
1,260
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Çok düşük doğum ağırlıklı yenidoğanlarda duktus arteriozusun spontan kapanması ile hemoglobin düzeyi arasındaki ilişki
İleri derecede preterm ve/veya çok düşük doğum ağırlıklı yenidoğanlarda duktus arteriozusun spontan kapanması ile ilk 24. ve 72. Saatteki Hb değerleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Ocak 2017 ve Ağustos 2023 tarihleri arasında TÜTF Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde takip ve tedavi edilmiş olan 171 ileri derecede preterem ve/veya çok düşük doğum ağırlıklı yenidoğan değerlendirilmeye alındı. Olgular 24. saat ve 72. saatteki doppler ekokardiyografi değerlendirmeleri ve tam kan sayımı parameterlerine göre geriye dönük incelendi. Olgular doppler ekokardiyografi değerlendirmesine göre duktus arteriozusu kapalı (Grup 1), spontan kapanan (Grup 2), spontan açılan (Grup 3), tedavi sonrası açık (Grup 4) ve tedavi sonrası kapanan (Grup 5) olarak 5 gruba ayrıldı. Tüm gruplar prenatal, antenatal, postnatal ve demografik özellikler, neonatal morbiditeler, hastanede kalım süreleri ve mortalite oranları ve eritrositer seri değerleri açısından açısından karşılaştırıldı. Çalışmamıza dahil edilen ileri derecede preterm ve/veya çok düşük doğum ağırlıklı yenidoğanların 24. ve 72. saat Hb değerleri ile duktusun spontan kapanması arasında istatiksel olarak anlamlı ilişki ve eşik değerler tespit edildi. 24. ve 72. saatteki doppler EKO değerlendirmesinde duktusu kapalı saptanan olguların ve 24. saatte açık fakat tedavi almaksızın 72. saatte kapalı saptanan grupların Hb değerleri diğer gruplarla kıyaslandığında anlamlı oranda daha yüksek saptandı. Yirmi dördüncü saat Hb değerinin 16,05 g/dl ve üstünde olduğunda DA kapanma olasılığını 2.28 kat artırdığı ve bu değer için duyarlılığın %60,30, seçiciliğin %60 olduğu saptandı. 72.saat Hb değerinin 14,2 g/dl ve üstünde olduğunda DA kapanma olasılığını 3.20 kat artırdığı ve bu değer için duyarlılığın %64,70, seçiciliğin %64 olduğu ve Hb değerindeki her bir birimlik artışın bu olasılıkta 1.29 kat artışa neden olduğu saptandı. Gebelik haftası 27,5 ve üstünde olduğunda DA kapanma olasılığını 6,99 kat artırdığı ve bu değer için duyarlılığın %74,10 seçiciliğin %71 olduğu ve bu değerdeki her bir birimlik artışın bu olasılıkta 1,319 kat artışa neden olduğu saptandı. Sonuç olarak Hb ve spontan DA kapanması arasındaki ilişki çalışmamızda anlamlı düzeyde saptanmış olsa da, bu ilişkinin gösterildiği çalışmaların azlığı nedeniyle, daha fazla sayıda ve daha geniş kapasiteli prospektif çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar kelimeler: Patent Duktus Arteriozus, hemoglobin, preterm yenidoğan, spontan kapanma
