
73
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Abbas Kiarostami sinemasında varoluşçu yolculuk: Anlam arayışı ve içsel keşif
Yol kavramı, sadece fiziksel bir olgu değil, aynı zamanda derin bir tinsel ve metafizik meseledir. İnsanlık tarihi boyunca yol, varoluşumuzun ayrılmaz bir parçası olmuş ve nihayet ölümle son bulacak bir süreci simgelemiştir. Bu bağlamda, yol, bireyin hayatında silinmez izler bırakan bir deneyimin hem fiziksel hem de metafiziksel taşıyıcısıdır. Edebiyat, mitoloji ve din bağlamında sıkça karşımıza çıkan yol metaforu, insanın içsel dönüşüm ve değişim süreçlerini anlamlandıran güçlü bir araçtır. Örneğin, Simurg hikayesi bu kavrama dair etkileyici bir örnek sunar. Dinsel açıdan bakıldığında, Hz. Peygamber'in Miraca yükselişi ve Hac yolculuğu, yol kavramının derinliğini daha da artırmaktadır. Joseph Campbell'in Kahramanın Sonsuz Yolculuğu ve Vladimir Propp'un masal biçim bilimi çalışmaları da yolun bir değişim ve dönüşüm metaforu olarak kullanımını ortaya koymaktadır. Abbas Kiarostami'nin filmlerinde yol motifinin nasıl işlevsel bir metafor olarak kullanıldığını ve bu motifin bireyin varoluşsal arayışını ve içsel dönüşümünü nasıl yansıttığını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Kiarostami, yolculuk teması etrafında geliştirdiği anlatılarla izleyiciyi karakterlerin yaşam deneyimlerine ve bu deneyimlerin varoluşsal boyutlarına dahil eder. Böylelikle, derinlemesine bir sinematik deneyim sunar. Abbas Kiarostami, sinemasında yol metaforunu kullanarak bireyin yaşamı anlama ve varoluşsal gerçeklikleri keşfetme sürecini etkileyici bir şekilde yansıtır. İzleyiciyi hem görsel hem de düşünsel bir yolculuğa çıkaran bu yaklaşım, Kiarostami'nin sinemasının temel taşlarından biridir. Yönetmenin karakterleri, sürekli bir arayış içinde, bir yolculuğa çıkarlar. Kimileri ölümün anlamını bulmaya çalışırken, kimileri yaşamın peşine düşer. Bu tez, Kiarostami'nin sinemasında yol kavramının ele alınış biçimlerini ve bu kavramın bireyin varoluşsal dönüşümüne olan etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, yönetmenin Kirazın Tadı, Arkadaşımın Evi Nerede? Yaşam Sürüyor, Zeytin Ağaçları Altında ve Rüzgâr Bizi Sürükleyecek gibi filmleri detaylı bir şekilde ele alınacaktır.
Harun Farocki sinemasında Avangart belgeselin izleri
Sinemanın doğuşundan itibaren gerçekliği kayıt altına alma işlevi ile öne çıkan belgesel sinema, zaman içerisinde çeşitli düşünsel ve estetik dönüşümler geçirerek farklı anlatım biçimlerine evrilmiştir. Özellikle 20. yüzyılda etkili olan avangart sanat hareketleri neticesinde geleneksel belgesel anlayışının sınırları bulanıklaştırılmış; biçimsel deneysellik, politik eleştiri ve temsil süreçlerine ilişkin sorgulayıcı yaklaşımların bulunduğu anlatılar ortaya çıkmıştır. Bu süreçte gelişen avangart belgesel, geleneksel belgeselin nesnel ve öğretici yaklaşımına karşı öznel, deneysel ve eleştirel bir dil geliştirerek seyircinin gerçeklik algısını yeniden inşa eden bir tavır sergilemiştir. Avangart belgeselin öncü isimlerinden Harun Farocki, bu dönüşüm içerisinde deneysel teknikleri ve eleştirel yaklaşımı ile öne çıkmaktadır. Çalışmada Farocki'nin seçilen filmleri avangart belgeselin temel özelliklerinden olan biçimsel deneysellik, politik eleştiri ve gerçekliğin yeniden inşası gibi unsurlar bağlamında ele alınmış, yönetmenin belgesellerindeki avangart yaklaşımların nasıl şekillendiği incelenmiştir. Nitel yöntemlerin benimsendiği çalışmada, doküman analizi kullanılarak filmler biçimsel ve içeriksel açılardan analiz edilmiştir. Bu kapsamda edinilen bilgiler ışığında, Farocki'nin filmlerinin avangart belgesel sinemaya katkıları ortaya koyularak, alan literatürüne katkı sağlanması hedeflenmektedir.
The Egyptian women on screen: Faten Hamama and the gendered spaces of the Egyptian cinema; 1950s to 1970s.
The study examines how the gender order in the urban and rural spaces of modern Egypt and the continuities and changes in the roles of Egyptian women were represented in the Egyptian cinema of the 1950s, 1960s, and 1970s. Assuming that life resembles art, it is simple to see how women carried out their roles and what duties were put on males, and the actions taken by women in support of feminism and gender equality. In order to determine the specific position on gendered concepts throughout the period between the early 1950s and the late 1970s, both in the Egyptian cinema and society, this study will analyze ten films in which the famous Egyptian actress Faten Hamama stars. As a result of this study and analysis of Faten Hamama's films, it can be concluded that Egyptian women, whether in cities or rural areas, have been separated from men and denied several rights on the social, economic, political, educational and other levels. Although it appears that urban Egyptian women may obtain their rights relatively better than rural Egyptian women, even urban women suffer from discrimination and they are also deprived of some of their rights at various levels.
Sinemada toplumsal cinsiyet rolleri: 1980-1999 yılları arasında Türk sinemasında toplumsal cinsiyet rollerinin sunumu
Bu çalışmanın amacı, 1980 sonrasında Türkiye'de yaşanan toplumsal değişmenin Türk Sineması'da toplumsal cinsiyet rollerinin sunumuna nasıl yansıdığını araştırmaktır. Araştırmada toplumsal cinsiyet rolleri sunumunu belirlemek için içerik çözümlemesi kullanılmış ve durum saptama çalışması yapılmıştır. Araştırmada 1980 sonrası 20 filmde yer alan 43 kadın ve erkek başrol oyuncusunun toplumsal cinsiyet rollerinin sunumundaki değişmeyi belirlemek için yedi ayrı kategori belirlenmiştir. Üç kodlayıcı 43 başrol oyuncunun yer aldığı ortalama süreleri bir buçuk- iki saat arasında olan yirmi filmi video kasetlerden izlemiş, daha sonra kodlama kağıtları oluşturulan yedi kategori doğrultusunda doldurmuşlardır. Kodlayıcıların çalışmaları her güne bir film olmak üzere toplam yirmi gün sürmüştür. Araştırma sonunda yapılan değerlendirmeler, 1980-1999 yılları arasında Türk Sineması'nda toplumsal değişme ile birlikte toplumsal cinsiyet rollerinde geleneksel ve modern rollerin birarada olduğunu, geleneksel toplumsal cinsiyet rollerinin sorgulandığını, toplumsal cinsiyet rollerinde yaşanan değişmelerin genç, kentli, eğitimli ve modern kesimde meydana geldiğini ortaya çıkarmıştır. Toplumsal yapıda varolan geleneksel ve modern toplumsal cinsiyet rolleri Türk Sineması'na da bu geleneksel ve modern sunumlarla yansımıştır.
Sinema ve varoluşçuluk
DOKTORA TEZ ÖZÜ SİNEMA VE VAROLUŞÇULUK Hakan SAVAŞ Sinema-TV Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eylül 2001 Danışman: Prof. Dr. Naci GÜÇHAN Uygarlık tarihinin her döneminde, her çağda felsefe ile sanat arasında bir bağ kurmak olanaklıdır. Bu bağ kimi zaman çok güçlü, kimi zaman da çok zayıf olabilir. Ancak sanat tarihinin gösterdiği son derece açık bir gerçek varsa, o da, sanatın ancak ve ancak düşünce-yoğun ortamlarda gelişip serpilebildiği, düşüncenin yoksullaştığı dönemlerde ise sanatın da gücünü yitirdiğidir. Felsefe ile sanat arasındaki bağın niteliğini belirleyen ise, öncelikli sorunun "insan"olmasıdır. Başka bir deyişle, insan ne zaman öncelikli sorun haline gelirse o zaman felsefe ile sanat arasındaki bağ da güçlenir, sıkılaşır. Çünkü insanı anlamak, insanla birlikte yaşamı anlayıp yorumlamaya çalışmak sorun olduğunda, sanat ve felsefe bir ortak paydada buluşmuş demektir. Bu açıdan bakıldığında, 20. Yüzyılın ayırt edici özelliklerinden biri de, bu yüzyılın felsefesi ile sanatı arasındaki güçlü işbirliğidir ki, bu işbirliğinde, çağdaş bir felsefe olarak varoluşçuluğun da önemli bir payı vardır. Varoluşçu felsefeyi dar anlamıyla yalnızca felsefenin sınırlan içinde kalmaktan çıkartarak sanatla buluşturanın ise "insanın kendini arayışı" olduğu söylenebilir. Sinema sanatı ile varoluşçuluğu bir yerde buluşturan da aynı arayış, aynı uğraştır. Çağdaş insanın kendini arayışının izini, -yaşamın ve insanın bütünlüğünü hiç gözden yitirmeksizin- felsefede ve sinemada sürmek, varoluşçuluk ile sinema arasındaki ilişkinin boyutlarım açığa çıkartmak bu araştırmanın konusu olmakla birlikte, asıl amaçlananın sinemaya felsefe ile bakmak, felsefi bakışı film çözümlemesi ve eleştirisine taşımak olduğu söylenebilir. Başka bir deyişle, "Sinema ve Varoluşçuluk" başlığım taşıyan bu çalışmadan beklenen, felsefe ile sinema arasında kurulacak bağda bir ilmek atabilmek ve felsefi bakışın sinema sanatını değerlendirme yönünde sağlayabileceği olanaklardan hiç olmazsa bir bölüğünü tanıtarak, ömeklendirebilmektir.
Etkileşimli televizyonda eğitim/öğretim amaçlı program hazırlama -Açıköğretim için model önerileri-
T- 1016 ?~ f DOKTORA TEZ OZU ETKİLEŞİMLİ TELEVİZYONDA EĞİTİM/ÖĞRETİM AMAÇLI PROGRAM HAZIRLAMA T. Volkan YÜZER Sinema Televizyon Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Haziran 2001 Danışman: Prof. Dr. Mehmet KESİM Yirminci yüzyılın son çeyreğinde televizyon ile ilgili olan gelişmelerden biri de etkileşimli televizyon çalışmalarıdır. Bu televizyon anlayışında televizyon izleyicileri, televizyondaki sunumları (programlan veya filmleri) sadece izlemekle kalmayıp onları yönlendirebilme şansına da sahip olabilmektedir. Ayrıca, birçok sunum arasından istediklerini seçip izleyebilmektedir. Bu gelişme televizyon aracılığıyla yapılan uzaktanöğretim çalışmalarını da etkilemiştir. Dünya çapında, etkileşimli televizyonun kullanılmasıyla izleyici/öğrencilerin televizyon karşısında nasıl aktif duruma getirilebileceği hakkında çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Bu tür bir eğitim/öğretim tarzının öğrenci üzerinde daha etkili ve verimli sonuçlar doğuracağı öne sürülmektedir. Yapılan araştırmada etkileşimli televizyonun özellikleri, eğitim/öğretim amaçlı olarak nasıl kullanılabileceği ve bir örnek olarak Türkiye'deki Açıköğretim Fakültesi'nde nasıl uygulanabileceği (model önerileriyle beraber) incelenmiştir.
