştur. Araştırmanın sonucunda elde edilen verilerin, yurt içinde ve yurt dışında; Türkçeyi yabancı dil olarak öğretenler ve anadili veya ikinci dili İngilizce olan öğrenciler için katkı sağlayıcı bir ek kaynak olarak olarak hizmet etmesi umulmaktadır. Anahtar sözcükler: biçimbilim, dilbilim, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi.
Türkçe "olmak" eyleminin ve –dır ekinin kullanımının dil öğretimi açısından Almanca "sein" ve "werden" eylemi ile anlamsal, yapısal ve işlevsel denklik ilişkileri açısından karşılaştırılması
Küreselleşme, iş dünyasının yanı sıra sosyo-kültürel ilişkiler açısından da Türkçe'nin önemini arttırmıştır. Gerek yurt içinde gerek yurtdışında Türkçe öğrenimine talep artmakta ve buna paralel Türkçe öğretimi için gerekli altyapı ve öğretici kadrosu desteklenmektedir. Almanya ve Türkiye arasında tarihsel süreç içinde giderek artan ticari, ekonomik ve sosyo-kültürel ilişkiler Almanca anadil konuşucusunu Türkçe, aynı zamanda Türkçe anadil konuşucusunu da Almanca öğrenmeye yöneltmiştir. Bu yüzden Almanca veya Türkçe öğrenirken 'sein' ve 'werden' fiillerinin Türkçede 'olmak' fiili ile karşılaştırılması birtakım güçlükler doğurmaktadır. Kafa karışıklığına yol açmamak için bu konu ile ilgili hassasiyet gösterilmesi söz konu olmaktadır. Bu güçlüklerin başında 'Öğrenciyim', 'Çalışkanım' gibi basit cümle yapılarında yabancı öğrencilerinin kendi anadillerinden kaynaklı olarak 'Öğrenciyimdir', 'Çalışkanımdır' şeklinde mutlaka fiil eki koyma ihtiyacı duyması ve bu durumun dil hatalarına yol açması gelmektedir. Bu zorlukların aşılması amacıyla anadili Almanca olan ve Türkçe öğrenen bireylerin kendi dillerinde 'olmak' anlamında iki eylem; 'sein ' ve 'werden' bulunmasından ve yüklem olmadan cümle kurulamaz olmasından dolayı aktarım yanlışları (İnterferenz) kaçınılmaz olmaktadır. Bu çalışmada Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde karşılaşılan bu zorluklara dikkat çekerek Almanca 'Sein' ve 'Werden' fillerinin kullanımı ile Türkçedeki 'Olmak' fiilinin anlamsal işlevsel ve biçimbirimsel benzerlikleri yanı sıra farklılıkları ortaya çıkarılmaya çalışılmaktadır. Çalışma, Türkçe öğrenirken ve öğretirken karşılaşılabilecek bu türden problemli durumlara ışık tutmayı hedef almaktadır. Türkçe 'olmak' fiilinin kopula ( koşaç) özelliği Almanca 'sein' ve 'werden' fiileri ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Türkçe öğretici ve öğrenicilerinin doğrudan kullanabileceği bir bilgi akışının sağlanması düşünülmüş ve ortaya çıkan problemlerin giderilmesi, daha etkin bir öğrenme ve öğretme sürecine katkıda bulunarak verimli bir sonuç alınmasına yardımcı olunması hedeflenmiştir. Anahtar kelimeler: Olmak, Sein, Werden, Kopula, Yardımcı Fiil, Yabancı Dil Olarak Türkçe
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dinleme becerisi için metin uyarlama
Yabancı dil öğretiminde hem öğrenici, hem de öğreticiler açısından özgün metinler büyük bir öneme sahiptir ve sıklıkla kullanılmaktadır. Birçok katkı sunmalarına karşın gereksinimleri tam olarak karşılayamadıkları durumlarda olumsuz yönlerini azaltıp avantajlı yönlerini artırmak için özgün metinler üzerinde metin uyarlama işlemleri uygulanmakta, bu sayede onlardan elde edilen verim artırılabilmektedir. Alanyazın taramalarında, yabancı dil öğretiminde yer verilen özgün metinlerin çok büyük bir oranda yalnızca okuma becerisi için uyarlandığı ve dinleme becerisinin genellikle ihmal edilmiş olduğu gözlemlenmektedir. Bu çalışmada, dinleme ve okuma becerileri kapsamlı biçimde karşılaştırılmış, metin uyarlama aşamaları ayrıntılı olarak incelenmiş ve Türkiye'nin en önemli yazarlarından biri olan Sabahattin Ali'nin Sırça Köşk ve Beyaz Bir Gemi adlı iki öyküsü A2 ve B2 dil düzeylerindeki yabancı dil olarak Türkçe öğrenicileri için uyarlanmıştır. Krashen'in anlaşılır girdi kuramı ile birlikte bazı önemli araştırmacıların etkinliği kanıtlanmış önerilerinden de yararlanılan uyarlama işlemleri, yabancı dil olarak Türkçe öğreticilerinin de yararlanabilmeleri amacıyla ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Çalışmanın sonunda üretilen bütün uyarlanmış metinler öğrenicilerin ve öğreticilerin yararlanabilecekleri biçimde hizmete sunulmuştur.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde anlatısal metinlerin yazınsal göstergebilim yöntemiyle sadeleştirilmesi: Kürk Mantolu Madonna örneği
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin geçmişi çok eskiye dayansa da son yıllarda Türkçe öğrenmeye talep hızla artış göstermiştir. Bu artış da öğretimi desteklemek için kullanılacak olan ders içi ve ders dışı materyal ihtiyacı doğurmuştur. Dil öğretiminde hedeflenen dört temel dil becerisinden okuma-anlama becerisini geliştirmek üzere hazırlanan materyallerin de beceriyi geliştirici materyaller olması beklenir. Bu materyaller özgün metinler veya amaca uygun olarak öğretici tarafından hazırlanmış metinler olabilir. Özgün metinlerin ders içi materyal olarak kullanılması eğitimi destekler niteliktedir fakat özgün metinler her düzey ve her öğrenici için uygun olmayabileceğinden düzeye uygun olarak uyarlanması gerekmektedir. Özgün metinler bilgilendirici metinler veya anlatı metinleri olabilir. Okuma etkinliği olarak kısa öyküler veya romanlar kullanılabilir. Roman bir etkinlik için oldukça uzun olduğu için, bir romanın özetlenip kullanılması daha faydalı olacaktır. Anlatı metinlerini özetlemek için yazınsal göstergebilim çözümleme yönteminin kullanılıp kullanılamayacağı bu araştırmanın problemidir. Araştırmanın amacı anlatı metnini özetlemek için yazınsal göstergebilim çözümleme yöntemini deneyip ortaya çıkan özet metni düzeylere göre uyarlamak üzere hazır hale getirmektir. Bu bağlamada örnek bir anlatı metni seçilip (Kürk Mantolu Madonna - Sabahattin Ali) önce yazınsal göstergebilim çözümleme yöntemiyle tüm yapıları çözümlenmiştir. Çözümlenen metin, çözümleme aşamalarındaki bilgiler kullanılarak yeniden yazılıp özetlenmiştir. Özet metin oluşturulurken yazınsal göstergebilim çözümleme yönteminin aşamalarından faydalanılmıştır. Sonuç olarak ortaya bir özet anlatı metni çıkmıştır ve bu özet arzu edilen her dil düzeyi için uyarlanmaya hazırdır. Yazınsal göstergebilim çözümle yönteminin aşamaları özet metni oluşturmak için kullanılmış ve ortaya özgün metnin tüm parçalarını içeren, metnin özünü yansıtan yeni bir metin çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Yazınsal Göstergebilim, Özetleme, Dil Öğretimi, Yabancı Dil Olarak Türkçe
