7
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Nedim Divanı'nda Fiil Çekimi
Nedim'in yaşadığı dönem 1718-1730 yılları arasına denk gelmektedir. "Lale Devri" olarak da adlandırılan bilim, kültür, imar, zevk ve eğlence döneminde Nedim en parlak yıllarını yaşamıştır. Nedim Arapça-Farsça şiir yazabilecek kadar iyi bir eğitim görmüştür. Nedim yaşadığı dönemin bütün olayları içerisinde yer almış ve bu olayları devrin güzelliklerini, eğlencesini şiirlerine yansıtmıştır. Bununla birlikte Nedim; acı, üzüntü ve keder gibi duygulara şiirlerinde yer vermemiştir. Nedim şiire neşe, coşku, zevk ve eğlence katmıştır. Nedim 15. yüzyılda başlayan mahallileşme hareketinin gelişmesini sağlamış ve halk dilinde kullanılan kelime ve deyimler, adetler şiirlerinde ustaca yerini almıştır. Nedim, üzüntüden, dertten uzak bir dünya görüşüyle şen, neşeli ve coşkun söyleyiş biçimi kendi döneminde ve sonraki dönemlerde büyük ilgi görmüş ve edebi ekol sahibi yapmıştır. Nedim şarkı türünün konusunu genişletmiş, edebiyatımızın en büyük şarkı şairi olmuştur. Nedim Divanı üzerine bazı çalışmalar yapılmış ancak bu çalışmalar Nedim'in hayatı ve eserlerinin incelemesi boyutunda kalmıştır. Nedim, döneminin dilini ve mahallileşme ekolünü şiirlerine yansıtması Divanı'nın önemini arttırmaktadır. Temelde hareketleri karşılayan fiiller her dilde önemli bir yer tutmaktadır. Fiiller her dilde oluş ve kılışın mastar şeklidir. Fiiller cümle ve söz içinde diğer kelimelerle birlikte farklı şekillere girdiklerinden cümle içinde yalın hâlde değil çekimli halleriyle yer alır. Bu bakımdan Türkiye Türkçesinde de önemli bir yere sahip olan fiil çekimi konusunu ve Nedim gibi döneminin dilini şiirlerine yansıtan bir şairin divanındaki Türkçe şiirleri incelemek önem taşımaktadır. Çalışmanın giriş kısmında Nedim ve yaşadığı dönem hakkında bilgi verildikten sonra Türkiye Türkçesinde fiil çekimiyle ilgili çeşitli araştırmacıların görüşleri ve bu görüşler üzerindeki değerlendirmeler yer alacaktır. Bu değerlendirmelerle çalışmanın ölçütleri, sınırları belirlenerek Nedim Divanı incelenmiştir. Fiil Çekimi başlıkları sırasıyla açıklandıktan sonra divandan elde edilen veriler başlıklara uygun olarak örnekle açıklanmıştır. Sonuç kısmında çalışmanın sayısal olarak ve sözel olarak değerlendirmesi yapılmıştır.