Belgesel sinema ve türleri
Tür çalışmaları, konu aldıkları alana ilişkin ayrıntılı bilgi vermek konusunda yol gösterici çalışmalardır. Bu çalışmalarda bir yandan türlerin tarihsel gelişimleri ortaya konulurken diğer yandan da türün toplumla ve türsel metni alımlayanlarla arasında kurduğu ilişkiler ayrıntılı olarak yer almaktadır. ICYÖKSHCÖĞIirİlliamOI*.OKfiMMfKSYOff mUCHEt Sinema alanında yapılan tür çalışmalarına bakıldığında kurmaca olan yapımlar ve kurmaca olmayan yapımlar olmak üzere temel bir ayrım yapıldığı ortaya çıkmaktadır. Alanyazında kurmaca filmlere yönelik tür çalışmaları son derece yaygındır. Bu çalışmalarda türlerin anlatım dillerinde tarihsel süreç içerisinde yaşadıkları dönüşümlerin yanı sıra bir türü ele alırken diğer disiplinlerden de yararlanma gereksinimi ortaya konulmuştur. Böylelikle bir film incelinirken ona bütün ilişkilerden soyutlanmış bir öz olarak bakılmaz. Tarihsel, toplumsal, psikolojik bağlantıları da göz önünde bulundurulur. Tür çalışmaları ele alman türlere ilişkin bu şekilde ayrıntılı bir araştırmayı beraberinde getirirken çeşitli güçlükleri de araştırmacının karşısına çıkarmaktadır. Tür çalışmalarında araştımacının işini kolaylaştıracak belirli şablonlar yoktur. Dolayısıyla araştırmacı kendi amaçları doğrultusunda türsel bir sınıflandırma yapmaktadır. Bu da yapılan tür ayrımlarının araştırmacıdan araştırmacıya değişkenlik göstermesine neden olmaktadır. Diğer yandan araştırmacı yaptığı sınıflandırmada çeşitli özellikleri belirlemek mKmmuASY&i insi,durumundadır. Bunlardan yola çıkarak da ortaya koyduğu sınıfların altına örnekler yerleştirecektir. Ancak filmleri incelmeden bu özelliklerin bilinmesi mümkün değildir. Buna benzer güçlükler belgeseli türlerine ayıran çalışmalar için de geçerlidir. Ancak belgesel filmler türlerine ayrılırken türün özelliği gereği ek güçlükleri de beraberinde getirmektedir. İlk önce belgeselin ne olduğu yönünde uzlaşmayla noktalanmayan tartışmalar bu güçlüklerin başında yer alırken, belgesel sinemanın çok farklı örnekleri içine alan geniş ve de değişken bir alan olması, kurmaca yapımlarla paylaştığı geçirgen sınırlar bu güçlükleri devam ettirmektedir. Belgeselin türlerine ayrılması; belgeselin tarihsel gelişimi, çeşitli türlerin özellikleri, anlatım dillerinde günümüzü de göz önünde bulundurarak yaşanan dönüşümleri ortaya koymak açısından yararlıdır. Alanyazında bu içerikteki çalışmaların azlığı belgesel türüne ilişkin bazı noktaların karanlıkta kalmasına neden ulamaktadır. Bu çalışma, belgeselin ve türlerinin özelliklerini ortaya koyarak çeşitli kavramsal boşluklara düşülmesini önlemek ve belgesel alanına giren çalışmaları daha iyi anlayabilmek adına yapılmıştır. Günümüzdeki belgesel filmlerin geldiği durumun açıklığa kavuşturulabilmesi ve anlatım dillerinin değerlendirilmesi için bu tarzda türleri ele alan çalışmalara gereksinim açıktır. Araştırmada farklı kuramcıların tür çalışmaları ele alınırken kaynaklardan derlenen bilgilerin somutlanabilmesi adına çeşitli film örneklerine başvurulmuştur.
Psikolojik gerilim filmlerinde post-modern bakış açısı
Postmodernizm, evrensel bir gerçek olarak konumlanan' büyük anlatılar' fikrine direnmiştir. Postmodernizmin merkezinin odak noktasının, öznel ve çeşitli deneyimlere öncelik vermek olduğu, dünyayı temsil etmenin geleneksel yollarının varsayımlarına ise karşı çıktığı söylenebilir. Postmodernizmin ilkeleri, yirminci yüzyılda filozofların, yazarların ve sanatçıların çalışmaları ile şekillenmiştir. Bilimsel literatürde tartışıldığı ve metin içerisinde film incelemelerinde yer verildiği üzere, post-modern sinemanın köklü temellere dayandığı ifade edilebilir. Bu sinema aynı zamanda yönetmenin kendine has kimliğinin olma niteliği ve Auteur kuramı bağlamındaki diğer gerekliliklerle bütünleşmektedir. Örneğin; ünlü sanatçı ve yönetmen David Lynch yönettiği birçok filmiyle küresel ölçekte üne kavuşan ve "Post- Modern'' sinemanın önemli yönetmenlerinden biri olarak görülmektedir. Post-modern sinema yalnızca Lynch sinemasıyla anılmamaktadır. Özellikle müzikal türünde de bazı önemli post-modern yapımlar bulunmakla beraber, tezde psikolojik gerilim filmlerinde post-modern anlatı yapısının çözümlemesi yapılmıştır. Belirtilen temalar ekseninde, bu çalışmada farklı ekollerde yer alan üç yönetmenin belli filmlerinin postmodern anlatılar çerçevesinde göstergebilimsel analizinin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda sanat kavramından ve sanatın insan yaşamındaki yerinden başlanarak, sanat -postmodernizm ilişkisi ele alınmış, sinemada post-modern temalar işlenmiş ve sonrasında post-modern anlatı yapısı ve göstergebilimsel analiz ilişkisi çerçevesinde ilgili psikolojik gerilim filmleri çözümlenmiştir. Bu bağlamda göstergebilimsel analiz, ilgili çalışmanın yöntemini oluşturmaktadır. Post-modern öğeler çerçevesindeki veriler ise kavramsal çerçeveyi oluşturmuştur. İlgili filmlerin sahne-sekansları göstergebilimsel analizde gösteren-gösterilen kavram setleri üzerinden ve post-modern öğeler perspektifinden incelenmiştir. Bu duruma ek olarak; filmlerdeki alegorik anlatımlı durumlar da ilgili literatür bağlamında sıkça tartışılmıştır. Sonuç olarak bu çerçevede post-modern sinemanın önceki dönemlerden dolayısıyla klasik ekollerden ayrıldığı dönüm noktaları (yeni biçimlere) ilişkin olarak örneklemdeki filmler üzerinde bir sorgulama yapılmış ve çağdaş anlatının geleneksel anlatıdan farklı olarak refleksif (özdüşünümsel) ve etkileşimli yapı içinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Televizyon program türlerinde melezleşmenin yarışma programları bağlamında incelenmesi: Var mısın yokmusun
Televizyonun akışı, programların anlatı yapısı, türü, türlerin gelenekleri, formatı gibi televizyon yayıncılığı ve içeriğiyle ilgili kavramlar toplumsal, teknolojik gelişmelere koşut olarak değişirler. Bu çalışma kapsamında ele alınan televizyon program türlerinde melezleşme kavramı da bu değişimin bir sonucudur. Melezleşmenin görüldüğü televizyon program türlerinden biri de yarışmalardır. Son yıllarda sayıları artan yarışma programları; farklı formatlardaki içerik ve sunuşlarıyla hem yüksek izlenme oranlarına sahip hem de en çok reklam alan türler arasındadır. Bu duruma paralel olarak 2000'li yıllarda yayınlanan televizyon yarışma programlarının arasında tür gelenekleri bakımından birden fazla türü içinde barındıran örnekleri dikkat çekicidir. `Var mısın Yok musun' programı da birden fazla türün geleneğini barındıran bir yarışma programıdır. Bu çalışmada 2008 yılında yayınlanan `Var mısın Yok musun' programı nitel durum analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bu inceleme, `Var mısın Yok musun' programının yarışma türünün geleneklerini ne derece yansıttığını ve diğer hangi türlerin geleneklerini barındırdığının araştırılmasını içermektedir.
Nuri Bilge Ceylan sinemasında yabancılaşma teması üzerine bir inceleme
Türk sinema tarihinde, kısa sürede az sayıda eser vermiş olmasına karşın, önemli bir yer edinmiş olan Nuri Bilge Ceylan, kendi sinema dilini oluşturmuş, auteur olarak adlandırılabilinecek bir yönetmendir. Aldığı sayısız ödülle bu başarısını somutlaştırmış olan yönetmenin sinemasını anlamak için, filmlerinde sıklıkla yer verdiği yabancılaşma temasının incelenmesinin önem taşıdığı söylenebilir. Bu amaç doğrultusunda başlanılan çalışmada yabancılaşma kuramının tarihsel gelişimine yer verilmiş, Türkiye'nin toplumsal özellikleri ve Türk sinemasına değinilmiştir. Nuri Bilge Ceylan'ın filmlerinde yabancılaşma öğelerini tespit edebilmek için yönetmenin sinema filmlerinden Kasaba (1997), Mayıs Sıkıntısı (1999), Uzak (2002) ve İklimler (2006), analiz edilmiş; senaryo ve yönetmenin sinema dilinin bu temayı ne şekilde ortaya koyduğu saptanmaya çalışılmıştır.
Televizyon haberlerinde milli kimliğin yeniden üretimi: Davos krizi örneği
Modern dünyanın devlet örgütlenmesi biçimi olan ulus-devletin kuruluş aşamasında, ulus-devlet ve milli kimlik inşa süreci yaşanır. Ulus-devlet kurulduktan sonra milli kimlik ve ulus-devlet inşası son bulmaz. Sürekli olarak, farklı yollarla kendini yeniden üretir ve bir ulus-devlet yapılanması olduğunu yeniden yeniden hatırlatır. Kitle iletişim araçları, bu yeniden üretici ve hatırlatıcılardan birisidir. Yirminci yüzyıl ileri kapitalizminde, kültürel ve siyasal alanda belirleyici olan kitle iletişim araçları sürekli olarak anlam, pratik ve değerler inşa eder. Türkiye Cumhuriyeti de aynı süreçler içinden geçerek, sürekli olarak farklı milliyetçilik görünümlerini yansıtarak yeniden kurulmaya devam etmektedir. Çalışma, 2009 yılı Dünya Ekonomik Forumu'nda, moderatör David Ignatius, Şimon Peres ve Recep Tayyip Erdoğan üçgeni arasında yaşanan gerilimi konu edinmektedir. `Davos Krizi' olarak anılan bu olayın haber bültenlerine yansıması ele alınarak, haberlerin ulus-devletin yeniden inşası ve milli kimliğin üretimi sürecinde nasıl söylemler yapılandırdığı, nasıl bir kimlik kurduğu incelenmiştir. Olayın haber bültenlerinde yer almaya başladığı 30 Ocak 2009 günü ve izleyen bir hafta, izlenme oranları ve sahiplik yapıları göz önünde bulundurularak örnekleme dâhil edilmiş, 5 kanalın, Kanal D, ATV, Show TV, NTV ve TRT'nin haber bültenleri söylem analizi metoduyla incelenmiştir. Elde edilen veriler sonucu, milli kimliğin, Davos Krizi'ni konu edinen haber bültenlerinde sürekli olarak farklı biçimlerde yeniden inşa edildiği görülmüş, milliyetçiliğin birçok türünün birbirine eklemlendiği saptanmış ve AKP iktidarıyla yeni-Osmanlıcılık söylemini içeren bir milli kimlik kurgusu üretildiği belirlenmiştir.