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin kullandıkları hitap biçimleri
Hitaplar kültürel özelliklerle şekillenmiş, nezaket, saygı unsurlarını barındıran, toplumsal olgulardan etkilenen ve bu olgularla değişen, dönüşen kimi zaman iletişimin başlatıcısı durumunda olan dilsel yapılardır. Muhatabın dikkatini çekme, muhataplar arası ilişkiyi yansıtma, iletişimi devam ettirme, ilişkileri güçlendirme vb. pek çok işlevi olan hitaplar nitelik ve nicelik bakımından tüm dillerde kültürün de etkisiyle farklılaşmaktadır. Hitapların kültürlerde dolayısıyla dillerde kullanımında farklılıkların olması, kültürlerarası etkileşim durumlarını etkilemektedir. Yabancı/İkinci dil olarak Türkçe öğrenmek amacıyla Türkiye'ye gelen öğreniciler gerek sınıf arkadaşlarıyla gerekse de hedef kültürden bireyler ile iletişime geçmekte, kültürlerarası etkileşim durumları yaşanmaktadır. Hitapların bireyler arası iletişimde oynadığı önemli rol nedeniyle bu çalışmada, yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin farklı bağlamlarda kullandıkları hitap biçimlerini tespit etmek amacıyla gönüllü 89 katılımcıyla yüz yüze yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve bulgular betimsel analiz ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda yaş, cinsiyet, anadil özelliklerinin ve kültürel farklılıkların yabancı/ikinci dil olarak Türkçe öğrenenlerin kullandıkları hitap biçimlerinde etkisi olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Hitap biçimleri, kültürel farklılıklar, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi açısından Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesinin dil yapılarının karşılaştırılması
Kazakistan halkı Türkiye Türkçesine her geçen gün yakından ilgilenmektedir. Türkiye cumhuriyeti ile Kazakistan cumhuriyeti arasındaki tarihi bağlar bunu bir nevi mecbur hale sokmuştur. Öte yandan Dünyadaki sosyolojik ve ekonomik değşmeler de bu yolu açık hale getirmiştir. Bu bağların yanında günümüzde gelişen politik ve ekonomik ilişkiler, sosyal faaliyetler, üniversitelerde mevcut bulunan Türkoloji bölümleri, Yunus Emre Enstitüsü gibi Türkçe öğretme merkezleri ilgi duyanların işini kolaylaştırmaktadır. Bu çalışmanın başka çalışmalar için zemin hazırlaması temennimizdir. Bu çalışmamızda elde edilen bilgiler, oradaki Türkiye Türkçesi öğretimi çalışmalarına destek olacaktır. Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesi arasındaki benzerliklerin ve farklılıkların bilinmesi, hem öğreticiler ve hem öğrenenler için kolaylıklar sağlayacaktır.. Ayrıca, Kazakistan'ın Latin alfabesine geçmesiyle gelecekte Kazak Türkçesine olan ilgi sayısı da artacaktır ve Yabancılara Kazak Türkçesi öğretimi alanında uzmanlara ihtiyaç duyulacaktır. Bu bakımdan çalışmamızın yararlı olacağını düşünmekteyiz.
Türkçenin yabancı dil olarak öğreniminde karşılaşılan sorunlar: Azerbaycan modeli
Araştırmamız Azerbaycan`da Türkiye Türkçesi öğrenen öğrencilerin karşılaştığı sorunları tespit etmeyi amaçlamaktadır. Azerbaycan Türkçesi ile Türkiye Türkçesinin aynı dil ailesine ait olması nedeniyle her iki dil (lehçe) ne kadar bir birine yakın görünse de bu yakınlık çeşitli sorunlar doğurmaktadır. Öğrencilerin bu sorunlar ile baş edememesi halinde Türkiye Türkçesi öğrenimi tamamlanamamaktadır. Sorunların sebeplerini ortaya koymak amacıyla öğrencilere nitel veri toplama tekniklerinden biri olan görüşme tekniği uygulanmıştır. Görüşme süreci bizzat araştırmacı tarafından yüz yüze olacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara yarı yapılandırılmış görüşme soruları yöneltilmiş, araştırmacı tarafından gerektiği sürece ek sorular da eklenerek daha kapsamlı veri toplanması sağlanmıştır. Yapılan uygulamaya göre bulgular değerlendirilmiştir. Katılımcılar özellikle eğitim dili farklı olan 2 ayrı gruptan oluşturulmuştur. Bu sayede 2 ayrı grubun eğitim sürecinde karşılaştıkları farklı sorunlar da kıyaslanmış şekilde incelenmiştir. Örneklem olarak eğitim dili Türkiye Türkçesi olan Bakü Yunus Emre Enstitüsünün B2 grubu kursiyerleri ve Bakü Devlet Üniversitesinin eğitim dili Azerbaycan Türkçesi olan 4. sınıf Türkoloji bölümü öğrencileri seçilmiştir. Araştırmamızın uygulaması 2021 yılının bahar yarıyılında tamamlanmıştır. Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi alanında çok sayıda araştırma bulunmaktadır. Bu araştırmaların geneli öğretime veya Türkiye'de öğrenim gören yabancı öğrencilere yönelik araştırmalardır. Bizim yaptığımız araştırma ise öğrenime yönelik bir araştırma olmasıyla farklı yer edinecektir. Aynı zamanda bu çalışmanın başka bir ülkede yapılmış olması, çalışmayı farklı kılacakxtır. Bu sayede sadece Türkiye`deki yabancı uyruklu öğrencilerin öğrenim sorunları değil aynı zamanda Azerbaycan'da Türkiye Türkçesi öğrenen öğrencilerin de karşılaştıkları sorunlar tespit edilmiş olacaktır. Anahtar Kelimeler: Türkçe öğrenimi, yabancı dil olarak Türkçe, Azerbaycan Türkçesi, yabancı dil öğrenimi, öğrenim süreci, eğitim dili etkisi.
