68
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
Dijital çağda akıllı telefon bağımlılığı ve akademik başarı arasındaki ilişki: Öz düzenlemenin aracı rolü
Bu araştırma, üniversite öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı, öz düzenleme becerileri ve akademik başarı arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, öz düzenleme becerisinin, akıllı telefon bağımlılığı ile akademik başarı arasındaki ilişkide aracılık rolü değerlendirilmiştir. Çalışma ilişkisel tarama modeline dayalı olarak gerçekleştirilmiş ve örneklem, Türkiye'de öğrenim görmekte olan 340 üniversite öğrencisinden oluşmuştur. Veriler, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği (Kısa Form), Öz Düzenleme Ölçeği ve öğrencilerin beyan ettikleri akademik not ortalamaları aracılığıyla toplanmıştır. İstatistiksel analizler, SPSS 30.0 programı ve Hayes'in PROCESS Makro Model 4 yapısı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular, akıllı telefon bağımlılığı ile öz düzenleme arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ayrıca, öz düzenleme ile akademik başarı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Aracılık analizine göre, akıllı telefon bağımlılığının akademik başarı üzerindeki dolaylı etkisi öz düzenleme aracılığıyla istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Sonuçlar, akıllı telefon bağımlılığının öğrencilerin öz düzenleme becerilerini zayıflatarak dolaylı olarak akademik başarılarını olumsuz etkilediğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, öğrencilerin dijital teknoloji kullanımına yönelik farkındalıklarının artırılması ve öz düzenleme becerilerinin geliştirilmesine yönelik müdahale programlarının önem taşıdığı söylenebilir.
Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu ve suçun mağdur üzerindeki etkileri
Bu çalışmada, Türk Ceza Kanunu'nun 104. maddesinde düzenlenen Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu ile bu Suçun Mağdur Üzerindeki Etkileri ele alınmıştır. Suç, fiilin anlam ve hukuki sonuçlarını algılayabilme kabiliyetine sahip 15 yaşını tamamlamış ancak 18 yaşını doldurmamış çocuk ile, cebir, tehdit veya hile olmaksızın cinsel ilişkiye giren kişiye, cezai sorumluluk doğurmasını öngörmektedir. Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar arasında yer alan çalışma konusu bu suç, öğretide ve uygulamada ortak bir bakış açısı geliştirilememiş birçok tartışmalı hususu içermektedir. Çalışmada, suçun tarihsel gelişimi, yabancı hukuk sistemlerindeki karşılıkları, uluslararası sözleşmelerdeki yeri ve Türk Ceza Kanunu'ndaki benzer suç tipleriyle ilişkisi incelenmiştir. Suçun hukuki analizi yapılırken özellikle yaşıtlar arası ilişkilerin cezalandırılması, Medeni Kanun hükümleriyle reşit kılınan çocukların TCK m.104 uygulamasındaki yansımaları ve madde metninde kullanılan ifadelerin (lafzın) anlamı ve kapsamı üzerinde durulmuş, uygulama ile ortaya çıkan çelişkiler, Yargıtay içtihatları çerçevesinde ele alınarak değerlendirilmiştir, normun uygulanmasında karşılaşılan hukuki sorunlar tespit edilmiş, bunların giderilmesine yönelik çözüm önerilerine yer verilmiştir. Son olarak, çocuğun rızası bulunduğu gerekçesiyle çoğu zaman göz ardı edilen bu suçun mağduru üzerinde yarattığı psikolojik, sosyal ve fiziksel etkiler, multidisipliner bir yaklaşımla ele alınmıştır.