Türkiye'de medya okuryazarlığı ve öğretim materyalleri 2014 yılı medya okuryazarlığı materyalinin incelenmesi
20. yüzyılda başlayan ve halen devam eden, kitle iletişim araçları ve bireysel kullanılan iletişim araçlarındaki değişimler ve gelişmeler söz konusu bu araçların kullanımını yaygınlaşmıştır. İletişim teknolojilerindeki bu değişim ve gelişimler içerik sorununu da beraberinde getirmiştir. Bu durum "enformasyon" bolluğuna yol açmıştır. Böyle bir ortam, bireyin gerekli enformasyona ulaşarak, bilgi sahibi olabilmesi sorununu beraberinde getirmiştir. Medya, ürünlerinin talep görmesi ve daha çok alıcıya ulaşması için kendine özgü yöntemlerle izleyicisini etkilemeye çalışır. Bu durumda bireyin içinde bulunduğu medya ortamında maruz kaldığı medya mesajlarının farkında olması gerekmektedir. Söz konusu bu farkındalığın oluşmasını ise bireyin "medya okuryazarı" olması ile sağlanabilir. Medya okuryazarlığı gelişmiş ülkelerin birçoğunda resmi izlencede zorunlu ders olarak okutulmaktadır. Türkiye'de Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)'nun 2004 yılında ortaya koyduğu öneri ile medya okuryazarlığı dersi 2006 yılından itibaren Milli Eğitim Bakanlığı'nın onayı ile ortaöğretim okullarında seçmeli ders olarak verilmeye başlanmıştır. Bu çalışmada Dünya'da ve Türkiye'de medya okuryazarlığının durumu alan yazın taraması yapılarak incelenmiştir. Doküman incelemesi yöntemiyle 2014 yılında basılan "Medya Okuryazarlığı Öğretim Materyali (2014)"nin tekil taraması yapılarak içeriği analiz edilmiştir.
Türk sinemasında 1960-1980 yılları arasında çizgi roman uyarlaması fantastik filmlerde erkek kahraman temsili
Bu çalışma, Türk sinemasında "fantastik" olarak geçen ve 1960 ila 1980 yılları arasında çekilmiş çizgi roman uyarlaması filmlerde yer alan erkek kahramanların temsilini ortaya koymaktadır. Buna göre, erkekliği oluşturan değerler ekseninde, çizgi romanlarda görülen kahraman göstereni ile bu çizgi romanların Türk sinemasındaki uyarlamalarında kahramanın görev zincirinin nasıl kurulduğuna odaklanılmıştır. Yapılan alan çalışmaları ile "fantastik", "erkeklik" gibi kavramlar açıklanmış ve çizgi roman'ın dünya'daki ve Türkiye'deki gelişimi anlatılmıştır. Bu kapsamda örnekleme alınan Karaoğlan, Malkoçoğlu ve Süpermen çizgi romanlarının erişilebilen en eski sayıları okunup "erkeklik" değerleri ortaya konulmuştur. Yöntem kısmında ise yapısalcı çözümleme ve Joseph Campbell'ın monomit kavramı açıklanmıştır. Bulgular ve Yorum kısmında ise örnekleme alınan filmler, monomit kavramına göre analiz edilmiştir. 1960-1980 yılları arasında çekilen fantastik filmlerin sayıca fazlalığından ve birçoğunun kopyalarına erişmenin güçlüğünden ötürü, amaçlı örnekleme tercih edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çizgi Roman, Fantastik, Kahraman, Monomit, Erkeklik
Bir düşünce makinesi: Harun Farocki sineması ve video-deneme pratiği
'Kurmaca' ve 'kurmaca olmayan' nitelemeleri sinematografik üretimin başlangıcından beri var olan geleneksel bir ayrıma dayanır. Fakat film sanatının evrimi içerisinde bu ayrımın işlevsizleştiği dönemler de vardır. Modern sinemada zaman-imajın belirişleri veya belgesel sinemanın temsiliyet krizini aşan yeni öznellik deneyimleri gibi. Tarihsel gelişimi içinde belgesel sinemanın evrildiği çağdaş formlardan biri video-deneme filmler olarak adlandırılır. Bu pratiği sinemanın başlangıcına referanslandırmak mümkün olsa da, konu hakkındaki video ile ilgili akademik tartışmalar görece oldukça yenidir. Bunun sebepleri, hem görüntü teknolojisindeki değişimlerin niteliği, hem de kültürel dönüşümlerin güncel ivmesiyle ilişkilendirilebilir. Bununla birlikte, temsil ötesi imaj kullanımı veya post-yapısal öznellik gibi kimi nitelikleriyle video-denemeler, geleneksel anlayışla tanımlanmış belgesel sinemanın sınırları içinde muğlaklaşır ve bu sınırları zorlar. Bugün bir video-denemeci olarak anılan Harun Farocki, kendine özgü film yapış biçimini uzun yıllar tutarlılıkla sürdürmüş olan bir sinemacıdır. Filmleri, video-denemelerin güncel tartışmalarında tespit edilen özelliklerine sahip birer 'meta-sinema' örnekleridir. Dolayısıyla, güncel bu film formuna dair muğlak tanımları belirginleştirmek için Farocki sinemasından yararlanmak mümkün olabilir. Farocki filmlerinin yapısında yaşam-film, imaj-temsiliyet, arşiv-bellek gibi gerilimler sürekli gözlemlenebilir ve bu sinemanın kolektif bir düşünüş eylemi olarak kabul edilişi ile delillerini sinema kültüründe bulan Gilles Deleuze'ün kavramsal üretimi arasında bir kesişim mümkün olabilir. Çünkü Deleuze görselliği düşünmek yerine, düşünmenin görselliği önerir. Tıpkı gerçekliğin sineması yerine sinemanın gerçekliğini arayışında olduğu gibi. Dolayısıyla bu tercih, çalışma için geleneksel sinema kuramlarından çok daha zengin bir perspektif vadeder. Bu anlamda, Farocki filmlerinin sinematografik olma zorunluluğuyla beliren kolektif bir düşünüş olarak ele alınışı ile çalışmanın doğası ontolojik açıdan ilişkilidir. Temsil ötesi, düşünümselliğiyle kendine referanslı zihinsel bir faaliyet olan video-deneme pratiğini tanımlamaya yarayacak ilkelere ulaşmak, ancak kendi çözüm yolunu problemin nesnesine içkin olarak yapılandıran bir çalışma ile mümkün olabilir. Bu doğrultuda, Farocki sineması üzerinden video-denemelere dair ilkeler, verilerini görsel olarak sunan bu çözümle, düşünme eyleminin doğası içinde ve herhangi bir normatif söyleme başvurmadan elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Harun Farocki, video-deneme, belgesel, hareket-imaj, zaman-imaj, aktüel, sanal, temsil.
Küreyerel fotoğrafa özdüşünümsel bir yaklaşım: Bir sosyal medya tasarımı
Küresel ve yerel durumların iç içe geçtiği sosyo-kültürel, teknolojik ve sanatsal değişimler bağlamında, herhangi bir fotoğraf çalışmasının, nasıl anlamlandırılması gerektiği sorgulanabilir. Bu sorudan yolan çıkan bu çalışma, Gillian Rose'un (2012) eleştirel görsel yöntembiliminin ve Pierre Bourdieu'nun (2010: 36) özdüşünümsel yaklaşımının, söz edilen bağlamda, fotoğraf değerlendirmesini ne ölçüde karşılayacağını araştırmayı amaçlamaktadır. Bu iki yaklaşımın kapsayıcılığı, bu çalışma için tasarlanmış olan Web sitesi üzerinde gerçekleştirilen bir durum çalışması üzerinden araştırılmıştır. Rose'un (2012) değerlendirme soruları doğrultusunda, bir grup fotoğrafçının, eleştirmenin ve izleyenin katılımcıları oluşturması plânlanmıştır. Araştırmada, katılımcıların Web sitesi üzerindeki faaliyetlerine yönelik yarı katılımcı gözlem ve katılımcılarla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler, veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. İki dönemin değerlendirmeleri karşılaştırıldığında, bir fotoğrafın "bağlam"ının bilinmesinin, önemli temalardan biri olarak ortaya çıktığı görülmüştür. Belirtilen yöntembilimin ve yaklaşımın uygulanması, eleştiri sürecinde, bir fotoğrafın toplumsal, teknolojik, estetik bağlamının ve eleştirmenlerin, izleyenlerin ve araştırmacının özdüşünümsel değerlendirmelerinin önemini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, bu çalışma üzerinden, fotoğraf eleştirisi ölçütlerine dair önemli konular ve fotoğrafçıların, izleyicilerin, eleştirmenlerin ve araştırmacının kişisel ve toplumsal altyapılarıyla ilişkili olan eğilimlerinin (habituslarının) fotoğraf üretim ve değerlendirme sürecine etkileri tespit edilmiştir.
Quentin Tarantino sinemasında postmodern kavramlar
Modernlikten bir kopuş olarak değerlendirilen postmodernizm, 1980'lerden itibaren modernizm serüveninin bir parçası olan filmlerde karşılık bulmaya başlamıştır. Bu çalışma, postmodernizmin Quentin Tarantino filmlerine nasıl yansıdığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda postmodernizmi tanımlamak için kullanılan zaman ve mekân deneyiminde değişikler, temsilin reddi, öznenin tahribi, parçalanma, belirlenemezlik, evrensel doğrulara olan inancın yitirmesi, şizofreni, metinlerarasılık, yüzeysellik, pastiş, nostalji gibi kavramlarının Tarantino filmlerinde ne ölçüde karşılık bulduğu araştırılmıştır. Filmlerde yer alan postmodern kavramlar ortaya konmakla beraber modern sinemanın birçok özelliğinin de devam ettiği görülmüştür. Bu nedenle filmlerin postmodern bir kopuş içerisinde olmasından ziyade postmodern unsurlar taşıyan bir yapıya sahip olduğu ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Postmodernizm, Pastiş, Nostalji, Metinlerarasılık, Yüzeysellik
Futbolda eril söylem ve bunun televizyon futbol tartışma programlarına yansıması: Yenilsen de Yensen de ve Beyaz Futbol örnekleri
"Futbolda eril söylem ve bunun Türkiye'deki futbol tartışma programlarına yansıması: Yenilsen de yensen de ve Beyaz futbol örnekleri" konulu Yüksek Lisans tez çalışmasında, erkekliğin inşasının ve kullanımının sporun en popüler dalı olan futbol'da nasıl geliştiği incelenmiştir. Futbol maçları öncesi veya sonrasında yayın yapan futbol tartışma programlarının, erkekliğin inşasına olan "desteği" bu çalışmada ele alınmıştır. Spor ve beden arasındaki ilişki sonucu kadının, erkeğin gerisinde kalması ve bu duruma spor programlarının etkisi incelenmiştir. Televizyonun, futbolu ilgi odağına almasıyla birlikte toplumdaki eril dilin futbola ve bu çalışmanın da ilgi odağı olan futbol tartışma programlarına yansıması ve çeşitli gelişmelerle birlikte kadınların da artık futbolda var olma mücadelesi bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Futbol, Futbol Tartışma Programları, Eril Söylem, Toplumsal Cinsiyet,Televizyon
Sinemaya sinemayla bakmak: Devrim sonrası İran sinemasında düşünümsellik
Sinema, ilk yıllarından bu yana bir eğlence aracı olmanın yanında; bir ifade aracı, gerçeğin aynası, sanat dalı, propaganda aygıtı gibi pratiklere hizmet etmiştir. Tüm bu pratiklere hizmet ederken de bir olayı, bir insanı, bir derdi, bir bunalımı, bir aşkı, bir ayrılığı veya bir gerçeği ele alarak konu edindiğini nesnesi haline getirmiştir. Ancak bazı durumlarda sinema, kamerayı kendine, yani özneye de çevirmeyi bilmiştir. Başka bir deyişle, sinemanın konusu yine sinema olmuş, düşünümsel bir stratejiye geçilmiştir. Devrim sonrası İran sinemasında sinemayı konu alan, film yapım sürecini konu eden veya sinemanın doğasına dönen filmlerde düşünümsel olarak adlandırılan bu tekniklerin nasıl uygulandığını saptamaya yönelen bu çalışma, düşünümsel filmlerin İran sinema çevresini ve sinemaya uygulanan baskı, sansür ve yasaklar hakkında bilgi verebileceği düşüncesinden doğmuştur. Bunun yanı sıra İran sinemasında düşünümsel filmlerin daha önce yapılan çalışmalarda söz edilen tutucu, eleştirel ve yanılsama karşıtı gibi tavırlara bağlı olarak düşünümsel teknikleri ne şekilde uyguladığı fikri bu çalışmanın ortaya çıkışına hizmet eden diğer bir düşüncedir. Bu amaç doğrultusunda devrim öncesi ve devrim sonrası İran sineması hakkında bilgi verilmiş, daha sonra sinemada düşünümselik üzerine getirilen görüşler üzerinde durulmuştur. Bu görüşlerden hareketle tutucu, eleştirel ve yanılsama karşıtı düşünümselliği içeren yeni bir yaklaşım tarzı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Son olarak devrim sonrası İran sinemasından seçilen filmlerin söyleme ve biçime dayalı düşünümsel teknikleri incelenmiştir. İnceleme sonucunun ardından ele alınan filmlerin en genel anlamda İran sinema çevresi hakkında verdiği bilgiler saptanmış ve filmlerin düşünümsellik tavrı biçime ve söyleme dayalı teknikler göz önünde bulundurularak yorumlanmaya çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler: düşünümsellik, metasinema, özdüşünümsellik, metakurmaca, İran sineması
Temas
Büyük kentte yaşayan Elif hastaneye gider. Yeni teşhis konulan hastalığı kendisini büyük ölçüde etkiler. Hastalığını ilk öğrendiği anda inanmak istemese de hastaneden çıktıktan sonra düşünmek için yalnız kalmak ister. Geçtiği yolda karşılaştığı sokak köpeğiyle parkta tekrar karşılaşır. Elif ve köpek fiziksel temasa geçmeden birbirlerine sadece bakarlar. Parka gelen iki gencin hareket ve konuşmaları Elif ve köpek için huzursuz edici bir hal alır. Doğal yaşam alanlarının azlığı nedeniyle apartmanlar arasında bulunan parkta kentin diğer alanları gibi sıkışmış haldedir.Hayvanların kendine yaşam alanı bulamamasının yıkıcı etkisi dikkatini çekemeye başlar. Köpeğin içinde bulunduğu zor koşullara rağmen Elif'e yaklaşması Elif'i o andan itibaren olumlu bir psikolojiye yönlendirir. Bu ortamda Elif'in ve hayvanların dışarıda kalma, tedirginlik, tekinsiz hali ele alınmıştır. Parklar ve arsalar binaların arasında küçük, önemsiz bir yer kaplamaktadır. Elif hastalığının inkâr ve kabul aşamasını tek başına atlatmaya çalışırken parkta gördüğü bir köpek Elif'in ruh halini olumlu anlamda etkileyecektir. Bütün canlıların var olma hakkı insanın duyarlığına bağlıdır. Bu filmde; farkındalığın gelişmesi ve hayvanlarla iyi ilişkiler kurulmasının, sokak hayvanları kadar, insanların da lehine olacağı gösterilmiştir.