Kürtçenin Irak Sorani ağzındaki Türkçe söz varlığının incelenmesi
Kürtçenin Irak'ta en çok konuşulan ağzılarından biri olan Sorani ağzı, Osmanlı döneminden itibaren Türkçeden etkilenmiştir. Bu çalışmada Sorani ağzında Türkçe söz varlığını incelemek, tespit etmek ve sınıflandırmak amaçlanmıştır. Bu konunun özellikle söz varlığı açısından daha önce işlenmemiş olması konuyu seçmemizde etkili olmuştur. Çalışmada ilk etapta Kürtçe (kelime, atasözü, deyim) sözlükler gibi yazılı kaynaklar esas alınarak Sorani ağzında Türkçe söz varlığı ögeleri tespit edilmiştir, sonra farklı kategorilerilere ayırılmıştır. Çalışmanın bulgular kısmı hem örnekler ile somutlandırılmış, hem de istatistik açıdan değerlendirilerek tablo ve grafikler şeklinde sunulmuştur. Ayrıca çalışmanın Ekler bölümünde birkaç eski metin söz varlığı bakımından analiz edilmiştir ve ekler dizini ile beraber Kelimeler, Deyimler ve Atasözleri Sözlüğü olmak üzere 3 tane sözlük hazırlanmıştır. Çalışmanın neticesinde Kürtçenin Sorani ağzında Türkçe söz varlığının kapsamına giren toplam 2812 kelime ve 39 ek tespit edilmiştir. Tespit edilmiş bu 2812 kelimeden 442'si Türkçe kökenli, 39 ekten ise 18'i çekim ve yapım eklerindendir.
Yabancı dil olarak Türkçede karşılıklı konuşma becerisi ve kalıp sözler
Dil ve kültür birlikte gelişir. Bir dili öğrenen insan, o dilin kültürünü de öğrenmiştir. Kalıp sözler, Türk kültüründe önemli bir yere sahiptir. Türk kültürünün ve değerlerinin yegane yansıtıcısıdır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde de detaylı bir şekilde ele alınması gereken bir konudur. Daha çok sözlü anlatımda karşımıza çıkan kalıp sözlerin, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde konuşma becerisiyle birlikte öğreniciye verilmesi dil öğrenimi açısından daha sağlıklı olacaktır. Bu nedenle yabancı dil öğretiminde konuşma ve kalıp sözler konusu birlikte ele alınmalıdır. Kalıp sözler, günlük kullanımda bağlamlara göre değişiklik gösterebilen sözlerdir. Bağlama ve kişiye göre değişiklik gösterebilen bu sözlerin, bu çerçeve üzerinden öğretilmesi, farklı durum ve olaylar karşısındaki değişikliği göz önüne alınarak öğreniciye gösterilmesi gerekmektedir. Bu anlamda çalışma, bağlama ve kişilere göre değişiklik gösteren bu sözlerin, hangi durum ve kişiler karşısında nasıl kullanılması gerektiğini kazandırmayı amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden tarama modeline göre yapılmıştır. Alanyazındaki çalışmalarla beraber konuşma becerisi ve kalıp sözler birlikte ele alınmış, alandaki uzman akademisyenlerle birlikte birbirinden farklı bağlam ve kişiler üzerinden araştırma soruları hazırlanmış ve çalışma sonucunda ilgili bağlam ve durumların analizleri yapılmıştır. Bundan sonraki aşamada ise 534 farklı katılımcının cevapları doğrultusunda analizler tablolaştırılmış, ortaya çıkan sonuçlar yorumlanmıştır. Yapılan çalışmanın sonucunda kalıp sözlerin bağlam ve kişilere göre değişiklik gösterdiği belirlenmiş, öğretim kitapları, öğretim materyalleri ve ilerleyen çalışmalar için yeni öneriler getirilmiştir. Çalışmanın bundan sonra kalıp sözler üzerine yapılacak çalışmalara yön vermesi ve kaynak oluşturması düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Türkçenin söz varlığı, Kalıp sözler, Konuşma becerisi
İkinci dil ediniminde teori, model ve yöntemlerin karşılaştırılması ve yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde temel beceriler
Dil edinimi en yalın şekilde ana dilden sonra başka bir dilin öğrenilme süreci olarak tanımlanabilir. İkinci, üçüncü hatta dördüncü dil edinimi olarak dahi bu terimler şekillenebilir. Bu aşamada önemli olan husus, ana dilden sonra ana dil olmayan bir dili edinme boyutudur. Bu sebeple ikinci, üçüncü ve dördüncü olması dikkate alınmadan ana dil dışında öğrenilen her dile ikinci dil denebilir (second language). İkinci dil edinimi bu geniş anlamda düşünüldüğünde doğal, gerçek durumlara maruz kalınarak öğrenildiği gibi sınıf ortamında da edinilen bir dilin süreci olarak ele alınabilir. Buna karşın, yabancı dilin (foreign language), kişinin ana dilinin konuşulduğu bir çevrede öğrenilmesi söz konusudur. Bu bağlamda özellikle Türkiye gibi göç alan ülkelerin dilinin; kişilerin toplumsal, akademik ve meslekleriyle alakalı gelişmelerine katkıda bulunmak, bu bölgelerde; anlamak, anlaşılmak, iletişim kurmak için dilin, kişinin kendi ülkesinde ya da başka yabancı bir ülkede yabancı dil olarak öğrenilmesi kaçınılmaz olmuştur. Tam da bu noktada bu çalışmada, nitel bir metotla, öncelikle dil edinimi kavram, teoremlerini, model ve yöntemleri incelenmiş, karşılaştırılmış ve nitelikli bir yabancı dil edinimi için muhtemel olan en iyi seçim sorgulanmıştır. Bunun neticesinde her bir teori, model ve yöntemin bir önceki ve sonrakinden daha başarılı ya da başarısız olduğu değil, her birinin dil edinimi üzerine belli katkıları olduğu görüşüne varılmıştır. Ardından, ikinci ya da yabancı dil öğrenirken yapılan hataların kaynakları, türleri, hatalara karşı takınılacak tutum ve hata analizinin dil edinimi üzerine etkisi İncelenmiş, sonucunda nitelikli bir dil öğrenimi ve edinimi için hata analizi ile öngörülebilen hatalardan yola çıkarak öğreticilerin alması gereken önlemlerin ve öğretim yöntemlerinin şekillendiği sonucuna varılmıştır. Daha sonraki bölümde, zaman zaman birbiri yerine kullanılan ikinci dil edinimi ve yabancı dil edinimi kavramları üzerinde durularak birbirinden ayrıldıkları hususlar detaylı şekilde ele alınmıştır. Son olarak, yabancı dil olarak Türkçenin beceriler temelinde nasıl öğretildiği ve öğrenildiği incelenmiştir. Ayrıca, bu becerilerin derslerde nasıl geliştirileceğine dair fikirler verilerek ele alınan teorilerin pratiğe dökülmesi konusunda öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Dil edinimi, ikinci dil edinimi, yabancı dil edinimi, yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi, hata analizi, dil edinimi becerileri.