Kromozom anomalisi veya tek gen düzeyinde varyant saptanan çocuklarda kardiyovasküler bulguların değerlendirilmesi
Trakya Üniversitesi Çocuk Kardiyoloji Kliniği'nde Ocak 2018–Ocak 2024 arasında izlenen Down sendromu, Turner sendromu, Noonan sendromu , DiGeorge sendromu, Marfan sendromu, Williams sendromu, Tüberoskleroz ve Duchenne müsküler distrofi (DMD) tanılı olguların demografik verileri, büyüme SDS'leri ve başlangıç–kontrol ekokardiyografileri geriye dönük incelendi. Büyüme için genel (Neyzi) ve sendroma özgü (Zemel, Rongen-Westerlaken, Malaquias) referanslar; aort ölçümleri için Cantinotti ve Quezada Z-skorları kullanıldı. Kategorik değişkenlerde Ki-kare, eşleştirilmiş sürekli değişkenlerde uygun parametrik/parametrik olmayan testler uygulandı. Down sendromunda konjenital kalp hastalığı oranı yüksek bulundu. Sırasıyla atriyoventriküler septal defekt (AVSD), mitral yetersizlik (MY), ventriküler septal defekt (VSD), atriyal septal defekt (ASD) izlendi. AVSD'nin en sık olmasına bağlı opere olma durumu da yüksekti. Down sendromunda AVSD varlığında MY progresyonu anlamlı olarak yüksekti. Turner sendromunda hastaların yarıdan fazlasında konjenital kalp hastalığı olup en sık biküspit aorta, ardından koarktasyon ve asendan aort dilatasyonu görüldü; kontrol Z-skorları tüm segmentlerde arttı ve Cantinotti, Quezada'ya göre istatiksel anlamlı daha yüksek değer hesapladı. Noonan sendromunda kardiyak tutulum %76,9; en sık pulmoner kapak stenozu, ardından hipertrofik kardiyomiyopati ve ASD izlendi; hafif-orta pulmoner stenoz stabil seyretti, pulmoner yetmezlik hafif arttı. DiGeorge sendromunda konjenital kalp hastalığı %77,2 olup konotrunkal anomaliler baskındı. Marfan sendromunda pediatrik yaşta mitral kapak prolapsusu ve mitral yetmezlik önde, aort dilatasyonu daha düşük orandaydı. Williams sendromunda en sık supravalvüler aort stenozu ve periferik pulmoner stenoz raporlandı. Aort stenozunda progresyon sıklığı düşüktü. Tüberosklerozda en sık multiple rabdomyom görülmekle birlikte, takipte çoğunda spontan regresyon görüldü. DMD'de ekokardiyografi çoğu olguda normal iken adölesanda dilatasyon belirgindi. Büyüme değerlendirmelerinde genel referanslar, sendroma özgü eğrilere kıyasla boy/vücut ağrılığı sapmalarını olduğundan fazla gösterdi. Sendroma özgü büyüme ve kardiyak referansların kullanımı klinik yorumları belirgin etkilemektedir. Down sendromunda AVSD, Turner sendromunda aortopati, Noonan sendromunda sağ ventrikül çıkış yolu patolojileri ve DiGeorge sendromunda konotrunkal defektler yoğun izlem gerektirmektedir. Seri ekokardiyografi, çocukluk çağında bile prognozu yönlendiren değişimleri güvenle yakalamaktadır.