İhracat kredi kuruluşları teminatında lma tipi model kredi sözleşmelerinin hukuki ve yapısal çerçevesi
Bu tez, uluslararası ticaretin finansmanında önemli bir rol üstlenen ihracat kredi kuruluşlarının teminat sağladığı, Loan Market Association (LMA) tipi model kredi sözleşmelerini hukuki ve yapısal yönleriyle incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle ihracatçıların finansmana erişiminde karşılaştıkları riskler bağlamında, ihracat kredi kuruluşlarının sunduğu sigorta ve garanti mekanizmalarının, LMA Export Finance Buyer Credit Facility Agreement(LMA İhracat Finansmanı Alıcı Kredisi Tesis Sözleşmesi tipi sözleşmelerle nasıl bütünleştiği analiz edilmektedir. Çalışma, ihracat kredi sigortasının kapsamı, tarafları ve teminat yapısına dair kavramsal bir temel sunarken, bu yapının LMA sözleşmelerinde nasıl yer bulduğunu ve bu sözleşmelerin hukuki niteliğini de ortaya koymaktadır. Türk hukukundaki ihracat kredi sigortası rejimi ile LMA sözleşmeleri arasındaki etkileşim değerlendirilmiş; söz konusu modelin hem kredi verenler hem de ihracatçılar açısından taşıdığı hukuki önem ve işlevsel yapı detaylandırılmıştır. Tezin merkezinde, ihracat finansmanına dayalı uluslararası kredi ilişkilerinde sıkça başvurulan ve fakat Türkiye özelinde sadece birkaç akademik çalıışması bulunan Loan Market Association (LMA) Export Finance Buyer Credit Facility Agreement tipi sözleşmeler yer almaktadır. Bu çerçevede, LMA sözleşmesinin genel yapısı, kullanım alanı ve özellikle ihracat kredi kuruluşları ile olan bağlantısı değerlendirilmiş; kredi kullandırımı öncesi aşamalar ve ön koşullar açıklanmıştır. İşbu tezde, finanslaman ihtiyacının alıcı tarafından ihtiyaç duyulduğu durumlarda kullanılan Model sözleşme baz alınmıştır. İzleyen bölümlerde, LMA sözleşmesinin sözleşme pratiğine yansıyan detaylı yapısı analiz edilmiştir. Tanımlar, kredi koşulları, faiz hesaplamaları, erken ödeme ve iptal düzenlemeleri; teminat yapıları, artan maliyetler, garanti hükümleri, tazminat yükümlülükleri ve taraf değişiklikleri gibi kritik başlıklar üzerinden derinlemesine incelenmiştir. Aynı zamanda, beyan ve taahhüt yükümlülükleri, temerrüt halleri, matbu hükümler ve hukuk seçimi düzenlemeleri de ele alınmıştır. Bu çalışma, ihracat kredi teminatları doğrultusunda LMA sözleşmelerinin bütüncül bir değerlendirmesini sunmakta; söz konusu araçların uluslararası finansman süreçlerinde nasıl yapılandırıldığını ve Türk ihracatçılar açısından ne tür hukuki etkiler doğurduğunu ortaya koymaktadır. Nihayetinde tez, ihracat kredi sigortasının daha güvenli ve etkin kullanılmasına katkı sunacak bir anlayış geliştirmeyi ve uluslararası ticaret uygulamalarında karşılaşılan sözleşmesel yapıların anlaşılmasına yönelik rehberlik sağlamayı hedeflemektedir.
Konut ve çatılı işyeri kiralarında iki haklı ihtar sebebiyle tahliye
Konut ve çatılı işyerlerine ilişkin kira sözleşmelerine ilişkin düzenlemelerin, genellikle ekonomik bakımdan daha dezavantajlı durumda olduğu varsayılan kiracıları koruyan bir yapıda olması, kira sözleşmesinin kiraya veren tarafından sona erdirilmesi imkanını önemli ölçüde sınırlamaktadır. Kiraya veren ancak kanunda belirtilen hallerde kira sözleşmesini bildirim veya dava yoluyla sona erdirebilmektedir. Kira sözleşmesinin kiraya veren tarafından dava yoluyla sona erdirilmesine ilişkin sebepler, kanunda kiraya verenden ileri gelen nedenler ile kiracıdan kaynaklanan nedenler şeklinde iki gruba ayrılarak düzenlenmiştir.Kiracının kira bedelini zamanında ödememesi nedeniyle kendisine iki haklı ihtar gönderilmesine sebep olması, sözleşmenin kiracıdan kaynaklanan sebeplerle sona erdirilebildiği hallerden biri olarak Türk Borçlar Kanunu (TBK) md. 352 f. 2'de düzenleme altına alınmıştır. İşte bu çalışmanın konusu, uygulamada kısaca iki haklı ihtar sebebiyle tahliye olarak isimlendirilen bu tahliye gerekçesinin doğması şartlarının ve hukuki sonuçlarının incelenmesidir. Konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinde genel olarak kiracıyı koruyucu bir yaklaşım benimseyen kanun koyucunun iki haklı ihtarı tahliye için haklı sebep olarak kabul etmesinin sebebi, kira bedelini zamanında ödememeyi alışkanlık haline getiren kiracının kendisine sağlanan koruma zırhını artık hak etmediği düşüncesi olsa gerektir.