Türkçe "olmak" eyleminin kullanımının İngilizce ile anlamsal, yapısal ve işlevsel açıdan denklik ilişkileri ve eğitbilimsel yaklaşımlı karşıtsal çözümlemesi
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde, öğrenicilerin genellikle birinci yabancı dili İngilizce olduğundan, öğreniciler "olmak" eylemini öğrenirken ana dillerinin yanı sıra İngilizce ile kıyaslama yoluna gidebilmektedir. İngilizcede "olmak" eylemine denk gelen "to be" ve "to become" olmak üzere iki eylemin olması ve öğrenicilerin "olmak" eylemini öğrenirken İngilizce ile kıyaslama yoluna gitmeleri bu noktada öğrenme hatalarına, aşırı genelleme (overgeneralization) ya da yanlış kavramsallaştırmaya (false concepts hypothesized) neden olabilmektedir. Bu kapsamda öncelikle dilbilgisi ve dilbilim kitapları taranmış, Türkçe "olmak", İngilizce "to be-to become" eylemlerinin yapısal, anlamsal ve işlevsel açıdan denklik ilişkisi araştırılmıştır. Daha sonra Paulo Chello tarafından yazılan Simyacı ve eserin İngilizce çevirisi olan The Alchemist isimli eserler incelenmiştir. The Alchemist'de yer alan "to be" ve "to become" eylemli tüm tümceler eserin Türkçe çevirisi olan Simyacı'daki karşılıklarıyla denklik ilişkisi bakımından karşılaştırılmış ve tümce sınıflamasına göre bu yapılar ayrı ayrı incelenmiştir. Bu incelemeler sonunda elde edilen sonuçlara ise bulgular kısmında yer verilmiştir. Ayrıca elde edilen denklikler sayısal ve oransal olarak tablolaştırılmıştır. Bu çalışmayla, yabancılara Türkçe öğretiminde, "olmak" eylemi ve kopula yapısının daha anlaşılır hale gelmesi, doğru kullanımı ve böylelikle hataların en aza indirgenmesi amaçlanmıştır. Anahtar sözcükler: Olmak, to be, to become, kopula, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi
Barış Manço ezgilerinde ekin değerleri
Barış Manço'nun eserlerindeki ekin değerleri tespit etmek, bu değerlerin ne ölçüde örneklendiğini ve nasıl işlendiğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yapılmıştır. Sanatçının sözleri kendisine ait 96 Türkçe ezgisi araştırmanın ulaşılabilir evrenini oluşturmuştur. Veriler söz varlığı ögeleri, kavramsal ögeler, tarih ve coğrafya ögeleri, din / inanç ögeleri ve yaşam tarzı ögeleri olmak üzere beş ana ulamda sınıflandırılmış; atasözleri, deyimler, kalıp sözler / ilişki sözleri, ikilemeler, yansımalar, kişiler, hayvanlar, bitkiler, yiyecek içecekler, meslekler, sayılar, renkler, organlar, gönül-yürek-sevdiceğim-yavuklu kavramları, tarihî kişiler-olaylar-eserler, şehirler-mekânlar, dinî kavramlar, gelenek görenekler olmak üzere 18 alt temada içerik analizine tabi tutularak çözümlenmiştir. Geçmiş ile bugün arasında âdeta bir ekin elçisi görevi üstlenen Manço'nun eserlerinde en yoğun deyimlere yer verdiği tespit edilmiştir. Hem dilsel-kavramsal yönden hem de ekin yönünden, ana dili eğitiminde ve yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Barış Manço ezgileri etkili, verimli, kalıcı, zengin bir ders materyali olma konumundadır. Bulgular bölümünde sıralanan değerlerden yola çıkarak sanatçının ezgileri yoluyla ilgili kavramları öğretmek isteyen öğretmenlere yol gösterici olacaktır. Anahtar Kelimeler: Barış Manço, ekin, değerler.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde deyimler
Dil, belirli kurallar dahilinde duygu ve düşüncelerin aktarımını sağlayan ve gelecek nesiller ile köprü oluşturan canlı bir varlıktır. Dil aracılığı ile insan toplulukları millete dönüşmektedir. Çünkü dil ve kültür, birbiriyle ayrılmaz bağlarla bağlıdır. Dil aracılığı ile yeni nesillere o millete ait kültür aktarılmaktadır. Dil canlı bir varlık olduğundan kültürden de etkilenmektedir. Haliyle dil ve kültür arasında birbirini etkileyen bir etkileşim söz konusudur. Yabancı dil olarak bir dilin öğrenilmesi ile o dilin konuşulduğu milletin de kültürü öğrenilmektedir. Dolayısıyla yabancı dil olarak dil öğretimi, o milletin kültürel ögelerinin yabancılara öğretilmesi anlamını taşımaktadır. Bu kültür aktarımında o milletin kültürü yansıtması bakımından söz varlıklarının önemi büyüktür. Bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde söz varlıklarından olan deyimlerden ne ölçüde faydalanıldığı incelenmiştir. Bu kapsamda "İstanbul Yabancılar için Türkçe Öğretim Seti" ve "Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti'nde" yer alan deyimler incelenmiş ve sonrasında kategorileştirilerek çözümlemeye tabi tutulmuştur. Sonuç olarak yabancılar için Türkçe öğretiminde kullanılan bu setlerde yer alan deyimlerin sayıca az olduğu, en çok vücut bölümlerini içeren deyimlere yer verildiği değerlendirilerek ilgili setlerde deyimlere daha fazla yer verilmesi gerektiği dile getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Dil, kültür, yabancı dil olarak Türkçe, deyimler.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Çinli öğrencilerin sözcük öğrenme stratejileri
Sözcük, dilin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Yapılan bu araştırmanın amacı Çinli öğrencilerin yabancı dil olarak Türkçe öğrenirken kullandığı sözcük öğrenme stratejilerini araştırmak ve belirlemektedir. Çalışmamızda ayrıca Türkçe öğreniminde cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi vb. etkenlerin farklılık gösterip göstermediğine de bakılmıştır. Nicel yöntemin kullanıldığı çalışmada, Çin'deki üniversitelerin Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerindeki Çinli öğrencilere uygulanan anket ile elde edilen veriler incelenmiştir. Araştırmada uygulanan anket farklı çalışmalarda kullanılan anketlerin geliştirilmesiyle oluşturulmuş SPSS 25 (Statistic Package For Social Science) programıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde deneysel olarak katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çinli öğrencilerin Türkçe öğrenirken; en az ve en çok kullandığı sözcük öğrenme stratejilerini; bu stratejileri kullanırken cinsiyete bağlı anlamlı bir farklılık olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Yaşa göre ise stratejilerim kullanımı değişiklik gösterdiği ve Çinli öğrenciler için en basit ve en zor olan Türkçe öğrenme becerisinin ne olduğu gözlemi de yapılmıştır.