Trakya Bölgesi'ndeki üriner sistem anomalisi prevalansının değerlendirilmesi
Konjenital böbrek ve üriner sistem anomalileri, çocukluk çağında en sık görülen doğumsal anomaliler grubunu oluşturmakta olup kronik böbrek hastalığına ilerleme riski taşıması nedeniyle önemli bir halk sağlığı problemidir. Bu çalışmanın amacı, Trakya Bölgesi'nde (Edirne, Tekirdağ, Kırklareli ve Gelibolu) 0–18 yaş pediatrik nüfusta Konjenital böbrek ve üriner sistem anomalileri prevalansını, demografik özelliklerini ve alt tip dağılımını değerlendirmektir. Çalışma 2022–2024 yılları arasında retrospektif olarak planlanmış; bölgedeki hastanelerin radyoloji bilgi sistemlerinden elde edilen 23.011 pediatrik rapor incelenmiştir. Raporlar doğal dil işleme temelli sınıflandırma algoritması ile standartlaştırılmış; ardından klinik uzman kontrolü eşliğinde doğrulanarak etiketlenmiş; yaş grupları, cinsiyet ve il bazlı analizler yapılmıştır. Prevalans hesaplamalarında Türkiye İstatistik Kurumu nüfus verileri payda olarak kullanılmış ve sonuçlar 100.000 çocuk başına oran şeklinde verilmiştir. Toplam 22.538 rapor (%97,9) sınıflandırılabilir bulunmuş ve 4.035 olguda (%17,9) Konjenital böbrek ve üriner sistem anomalileri saptanmıştır. Üç yıllık ortalama prevalans 291.6/100.000 olarak hesaplanmış olup erkeklerde prevalans kızlardan daha yüksek bulunmuştur (erkek/kız oranı: 1,36). Tüm yaş gruplarında en sık saptanan alt tip hidronefroz olmuş; bunu renal agenezi, renal hipoplazi ve üreteropelvik bileşke darlığı izlemiştir. Olguların %19,6'sında Konjenital böbrek ve üriner sistem anomalileri tanı birliktelikleri mevcuttur ve en sık eşleşme hidronefroz ile üreteropelvik bileşke darlığı birlikteliğidir. Yaş grubu analizlerinde en yüksek prevalans 0–1 yaş grubunda (1224.3/100.00) saptanmış olup toplam pediatrik nüfusa oranla anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0,001). İl bazlı değerlendirmelerde Konjenital böbrek ve üriner sistem anomalileri prevalansının Edirne, Tekirdağ, Kırklareli ve Gelibolu arasında farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Edirne'nin prevalansı 980.7/100.000 şeklinde bulunarak ortalama prevalansa göre yüksek olduğu görülmüş ve pediatrik nefroloji merkezi olması ile ilişkili değerlendirilmiştir. Bu çalışma, Trakya Bölgesi pediatrik nüfusunda Konjenital böbrek ve üriner sistem anomalilerinin epidemiyolojik yükünü ortaya koyan kapsamlı bölgesel veriler sunmaktadır. Anahtar kelimeler: Konjenital böbrek ve üriner sistem anomalileri, prevalans, çocuk, radyolojik epidemiyoloji, Trakya Bölgesi.
Akut romatizmal ateş tanısı ile takipedilen hastalarda antiinflamatuartedavide kullanılan asetilsalisilik asitve naproksen sodyum etkinliğininretrospektif olarak karşılaştırılması
Amaç: Tekirdağ ilinde yaşayan çocuklarda ARA'in klinik ve demografik özelliklerini ortaya koymak ve tedavide kullanılan Asetilsalisilik Asit (80-100 mg/kg/gün) ve Naproksen Sodyum (10-20 mg/kg/gün) tedavilerinin etkinliğini ve güvenirliliğini karşılaştırılmaktır. Yöntemler: Ocak 2016-Aralık 2018 tarihleri arasında Çocuk kardiyoloji polikliniğimize başvuran bütün hasta dosyaları retrospektif olarak incelendi ve 2015 Jones Kriterlerine göre, ARA tanısı konulmuş 5-17 yaş arası (ortalama 11,82±2,79, K/E oranı:1,3) 65 hasta dosyası geriye dönük değerlendirildi. Bu hastaların antiinflamatuar tedavisinde kullanılan Asetilsalisilik Asit (ASA) ve Naproksen Sodyum (NXN)'un tedavi etkinliği, tanı öncesi ve sonrası dönemde klinik, laboratuar ve EKO verileri karşılaştırılarak değerlendirildi. İstatistiksel analiz: SPSS Statistics 25.0 for Windows Evaluation Version programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmamızda en sık görülen major bulgular artirit (%72) ve kardit (%80) iken en sık görülen minör bulgular ateş (%61) idi. En sık başvuru yakınması eklem yakınmaları (%75,4) ve ateş idi (%61,5). Artrit saptanan 59 hastanın %32,2'sinde gezici poliartrit, %20,3'sinde poliartralji, %30,5'inde monoartrit vardı. Hastaların %49,2'sinde klinik kardit, %30,8'ine ise subklinik kardit olarak değerlendirildi. NSAİİ'lardan ASA ve NXN verilen iki grupta da yaş, kilo, boy açısından anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). 59 hastanın %52,5 antiinflamatuar tedavide NXN ve %47,5 ASA almıştır. İki grup arasında artrit/artralji tedavi etkinliği ve süresi karşılaştırıldığında anlamlı farklılık yoktu (p>0,05). Ekokardiyografide en sık saptanan kapak tutulumları %76'ı mitral yetmezlik (MY) ve %38 oranında aort yetmezliği idi. Çalışmamızda, hastalarımıza rutin yapılan EKO'larda kardiyak tutulum gösteren hastaların, kapak tutulumlarındaki iyileşmenin ve kontrollerde bakılan akut faz reaktanlarındaki gerilemenin, NXN ve ASA kullanan hastalarda da benzer olduğu belirlendi (p> 0,05). ASA tedavisi verilen 28 olgunun %50'sinde salisilata bağlı yan etki gözlendi. 10 olguda (%35) KCFT'de bozukluk, 4 olguda (%14) kulak çınlaması tespit edildi. NXN verilen 4 olguda %12 gibi düşük bir oranda yan etki profili izlendi. Sonuç: Tekirdağ ili üniversite hastanesi çocuk kardiyoloji polikliniğine başvuran ARA tanılı hastalar üzerinde yaptığımız retrospektif çalışmamızda NXN'un ARA tedavisinde ASA kadar etkili olduğu sonucuna vardık. Naproksen sodyumun kullanımının daha kolay olması ve daha az yan etki profili ile karşılaşmamız; bir diğer yandan tedavide daha iyi dozlama, daha iyi hasta uyumu, nadir görülen hepatik toksisite gibi karşılaştığımız avantaj/dezavantajlarının üzerinde durmak istedik. Biz de çalışmamızda diğer çalışmalarda gösterildiği gibi Naproksen sodyumun ARA tedavisinde ASA'ya güvenli ve etkili bir alternatif olduğunu düşünüyoruz. Bu nedenle, NXN'nin ASA ile ilişkili artrit tedavisi için alternatif bir birinci basamak ilaç olarak düşünülmesi gerektiğine inanıyoruz. Anahtar Sözcükler: Akut Romatizmal Ateş(ARA), Antiinflamatuar Tedavi, Asetil salisilik Asit(ASA), Naproksen Sodyum(NXN)
Çocukluk çağı atopik dermatit hastalığının çinko düzeyi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Çinko eksikliğinin atopik dermatit immünopatogenezi ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Atopik dermatit tanılı çocuklarda çinko düzeylerinin sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılarak değerlendirilmesi ve atopik dermatit tanılı çocuklarda çinko düzeyinin hastalık şiddeti, klinik bulgular ve laboratuvar parametreleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi çalışmamızın amacını oluşturmaktadır. Ayrıca çinko eksikliğini öngörmede maliyeti düşük olan ve rutinde bakılan laboratuvar parametrelerinin kullanımının klinikte yardımcı olacağı düşüncesindeyiz. Çalışmamız prospektif bir olgu-kontrol çalışmasıdır. Atopik dermatit tanısıyla izlenen 72 olgu hasta grubu olarak alındı. Benzer yaş ve cinsiyette çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğinde izlenen 42 olgu da kontrol grubu olarak alındı. Hasta grubu ve kontrol grubundaki olguların özgeçmiş ve soygeçmiş özellikleri hasta dosyalarından retrospektif olarak kaydedildi. Eritrosit içi çinko değerlerine bakabilmek için EDTA'lı tüpe kan alındı. Tüm olguların yaş ve cinsiyet verileri karşılaştırıldı. AD'li hasta grubundaki olguların eritrosit içi çinko düzeyleri ile PDW değerleri arasında negatif korelasyon olduğu tespit edildi. Çalışmaya katılan AD'li hastalardan çinko eksikliği olanlarda PDW ve WBC değerlerinin daha yüksek olduğu saptandı. Hastaların NLR değerleri ise çinko eksikliği olmayan grupta daha yüksekti. Çalışmamızdaki olguların yaşı büyüdükçe çinko düzeyinin arttığı görüldü. Sonuç olarak çinko eksikliği sıklığının yaş ile azaldığı saptandı. Hasta grubu ile kontrol grubu arasında İEZn seviyeleri #©karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu ancak İEZn ortalaması AD'li hasta grubunda sayısal anlamda kontrol grubuna oranla daha düşük saptandı. Sonuç olarak çinko düzeyi AD'li hastalarda daha düşük saptandığı için atopik dermatit tanısıyla izlenen olgularda bu elementi değerlendirmek faydalı olabilir. Ancak çinkonun atopik dermatit gelişimindeki ve sürecindeki rolü için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Atopik dermatit, çinko, enflamatuar belirteç
Sepsis tanısı alan preterm ve term yenidoğanlarda mikro CRP ve delta nötrofil indeksinin tanısal değeri
Yenidoğan dönemi hayatın ilk 28 günlük sürecini kapsamaktadır. Enfeksiyon etkeni bir mikroorganizma tarafından yenidoğanın herhangi bir dokusunun invazyonuna karşı, yenidoğanın inflamatuar süreçleri içeren mekanizmalar ile oluşturduğu cevabın klinik hali neonatal sepsis olarak tanımlanmaktadır. Neonatal sepsisin ciddi mortalitesi, kliniğinin hızlı kötüleşmesi ve antimikrobiyellerin gereksiz kullanım olasılığı sebepleri ile tanı sürecinde hız ve özgüllük oldukça önem arz etmektedir. Neonatal sepsis için altın standart tanı yöntemi halen kan kültürüdür. CRP ve hemogram gibi kan tetkikleri de tanı sürecinde büyük önem taşımaktadır. Tanıda önemli kan sayımı parametrelerinin modifiye bir hali olan, nötrofil farklılaşması ile nükleer lobülarite değişikliklerini temel alan ve immatür granülosit sayısı olarak ifade edilen delta nötrofil indeksi neonatal sepsisin tanı süreci için büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma ile neonatal sepsisin tanısında delta nötrofil indeksi ve Mikro CRP değerlerinin biyobelirteç olarak değeri araştırılmıştır. Klinik veya kanıtlanmış neonatal sepsis tanısı alan 30 yenidoğan ile 30 kontrol yenidoğan çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. İlgili parametreler tüm örneklemden alınan venöz kan örnekleri ile değerlendirilmiştir. Mikro CRP ile rutin CRP sonuçları pozitif yönlü güçlü ilişkili saptanmıştır (p<0,001; r=0,918). Neonatal sepsis grubunda Mikro CRP ortalama değeri kontrol grubuna göre yüksek saptanmıştır (p<0,01). Neonatal sepsis tanısı için 1,905 mg/dL değeri %86,7 sensitivite ve %83,3 spesifite ile kesim değeri olarak belirlenmiştir. Neonatal sepsis grubunda delta nötrofil indeksi ortalama değeri kontrol grubuna göre yüksek saptanmıştır (p<0,01). Neonatal sepsis tanısı için 1,95 değeri %90,0 sensitivite ve spesifite ile kesim değeri olarak belirlenmiştir. Neonatal sepsis tanısında Mikro CRP ve delta nötrofil indeksi rutin kullanıma geçmeye aday belirteçler olarak düşünülmüştür.
