Ev İdaresi ve Aile Ekonomisi Anabilim Dalı

Farklı sosyo ekonomik düzeydeki ailelerin gelir ve giderlerini hesaplama durumları ve tasarruf alışkanlıklarını etkileyen faktörler

Bu araştırma, ailelerin tasarrufa yönelik olarak gelir ve giderlerini nasıl planladıklarını, tasarruf alışkanlıklarının ve bunu etkileyen faktörlerin neler olduğunu belirlemek amacıyla, Ankara iline bağlı merkez ilçelerinden rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen 364 aile üzerinde yapılmıştır. Araştırmaya alman erkeklerin %37.1'i; kadınların ise %33.1'i lise, aynı oranda (%33.1) ilkokul mezunudur. Melerdeki erkekler ve kadınlar daha çok 30-39 yaş grubundadır. Ailedeki erkeklerin tamamı (% 100.0), kadınların ise %37.6'sı çalışmaktadır. Melerdeki erkeklerin %54.1'i memur, kadınların ise %57.4'ü ev hanımıdır. Melerin %62.4'ünde 1 kişi, %37.6'sında ise 2 kişi çalışmaktadır. Meler genel olarak 3 kişiden oluşmaktadır. Meler daha çok 0-5 ve 1 1-20 yıllık evlidir. Melerin %55.8'i eve, tamamı (%100.0) dayanıklı tüketim mallarına, %99.7'si sosyal güvenlik sigortasına, %65.4'ü otomobile, %48.4'ü arsa, tarla vb. mülklere, %36.0'ı yazlık eve, %22.7'si mevduat hesabı, döviz vb. menkul kıymetlere, %8.2'si fabrika, dükkan vb. iş yerine sahiptir. Melerde harcama kararlarının (%59.6) ve tasarruf kararlarının (%61.7) daha çok eşler tarafından ortak verildiği, ancak gelir düzeyi düştükçe kararların yalnız kadın ya da yalnız erkek tarafından verilme oranının yükseldiği saptanmıştır. Melerin büyük çoğunluğunun bütçe yaptığı, genellikle bütçe planını yazılı ve aylık yaptıkları, bütçenin ailede daha çok yalnız erkek tarafından yapıldığı saptanmıştır. Melerin tamamının (% 100.0) tasarrufun gerekliliğine yandan fazlasının da (%59.0) tasarruf yaptıkları belirlenmiştir. Yaşanılan çevrenin düşük gelir gruplarının tasarruflarını etkilediği, yüksek gelir gruplarının tasarruflarını ise etkilemediği belirlenmiştir. Melerin genellikle (%44.5) birden fazla tasarruf aracını seçmekle birlikte daha çok döviz, kıymetli eşya ve altını tercih ettikleri belirlenmiştir. Melerin yandan fazlasının (%60.2) borçlanma yaptığı, borçlanma yapanların gelirleri yeterli olmadığı için bu yola başvurdukları belirtilmiştir. Melerin %55.2'si evde üretimi tasarruf amaçlıyapmadıkları, tasarruf amacıyla üretimde bulunanların ise daha çok (%63.8) kış mevsimi için yiyecek hazırladıkları bulunmuştur. Ailelerin gelirlerinin yönetimi ve tasarruf araçları hakkında yeterli bilgiye sahip olabilmeleri ülke çapında, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ailelerle gelir idaresi ve tasarrufa yönelik programlar düzenlenmeli, hizmet içi eğitim kursları ile de farklı meslek gruplarından bireyler konuya ilişkin eğitim verilmelidir.