Hüseyin Nihâl Atsız'ın roman ve şiirlerinde eskicil ögeler
Hüseyin Nihâl Atsız 1905- 1975 yılları arasında yaşamış olan Türk dili ve tarihi üzerine çalışmalar yapmış; yazarlık, şairlik yönü bulunan bir Türkolog ve Türkçü fikir adamıdır. Eskicil kelime bugün kullanımdan düşmüş bulunan ve dilin önceki bir dönemine ait olan kelimelerdir. Hüseyin Nihâl Atsız eserlerini kaleme alırken eskicil kelimeler kullanmıştır. Hüseyin Nihâl Atsız'ın edebî eserlerindeki eskicil ögelerin tespit edildiği bu çalışmada yazarın bu kelimeler konusunda beslendiği kaynaklar araştırılmıştır. Tespit edilen eskicil kelimeler tasnif edilmiştir. Sınıflandırılan eskicil kelimeler değerlendirilip yorumlanmıştır. Atsız Türk dilinin eski kaynaklarından Orhun Yazıtları, Kutadgu Bilig, Dîvanu Lugâti't-Türk ve Dede Korkut metinlerinden aldığı kelimeleri eserlerinde kullanmıştır. Bunun yanı sıra eski Türkçe kelimelere bakarak yeni kelimeler yaratmış ve bunları da eserlerinde kullanmıştır. Yazarın roman, hikâye ve şiirlerinde eski Türkçe kelimeleri tercih etmesi dikkat çekicidir. Yazarın eskicil kelime tercihinin nedenleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu durum yazarın dil konusundaki hassasiyeti ve Türkçülük fikrinden doğmuştur. Eskicil kelimeleri edebî eserlerinde kullanarak onlara yeniden hayat vermiştir. Eski dil malzemesini korumanın bir yöntemi de budur. Hüseyin Nihal Atsız'ın eserlerinde eskicil kelimeler tercih etmesi, bunları kullanması bu anlamda önemli bir çalışma olarak görülebilir. Atsız'ın eserlerinde hayat verdiği kelimeler okuyucular tarafından benimsenmiş ve yeniden kullanılmaya başlanmıştır. İki bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde Hüseyin Nihal Atsız'ın hayatı, eserleri, edebi kişiliği, kullandığı dil ve üslubu, eserleri üzerine çalışma yapanlar ve eskicil kavramı ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise Hüseyin Nihal Atsız'ın edebî eserlerindeki eskicil kelimeler tespit edilmiş, tasnif edilmiş ve incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışma esnasında edinilen bilgilere değinilmiştir.
Orhan Pamuk'un romanlarında ikilemeler
Bu çalışmada, Orhan Pamuk'un Cevdet Bey ve Oğulları, Sessiz Ev, Beyaz Kale, Kara Kitap, Yeni Hayat, Benim Adım Kırmızı, Kar, Masumiyet Müzesi, Kafamda Bir Tuhaflık ve Kırmızı Saçlı Kadın adlı romanlarında geçen ikilemeler konu edilmiştir. Çalışmanın amacı, Orhan Pamuk'un romanlarından elde edilen ikilemelerle ikileme konusunu yapı, anlam ve alınma sözcükler bakımından sınıflandırmaktır. Çalışma; giriş, inceleme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Orhan Pamuk'un hayatı ve romancılığı hakkında bilgi verilmiş, araştırmacıların ikileme ile ilgili yapmış oldukları çalışmalara değinilmiştir. İnceleme bölümünde ikilemeler; yapı, anlam ve alınma sözcük bakımından ele alınmıştır. İlk olarak ikilemeyi oluşturan sözcüklerin aldığı ekler belirlenmiştir. Ardından ikilemeyi oluşturan sözcükler arasındaki anlam ilişkisi tespit edilmiştir. Sonraki bölümde Arapça, Farsça, İngilizce, Fransızca, Yunanca, Almanca ve İtalyanca kökenli ikilemelere yer verilmiştir. Sonuç bölümünde, ikilemelerle ilgili elde edilen veriler hakkında yorumlarda bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: İkileme, Orhan Pamuk, yapı, anlam, alınma sözcükler
Yunt Dağı köylerindeki masallarda dil özellikleri
Yunt Dagı Köylerindeki Masallarda Dil Özellikleri adlı YüksekLisans Tezinin amacı; Manisa agızları üzerinde yapılan çalısmalara katkıdabulunmaktır.Bu amaçla, on bir köyden yirmi sekiz masal derlendi ve bu masallarüzerinde, "Dil incelemesi" yapıldı. Çalısma; Giris, inceleme, Sonuç vemetinler olmak üzere dört bölümden olusmustur.Giris; Yunt Dagı'nın Cografî-Tarihi Özellikleri, Manisa'nın Adı veKurulusu, Manisa'nın Tarihine Genel Bir Bakıs, Agız ÇalısmalarınınGeçmisi, Masal ve Özelliklerine Genel Bakıs ölümlerinden ibarettir.inceleme, Ses ve Sekil Bilgisi olmak üzere iki bölüme ayrılmaktadır.Sonuç bölümünde, yaptıgımız çalısma hakkında, ortaya çıkan sonuç ifadeedilmistir.Metinler bölümünde, Türk Dil Kurumu'nun esas aldıgı, ÇevriyazıSistemi kullanıldı.Çalısmaya, Yunt Dagı'nın bir haritası konmus ayrıca derlemeyapılan sahısların fotograflarına da yer verilmistir.Kaynakçada, dogrudan yararlanılan eserlerin listesi verilmistir.Anahtar Kelimeler: Yunt Dagı, Masal, Dil incelemesi, Derleme, SesBilgisi, Sekil Bilgisi.