Kopya
Günümüzde teknoloji her şeyi kolaylaştırmış ve insanların asla olmaz diye düşündükleri olaylara zaman içinde ışık tutmuş ve onları var etmiştir. Günümüzde teknolojiyi aktif bir şekilde kullanan insanoğlu bir tuşa basarak roketler aracılığıyla birbirleriyle savaşabilir hale gelmiş ve sonuç itibariyle dünyanın kaderinin değişmesinde oldukça etkili olmuştur. Burak, bir yapım şirketinde çalışan kurgucudur ve zamanının çoğunu ofiste bilgisayar başında geçirir. Ofiste çalışırken, bilgisayarı üzerinden herkesin alışık olduğu bir "kopyala-yapıştır" işlemi yaptıktan sonra gerilim dolu ilginç bir klonlanma döngüsü içine girmiştir. Bilgisayarının klavyesinde tuşladığı bir komut kombinasyonu, Burak'ın psikolojisinde ciddi etkiler bırakmıştır. Bu döngü engellenemez şekilde devam etmektedir.
Mezarlık bekçisi
Bu tez çalışmasının ana hedefi; uzun zamandır gündemde olan, Türkiye'nin Suriye'den gelen mültecileri kabul etmesini, Türk halkının Suriyelilere olan yaklaşımını; küçük, sıradan, yalnız ve hayatları boyunca ölüm görmüş Mezarlık Bekçisi Halil ile savaşta yaralanarak Türkiye'ye sığınan İbrahim'in hikâyesi üzerinden anlatmaktı. Konu, toplumsal olan bir olayın bireysel yaşantılara indirgenmesiyle bir kısa film ölçeğinde anlatılmıştır. İki ayrı topluma ait iki insanın, koşullar sonucu aynı mekânda buluşmasının ve birlikte yaşama pratiğinin ele alındığı film; bize, farklılıklar ne olursa olsun insanların hayatı paylaşabileceğini, dayanışabileceğini anlatmaktadır. Çocuk yaşta oğlunu kaybeden mezarlık bekçisi Halil ile savaşta tüm yakınlarını kaybeden İbrahim; yani ortak acıları ölüm olan ve bir var oluş çabası içinde olan iki yalnız insan üzerinden bu konunun aktarılabilmesi için, henüz senaryo aşamasında psikoloji biliminden yararlanılmıştır. Böylece özellikle diyaloglarda, izleyicinin kendisinden bir parça bulması, kendini sorgulaması amaçlanmıştır. Karakterlerin olabildiğince yalnız ve kentin hareketli yaşantısından uzaklaşmış, daha doğrusu o hayatın dışına savrulmuş olmaları, yalnızlık ve adeta bir ön-ölüm sonucu oluşan yalnızlık duygusunun vurgusu açısından çok önemliydi. Bu nedenle filmde yalnızca iki ana karaktere yer verilmiştir. Ortak acıları ve yalnızlıkları olan Suriyeli İbrahim ile terk edilmiş bir köyde tek başına yaşayan mezarlık bekçisi Halil'in hayatlarının, bir ölüm yoluyla kesişmesini anlatan filmde, bu iki karakter üzerinden yalnızlık, ölüm korkusu, muhtaç olma gibi insana ait evrensel duygular işlenmiştir.
Misofonya(Kısa film)
Ayla alkolik babası ve sevgi dolu annesi ile birlikte yaşayan, seslere karşı uç noktalarda hassasiyetleri olan küçük bir kızdır. Babasının kavgacı karakteri Ayla'nın seslere karşı duyarlılığını arttırıp sosyal hayatını yaşanması zor bir hale sokmaktadır. Yıllar sonra evlendiğinde dahi bu rahatsızlıktan kurtulamamış, ancak bir takım önlemlerle gündelik hayata adapte olmaya çalışmıştır. Lakin yaşam koşullarının zorluğu ve yaşamındaki insanların tutumu onu her şeyi bırakıp sessiz bir ortamda doğada yaşamaya itecektir. Anahtar Kelimeler : Aile içi şiddet, ses, doğa
Animelerde teknik ve içerik yönünden geleneksel ve yenilikçi yaklaşım: Rüzgarlı Vadi ve Code Geass örneği
Bu çalışmada, Japon Çizgi Film sanatı animenin ortaya çıkışını anlatılmış, ardından teknik ve konu yönünden animenin zaman içinde değişimi incelenerek, geleneksel ve yenilikçi anime örnekleri olan iki eser: Rüzgarlı Vadi (1984) ve Code Geass (2006) üzerinden değerlendirme yapılmıştır. Araştırmanın içerik yönünden incelenmesinde Kuram Oluşturma (Grounded Theory) yöntemi kullanılmış, ayrıca röportajlar yapılarak saha araştırması gerçekleştirilmiştir.
1960-1970 Türk fantastik sinemasında ses ve görüntü efekt üretimi (Belgesel)
Bu belgesel film, 1960-1970 yılları arasında yapılan fantastik filmlerde ses ve görüntü efekti üretimi üzerine bir bilgi yolculuğudur. Ülkemizde çok az örneği görülen ancak sinema tarihimizde adı geçen bir döneme ait filmler ve yapılış özellikleri konu edilmiştir.
Yürüyordum...
Sait Faik Abasıyanık?ın kendi hayatından esinlendiği hikayede Sait adındaki kahraman, bir gün Burgazada yollarında gezmeye çıkar. Kapalı ve yağmurlu bir gündür. Sokaklarda, kırlık alanlarda yürür. Not defterine notlar alır. Belki de bir hikaye yazmaktadır. Arada bir ?hişt!? diye ses duyar, ilgilenir ve onun peşinden gider. Böylece yürür, dolaşır, doğanın tadını çıkarır. Genç bir çifte rastlar. Onları bir süre takip eder. Sonra bir tanıdığına rastlar ve bir süre sohbet eder dertleşir. Sait gün boyunca doğada, her gördüğü, konuştuğu insanda ``hişt!?? sesini arar. Sonunda bu sesin yaşamın bir işareti olduğunu anlar ya da böyle olduğuna inanır. Duyduğu sesleri yaşamın, doğanın, insanların ona verdiği mutlulukla bağdaştırır. Hikâye görüntü ağırlıklı filme alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Sait, Burgazada, Balıkçı, Genç çift,`?hişt!??,Doğa?
Salıncak
Estetik bir garabet halinde büyümekte olan metropolün ?varoş? olarak adlandırılan kenar semtlerindeki bir evdeyiz. Milyonlarca insanın bu dünyaya ait değilmiş gibi fark edilmeden sürdürdükleri bir hayat. Her gün yanı başımızda, çok içimizde oldukları halde hiç fark etmediğimiz aileler ve insanlar? Şehrin ortasında duran, ama şehrin hiç fark etmediği bir ev burası. Evde, tek çocuklu genç bir kadın töre, namus ve başka toplumsal dayatmaların altında hayatını sürdürmeye çalışıyor. Kocasından gördüğü şiddete toplumsal baskılar da eklenmiş. Genç kadın, en son yaşadığı şiddetli bir dayağın ardından, radikal bir karar hazırlığındadır. Bebeğini sırtına sararak kendini asar. Tavanda sallanan genç bir kadının cesedi. Yerde yuvarlanmış bir sandalye, hemen onun yanında bir bohça, içinde kefen bezi, sabun ve lif, bir entari, birkaç küçük takı. Bir yolculuğa çıkar gibi hazırlandığı bu intihar sürecinde, bebeğini sırtına sararak götüreceğini zannetmiştir. Onu geride bırakamayacak kadar dahi ümidi kalmamıştır.
Olasılıklar üzerine bir aşk filmi
İki sevgili arasında olan ilişkilerin anlatıldığı bu filmde;Timur,üniversite mezunu fakat işsiz ve takıntıları olan bir kişiliktir.Canan ise tam tersi olarak paraya ve maddi değerlere önem vermektedir.İkili arasında Timur?un takıntıları ve işsiz olması nedeniyle sürekli tartışmalar yaşanmaktadır.Bunlara daha fazla dayanamayan Canan evi terk eder.Timur ise daha önceden Canan?ı mutlu etmek için aldığı borçlar yüzünden tehditler almaktadır.Bu yüzden intihar etmeye karar vermiştir.Fakat Timur?un takıntı haline getirdiği sayılar bir gün ona güler.Bunu duyan Canan ise hemen Timur?u arayıp tekrar birlikte olmak istediğini ve onu çok sevdiğini söyler.Ama Timur bunları dinlemez ve Canan?a artık birlikte olamayacaklarını söyler.İntihar etmekten vazgeçen Timur için hayat yeniden başlamaktadır. Hayatını sadece bir şans oyununa bağlayıp tüm planlarını buna göre yapan takıntılı bir adam(Timur) ve onun tam tersi karakteri olan sevgilisini(Canan) konu alan bir filmdir.Takıntıları ile uğraşan bir adamın kendisini kaybettiğini,karamsarlık içine girdiğini ve sevgilisi için borç para alarak büyük bir batağa düştüğünü görürüz.Bunun tam tersi olarak kadın karakter ise erkekte olan bu takıntılara daha fazla dayanamaz ve kendi isteklerini karşılayabilecek bir erkek ile birlikte olmak ister.Kadın-Erkek ilişkilerinin incelendiği bu filmde kadınların bazılarının erkekler ile para(menfaati)doğrultusunda birlikte olduklarını görürüz.Parası yokken terk edilen erkek karakter parası olduğu anda tüm kötü huyları,takıntıları unutulup tekrar aranıp birlikte olunmak istenmektedir.Yapacağım bu film ile birlikte artık günümüzde kaybolmaya başlayan aşk kavramının ilişkiler için aslında ne kadar önemli olduğu, ilişkilerimizde sadece para üzerinde kısıtlı kalınmaması gerektiğini,para ve gösteriş merakının önemsiz olduğunu,önemli olanın aşk ve mutluluk olduğunu,insanları oldukları gibi sevip,öyle kabullenip yaptıklarını yanlışlar ve doğrularda hep yanlarında olup onları desteklememiz gerektiği anlatılmaktadır.