Non Fungible Token'ların (NFT) Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu çerçevesinde değerlendirilmesi
Bu çalışma, Non-Fungible Token'ların (NFT), 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunumuz (FSEK)1 kapsamındaki hükümler doğrultusunda nasıl değerlendirilebileceğini incelemektedir. NFT, blokzincir teknolojisine dayalı olarak oluşturulan, benzersiz ve değiştirilemez bir kripto varlık türü olarak, özellikle dijital sanat ve fikri mülkiyet alanlarında yeni hukuki tartışmaları gündeme getirmiştir. Çalışmada, NFT'lerin hukuki niteliği, eser sahipliği ile mali ve manevi haklar bakımından doğurduğu sonuçlar analiz edilmiştir. Minting işleminin hukuki boyutu, NFT kaynaklı telif hakkı ihlalleri ve bu bağlamda ulusal ve uluslararası düzeyde ortaya çıkan uyuşmazlıklar değerlendirilmiştir. Araştırmada doktrinsel yöntem benimsenmiş; literatür taraması, mevzuat incelemesi ve örnek dava analizleri yoluyla konu çok boyutlu ele alınmıştır. Birinci bölümde, eser kavramı, eser sahibinin hakları ve dijitalleşmenin bu haklara etkisi değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, blokzincir teknolojisi, kripto varlık kavramı ile türleri, NFT'nin teknik yapısı ve hukuki niteliği irdelenmiş; eşya, kıymetli evrak veya gayrimaddi hak olarak sınıflandırılmasına yönelik farklı yaklaşımlar karşılaştırılmıştır. Üçüncü bölümde minting işlemi ve NFT'lerin "eser" sayılıp sayılamayacağına dair doktriner tartışmalar ele alınmış; NFT satışlarında pay takip hakkının uygulanabilirliği incelenmiştir. Bölümün sonunda, son zamanlarda sıkça gündeme gelen ve alanında ilk örneklerden olan, uyuşmazlıklar değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonunda, NFT'lerin FSEK kapsamında net bir şekilde tanımlanması gerektiği, eser niteliğinde NFT'ler için hak sahipliği ile ilgili belirsizliklerin giderilmesi gerektiği ve pay takip hakkının dijital ortama uyarlanması yönünde yasal düzenleme ihtiyacı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu yönüyle çalışma, literatürdeki teorik tartışmaları somut dava örnekleriyle destekleyerek Türk hukukuna özgün katkılar sunmayı hedeflemektedir.
Türk hukukunda ihtiyati tedbir kararının uygulanması
Çalışmanın ilk bölümünde mahkeme tarafından verilen ihtiyati tedbir kararlarının ve ihtiyati tedbir yargılamasının özellikleri genel hatlarıyla incelenmiştir. Bu doğrultuda ihtiyati tedbir kararı verilmesinin şartları ve ihtiyati tedbir türleri kısaca ele alınmış, doktrindeki görüşlere yer verilerek ihtiyati tedbir kararlarının hukukî niteliği tartışılmıştır. Çalışmanın önemli bir bölümünü oluşturan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 393.maddesinde düzenlenen tedbir kararının uygulanmasına ilişkin talep zorunluluğu, tedbirin türü ve tedbir kararının resmi sicile kaydedilmesi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca ihtiyati tedbir kararını veren mahkemenin derecesine bağlı olarak ihtiyati tedbir kararını uygulamakla görevli ve yetkili cebri organları tespit edilmiş, tedbir kararının uygulanmasından kaynaklanan şikâyet yolu ve haksız ihtiyati tedbirden kaynaklanan tazminat davasının özelliklerine yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na tâbi olan tahkim yargılamasında hakem veya hakem kurulunun verebileceği ihtiyati tedbir kararları üstünde durulmuş, tahkim yargılaması sırasında mahkemelerin tedbir kararı verme yetkisinin sınırları çizilmiştir. Birinci bölümde olduğu gibi ihtiyati tedbir kararı veren mercie bağlı olarak tedbir kararını uygulamakla görevli cebri icra organının tespiti yapılmaya çalışılmıştır.