Çocukluk çağı obezitesinde yeni nesil kardiyovasküler risk belirteçlerinin değerlendirilmesi
Vücutta aşırı yağ birikimi olarak tanımlanabilen obezite küresel bir sağlık sorunudur. Gıdaya erişimin kolaylaşması ve fiziksel aktivitenin azalması gibi etkenler sebebiyle obezite ve komplikasyonlarının insidansı artmaya devam etmektedir. Hipertansiyon, koroner arter hastalığı, aritmiler ve ani kardiyak ölüm gibi kardiyovasküler hastalıklar obeziteye bağlı morbidite ve mortalitenin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Obezitenin kardiyovasküler sistem üzerine etkilerinin klinik bulgu vermeden çocukluktan itibaren başladığının gösterilmesiyle, çocukluk çağı obezitesiyle ilişkili kardiyovasküler değişiliklerin mekanizmasının aydınlatılması daha da önem kazanmıştır. Bu çalışmada kardiyovasküler hastalıkların obeziteyle ilişkili patolojik süreçlerine dahil olabileceği düşünülen bazı biyokimyasal parametreleri araştırmayı amaçladık. 177 çocuk çalışmaya dahil edildi ve vücut kitle indeksi persentilleri ve metabolik sendrom kriterlerine göre 4 gruba ayrıldılar: normal vücut kitle indeksli çocuklar, obez çocuklar, morbid obez çocuklar ve metabolik sendromlu çocuklar. Çocukların serum örneklerinden yüksek duyarlıklı kardiyak troponin T, kardiyak miyozin bağlayıcı protein C, trimetilamin N oksit, çözünebilir tümör nekroz faktörü benzeri zayıf apoptoz indükleyici, kromogranin A, multimerin-2 düzeyleri ve diğer biyokimyasal parametreler bakıldı. Çocukların antropometrik ölçümleri ve klinik bulguları kaydedildi. Normal vücut kitle indeksi olan çocuklar obez, morbid obez ve metabolik sendromlu çocuklara göre anlamlı düzeyde daha yüksek kromogranin A düzeyine sahipti (p<0.05). Metabolik sendromlu çocukların kardiyak miyozin bağlayıcı protein C düzeyleri normal vücut kitle indeksli ve obez çocuklara göre anlamlı düzeyde daha yüksekti (p<0.05). Grupların yüksek duyarlıklı kardiyak troponin T, trimetilamin N oksit, çözünebilir tümör nekroz faktörü benzeri zayıf apoptoz indükleyici, multimerin-2 düzeyleri arasında anlamlı farklılık yoktu (p>0.05). Bu sonuçlar kardiyak miyozin bağlayıcı protein C ve kromogranin A moleküllerinin obeziteyle ilişkili kardiyovasküler hastalıkların patogenezinde rol aldığı düşüncesini güçlendirmektedir.
25-OH vitamin D eksikliği olan yenidoğanlarda oral vitamin D tedavi protokollerinin karşılaştırılması
Ciddi bir halk sağlığı sorunu olan D vitamini eksikliği, tüm dünyada bebekleri ve çocukları etkilemektedir. D vitamininin insan organizmasında birçok işlevi olmasına rağmen esas görevi; dolaşımda normal kalsiyum ve fosfor dengesini sağlayarak kemik sağlığının korunması ve idamesini sağlamaktır. D vitamininin iskelet sistemi dışında, diğer sistemler üzerinde de düzenleyici rolü vardır. Araştırmamız kesitsel retrospektif bir çalışmasıdır. Çalışmamızda, 25 OH vitamin D eksikliği veya yetersizliği saptanan yenidoğanlarda, üç ay boyunca rastgele yöntem ile verilen 1000 ve 1500 ünite/gün D vitamini tedavi dozlarının etkinlikleri ve sonuçları karşılaştırıldı. Gebelik haftası 32-40 olan, 80 yenidoğan çalışmaya dahil edildi. Tedavi öncesi ve sonrasında 25 OH vitamin D, parathormon, kalsium, fosfor, alkalen fosfataz, spot idrar kalsiyum/kreatinin