Türk Sinemasında nataşalar
Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra ortaya çıkan işsizlik ve yoksulluk, en çok kadınları vurur. Rus kadınları, hayatlarında ilk defa kendi ülkeleri dışına çıkarak farklı sektörlerde iş bulabilmek için yoğun bir çaba içine girerler. 1989'da Sarp Sınır Kapısı'nın açılmasıyla, Türkiye'de onlara en yakın şehirler olan Artvin, Rize ve Trabzon'a giderler. Onların gidişiyle muhafazakar Doğu Karadeniz Bölgesi'nde uzun bir süre sosyal travma yaşanır. Nataşa olarak adlandırılan bu kadınlar, bölge kadını tarafından yuva yıkan kadınlar olarak görülürler. Ancak buna rağmen Türk erkeklerle Rus kökenli kadınlar arasında büyük, ateşli ve bir o kadar da dramatik aşklar yaşanır. Farklı din, farklı dil ve farklı kültürde yetişen Rus kadınları ile Türk erkeklerin, muhafazakar bir bölgede yaşadıkları aşklar çok zor ve dramatik olur.
André Malraux'nun hayali müzesinin çağdaş sanat politikaları ve güncel sanat projeleri açısından önemi
Aby Warburg sanat eserlerinin röprodüksiyonlarını bir araya getirip kendi mantığı içerisinde düzenlemeler yaptığı ?Mnemosyne Atlas? panolarını ve oval biçimdeki, standart katalog sistemini kullanmayan, kitapların kullanıcının ilişkilendirmesine göre yer değiştirdiği kütüphanesini 20. yüzyılın ilk çeyreğinde geliştirir. André Malraux da sanat eserlerinin fotografik röprodüksiyonları dolayısıyla sanat tarihinin geleneksel anlayışını bozan, her dönemden ve her türde sanat eserinin bir araya gelebildiği öznel bir kurgu olan ?Hayali Müze?'sini II. Dünya Savaşı'ndan hemen sonra, 1947'de geliştirmeye başlar.Aby Warburg ve André Malraux'nun yirminci yüzyılın ilk yarısında ortaya koydukları sanat kuramları, yirmibirinci yüzyılda teknolojinin olanaklarıyla yeniden güncel hale gelmiştir. Warburg ve Malraux'nun geliştirdikleri kurgu günümüzde hipermetinsel ve rizomatik bir yapıya karşılık gelmektedir. Her türlü görüntü ve bilgiye internet üzerinden ulaşabilmek mümkündür. Web 2.0'ın bilgi yükleme, yorum ekleme ve düzenleme yapmaya uygun yapısı aktif kullanıcıları ortaya çıkarmıştır. Yani internet üzerindeki görsel, metinsel her tür bilgiyi, kullanıcı alıp, yorumlayıp, yeniden sunabilir. Bir zamanlar fotografik teknolojiyle gerçekleşen yeni yorum biçimleri, günümüzde bilgisayar teknolojisinde karşılığını bulmuştur.Sanatçıların yapıtları dönemlerinin ruhunu yansıtır. Tezin son bölümünde, Bellek Atlası ve Hayali Müze'nin ilham kaynağı olduğu sanatçıların çalışmaları çözümlenmiştir.
Amerikan sinemasına egemen mutlu son ideolojisi
ÖZETAmerikan Sineması Hollywood demektir. Hollywood da Amerika. Dünya üzerinde sineması ile bu denli bütünleşen başka hiçbir ülke yoktur. Amerikan zihniyeti ile paralel biçimde sineması da hiçbir olgu ya da yargıyı dışlamaz ve işte böyle bir yaklaşım sayesinde, ülkede Hollywood'un yani ABD'nin bakış açısına aykırı izlenimi veren onca bağımsız filme varolma şansı verilmekte, zaten bu sayede de egemen olanın hiçbir zaman yıkılmaması, alaşağı edilmemesi garanti altına alınmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri'nde gerçekte egemen olan; kucaklayıcı, bireylerini her koşulda anlayışla karşılayan, onları yücelten, hep ikinci bir şansları olduğuna inandıran ve en önemlisi sürekli umut aşılayan bu ideolojidir. Bu ideolojinin kilitlendiği tek hedef Amerikalı olmanın ve Amerikan yaşam tarzını benimsemenin bir bireyin başına gelebilecek en iyi ve bildiğiniz ulvi şeylerin tümünden daha kutsal olduğuna duyulan inançtır. Ve Hollywood bu yolda olan biten her şeyin meşru kılınması dolayısıyla kitlenin onay verip her şeye rıza göstermesi için bu ideolojiyi büyük bir özen ve ciddiyetle aralıksız yeniden üretmektedir.Amerikan kültürünü diğer bütün araçlardan çok filmler şekillendirmektedir. Kahramanlarının çoğunu onlara filmler kazandırmakta ve Amerikan değerlerinin tanımlanmasında büyük rol oynamaktadır. Aşkı ve hayatı anlamlandırmalarına, iyi çocuklarla kötü çocukları ayırt etmelerine yardımcı olmaktadır. Hollywood filmleri diğer unsurların hepsinden çok Amerikan rüyası yaratmış ve sonra da dünyanın dört bir yanına ihraç etmiştir. Amerika Birleşik Devletleri'nde tüm devlet kurumlarının yöntem ve çalışmaları Amerikan kaderine hizmet etmektedir. Hollywood da bu kurumların içinde Amerikan rüyasını, dünyanın belki de en büyük illüzyonunu, çok başarılı bir şekilde üreten ve hem Amerika'da hem de dünyanın diğer birçok ülkesinde pazarlayan kurumların başında gelmektedir.Bu çalışmada amaçlanan Hollywood'u kötülemek ya da karalamak hatta eleştirmek şeklinde anlaşılmamalıdır. Asıl yapılmak istenen Hollywood üzerinden bir ulusu, bir zihniyeti okuyabilmek ve anlayabilmektir. Bizlere sinemasıyla bu verileri sağlayan ve bu denli kapsamlı bir çözümleme olanağı sunabilen başka bir ülke yoktur. Bu açıdan bakılırsa yapılmak istenenin Amerikan sinemasının, yani Hollywood'un bir ülke sineması olarak incelenmesinden çok, Amerika Birleşik Devletleri'nin tüm kodunun Hollywood üzerinden okunabilecek olmasının ısrarla altının çizilmesidir.
Türk sinemasında gençlik komedisi türü: Çılgın Dersane örneği
Sinema ve diğer sanatlara bakıldığın da çeşitli sınıflandırmalarla karşılaşılır. Sinema ilk olarak ortaya çıktığında sadece eğlence aracı olarak çıkmış daha sonra konulu filmlerin çekilmesi ile beraber kuramsal incelemeye tabi tutulmuş, yönetmen, senaryo ve çekim teknikleri yönleri ile incelenerek tür kavramı oluşmaya başlamıştır. Tüm dünyada gençlik komedisi olarak isimlendirilen ve genellikle ergenlik çağındaki bireylerin gündelik yaşamlarında karşılaştıkları zorluklara eğilen filmler ortaya çıkmıştır. Bu türün ilk ve en ilgi çeken örneği Hollywood yapımı American Pie (Amerikan Pastası – 1999) serisidir. Amerikan Pastasını takiben benzer senaryolar kullanılarak birçok devam filmi çekilmiştir. Benzer filmler kısa süre içerisinde tüm dünyada olduğu gibi Türk sinemasında da görülmeye başlamıştır. Türk sinemasında bu türe örnek olarak gösterilebilecek birçok film çekilmiştir. Bu filmler Çılgın Dersane (2007), Sınav (2006) ve Çılgın Kolej(2017) filmleridir. Çekilen Türk filmlerinin arasında ise Çılgın Dershane serisi dönem filmlerinde ergen öğrenciler arasında en çok izlenen filmlerin başında yer alır. Bu doğrultuda bu çalışmada Türk Gençlik Komedi sinemasında sinema seyircisi tarafından beğeni ile izlenen ve başarılı örnekler arasında gösterilen Çılgın Dersane film serisinin iki filmi; Çılgın Dersane Tatilde ve Çılgın Dersane Kampta filmleri analiz edilmiştir. Çalışmada türsel yapıyı belirlemek için yöntem olarak tür film eleştirisi kullanılmıştır. Ayrıca sinematografi kurgu, müzik, mekân/dekor, kostüm/aksesuar ve kamera açıları özellikleri doğrultusunda da gençlik komedi türü açıklanmaya çalışılmıştır. Tezimin birinci bölümünde tezin amacı ve önemi, tür kavramı, eleştiri ve tür film eleştirisi, literatür araştırılması yapılmıştır. İkinci Bölümünde tür filmlerinin temel yapıları, sinemanın ve komedi sinemasının tarihi, ideoloji, sinema ve özne arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bulguların yer aldığı üçüncü bölümde çalışmanın ana konusu olan Çılgın Dersane film serisinde Çılgın Dersane Tatilde ve Çılgın Dersane Kampta filmlerin türsel yapıları tür filmlerinin temel öğelerinden yararlanılarak incelenmiş ve çözülmüştür. Yapılan çözümleme neticesinde şu tespitlere ulaşılmıştır: Dönemsel Türk Komedi sinemasında bulunan Çılgın Dersane film serisinde incelenen filmlerde konu ve yaş itibariyle gençlere hitap etmesi, dershanede bulunan öğrencilerin yaşadığı türlü komik olayların ele alındığı görülmektedir. Türsel yapı içerisinde türü temsil ettiği görülmektedir.
Yakın dönem Türk sinemasında anne kız ilişkileri bağlamında kötücül kadın imgesi üzerine bir inceleme
Annelik kavramı ve kötücül kadın imgesi arasında, anne - kız ilişkileri ekseninde yakın dönem Türk sinemasında bir incelemenin yapıldığı bu çalışmada, incelenen filmlerde yücelik, kutsallık ve kötücül oluş gibi kavram setlerinden oluşan sıfatların her bir olay ve olguda farklı perspektiflerden ele alınabileceği ve anneliğin farklı yaklaşımlarla inşa edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Tarihsel süreç içinde başta kadınlığın ardından anneliğin gelişim süreci çalışmanın kuramsal kısmında ana hatlarıyla açıklanmıştır. Kötücül kadın imgesi ve annelik eksenli incelemede yakın dönem Türk sinemasında eril söylemi sorgulayan, alternatif filmler üreten yönetmenler bulunmaktadır. Bu çerçevede dişil perspektifle bir filmin erkek veya kadın yönetmenler tarafından çekilebilmesi tartışmaya açık olsa da kadınlar tarafından kadına bakışının somutlaştırıldığı filmlerin incelenmesi önem taşır.