OFAC yaptırımları karşısında Türk banka ve şirketlerinin uyum (compliance) sorunu
Bu çalışma, uluslararası yaptırımların özellikle ABD'nin Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC) tarafından uygulanan yaptırımların, Türk bankacılık sis-temi üzerindeki etkilerini ve bu bağlamda Türkiye'deki yasal uyum süreçlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın çıkış noktası, küresel finans sistemine entegre bir ekonomi olan Türkiye'nin, yaptırım rejimlerinin hukuki ve pratik et-kilerine kayıtsız kalamayacağı gerçeğidir. Tezde, OFAC'ın yetki alanı, yaptırım türleri, uygulama mekanizmaları ve ABD dışındaki kişi ve kurumlara yönelik geniş etki alanı ayrıntılı olarak ele alınmış-tır. Ardından, Türk bankacılık sektöründe bu yaptırımlara karşı geliştirilen ku-rumsal uyum politikaları, MASAK düzenlemeleri, risk değerlendirme sistemleri ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülükleri incelenmiştir. Çalışmada aynı zaman-da, yaptırımlar ile Dünya Ticaret Örgütü ilkeleri arasındaki meşruiyet tartışma-larına da yer verilmiştir. Bu tez, sadece yasal düzenlemeleri değil, aynı zamanda pratikte karşılaşılan so-runları ve uygulayıcıların yaşadığı tereddütleri de göz önünde bulundurarak, teo-ri ile uygulama arasındaki boşluğu kapatmaya çalışmaktadır. Hukukçu bir bakış açısıyla, sahada edinilen deneyimlerin de süzgecinden geçirilerek hazırlanan bu çalışma, uluslararası yaptırım rejimlerinin Türkiye'de daha sağlam bir uyum alt-yapısıyla karşılanabilmesi adına eleştirel ve önerisel bir bakış sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Bankacılık Hukuku, Yaptırımlar, OFAC, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında, MASAK, FATF. Bilim Dalı Sayısal Kodu: 51501
Ticaret şirketlerinde karar defterinin hükmü
Bu çalışmada, Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde sermaye şirketlerinde tutulması zorunlu olan yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterlerinin hukuki niteliği, delil değeri ve uygulamadaki önemini incelenmektedir. Karar defterleri; şirket organlarının karar alma süreçlerinin belgelendiği, şirketin iradesini yansıtan ve ticari faaliyetlerin hukuki dayanağını oluşturan temel kayıtlardır. Çalışma kapsamında, yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri özelinde tutulma zorunluluğu, şekil ve içerik şartları ile noter veya ticaret sicili onayları gibi usulî yükümlülükler ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Çalışmada, karar defterlerinin usulüne uygun tutulmasının ispat hukuku bakımından önemi vurgulanmış, bu defterlerin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında delil niteliği taşıdığı, ancak sadece belirli şartlar altında lehte delil kabul edildiği ortaya konulmuştur. Buna ek olarak, karar defterinin hiç tutulmaması, usule aykırı tutulması veya zamanında onaylatılmaması durumlarında karşılaşılabilecek hukuki ve cezai sonuçlar değerlendirilmiştir. Son bölümde ise elektronik defter uygulamalarına geçiş süreci, ilgili tebliğ hükümleri çerçevesinde incelenmiş; elektronik ortamda karar defteri tutulmasının getirileri, teknik gereklilikleri ve şirketlerin bu konudaki sorumlulukları ele alınmıştır. Sonuç olarak, karar defterleri, sadece biçimsel bir yükümlülük değil; şirket içi yönetsel denetimin, hukuki güvenliğin ve yargı süreçlerinde ispatın temel araçlarından biri olarak değerlendirilmiştir.