Türkçedeki durum eklerinin anadilde ve ikinci dilde işlemlenmesi
Durum özellikleri, bir tümcenin temel ögelerinin bir biçimbirim yardımıyla dilbilgisel işlevlerin açık bir şekilde ifade edilmesi olarak tanımlanmaktadır (Spencer ve Zwicky, 1998). Buna ek olarak, durum özellikleri, özne ve nesne gibi tümcenin temel ögelerinin dilbilgisel işlevlerinin tanımlanmasını sağlayan biçimbirimlerdir (Spencer ve Zwicky, 1998). Çoğunlukla eylemi sonda olan ve serbest sözcük dizilişine izin veren Türkçe, Rusça, Baskça, Japonca, Fince, Almanca gibi dillerde tümcedeki öğelerin rolleri hakkında bilgi vermek için kullanılmaktadır (Díaz B., v.d., 2011). Durum özellikleri sözdizimsel, biçimbilimsel ve anlambilimsel süreçlerin hepsi ile ilişkilendirilmektedir (Frisch ve Schlesewsky, 2005). Bu nedenle, bu dilsel özellik benzersiz derecede çok boyutluluk ile karakterize edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkçede + belirtili ve – belirtili nesnelerin işlemleme sürecine nasıl etki ettiğini belirlemek ve nesne durumu ile özne durumunun yetkilendirilmesinde işlemleme farklılığının olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu amaç için öz ilerlemeli okuma yöntemi uygulanmıştır. Yapılan ilk analizde + belirtili nesnelerin -belirtili nesnelere göre daha kolay işlemlendiği belirlenmiştir. Bunun olası nedenleri olarak +/- belirtili nesnelerin özgüllük ve belirtililik özelliklerinin farklı olması ve – belirtili nesnelerin eylemle yalancı geçişim oluşturması ve bunun da ek işlemleme maliyeti oluşturması görülmektedir. Özne ve nesne durum özelliklerinin incelendiği ikinci analizde ise özne durumunun işlemlenmesinin nesne durumunun işlemlenmesine göre daha fazla işlemleme yükü oluşturduğu görülmektedir. Nesnenin durum özelliğinin EÖ içerisinde yetkilendirilmesinin aksine öznenin durum özelliğinin ZÖ içerisinde yetkilendirilmesi, dahası özne-eylem arasındaki çizgisel mesafenin fazla olması ve öznenin yetkilendirilmesinde daha fazla özelliğin devreye girmesinin bu farklılığa neden olabileceği düşünülmektedir.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde edimsel yeti gelişimi: Rica söz edimi kullanımı
Yabancı dil öğretimi dört temel becerisinin bir bütün olarak geliştirilmesi amacı ile tasarlanan program, materyal ve öğretim faaliyetleri ile dil-kültür ilişkisi çerçevesinde geliştirilen iletişimsel yöntemlerle yürütülmekte ve iletişimsel edinç gelişimi ön planda tutulmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe (bundan böyle YADOT) öğretimi artan talep ve ihtiyaçla hem ülkemizde hem de yurtdışında yürütülmektedir. Öğretim faaliyetleri dilin günlük hayatta kullanımına yönelik görev ve etkinliklerle, iletişimsel edinç gelişimine odaklanan programlar ile yürütülmelidir. Buradan hareketle bu tez çalışmasının amacı YADOT öğrenicilerinin gündelik iletişimin büyük bir bölümünü oluşturan söz edimlerinden rica söz edimini farklı durumlarda kullanımını uygun bir şekilde gerçekleştirip gerçekleştiremediklerini ve kullanmayı tercih ettikleri rica söz edimi stratejilerini belirlemektir. Çalışma örnek olay modelinde yapılan nitel araştırma desenindedir. Araştırma İstanbul Üniversitesi Dil Merkezinde öğrenim gören B1 düzeyi 33 YADOT konuşurunun oluşturduğu örneklem grubu ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri 12 farklı bağlamdan oluşan söylem tamamlama testi ile elde edilmiştir. Problem ve alt problemlerin çözümlenmesinde verilerin analiz edilmesi için Blum-Kulka ve Olshtain' in rica stratejileri sınıflandırmasından yararlanılmıştır. Araştırma sonuçları B1 düzeyi YADOT konuşurlarının rica edimini uygun bir şekilde gerçekleştirdikleri göstermiştir. Genel olarak geleneksel dolaylı seviye, hazırlayıcı koşullara gönderme stratejisinin tercih edildiği gözlemlenmiştir. Bunun yanında katılımcıların geleneksel olmayan dolaylı seviye stratejileri kullanmamaları dikkat çekmektedir. B1 düzeyi YADOT konuşurlarının ricalarında uygun hitap ifadelerini seçebildikleri, zemin hazırlama ve hafifletici belirtecimsi ögelere başvurdukları ancak yükselticilere başvurmadıkları gözlemlenmiştir.
İki dilli ırak Türkmenlerinin yabancı dil olarak Türkiye Türkçesi öğreniminde televizyonun rolü
Günümüzde Türkçenin yabancı dil olarak öğrenilmesine ve öğretilmesine olan ilgi gün geçtikçe artmaktadır. Yabancı dil olarak öğretilen diğer dillerde de olduğu gibi Türkçe öğretiminde de sadece dilsel becerilere odaklanan uygulamalardan, iletişimsel edindirmeye yönelik bütüncül bir bakış açısına geçilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilere söz edimlerinin öğretilmesi ve gündelik hayata uygun bir şekilde kullanımlarının sağlanması da dikkat çekilmesi gereken bir konudur. Yaptığımız bu nitel çalışmanın amacı; iki dilli Irak Türkmenlerinin Türkiye Türkçesini öğrenirken edindikleri yolları ve farklı bağlamlarda kullanımında ne ölçüde başarılı olduklarını ve hangi öğretim araçlarına başvurduklarını belirlemektir. Çalışma için Irak'ın Kerkük bölgesinde yaşayan 20 kişilik iki dilli, Türkçeyi daha önceden öğrenmiş ve ileri seviyeye gelmiş Türkmen öğrenci ve eğitimci seçilmiştir. Veriler, nitel araştırmaya uygun olarak açık uçlu soru yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde katılımcıların yorumları temel alınmıştır. Çalışmanın sonuçlarına bakıldığında araştırmaya katılan bireyler, günlük hayatlarında yabancı dilin öneminin farkında ve yabancı dil bilen birinin karşılaşabileceği sorunları gidermeyi planlamaktadırlar. Birinci bağlama yönelik verilen tüm yanıtlar incelendiğinde, öncelikle her katılımcının yeni bir dil öğrenmenin gerekli olduğunun farkında olması, farklı bir dili bilmenin o dilin kültürünü de kavramış olacağını ve yeni bir iş imkanına kavuşma kanaatinde olduklarını göstermektedir. Ankete katılan bütün katılımcılar, yabancı dilin gerekli olduğunu; televizyon, sosyal medya uygulamaları ve özellikle yeni diziler vasıtasıyla daha eğlenceli bir alan yarattıklarını düşünmektedirler. Katılımcıların tamamı yabancı dil olarak Türkçe öğreniminin Irak'taki önemine vurgu yapmıştır. Son zamanlarda Irak Türkmenlerinin yazı dili olarak da Türkiye Türkçesine olan ilgileri artmış, bu da Türkçenin öğrenilmesi ve öğretilmesine olumlu katkı sunmuştur. Anahtar kelimeler: Yabancı dil olarak Türkçe, iki dillilik, dil öğretimi ve televizyon, Irak Türkmenleri