11 Eylül saldırıları sonrası Amerikan sinemasında Afganistan Savaşının temsili: Son Kalan (2014) film örneği
İçinde bulunduğumuz dönemin en önemli işitsel ve görsel anlam üretme sistemleri arasında kabul edilen sinema, gerçeklikle en yoğun şekilde ve karşılıklı bir bağa sahip olan sanat dalıdır. Sinema, hem gerçeklikten etkilenir hem de onu etkiler. Çünkü sinema bireylerin davranış, tutum ve düşüncelerini değiştirerek kamuoyu oluşturup modalar yaratabilmektedir. Kitle iletişim araçlarının büyük bir önem kazandığı modern toplumlarda sinema da geniş kitlelere hitap edebilme ve insanları etkileme gücü nedeniyle devletin en önemli ideolojik aygıtlarından biri olarak kabul edilmektedir. Ulaştığı izleyici kitlesi ve küresel çaptaki etkisi göz önüne alındığında en etkili sinema endüstrilerinin başında gelen Hollywood da Amerikan devletinin en güçlü ideolojik aygıtlarından birisidir. Takvimler 11 Eylül 2001‟i gösterdiğinde Amerika, ülke olarak büyük felaketlerden birini daha yaşamış ve toplumsal, psikolojik bir çöküş sürecine girmiştir. Bu travmatik durum Amerika‟nın dünya üzerinde lider konumunda bulunduğu bir sektör olarak sinemada da yer bulmuştur. Bu çalışmanın amacı, 11 Eylül 2001 saldırıları sonrasında Afganistan‟ın Hollywood sinemasındaki temsilini Son Kalan (Lone Survıvor) filmi örneği üzerinden ortaya koymaktır. Tezin Birinci Bölümünde tezin amaç ve önemi, sinema-savaş ilişkisi, literatür araştırması açıklanmıştır. Ġkinci Bölümde Afganistan savaşı ve Afganistan konulu filmler incelenmiştir. Bulguların yer aldığı Üçüncü Bölümde bu çalışmanın konusu olan Son Kalan filminin çözümlenmesi yapılarak incelenmiştir. Yapılan bu çözümleme neticesinde; birçok Hollywood yapımı filmde olduğu gibi Amerikan askerlerinin kutsandığı, erdemli, fedakar ve kahraman ordu temalarının ön plana çıkarılmaya çalışıldığı görülmüştür. Bunun karşıtı olarak, Afgan halkı merhametsiz, vahşi, geri kalmış, cahil ve özgürleştirilmesi gereken zavallılar olarak kabul edilmişlerdir. Tek tip olarak gösterme ve ötekileştirme filmde fiziki ve dini nitelikler üzerinden oluşturulan lakaplar vasıtasıyla yapılmakta olup Afganlılar ile ilgili bir genelleme yapılarak onlar „ Hacı‟ olarak tektipleştirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Afganistan, Hollywood, Son Kalan, Savaş, 11 Eylül
Türk bilim kurgu sinemasında milliyetçi ideoloji
"Türk Bilim Kurgu Sinemasında Milliyetçi İdeoloji" adlı tez çalışması, Türk bilim kurgu sinemasında milliyetçiliğin yerini ele almaktadır. Türk sinemasında bilim kurgu türünün ortaya çıkışı, ilerleyişi, içerdiği ideolojik ögeler ve günümüz durumu irdelenmiştir. Türk sinemasındaki bilim kurgu filmleri incelenmiş ve bu kapsamında içerdiği milliyetçilik unsurları ele alınıp tartışılmıştır.
Sinemada politik eleştiri: Marksist kuram ve sinema
Tarihi gelişimine bakıldığında eleştirinin, iktidar mücadeleleri içinde etkili bir yere sahip olduğu söylenebilir. Özellikle iktidar sahiplerinin kendi ideolojisi doğrultusunda toplumun geri kalanını örgütleyebilmesi, yönetebilmesi ve bütün kamusal alanı bu ideoloji doğrultusunda şekillendirebilmesi için eleştiri, bir basamak olarak görülür. Söylenenler ya da yazılanlar, bu doğrultuda değerlendirilir. Eğer yapılan eleştiri egemen kamusal alanı yeniden üretiyorsa, o eleştiri olumlu; bu kamusal alan ile ilgili herhangi bir kuşku doğuruyorsa, o zaman o eleştiri olumsuzdur.Marksist kuramın, burjuva kamusal alanı ile ilgili kuşkunun oluşmasında, yaptığı tarihsel ve toplumsal çözümlemelerin eleştiri alanına dikkate değer bir katkı sunduğu yadsınamaz bir gerçektir. Önerdiği yöntem ile burjuva ideolojisinin ve bu ideolojinin üzerinde şekillendiği meta üretim sürecinin çelişkilerini ortaya koyarak, muhalif kitlenin daha etkin olmasında tarihsel bir rol üstlenmiştir. Dolayısıyla böyle bir kuram ile sanat arasında bir bağ kurulacaksa eğer, öncelikle bu kuramın eleştiride, politik bir bağlanımı gerektirdiği görülmelidir. Çünkü bu kuram ışığında şekillendirilen eleştiri yöntemi, ele aldığı sanat eserini egemen kamusal alanın çelişkilerini yansıtıp, onunla ilgili bir kuşku yaratıp yaratmadığına göre değerlendirir. Ayrıca böyle bir eleştiri yönteminin bu değerlendirmeyi yaparken, kuramın kullandığı kavramları ve yöntemini göz ardı etmesi de mümkün değildir. Bu çalışma ile yapılmak istenen, bu çekinceleri giderecek bir eleştiri yöntemini, sinema için ortaya koyabilmek ve bu yöntem ile yapılacak film eleştirileri yardımıyla daha demokratik bir tartışma ortamının oluşmasına katkı sunabilmektir.
Zeki Demirkubuz sinemasında erkek kimliği
Bu çalışmanın amacı, 1990 sonrası öne çıkan yönetmenlerden Zeki Demirkubuz sinemasında erkek kimliğinin nasıl sunulduğunu araştırmaktır. Zeki Demirkubuz sinemasında erkek kimliğinin nasıl sunulduğunu belirlemek için betimleyici analiz yöntemi kullanılmış ve durum saptama çalışması yapılmıştır. Araştırmada, çalışmanın yapılmasına karar verilen tarihe dek gösterimi tamamlanmış 9 Zeki Demirkubuz filmi incelenmiştir. Filmlerde yer alan ana erkek karakterlerin sunumundaki özellikleri belirlemek için 3 ayrı kategori belirlenmiştir. Araştırma sonunda yapılan değerlendirmeler, 1990 sonrası dönemin önemli yönetmenlerinden Zeki Demirkubuz?un sinemasında erkek kimliğinin, toplumsal yapıda var olan geleneksel ve modern erkek kimliği özelliklerini bir arada yansıttığını ortaya çıkarmıştır. Demirkubuz, filmlerinde erkek kimliğini yaratırken toplumun beklentilerine cevap vermek veya karşı çıkmak gibi bir çaba içine girmemiş, hayatın içinden erkeklere yer vermiştir. Onun filmlerinde erkekler, iradesiz, otoriteden yoksun, güçsüz, duygularını gösteren, edilgen ve aldatılan bireyler olarak sunulmaktadır.
Kadın stand-up gösterilerinde kullanılan mizahi söylem stratejileri ve dişil öznellik inşası: YouTube Türkiye örneği
Bu çalışma, YouTube Türkiye'de yayınlanan kadın stand-up gösterilerinde ataerkil kültürün öğrenilmiş beklentilerine karşı, kadın komedyenlerin nasıl bir duruş sergilediklerini ve dişil öznelliklerini hangi söylem stratejileri ile ortaya koyduklarını incelemektedir. Bu amaç doğrultusunda eleştirel söylem analizi ile YouTube Türkiye'deki kadın stand-up gösterileri analiz edilmiş, ardından kadın komedyenlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Söylem analizi sonucunda kadın komedyenlerin performanslarında; mimesis, grotesk, ironi, satir, parodi/taklit, toplumsal tersine çevirme, kendini küçümseyen mizah, kişisel hikaye paylaşımı, stratejik mübalağa, toplumsal önkabullere aykırı davranış, tabu, dişil dil ve analoji söylem stratejilerini kullandıkları tespit edilmiştir. Bu stratejileri kullanma biçimleri, kadın komedyenlerin toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine karşı mizahı, bir direnç aracı olarak kullandıklarını ortaya koymuştur. Stand-up performanslarında ataerkil kültürün dayattığı beklentileri yeniden değerlendirip eleştirerek patriarkal yapıları sorguladıkları belirlenmiştir. Özel alana ait olduğu varsayılan birçok konuyu, kişisel hikayeleri aracılığıyla sahneye taşıyan kadın komedyenlerin, kadınsı deneyimi kamusal alanda görünür kılarak toplumsal bir diyalog zemini oluşturdukları gözlemlenmiştir. Görüşme verileri ise, kadın komedyenlerin mizah alanında, "kadınlar komik değildir" önyargısı ve cinsel objektifikasyon gibi zorluklarla karşılaştıklarını ortaya koymuştur. Mizahın, kadın komedyenler için bir "başa çıkma mekanizması" olarak algılandığı; ifade özgürlüğü, sosyal eleştiri ve direnç, iyileştirici güç, öz-keşif ve kimlik inşasında kullanılan stratejik bir araç olduğu bulgulanmıştır. Dijital platformların sağladığı özgürlük alanının, kadın komedyenlerin toplumsal değişim ve feminist söylemler yaratma potansiyelini artırdığı belirlemiştir. Çalışma kapsamında, "cinsiyetçi mizah direnci", "sembolik pozitif ayrımcılık" ve "empatik mizah bağı" kavramları literatüre kazandırılmıştır. Elde edilen bulgular; mizahın, toplumsal değişim ve cinsiyet eşitliği mücadelesinde önemli bir araç olduğunu ve kadın komedyenlerin bu süreçte aktif bir rol oynadığını ortaya koymuştur.
Dijital çağda Türkiye'de sinema seyir kültürü: Sektörel dönüşümler ve seyirci dinamikleri
Bu araştırma, dijitalleşme süreciyle birlikte yeni medya teknolojilerinin gündelik hayata entegrasyonu ve dijital platformların yükselişi ile Türkiye'de sinema seyir pratiklerinin, sinema sektörünün yapısının ve sinema seyircisinin geçirdiği dönüşümü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temeli, kültürel çalışmalar özelinde seyirci araştırmaları ve film çalışmaları özelinde de dijital teori perspektifleri üzerine kuruludur. Nitel araştırma metodolojilerinden gömülü teori yöntemi ile desenlenen bu araştırmada; yeni medya teknolojilerinin ve dijital platformların film seyir pratiklerine ve sinema sektörüne etkilerini anlamak amacıyla seyirciler ile sektör çalışanlarından oluşan iki farklı katılımcı grubu, amaçlı örnekleme yöntemiyle araştırmaya dâhil edilmiştir. Veri toplama süreci, katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler NVivo 14 yazılımına aktarılmış ardından gömülü teori yöntemine göre; açık, eksen ve seçici kodlama aşamalarından geçirilerek, sürekli karşılaştırmalı analiz yöntemi ile kuramsal kavramlar geliştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda, yeni medya teknolojilerinin ve dijital platformların etkisiyle serbest zaman olgusunun değiştiği, sinema salonlarına olan ilginin azaldığı ve Covid-19 pandemisinin bu süreci hızlandırdığı görülmüştür. Seyir pratiklerine ilişkin alışkanlıklar kişiselleşmiş, esnekleşmiş ve daha parçalı bir hal almıştır. Sinema sektöründe, dijitalleşme ve dijital platformların yaygınlaşması ile özellikle dağıtım ve gösterim süreçlerindeki dönüşümlerden hareketle sinema değer zincirinde yeni kırılımların meydana geldiği anlaşılmıştır. Gelişen ve gündelik yaşamı kuşatan yeni medya teknolojilerinin kişisel serbest zaman ile çalışma zamanı arasındaki sınırı görünmez kıldığı; odaklanma sürelerinin kısalması ile filmler ve seyirciler arasındaki ilişkinin fragmanlaştığı görülmüştür.