Üniversiteli kadınlarda güzelliğin geniş kavramsallaştırılması ve sosyal medyada dış görünüş algısı arasındakı ilışkide beden değerinin aracı rolünün incelenmesi
Beden ve sosyal medya son yıllarda araştırmacıların sıklıkla ilgilendiği konular haline gelmiştir. Bu iki başlık altında karşımıza çıkan kavramlardan bazıları güzelliğin geniş kavramsallaştırılması, beden değeri ve sosyal medyada dış görünüş algısıdır. Bu kavramlar toplumsal cinsiyet normlarının üzerinden daha çok kadınları etkilemiş ve kadınlar ile çalışılmıştır. Araştırmalar, güzelliği daha geniş kapsamda tanımlayan kadınların daha yüksek beden değerine sahip olduğunu ve daha yüksek beden değerine sahip kadınların sosyal medyada nasıl göründüklerine dair daha az endişe duyduklarını göstermiştir. Öte yandan, literatürde sosyal medyanın beden ve güzellik algıları üzerindeki rollerine dair araştırmalar mevcutken, beden ve güzelliğin kişilerin sosyal medyadaki deneyimlerini nasıl şekillendirdiğine dair araştırmalar kısıtlıdır. Ayrıca, literatürde bu üç kavramı da kapsayan bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu yüzden bu araştırmanın amacı üniversiteye giden genç kadınlarda güzelliğin geniş kavramsallaştırılması ve sosyal medyada dış görünüş algısı arasındaki ilişkide beden değerinin aracı rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemi 18-40 yaş arasındaki 329 üniversiteli kadındır. Verilerin toplanması için öncelikle Güzelliğin Geniş Kavramsallaştırılması Ölçeği Türkçeye uyarlanmıştır. Sonrasında veriler Güzelliğin Geniş Kavramsallaştırılması Ölçeği, Sosyal Medyada Dış Görünüş Algısı Ölçeği, Beden Değeri Ölçeği-2 ve Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın hipotezlerini test etmek için Hayes PROCESS kullanılarak Basit Aracı Değişken Analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, güzelliği daha geniş kavramsallaştıran genç kadınların bedenlerine verdikleri değer artma eğilimi göstererek sosyal medyada dış görünüş algılarının azalma eğiliminde olabileceği bulunmuştur. Araştırma bulguları ve araştırmanın sınırlılıkları mevcut literatür ve Nesneleştirme Teorisi bağlamında tartışılmış, ruh sağlığı uzmanları, eğitimciler ve araştırmacılar için ileriki uygulama ve araştırmalara yönelik öneriler paylaşılmıştır.
Nöroçeşitli çocuğu olan annelerde, kaygı düzeyi ve evlilik doyumuarasındaki ilişkide sosyal desteğin aracı rolünün incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, nöroçeşitli çocuğu olan annelerde, kaygı düzeyi ile evlilik doyumu arasındaki ilişkide sosyal desteğin paralel çoklu aracı rolünü incelemektir. Çalışma Türkiye'de ikamet eden 18 yaşından büyük, evli ve nöroçeşitli çocuğu olan 188 anne ile yürütülmüştür. Araştırma da Çalışmaya Gönüllü Katılım Onayı Formu, Çalışma İçin Uygunluk Formu, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği , Evlilik Doyumu Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için korelasyon analizi ve Paralel Çoklu Aracı Değişkenli Analiz (Process MACRO, Model 4) kullanılmıştır. Sonuçlara göre, aileden alınan sosyal desteğin, kaygı düzeyi ve evlilik doyumu arasındaki ilişkide aracılık rolü anlamlı bulunurken, arkadaş ve özel bir insandan alınan sosyal desteğin aracı rolleri anlamlı bulunamamıştır. Araştırmada elde edilen bulgular alanyazın kapsamında tartışılmış ve çalışmanın sonunda araştırmaya ve uygulamaya yönelik öneriler sunulmuştur.