Abbas Sayar'ın "El Eli Yur, El de Yüzü" adlı romanının söz varlığı açısından incelenmesi
Cumhuriyet Dönemi'nde köy hayatınını konu edinen pek çok yazar bulunmaktadır. Bu yazarlardan biri de 1923-1999 yılları arasında yaşamış olan Abbas Sayar'dır. Yazın hayatına şiirle başlayan Abbas Sayar daha çok romanlarıyla tanınmaktadır. Abbas Sayar'ın 1954-1957 seçimleriyle bağlantılı olarak Yozgat merkeze bağlı Zağcıoğlu Köyü'nün durumunu ele aldığı "El Eli Yur, El de Yüzü" romanı Türk köy yaşantısını mizahi bir şekilde incelemesi açısından önemli bir eserdir. Abbas Sayar bu eserinde köylerin geri bırakılmışlığını ele almaktadır. Yine toplumun eğitimli bireylerden oluşması gerektiği düşüncesi eserde temel konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Kendisi de Yozgatlı olan ve Yozgat'ta gazetecilik de yapan Abbas Sayar yörenin ağzına hâkimdir. Yazar, bundan dolayı köy hayatında karşılaştığı ve kişisel çıkarların ön planda olduğu olayları, siyasi çekişmeleri, yoksulluğu vb. anlatırken yörede kullanılan ağzın söz varlığından sıklıkla yararlanmıştır. Abbas Sayar, aynı zamanda romandaki karakterleri konuştururken karakterlerin doğal hâllerine uygun olarak argo söyleyişlere de yer vermiştir. Bu argo söyleyişlerde üzüntüler, sevdalar hayal kırıklıkları kendini göstermektedir. Bu çalışmayla Abbas Sayar'ın "El Eli Yur, El de Yüzü" romanının söz varlığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır: Giriş bölümünde "Abbas Sayar'ın hayatı, edebî kişiliği ve eserleri, söz varlığının kapsamı ve içerdiği ögeler", ikinci bölümde ise Abbas Sayar'ın "El Eli Yur, El de Yüzü" adlı romanının söz varlığı ele alınmıştır.