oranı bakıldı. Grupların demografik özellikleri ve diğer sonuçları karşılaştırıldı. Hastaların %35'inde hipokalsemi, %2.5'inde hipofosfatemi, %1.3'ünde hiperfosfatemi mevcuttu. Hastalarda konvülzyon gibi semptomatik hipokalsemi bulguları görülmedi. Alkalen fosfataz yüksekliği %2.5, parathormon yüksekliği %18.8, düşüklüğü %1.3 hastada tespit edildi. Yüksek doz D vitamini tedavi grubunda, tedavi sonrası 25 OH vitamin D ortalama değeri 60.7 ng/ml, düşük doz tedavi grubunda 48.5 ng/ml saptandı. Tedavi sonrası D vitamini intoksikasyonu bulguları olan hasta yoktu. Yüksek doz grubunda tedavi sonrası üç hastada, düşük doz grubunda bir hastada asemptomatik vitamin D hipervitaminozu görüldü. Tedavi öncesi hipofosfatemi ve hipokalsemi olan hastalarda, tedavi sonrasında hipokalsemi ve hipofosfatemi görülmedi. Tedavi öncesi parathormon yüksekliği olan hastalarda, tedavi sonrası parathormon düzeyi normal bulundu. Yüksek doz D vitamini tedavisi alan grupta tedavi sonrası iki, düşük doz D vitamini alan grupta tedavi sonrası iki hastada izole hiperkalsiüri görüldü. Bu hastalarda kontrol D vitamini değerleri normal aralıklarda idi.
Çocukluk çağı obezitesi gelişiminde lipoprotein A RS10455872 gen polimorfizminin rolünün araştırılması
Çocukluk çağı obezitesi, günümüzde giderek artan ciddi bir sağlık problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle, obez çocuklarda, diyabet, kanser ve kardiyovasküler hastalıklara daha fazla oranlarda rastlanılmaktadır. Vücut ağırlığı üzerinde genetik, davranışsal, metabolik ve hormonal etkiler rol oynamaktadır. Günümüzde yapılan çalışmalarda genetik faktörlerin ve polimorfizmlerin rolü artmış olup, birçok hastalığın risk faktörleri açısından değerlendirilmekte ve ileriye yönelik tedavi yaklaşımları geliştirilmektedir. Obezite çocukluk yaş grubunda polikliniklere başvurulan sık nedenlerden biri olmasına rağmen etiyolojisi henüz tam olarak bilinmemektedir. Genetik polimorfizmlerin obeziteye yatkınlıkta rol oynayabileceği güncel tartışma konusudur. Bu bağlamda, çocuklarda obezitenin erken tanı ve önlenmesi açısından genetik faktörlerin ve polimorfizmlerin etkisinin değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada amacımız obezite gelişiminde rolünün olabileceği düşünülen Lipoprotein (a) lokusundaki rs10455872 gen polimorfizmi ile çocukluk çağı obezitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. Çalışmaya, herhangi bir akut veya kronik hastalığı olmayan 6-18 yaş arası 103 gönüllü obez ve 77 gönüllü sağlıklı çocuk dahil edildi. Prospektif olarak yapılan çalışma, gönüllülük esasına göre gerçekleştirildi. Çalışma esnasında, detaylı anamnez alınmasını takiben ayrıntılı fizik muayane yapıldı. Geleneksel ve yeni yöntemler kullanılarak katılımcıların antropometrik ölçümleri gerçekleştirildi. Hastaların, antropometrik ölçümleri, laboratuvar tetkikleri ve TANİTA ölçümleri kaydedildi. Obez hastalar ve sağlıklı kontrol grubu olmak üzere 2 ayrı grup oluşturuldu. Lipoprotein (a) rs10455872 gen polimorfizmi dağılımı obez ve sağlıklı çocuklarda benzer bulunmuştur (p=0,563). Çalışmamızda obez grupta AG genotipine sahip çocukların, VKİ, bel/kalça çevresi, DONMA I, DONMA II, HOMA, vücut yağ oranı, BMR, açlık kan