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde A1 ve A2 düzeyleri için görev temelli sözcük öğretim etkinlikleri
Kültürel örgütlenmeler olan toplumların iletişim kurmasını sağlayan en önemli ve en gelişmiş araç dildir. Dil, birey-toplum ilişkisi kurmasının yanı sıra toplum-toplum ilişkisinin de şekillenmesine insanlar var olduğundan beri hizmet etmektedir. Bu sebeple dil öğretimi insan unsurunun olduğu her yer ve her anda önemli olmuştur. Ana dili ediniminin yanı sıra yabancı dil öğrenim ve öğretimi günümüz dünyasına ayak uydurmanın en temel ve pratik yolu olmuştur. Yabancı dil öğretimi yalnızca dil bilgisi öğretimini kapsamamaktadır. Bütünsel açıdan ele alındığında hedef dilin öğretimi dil bilgisi, dört temel dil becerisi olan dinleme, konuşma, okuma ve yazma, sözcük öğretimi ve kültür aktarımını içermektedir. Sözcük öğretimi temel bir beceri alanı olarak görülmese bile beceri alanları, dil bilgisi ve kültür aktarımı içerisine dâhil edilmesi gereken en önemli dil öğretim unsurlarından birisidir. Yabancı dil öğrenimini gerçekleştiren bir bireyden hedef dile ait sözcükleri de aktif bir biçimde kullanması beklenmektedir. Bu nedenle, yabancı dil olarak Türkçe sınıflarında, dil öğrenicilerini bu hedefe ulaştırmak için AOÖÇ'nin önerdiği görev temelli dil öğretim yöntemini temel alan sözcük öğrenim ve öğretim çalışmalarının yapılması gereklidir. Bu bağlamda, yabancı dil olarak Türkçe derslerinde kullanılan İstanbul, İzmir, Yeni Hitit ve Yedi İklim A1 ve A2 düzeyi ders kitapları sözcük öğretim çalışmalarının sıklığı ve görev temelli dil öğretimine uygunluğu açısından incelenmiştir. Bu inceleme sonunda Yabancı Dil Olarak Türkçe derslerinde görev temelli dil öğretim yöntemiyle hazırlanmış sözcük öğretim çalışmalarının ders kitaplarında hemen hemen hiç yer almadığı gözlemlenmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanmak amacıyla, A1 ve A2 düzeyleri için görev temelli sözcük öğretim etkinlikleri önermektir. Alanyazında eksik olduğu düşünülen bu materyaller aracılığıyla, öğrenenlerin içsel motivasyonlarını sağlamaları, sosyal bir dil kullanıcısı olmaları, dil öğrenme kaygılarının üstesinden gelmeleri ve hedef dilde kendilerini daha etkin bir biçimde ifade edebilmeleri hedeflenmektedir.
KOVİD-19 salgını sonrası yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde çevrim içi modeller: Ankara Üniversitesi TÖMER örneği
Son dönemlerde Türkiye ve Türkçe dünyada ilgi görmeye başlamıştır. Türkçe dizi ve filmlerin bütün dünyada yüksek bir izleyici kitlesine sahip olması, yabancı öğreniciler için Türkiye'de çeşitli fırsatların sunulması gibi etkenler ülkemize ve Türkçeye olan ilgiyi arttırmıştır. Artan bu ilgi Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesi konusunda da gelişmelerin yaşanmasına sebep olmuştur. Ülkemizde yüz yüze eğitim veren birçok Türkçe kursu bulunmaktadır. Ancak Kovid-19 salgınıyla birlikte hem özel kurslar hem de üniversitelerin Türkçe öğretim kursları yüz yüze öğretimi sonlandırıp çevrim içi olarak kurslara devam etme kararı almışlardır. Türkçenin yabancı dil olarak çevrim içi öğretimini yüz yüz öğretime kıyaslayacak olursak çok yeni olduğunu ve bu konuda sınırlı sayıda çalışma yapıldığını görülmektedir. Çalışmamızın çıkış noktasını da bu durum oluşturmuştur. Buradan hareketle Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesi konusunda en tecrübeli kurumlardan biri olan Ankara Üniversitesi TÖMER'de yapılan çevrim içi öğretim modelini incelemek ve öğreticilerin bu model hakkındaki görüşlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Ankara Üniversitesi TÖMER'in Kadıköy ve Taksim Şubelerindeki 24 öğreticiyle görüşülmüştür. Çalışmamızda nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Veriler 22 sorudan oluşan açık uçlu cevapların verilebileceği yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilmiş olup içerik analizine tabii tutularak bulgulara ulaşılmıştır. Çalışmamızda öğreticiler çevrim içi öğretim konusunda verilecek olan eğitimlerin kendilerine özgüven sağlayacağını, çevrim içi öğretim sürecinde teknolojik desteğin kurum tarafından sağlanması gerektiğini, çevrim içi öğretimin olumlu ve olumsuz yönlerinin bulunduğunu belirtmişlerdir. En belirgin şekilde geliştirilmesinde zorlanılan beceri yazma becerisidir. Öğreticiler salgın sonrası çevrim içi dersler devam edecek olursa devam etmek istemektedirler. Burada ilginç olan durum öğreticilerin çevrim içi öğretime devam etmek istemelerine rağmen yüz yüze sınıflarda kendilerini daha rahat hissetmeleridir. Katılımcıların cevaplarına bakıldığında genel olarak ders ve kurs saatlerinin yoğun olduğu ve çevrim içi derslerde kullanılmakta olan Yeni Hitit Seti'nin çevrim içi dersler için pek de uygun olmadığı yönünde görüş bildirdikleri görülmüştür. Katılımcılar genel olarak çevrim içi derslerde kullanılan Zoom adlı ara yüzden memnundurlar.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sesli hikâye kullanımının dinleme becerisine etkisi: Bir karma yöntem çalışması