Özbek gramerciliğinde cümle türleri -Pirimqul Qodirov'un Merås Uzun Hikayesi örneğinde-
Bu çalışma, söz diziminin çalışma alanı olan gäpning türläri (cümle türleri) konusunun Özbek gramerciliğinde hangi ölçütler ekseninde oluşturulduğunu ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Bu bağlamda, yapılan cümle türleri sınıflandırmalarına kaynak olarak Özbek dilcilerin gramer kitaplarından ve makalelerinden yararlanılmıştır. İncelenen sınıflandırmalarda yer alan örnek cümlelerin değerlendirilmesinde ise Çağdaş Özbekçeyi en yalın şekliyle yansıtan yazarlardan Pirimqul Qådirov'un "Merås" adlı uzun hikâyesi kaynak metin olarak kullanılmıştır. İnceleme toplam 5 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmanın amacı, önemi, metodu ve temel yöntemi izâh edilmiş, Özbek dilcilerinden ne düzeyde istifade edildiği detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Beraberinde Özbekçe cümle türleri sınıflandırma başlıkları bir tablo hâlinde toplanmış ve hangi araştırmacının hangi konu başlıklarını ele aldığı sistemli biçimde gösterilmiştir. İkinci bölümde günümüz Özbek Türkçesi hakkında genel bir bilgi verilmiş, ardından Pirimqul Qådirov'un hayatı, edebi kişiliği ve "Merås (Miras)" adlı uzun hikayesinin konusundan ve dilinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde Özbekçe cümle türlerinin sınıflandırılması ele alınmış ve "Merås" adlı hikâyeden örnek cümlelere yer verilmiş, örnekler Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Dördüncü bölümde kiril alfabesi ile yazılmış hikâyenin Özbek Türkçesi kiril alfabesinin transkripsiyon şeması çerçevesinde transkripsiyon alfabesine aktarımı yapılmıştır. Son bölüm olan beşinci bölümde ise, yapılmış olan çalışmanın genel değerlendirmesi yapılmış, ulaşılan sonuçlar özetlenmiş ve çalışmanın literatüre katkısından bahsedilmiştir.
Tedbîrü'l-Mevlûd 182a-365b varakları arası (Giriş-inceleme-söz varlığı-metin-dizin)
Bir usul olarak tüm yaş gruplarından insan sağlığını kapsayan tıp çalışmaları, çocukluk, gençlik ve yaşlılık gibi kısımlara ayrılmadan Osmanlı tıp sahasında varlığını sürdürmüştür. Bu noktada Tedbîrü'l-Mevlûd öne çıkmıştır. Çünkü eser, müstakil olarak çocuk hastalıkları üzerine yazılmış ilk kitap olarak görülmesi yanında çocuk eğitiminden de bahsederek dikkatleri çekmiştir. 18. yüzyıl başında tamamlanmış olan Tedbîrü'l-Mevlûd, Ayaşlı Hekim Şa'bân Şifâ'î'ye aittir. Şifâ'î müstakil bir çocuk sağlığı kitabı olmamasından yakınarak bu eseri yazmıştır. Diğer eserler genel tıp alanını kapsar niteliktedir. Başlı başına çocuk sağlığını konu edinen ilk eser olması, Tedbîrü'l-Mevlûd'u değerli kılmıştır. Eserin, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi, numara 36106'da bulunan nüshası, Şa'bân Şifâ'î'nin kendi yazmış olduğu düşünülen nüshadır. Çalışma bu nüsha üzerinden gerçekleştirilmiştir. Eserde tenasül, gebelik, ceninin teşekkülü, gebelerde ve yeni doğan çocuklarda alınması gereken tedbirler ve çocuk hastalıkları ile çocuğun eğitim ve terbiyesi ele alınmıştır. Çalışma Giriş, İnceleme, Söz Varlığı, Metin, Ekler, Dizin ve Sonuç bölümlerinden oluşmuştur. Giriş bölümünde Şa'bân Şifâ'î hayatı, eserleri ve Tedbîrü'l-Mevlûd'a değinilmiştir. İncelemede metnin yazım özellikleri, ses bilgisi ve şekil bilgisi üzerinde durulmuştur. Söz Varlığı bölümünde metinde geçen kelime sayısının istatistiksel olarak oranı incelenmiş; bitki, terkip, organ, hayvan, hastalık, hekim adları ve söz varlığı inceleme sonucunda tespit edilen unsurlar verilmiştir. Metin bölümünde Tedbîrü'l-Mevlûd transkribe edilmiş, metnin derkenar kısımları Ekler başlığı altında yer almıştır. Dizin bölümünün hazırlanmasında TürkSözDiz 3.5 kullanılmıştır. Son olarak Sonuç bölümü ve faydalanılan kaynakların yer aldığı Kaynakça bölümü ile inceleme son bulmuştur.