Bir "Umut Sineması": İran sinemasında Cafer Penahi anlatı yapısı
Anlatı yapısı çözümleme, bir metnin veya eserin nasıl kurulduğunu, hangi unsurların kullanıldığını, bu unsurların nasıl bir araya getirildiğini ve bu aracılığıyla nasıl bir anlam oluşturulduğunu anlamaya yönelik bir analiz yöntemidir. Filmde yer alan karakterlerin kim oldukları, nasıl tasvir edildikleri, hangi özelliklere sahip oldukları gibi özellikler incelenir. Karakterlerin eserin ilerleyişi ve teması üzerindeki etkileri de değerlendirilir. Eserde meydana gelen olayların nasıl bir sırayla gerçekleştiği, bu olayların birbirleriyle nasıl bağlantılı olduğu analiz edilir. Olayların metnin gelişimine nasıl katkı sağladığı ve seyıircinin algısını nasıl yönlendirdiği incelenir. Olayların dramatik gelişimi ve metnin genel anlatımını nasıl desteklediği üzerine analizler yapılır. Eserin sahibi olan sanatçının eseri (filmi) hangi bakış açısıyla anlattığı üslup tercihleri gibi unsurlar değerlendirilir. Bu unsurların fılmın atmosferi ve anlamı üzerindeki etkileri üzerine odaklanılır.Eserin temel konuları, alt metinleri ve derin anlamları incelenir. Sanatçının aracılığıyla hangi mesajları vermeye çalıştığı veya hangi fikirleri tartıştığı üzerine yorumlar yapılır. Filmin geçtiği mekanın (yer) ve zamanın (zaman dilimi) önemi ve bu unsurların filmin anlamına katkısı incelenir. Mekan ve zamanın atmosfer ve karakterler üzerindeki etkileri üzerine değerlendirmeler yapılır. Anlatı çözümleme yöntemi, filmin derinlemesine anlaşılması ve yorumlanması için kullanılan kapsamlı bir analiz yöntemidir. Bu yöntem, seyircinin metnin içeriği, yapısı ve anlamı hakkında daha derin bir kavrayış sağlar. Bu araştırmanın amacı, yönetmen olan Cafer Penahiyi yakından tanımak, ona uygulanan sistematik sansür, yasak ve hapislere karşı yaratıcı mücadilesine tanık olmak, kendine has bir sinema dilini küresel olarak ortaya koyan filmlerini incelemek, sinema üslubunu analiz etmektir. Bu analiz filmin konusu, karakterlerin tanımlayıcı özellikleri, fılmin mekan zaman kullanımının nasıl yansıtması, aktarılan etik değerler, filmin sonucunun şekli, görsel yapısı, kamera açıları, çekim teknikleri, renk kullanımı ve kurgunun işlenişi, müzik, ses efektleri ve diyalogların kullanımı hikayeyi ve duygusal atmosferi desteklemesi, filmdeki makyaj tarzı, hangi atmosferin yaratılmak istenmesi, kullanılan kültürel kodlar ve simgeler neyi ifade etmesi,filmde yönetmenin tarzı nasıl yansıtıldığını araştıracaktır. Araştırmada, Cafer Penahi sinemasının özellikle 1990ların sonundan başlayarak günümüze kadar olan süreç incelenmiştir. "Ayna" (1997),"Bu bir film değildir"(2011),"Taksi Tahran"(2015),"Üç Hayat"(2018) tezin örnek filmlerini oluşturmaktadır.
Bir alt kültür olarak çevrimiçi canlı yayın platformları
Bu araştırmada çevrimiçi canlı yayın platformları bir alt kültür olarak incelenmiş ve bu kültürün öğeleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın kuramsal temeli olarak Raymond Williams'ın kültür kuramı belirlenmiş, bu bağlamda çevrimiçi canlı yayın platformlarının kültürünü belirleyen, onu etkileyen ve ona kaynak olan teknolojik, toplumsal ve kültürel arka planı anlamak için literatür taraması yapılmıştır. Bu doğrultuda ilk olarak canlı yayınlarla ilgili literatür incelenmiş, ardından çevrimiçi kültür; katılımcı kültür, gerçek sanallık kültürü ve sanal topluluklar kavramları bağlamında aktarılmıştır. Bir kültürel çalışma olarak tasarlanan bu araştırmanın yöntemi olarak netnografi seçilmiş ve dört yıl süren bir katılımcı gözlem gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın veri kaynağı olan katılımcı gözlem notlarına ek olarak, katılım sağlanan çevrimiçi canlı yayın kanallarının izleyici topluluklarından üyelerle görüşmeler yapılmıştır. Bu temel iki veri kaynağı tematik analize uygun biçimde kodlanmış ve analiz edilmiştir. Analiz edilen verilerden elde edilen bulgular yorumlanarak çevrimiçi canlı yayın topluluklarının sahip oldukları kültürün öğeleri ortaya çıkarılmış ve bu öğeler sonuç bölümünde açıklanmıştır. Anahtar Sözcükler: Canlı Yayın, Alt Kültür, Çevrimiçi Kültür, Sanal Topluluklar, Netnografi.
Hikâye temalı video oyunlarında Katharsis ve özdeşleşmenin kendine özgü karakteristiği: The Walkıng Dead oynanış gözlemi
Atalarımız olan Homo Sapiens'ler, çağımızda mitoloji adı verilen efsaneleriyle ateş başında bir hikâye dinlerken kendilerinden binlerce yıl sonra yaşayacak olan Aristoteles'in klasik anlatı kavramından bihaberlerdi. Fakat insanoğlu, varlığını beraberinde getirdiği her zaman dilimi ve mekânda hayatın çeşitli yönlerine anlam katan hikâye anlatıcılığını da yanında götürdü, karakterlerle özdeşleşti ve onların üstünden katharsis deneyimini yaşadı. Hikâye anlatıcılığını yüzyıllar boyunca toplumda edebiyat, sinema, tiyatro gibi birçok farklı biçimde kullanarak bu geleneği yaşattı. 1960'lı yıllarla birlikte ise etkileşim ile hikâye anlatıcılığını harmanlayan yeni bir mecra doğdu: Video oyunları. Mitleri, etkileşim ve yaratıcılık ile buluşturan video oyunları, anlatının ve oyun karakterinin kaderini oyuncuya bırakmaktadır. Artık ateş başında hikâyelere tanıklık eden insanoğlu, video oyunları ile bu hikâyelerin başrolü haline gelmiştir ve kendi kaderini kendi yazmaktadır. Klasik anlatıdan filizlendiği için video oyunlarının da diğer hikâye anlatma araçları gibi "katharsis" ve "özdeşleşme" unsurlarını içermeleri kaçınılmazdır. Farklı sonuçlara ulaşma, oyun mekânı içinde dolaşma, oyun karakterinin seçimlerini yönlendirme gibi imkânları sağlamasıyla video oyunları, diğer anlatı araçlarından ayrılarak oyuncuya anlatı ile birçok yönden etkileşime girme imkânı tanımaktadır. Peki bütün bu ayrıcalıklar video oyunlarını katharsis ve özdeşleşme kavramları özelinde nereye yerleştirmektedir? Bu çalışma, hikâye temalı video oyunlarındaki etkileşim, kişiselleştirme ve seçim yapma gibi özelliklerin katharsis ve özdeşleşme deneyimleri üstündeki karakteristiğini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmayı gerçekleştirirken kullanmak üzere gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşme yöntemleri seçilmiştir. Anahtar Sözcükler: Video oyunları, Klasik anlatı, Katharsis, Özdeşleşme, Hikâye anlatıcılığı
Sine-oyun: Etkileşimli anlatının ludolojik açımlaması
Etkileşimli ortamların yükselişiyle, video oyunları ve sinema arasındaki sınırlar bulanıklaşmış, bu da "sine-oyun" olarak adlandırılabilecek hibrit bir anlatı türünün doğmasına yol açmıştır. Geleneksel sinema ve video oyunlarının kesişiminde yer alan bu tür, doğrusal olmayan, dallanarak ilerleyen ve oyuncunun aktif katılımını gerektiren bir yapı sunar. Etkileşimli sinema hem anlatı hem de oyuncu deneyimi açısından farklı bir paradigma önerirken, görsel-işitsel estetikle de dikkat çeker. Bu yeni ortam hem teorik hem de pratik düzeyde analiz edilmeye değer, özgün bir anlatı formu olarak önemini artırmaktadır. Ludolojik ve anlatı bilimi bağlamında sinema ve oyun arasındaki muğlak noktada yer alan altı adet eser incelenmiştir. Eserler; etkileşimleri, anlatı yapıları, teknolojiyi ve dijital ortamları kullanmaları bakımından incelenmiştir.
Suriye sinemanın kısa tarihi
Sinema filmleri aynı zamanda toplumsal bir belgedir. Tıpkı diğer sanat mecralarında olduğu gibi toplumsal dönüşüme dair yapılacak incelemelerde, o toplumsal dönüşümün etkisi ile biçimlendirilmiş anlatıları ile önemli başvuru kaynaklarıdır ve bu nedenle, filmler hem içerikleri hem de biçimleri bağlamında incelerken, o içerik ve biçimlerin şekillenmesinde etkili olan toplumsal arka plan da dikkate alınır. Suriye sinemasına ait filmler de böyle bir gözle değerlendirilmeyi hak eden önemli bir tarihe sahiptir. Ülkenin geçirdiği toplumsal dönüşümün izlerini bu filmlerde görmek mümkün olduğu gibi, bu dönüşümün yapılan filmlerin içeriklerinin ve biçiminin şekillenmesinde etkisi olduğu söylenebilir. Bu tezin konusunu da Suriye'nin tarihsel olarak toplumsal dönüşümü ve bu dönüşümün ülke sinemasındaki izleri oluşturmaktadır. Tarihsel olarak gerçekleşen toplumsal dönüşümün ülke sinemasının şekillenmesinde ve filmlerin içerik ve biçim tercihlerinde etkili olup olmadığı sorusu da bu tezin problemidir. Bu tezin genel amacı, Suriye'nin sinemasının tarihsel olarak dönüşümünü, erken dönemlerinden günümüze kadarki süreç içerisinde incelemektir. Sözü edilen bu genel amaç doğrultusunda Suriye sinema filmlerinin Suriye'deki toplumsal dönüşümle ilişkisi ve bu dönüşümün yapılan filmlere etkisi ve bu yolla Suriye sineması kimliğinin (akımı/ekoları) ortaya konması amaçlanmaktadır. Bu tez, Suriye sineması özelinde bir sinema tarihi yazımını esas almaktadır. Bu yönüyle hem bugün için hem de sonrası çalışmalar için bir kaynak niteliğine sahiptir. Ayrıca bu tez Suriye tarihini ve kültürünü, toplumsal dönüşüm ile ilişki içinde sinema üzerinden analiz edilmesi açısından dünya genelinde çok az olan diğer çalışmalara katkı sağlayacağı için de önemli ve değerlidir. Verilerin literatür taraması ile elde edildiği ve nitel bir çalışma olan bu tezde öncelikle Suriye'deki toplumsal dönüşüm başat tarihsel olaylar dikkate alınarak ve dönemlere ayrılarak açıklanmakta; bu bağlamda yapılan filmler kronolojik bir şekilde ele alınmaktadır. Sonrasında ise Suriye'nin önemli sinema yönetmenleri ve filmleri tarihi/politik, teknik/üslup, içerik/anlatım, kültürel/toplumsal temalar çerçevesinde ortaya konmaktadır.
Kuzey Kakedonya'da ve Türkiye'de sinema oyunculuğu
Bu tez, sinema oyunculuğunun kavramsal çerçevesi ve tarihsel gelişiminden başlayarak, oyunculuk kuramlarını ve özellikle Stanislavski'nin, Mihail Çehov'un oyunculuk anlayışını incelemektedir. İlk bölümde, oyunculuk sanatı ve sinema oyunculuğu kavramları ele alınmakta, tarihsel süreçteki gelişimlere yer verilmektedir. İkinci bölümde, oyunculuk kuramları detaylandırılarak eylem, hayal gücü ve içsel motivasyon gibi oyunculuk unsurları açıklanmaktadır. Mihail Çehov'un oyunculuk yaklaşımı özel olarak incelenmekte, beden-psikoloji ilişkisi ve psikolojik jestler gibi teknikleri üzerinde durulmaktadır. Üçüncü bölümde, Türk ve Makedon sinema tarihi ve oyunculuk alanındaki gelişmeler karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. Son bölümde ise, Koridor ve Kız Kardeşler (Sisterhood), Lojman ve Tanrı Var, Adı Petrunya (God Exists, Her Name is Petrunya) filmleri analiz edilmektedir.
