3
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
XVIII. Yüzyıl İngiliz seyahatnamelerine göre Osmanlı ve İngiliz toplumları ve şehirleri üzerine karşılaştırmalı bir değerlendirme
Bu tezde XVIII. yüzyılda Osmanlı topraklarına gelen İngiliz seyyahların şehir ve toplumla alâkalı gözlemleri incelenmektedir. Anlatımlarının daha isabetli anlaşılıp değerlendirilebilmesi için Osmanlı İmparatorluğu'nda gördükleri sorunların ya da benzerlerinin kendi ülkelerinde de bulunup bulunmadığını anlamak maksadıyla XVIII. asır İngilteresi de mercek altına alınmıştır. Bu usûl seyyahların anlatımlarının daha isabetli şekilde anlaşılması ve izahı için çok önemli görülmektedir. Mukayeseli bir çalışma olan bu araştırmada seyyahların yanı sıra 18. yüzyıla ait birçok yayın, Old Bailey mahkemesi arşivi, neşredilmiş arşiv vesikaları ve ikinci el kaynaklar kullanılmış, Osmanlı ve İngiliz memleketlerinin özellik ve vaziyetleri ile o günkü dünyaya dair kısmî bir tablo ortaya konularak muhtelif değerlendirme ve düşüncelerin gözden geçirilmesi gerekliliği tespit edilmiştir.
15. ve 16. yüzyıllarda Cebelitarık'ta Portekiz donanması
Portekiz, 1415'te Septe'yi alarak denizaşırı bir imparatorluk haline gelmiştir. Septe'den sonra Kuzey Afrika'nın kıyı bölgelerinde liman şehirleri kurarak Hint Okyanusuna kadar denizciler ve tüccarlar gönderilmiştir. Portekiz'in denizcilikte ilerlemesine en büyük katkıyı, devletin ve soyluların desteğini alan, lakabı "gemici prens" olarak bilinen Prens Henrique sağlamıştır. Endülüslü bilim adamları ile İtalyan denizcileri bir araya getirerek gemi inşa tekniklerini ilerletmiş, okyanus koşullarına dayanıklı denizaşırı seferlere çıkabilen devasa gemiler inşa ettirmiştir. Prens Henrique'den sonra da denizcilik alanındaki ilerlemelere destek veren Portekiz kralları, Hint Okyanusunda "Portekiz Deniz İmparatorluğu" kurmayı başarmış, geniş bir ticaret ağı elde etmiştir. Dünya denizcilik tarihine, Septe'nin alınmasıyla başlayıp Keşifler Çağı boyunca derin izler bırakan Portekiz, Atlantik'ten Hint Okyanusuna uzanan seyrüseferler düzenlenmiştir. Bununla birlikte, İtalyan ve Arap denizcilerin de gemi teknolojisine olan katkılarıyla ortaya çıkan Portekiz donanmasındaki gemileri değerlendirilen bu çalışma; 15. ve 16. yüzyıllardaki Portekiz deniz gücünü incelemektedir. Anahtar Kelimeler: Portekiz Donanması, Garb el-Endülüs, Portekiz Reconquistası, Septe, Prens Henrique.
Anonim Osmanlı Vekayinâmesi (H.1058-1106 / M.1648-1694) metin ve değerlendirme
Tezin muhtevası Topkapı Sarayı Müzesi El Yazmaları Kütüphanesi Hazine Koleksiyonu 1468 numarada kayıtlı olan ve şu ana kadar pek az araştırmacının dikkatini çeken bir eserin metin transkripsiyonu ve değerlendirmesidir. Müellifini tespit edemediğimiz bu eser 18 Recep 1058 (8 Ağustos 1648) ile âhir Muharrem 1106 (10-20 Eylül 1694) yılları arasındaki siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel hayat hakkında bizzat bu dönemin tanığı olan ve geniş çevresi olan birisinin, muhtemelen bir İç oğlanının ağzından bilgi verir. Aynı dönemi anlatan diğer muasır kaynaklarda zikredilen olayları farklı bir gözle ele alması, muasır kaynaklarda zikredilmeyen ve bazı özel meclislerdeki diyalogları ihtiva etmesi ve belki de en önemlisi muasır kroniklere göre diğer müelliflerin aksine eserini herhangi bir kimsenin hamiliğinde bulunmadan, ikbal kaygısı olmadan, kendi ismini zikretmeden yazması, eserinde kendisine yapılan haksızlıklardan bahsetmemesi vb. hususlar, eseri orjinalliği ve tarafsızlığı yönünden diğer kroniklerden farklı kılar. Dolayısıyla eser 17. yüzyıl Osmanlı tarihini inceleyen araştırmacılara bu dönemin karmaşık panaromasını daha objektif yorumlama imkanı veren önemli bir birinci elden kaynak niteliği taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Anonim Osmanlı Vekayinâmesi, 17. yy Siyasi, Sosyal ve Ekonomik tarihi