Edebî yapıtlar yabancı dil öğretiminde ilk dönemlerden beri kullanılagelmiştir. Günümüz teknolojisi ile edebî yapıtlara basılı ve sesli olarak kolayca ulaşılabilir. Bu durum, alanda büyük bir problem olan dinleme becerisinin eğitiminde etkinlik ve materyal eksikliğini kolayca giderebilir. Araştırmada sesli hikâyelerin yabancı dil olarak Türkçe öğrenicilerinin dinleme becerilerinin gelişimine etkisi incelenmiştir. Ayrıca öğrenicilerin geleneksel dinleme etkinliklerine ve sesli hikâyelerin kullanıldığı etkinliklere yönelik görüşleri alınmıştır. Çalışma grubu İstanbul Üniversitesi Dil Merkezinde yabancı dil olarak Türkçe öğrenen B1 düzeyindeki 30 öğreniciden oluşmaktadır. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test- son test kontrol gruplu gerçek deneysel desen, nitel boyutunda ise durum araştırması yöntemi kullanılmıştır. Çalışma öncesinde ön test uygulanmış, ardından deney grubuna 14 sesli hikâye uygulaması yapılmıştır. Kontrol grubu geleneksel etkinliklerle derslerine devam etmiştir. Uygulamanın ardından her iki gruba son test uygulanmıştır. Araştırmanın veri toplama araçları: "Katılımcı Tanıma Formu", "Geleneksel Dinleme Etkinlikleri Görüş Formu", "Sesli Hikâye Etkinlikleri Görüş Formu" ve İstanbul Üniversitesi Dil Merkezi Sınav Komisyonu tarafından hazırlanan A2 ve B1 seviye bitirme sınavlarıdır. Nicel veriler bağımsız gruplar t-Testi, nitel bulgular ise betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda gruplar arasında deney grubu lehine bir fark oluştuğu; bu farkın istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olduğu; bununla birlikte nitel verilerden elde edilen bulgular neticesinde sesli hikâye etkinliklerinin öğreniciler tarafından ilgi çekici ve eğlenceli bulunduğu görülmüştür. Öğreniciler sesli hikâyelerin konularını, uygulama sürecini ve etkinliklerini olumlu olarak değerlendirmişlerdir. Bu çalışmanın sonuçları, sesli hikâyelerin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde B1 seviyesindeki öğrenicilerin dinleme becerilerinin geliştirilmesinde kullanılabilecek etkili bir araç olduğunu ortaya koymuştur.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Boşnak öğrencilerin kullandıkları kelime öğrenme stratejileri
Kelime öğrenme stratejileri yabancı bir dili öğrenmenin temelini oluşturan önemli bir yerdedir. İnsanlar temel bir gramer bilgisi ile birkaç şey anlatabilirler fakat kelime bilgisi olmadan hiçbir şey anlatamaz. Bu araştırmada Boşnak öğrencilerin Türkçe öğrenirken hangi stratejileri ne kadar kullandıklarını belirlemek üzerine durulmuştur. Araştırma 2020-2021 eğitim döneminde Türkçe eğitimi gören/görüş öğrencilerden oluşmaktadır. Çevrimiçi ortamda yapılan ankete 210 öğrenci katılmıştır. Araştırmada kullanılan anket Oxford (1990) ve Schmitt (1997)'den derlenen 25 sorudan meydana gelmektedir. Elde edilen verilerin analizi için SPSS 21 programı kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimleyici, Kruskal Wallis-H ve Mann Whitney-U testleri ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Boşnak öğrencilerin en çok kullandıkları strateji Sosyal Stratejiler olurken en az kullandıkları strateji ise bilişsel stratejiler olmuştur. Katılımcıların yaşlarına göre sosyal strateji kullanmalarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Öğrencilerin eğitim durumu, cinsiyet ve Türkçe düzeylerine göre kullanılan stratejilerde anlamsal bir farklılık görülmemiştir. Anahtar Kelimeler: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi, Bosna Hersek'te Türkçe, Sözcük Öğrenimi, Sözcük Öğrenme Stratejileri, Kelime Öğrenme Stratejileri.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrenicilerin kullandığı şikâyet edimi stratejileri
Günümüzde Türkçenin yabancı dil olarak öğrenimine ve öğretimine olan ilgi gittikçe artmaktadır. Yabancı dil olarak öğretilen diğer dillerde de olduğu gibi Türkçe öğretiminde de sadece dilsel edince odaklanan uygulamalardan iletişimsel yeterliliği edindirmeye yönelik, bütüncül bir bakış açısına geçilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda yabancı dil olarak Türkçe (bundan böyle YADOT) öğrenicilerine söz edimlerinin öğretilmesi ve gündelik hayata uygun bir şekilde kullanımlarının sağlanması da dikkat çekilmesi gereken bir konudur. Bu nitel çalışmanın amacı YADOT öğrenicilerinin şikâyet ediminin farklı bağlamlarda kullanımında ne ölçüde başarılı olduklarını ve hangi şikâyet edim stratejilerine başvurduklarını belirlemektir. Araştırmanın yapısına uygun olan örnek olay desenine başvurulmuştur. İstanbul Üniversitesi Dil Merkezinde Türkçe öğrenmekte olan B1, B2 ve C1 seviyelerindeki 18 öğrenici ulaşılabilir örnekleme yoluyla seçilmiştir. Veriler söylem tamamlama testi uygulanarak toplanmıştır. Verilerin analizinde on bir şikâyet edim stratejisi temel alınmıştır. Çalışmanın sonuçlarına bakıldığında resmî ortamlarda şikâyet edilirken beklenenin aksine dolaylı şikâyet edim stratejilerinden çok doğrudan şikâyet edim stratejilerine başvurulduğu gözlenmiştir. YADOT öğrenicilerinin şikâyet ediminde iletişimsel yetileri verilmek istenen mesajı anlamada zorluk çekmedikleri, fakat bağlama uygun hitap biçimlerinde ve konuşmaya girişte kullanılan kelime seçimlerinde başarılı olamadıkları tespit edilmiştir.
Sanal gerçeklik araçlarının yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sözcük öğrenimine etkisi ve akılda tutmadaki verimliliği
Teknolojinin büyük bir hızla gelişmesiyle aynı doğrultuda teknolojik araçlar da çeşitlenmeye başlamıştır. Bu çalışmada daldırılmış SG teknolojisinden yararlanılmıştır. Bu teknolojiyle giyilebilir araçlar sayesinde, materyali deneyimleyen öğrenicilerin kendisini tamamıyla içerisinde hissettiği bir ortam sağlanmıştır. Bu teknolojiyle öğrenici farklı eğitim ortamlarını deneyimleme şansına sahip olmuştur. SG teknolojisi, SG gözlükleri, akıllı telefonlar ve akıllı telefonlara indirilen uygulamalar sayesinde kolay bir şekilde kullanılır hale gelmiştir. Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sözcük öğrenimine ve akılda kalıcılığına etkisini inceleyen niceliksel bir araştırmadır. Bu çalışma deney ve kontrol grubu olmak üzere iki grup üzerinde gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubuna geleneksel yönetemlerle SG araçları kullanılmadan sözcük öğretimi yapılırken deney grubuna geleneksel sözcük öğretiminin yanında SG araçlarıyla sözcük öğretimi yapılmıştır. Öğretim materyalinin etkisini ölçmek için öğrenicilere ön test, son test ve takip testi yapılmıştır. Katılımcıların öğretim materyaliyle ilgili tutumlarını ölçmek için motivasyon anketi uygulanmıştır. Araştırma sonucu, SG teknolojisinin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sözcük öğrenimine ve akılda kalıcılığa etkisi olduğunu ortaya çıkarmıştır. Deney grubunun ön test ve son test puanları arasında kontrol grubuna göre artış saptanmış olmasına rağmen gruplar karşılaştırılıp Student's t testi sonuçlarına bakıldığında ortalamalar arası fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0,574). Akılda kalıcılık bakımından deney grubunun son test ve takip testi sonuçlarında anlamlı bir fark bulunmazken kontrol grubunun sonuçlarının ortalamalarında olumsuz anlamda bir fark saptanmıştır. Motivasyon anketi sonuçlarına göre; öğretim materyali, katılımcılar tarafından eğlenceli, dikkat çekici ve motivasyonu arttırıcı bulunmuştur.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yabancıların eşdizimsel örüntüleri algılamaları