Endonezyalı izleyicilerin Türk dizileri üzerinden Türkiye algıları
Küreselleşme ve iletişim teknolojilerinin gelişimi, kültürel değişimi hızlandırmıştır. Bu değişim, özellikle televizyon dizileri aracılığıyla eğlence endüstrisinde görülmektedir. Türkiye, ABD ve İngiltere'den sonra en büyük üçüncü dizi ihracatçısı olup, dizileri Endonezya dahil birçok ülkeye yayılmıştır. Bu araştırmanın amacı Türk dizisinin Endonezyalı izleyicilerin Türkiye'ye bakış açısını değiştirmede başarılı olup olmadığını ortaya çıkarmaktır. Bu araştırma, George Gerbner'in Ekme kuramını teorik çerçeve olarak kullanmaktadır. Bu kuram, televizyon içeriğine uzun süreli maruz kalmanın izleyicilerin gerçeklik algısını şekillendirebileceğini öne sürmektedir. Araştırma, veri toplama tekniği olarak anket kullanarak nicel yöntemle gerçekleştirilmiştir. Bulgular, Türk TV dizilerinin Endonezyalı izleyicilerin Türkiye algısını önemli ölçüde etkilediğini, Türk kültürü, tarihi ve diline olan ilgilerini artırdığını göstermektedir. Çoğunlukla, katılımcılar Türk dizilerini izledikten sonra Türkiye'ye yönelik olumlu bir perspektif geliştirmiştir. Endonezya'da Türk dizilerinin trend olması, "kebab"ın Endonezya'nın her yerinde en yaygın Türk yemeği haline gelmesine neden olmuştur. Hatta bu kebab, Endonezya halkının yeme alışkanlıklarıyla birleşerek "siyah kebab", "meyve kebabı" gibi farklı formlara dönüşmüştür. Bu çalışma, Türk dizilerinin Endonezyalı izleyiciler nezdinde Türkiye imajının olumlu yönde şekillenmesinde etkili bir yumuşak güç aracı işlevi gördüğünü ortaya koymaktadır.
2010-2020 arası Türk sinemasında kadınların ürettiği filmlerde kadın temsilinin feminist perspektiften analizi
Bu araştırmada, 2010 sonrası Türk sinemasında senaryo yazarı ve yönetmeni kadın olan ve anlatısında kadına odaklanan filmlerde kadın karakterler incelenmiştir. Türk sinemasında kadınların ürettiği filmlerde feminist kuramın kavramlarından olan 'toplumsal cinsiyet' ve feminist film kuramının kavramlarından olan 'skopofilinin' yeniden üretilmesi veya eleştirilmesi, yıkılması noktasından hareketle, örneklem içine dahil edilen filmlerdeki kadınların kamusal ve özel alanda temsili; kadınlar arasında dayanışma ve/veya rekabet deneyimleri; kadınların eşitsiz, dezavantajlı, ikincil, baskı/sömürü koşullarına karşı dirençleri ve/veya kabullenişleri; kadınların ezilme veya özgürleşme deneyimleri; sinematografik olarak kameranın konumu; skopofilik bakış açısının varlığı veya yokluğunun araştırılması bu çalışmanın problemini oluşturur. Ayrıca Türk sinemasında, kadın sinemasının varlığına ilişkin potansiyelin izleri aranmıştır. Çalışmada, örneklem için seçilen filmler nitel birer durum gibi ele alınarak, araştırma sorularının yanıtları filmlerde bulgulanmış ve yorumlanmıştır. Söz konusu bulguların, Türk sinemasında kadın bakış açısının ortaya konması bakımından literatüre katkı sağlaması beklenmektedir.
Türkiye'de sinema profesyonellerinin sinemasal mekân belirleme yaklaşımlarının incelenmesi
Bu araştırma, film yapım çalışmasındaki mekân belirleme sürecine odaklanmaktadır. Türkiye'de 2000-2020 yılları arasında film üretimde bulunan profesyonellerin mekân belirleme yaklaşımları incelenmektedir. Sinema profesyonellerinin sinemasal mekâna yaklaşımları; gerçek mekân, stüdyo mekân, özel görsel efekt ile oluşturulan mekân ve kurgusal mekân türleri arasındaki tercihlerin nasıl yapıldığı ve gerçek mekân belirleme yaklaşımlarını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması uygulanmıştır. Uzmanlaşmış sektör çalışanlarından senarist, yönetmen ve yapımcı unvanlarına sahip on sekiz katılımcı ile yüz yüze görüşme yapılmıştır. Veri toplamak için yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Mekân belirleme sürecinde etkin olan üç meslek grubunun mekâna yaklaşımı, mekân türü kararı ve gerçek mekân belirleme yaklaşımlarındaki benzerlikler ve farklılıklar bulgulanmıştır. Araştırma sonucunda, mekân türleri arasından ağırlıklı olarak gerçek mekânın tercih edildiği, diğer mekân türlerinin nadiren kullanıldığı ve gereklilik hallerinde tercih edildiği tespit edilmiştir. Gerçek mekân belirleme sürecinde iki boyut ortaya çıkmaktadır: yaratıcı kararlar ve maddi faktörler. Filme özgü olan yaratıcı kararlar; atmosfer, karakter ve hikâye yapısıdır. Bu unsurların yanında, filmin bütçesi ve gerçek mekânın lojistik şartları maddi boyutları oluşturmaktadır. Söz konusu unsurların gerçek mekân belirleme yaklaşımında öne çıkan dinamikler olduğu tespit edilmiştir.
Manipülatif bilgilerin tüketim sürecinin, post-truth zeminde incelenmesi: Suriyeli göçmenler örneği
Bu çalışmada, sosyal medya kullanıcılarının tabi oldukları bireysel, toplumsal ve ideolojik koşullarla, Suriyeli göçmenlere ilişkin manipülatif metinleri değerlendirme süreçleri arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Bu bağlamda, manipülatif metinlerin üretim ve tüketim süreçleri arasındaki ilişki, "post-truth" kavramının ortaya koymuş olduğu çerçeve içinde karşılıklı olarak incelenmiş, böylece kişisel duygu ve kanaatlerin, bilginin nesnelliği karşısındaki rolüne ilişkin bulgular araştırılmıştır. İç içe geçmiş tek durum desenlemesi yöntemi ile desenlenmiş olan çalışmada, çoklu nitel veri toplama teknikleri kullanılmıştır. Manipülatif metinlerin üretim süreci, Suriyeli göçmenler hakkında üretilmiş, her biri farklı bir toplumsal temaya dayalı olan 6 adet manipülatif sosyal medya metninin eleştirel söylem analizleriyle incelenmiştir. Manipülatif metinlerin tüketim sürecinin araştırılmasında ise, bu analizlerden elde edilen bulgulara dayalı olarak oluşturulmuş görüşme metniyle, 50 görüşmecinin bireysel, toplumsal ve ideolojik yaklaşımlarını inceleyen derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler çerçevesinde, görüşmecilerin manipülatif metinleri değerlendirme biçimleriyle bu metinlerin temalarını oluşturan konulara gösterdikleri bireysel, toplumsal ve ideolojik yaklaşımlar arasındaki ilişkiler, nitel paradigma içinde araştırılmıştır. Araştırmanın sonucunda görüşmecilerin, metinlerin temalarına yönelik bireysel ölçekte sorun yaşayıp yaşamamalarının ve metinlerin temalarına ilişkin ideolojik bir kutuplaşma içinde yaklaşım gösterip göstermemelerinin, metinlerin değerlendirilmesinde güçlü etkilere sahip olduğu görülmüştür.
Televizyon programlarında gelin-kayınvalide ilişkilerinin sunumu
Türk toplumunda evlilik, kadının hayatını erkeğin hayatına göre daha çok değiştirmektedir. Aynı zamanda evlilik ile yeni akrabalık türleri kurulmaktadır. Evlilik bağı ile kurulan akrabalık ilişkilerinde kadınlar arası ilişkiler, ön yargılı anlatıların konusu olmuştur. Özellikle gelin-kayınvalide ilişkileri toplumda geçimsizliği çağrıştırmıştır. Olumsuz gelin ve kayınvalide ilişkileri, televizyona da yansımıştır. Günümüzde de gelin-kayınvalide temalı yarışma programları oldukça popülerdir. Televizyonda yayınlanan gelin-kayınvalide temalı yarışma programlarında genellikle gelinler ve kayınvalideler, geleneksel roller ve toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden temsil edilmiştir. Bu temsiller içerisinde gelin ve kayınvalide ilişkileri, geleneksel ataerkil değerlere ve toplumsal cinsiyet rollerine uygun kurulmuştur. Bu çalışmanın amacı gelin-kayınvalide ilişkilerinin televizyon programlarında ataerkillik, toplumsal cinsiyet ve ailevi değerler bağlamında nasıl sunulduğunu incelemektir. Çalışmanın kuramsal kısmında bir kitle iletişim aracı olan televizyonun tarihsel ve hukuki gelişimi, aile kurumu ve türleri, toplumsal cinsiyet kavramı, evlilik kurumu, gelin-kayınvalide ilişkileri adlı konular farklı yönleriyle ele alınmıştır. Bu çerçevede tipik durum örnekleme yöntemi ile ardışık yıllardan seçilen Damat Bayıldı, Zahide Yetiş'le Gelin Görün, Gelinim Mutfakta adlı programlar incelenmiştir. Anahtar Sözcükler: Evlilik, Gelin, Kayınvalide, Ataerkillik, Toplumsal Cinsiyet.
Onur Ünlü filmlerinde karakter
Anlatının önemli öğelerinden biri olan karakter üzerine çeşitli teoriler ve fikirler ortaya konulmuştur. Aristo'nun karakterin ikinci planda olduğu görüşü, 19. yüzyıldan sonraki dönemde, karakterin olay örgüsüne yön verdiği görüşüyle birlikte geri planda kalmıştır. Karakterin olay örgüsünü değiştiren hareketleri üzerine farklı teoriler geliştirilmiştir. Kendine özgü sinemasıyla öne çıkan Onur Ünlü, filmlerinde karakterler üzerinden belirli temaları işleyen bir yönetmendir. Onur Ünlü filmlerindeki karakterler, eylemlerinin farklılığı ve diyalogları nedeniyle dikkat çekmektedir. Onur Ünlü filmlerindeki karakterler daha yüksek bir statüye erişmek ve duygusal arzuları nedeniyle beklenmedik eylemlerde bulunmaktadır. Bu çalışma, Onur Ünlü'nün seçili filmlerindeki ana karakterlerin bütüncül ve detaylı bir çalışma ile incelenmesi gerekliliği nedeniyle ortaya çıkmıştır. Öktem Başol'un karakterin hareketlerinin amaç, eylem ve çatışma üzerinden gerçekleştiği teorisi, çalışmanın dayanak noktasını oluşturmaktadır. Başol karakterin eyleme dayandığını belirtir. Karakter bir amaç için yola çıkarak, çeşitli çatışmalardan geçer ve amacına ulaşmak için eylemlerde bulunur. Seçilen filmlerde öne çıkan karakterlerin eylemleri, bu eylemleri gerçekleştirme amaçları ve bu amaçları doğrultusunda hareket ederken karşılaştıkları engeller ile yaşadıkları iç ve dış çatışmalar belirlenmiştir. Çalışma, sinema filmlerinde bir karakterin eylemlerinin ortaya çıkışının nedenlerinin belirlenmesi ve ileride yapılacak çalışmalara kaynak sağlaması açısından önem arz etmektedir. Anahtar Sözcükler: Karakter, Amaç, Eylem, Çatışma, Sinema.