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin son zamanlarda önemi artmış ve çalışmalar ivme kazanmıştır. Bu anlamda dikkat edilmesi gereken bir konu da günlük dilde sıkça karşılaşılan çok anlamlı eşdizimlerdir. Bu yapılar başka kelimelerle bir araya gelip farklı anlamlar ifade eden kelime gruplarıdır. Pek çok dilde eşdizimsel yapıların problemli bir konu olduğu belirtilmiş ve üzerinde durulması gerektiği vurgulanmıştır. Mevcut çalışma ikinci dil olarak Türkçe öğrenen ve dilde belirli yetkinliğe ulaşmış bireylerin mecaz anlama gelen eşdizimsel örüntülere ne derece hâkim olduklarını nitel olarak ölçmeyi amaçlamıştır. Yapıların ad+ad ve ad+eylem olma durumları da incelenmiş ve cümle içindeki kullanımlarına dikkat çekilmiştir. Bunun haricinde dil öğrenenlerin eğitim seviyeleri, Türkçe öğrenme süreleri, sertifikaları ve Türkiye'de bulunma süreleri kıyaslanarak bu faktörlerin etkisi betimsel olarak incelenmiş ve yabancı dil olarak Türkçe alanına katkı sağlayacak öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Anlam, gerçek, mecaz, ikinci dil edinimi, eşdizim.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Afgan öğrencilerin sözcük öğrenme stratejileri
Sözcük öğrenme stratejileri bir yabancı dil ediniminde önemli bir konuma sahiptir. Başka bir ifadeyle sözcükler yazma, konuşma, okuma ve dinleme becerilerinin gelişmesini sağlayan güçlü ögelerdir. Bu tezde Afgan öğrencilerin kullandıkları sözcük öğrenme stratejileri üzerine odaklanılmıştır. Araştırma grubu 2019-2020 öğretim yılında Kabil Üniversitesi ve Yunus Emre Enstitüsünden öğrenim gören 202 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada nicel araştırmalardan olan betimsel analiz uygulanmıştır. Ayrıca verileri elde etmek için alanyazında mevcut olan Schmitt (1997), Oxford (1990), Kocaman ve Kızılkaya Cumaoğlu (2014) ölçeklerinden uyarlanan 25 maddelik sorudan oluşan bir ölçek kullanılmıştır. Veriler SPSS 21 programıyla analiz edilmiştir. Afgan öğrencilerin sözcük öğrenirken en çok kullandıkları strateji üst-bilişsel strateji olurken daha az kullandıkları sözcük öğrenme stratejisi ise belirleme ve sosyal stratejilerdir. Katılımcıların sözcük öğrenirken etnisite değişkenine bakıldığında, Farsça konuşanların Türk kökenli olanlara göre daha çok strateji kullandığı görülmüştür. Sözcük öğrenirken istatistiksel olarak bakıldığında cinsiyetler arasında kayda değer bir fark görülmemiştir; ancak yaş grupları arasında anlamlı bir fark bulunmaktadır. Afgan öğrencilerin Türkçe öğrenirken sözcük öğrenme konusunu orta oranda öğrenmelerinin zor olarak gördükleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Afganistan'da Türkçe, Afgan Öğrenciler, Sözcük, Sözcük Öğrenme Stratejileri, Etnisite
Türk dünyasında Türkiye Türkçesi öğreten Türkçe ders kitaplarında Türk imgesi
Günümüzde dil öğretiminde dilbilgisi öğrenmenin yeterli olmadığı fark edilmiş ve yeni yöntemler uygulanmaya başlamıştır. Dil-kültür ilişkisi kapsamında, dilin kültür aktarıcısı olduğu unutulmamalıdır. Bir dil öğrenmek aynı zamanda o milletin kültürünü de öğrenmek anlamına gelmektedir. Bu yüzden dil öğretiminin daha etkili olabilmesi için hazırlanan kitaplarda, kültür aktarımına özen gösterilmelidir. Dil öğretimi için hazırlanan kitaplarda kültür aktarımı ile kişilerin kafasında bir imge oluşturulabilir veya oluşmuş bir imge varsa bu imge değiştirilebilir. Bu çalışmanın amacı, Türk Dünyasında Türkiye Türkçesi öğreten ders kitaplarındaki Türk imgesini araştırmaktır. İlk olarak çalışmaya yön veren kültür, imge ve imgebilim kavramları açıklanmıştır. Sonraki bölümde Türk Dünyasındaki Türk imajıyla ilgili bilgiler verilmiştir. Günümüzde bağımsız Türk Cumhuriyetleri üzerindeki etkisi yatsınamayacak Sovyet Dönemi de ayrı bir başlık altında incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise "Türk Dünyası İçin Temel, Orta, İleri Türkçe Alıştırma ve Metinler Kitabı'' ile "Türkçe Öğreniyoruz Orhun'' kitaplarındaki metinler ve alıştırmalar incelenmiş; oluşturulan Türk imgesi tespit edilmiş ve değerlendirilmiştir.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde çeviri kullanımı üzerine öğrenici görüşleri
Dilin bireylerarası iletişim için esas olduğu yadsınamaz. Çeviri ise farklı dillerin kullanıldığı ortamlarda kaçınılmazdır. Ne var ki, sadece dilbilgisi kurallarına ve ezbere odaklanan Dilbilgisi-Çeviri yöntemiyle doğrudan ve sorgulanmaksızın ilişkilendirilmesi sonucu yabancı dil öğretiminde çeviri kullanımına çok uzun yıllar yer verilmemeye çalışılmıştır. Bununla birlikte, öğrenicinin anadilini ve çeviri etkinliklerini pedagojik bir araç olarak kullanmayı destekleyecek uygulamalar son yıllarda gündeme gelmiş ve tekrar gözden geçirilmeye başlanmıştır. Öyle ki, dört temel dil becerisi olan okuma, yazma, dinleme ve konuşma becerilerine ek olarak çeviri becerisi de beşinci bir beceri olarak ele alınmaktadır. Çağdaş araştırmalar, anadilin ve çevirinin, zaman zaman sınıf içinde öğrenmeye yardım etmek, öğrendiğini uygulamak, öğrenicinin kaygı düzeyini azaltmak, problemleri tespit etmek ve merkezi sınavlardaki başarıyı arttırmak için işlevsel olarak kullanılması gerektiğini göstermektedir. Bu araştırma ile çağdaş dil öğretiminde çeviri etkinliklerinin ve anadili kullanımının işlevini sorgulamak ve yabancı dil olarak Türkçe öğrenicilerinin çeviri uygulamalarına olan görüşlerini belirlemek amaçlanmaktadır. Araştırmanın sonuçlarıyla, öğrenicilerin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde çeviri kullanımını karşı olumlu görüş bildirdikleri görülmüştür.