şekeri, insulin, HbA1c, total kolesterol, CRP, serum demir bağlama kapasitesi ve metabolik sendrom indeks değerleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha düşük saptandı. Obez grupta AG genotipine sahip bireylerin, baş/boyun çevresi, serum demir, ferritin, D vitamini, folat, vitamin B12, eritrosit sayısı, hemoglobin, hematokrit, MCV, MCH ve MCHC değerleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha yüksek saptandı. Kontrol grupta AG genotipine sahip çocukların VKİ, DONMA II, SII indeks, vücut yağ oranı, HbA1c, total kolesterol, trigliserid, LDL, AST, ALT, CRP ve metabolik sendrom indeks değerleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha düşük bulundu. Kontrol grupta AG genotipe sahip bireylerin HDL düzeyleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha yüksek bulundu. Metabolik sendrom indeksi ile vücut yağ oranı arasında normal homozigot genotipe sahip olan obez çocuklar arasında anlamlı fark bulundu. Normal homozigot genotipe sahip obez çocuklarda vücut yağ oranı arttıkça metabolik sendrom indeksinin arttığı saptandı. Metabolik sendrom indeksi ile vücut yağ oranı arasında heterozigot AG genotipe sahip olan obez çocuklar arasında anlamlı bir farklılık bulunmadı. Bu çalışma, AG genotipinin çocuklarda obezite açısından iyi risk faktörü olarak rol aldığı düşüncesini güçlendirmektedir. Detaylı ve geniş literatür taraması sonucunda, çocukluk çağı obezitesi etiyolojisine yönelik lipoprotein (a) rs10455872 gen polimorfiziminin daha önce çalışılmadığı tespit edilmiştir. Araştırmamız, AG genotipine sahip polimorfizmi bulunan olguların obezitede iyi risk faktörü olarak değerlendirilebileceği ve normal homozigot obez çocuklarda metabolik sendrom indeksinin vücut yağ oranı arttıkça yükseldiği, ancak heterozigot AG obez çocuklarda metabolik sendrom indeksi ile vücut yağ oranı arasındaki aynı ilişkinin gözlenmediği, sonuçlarını bildiren ilk özgün çalışmadır. Anahtar Kelimeler: Çocukluk Çağı, Obezite, Lipoprotein A, Polimorfizm
Mitral kapak prolapsuslu çocuklarda elektrokardiyografi bulgularının ve 24 saat ritim holterde kalp hızı değişkenliği bulgularının değerlendirilmesi
Amaç: Mitral kapak prolapsusu, mitral kapak yaprakçıklarının birinin veya her ikisinin sol ventrikül kasılması sırasında sol atrium içine doğru çökmesi olarak tanımlanır. Son yıllarda yapılan çalışmalarda mitral kapak prolapsusunun çocukluk çağındaki güncel sıklığının %2-5 arasında değişkenlik gösterdiği saptanmıştır. Çocuklarda mitral kapak prolapsusu çoğunlukla iyi seyirlidir ve sağ kalımın sağlıklı kişilerle benzer olduğu görülmüştür. Ancak bazı hastalarda mitral yetersizlik, infektif endokardit, tromboembolik olaylar, aritmiler, korda tendinea rüptürü, kalp yetersizliği, kardiyak ani ölüm gibi komplikasyonlar da görülebilir. Çalışmamızda mitral kapak prolapsuslu çocuklarda kalp hızı değişkenliğinin ölçümleri ventriküler ritim bozukluğu varlığı, mitral yetmezlik varlığı ve mitral yetmezliğin kalp hızı değişkenliği ölçümlerine etkisi belirlenmeye çalışıldı. Gereç ve yöntem: Araştırma, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Kardiyoloji polikliniği tarafından, Ocak 2022-Temmuz 2022 tarihleri arasında mitral kapak prolapsusu tanısı almış olan 7-17 yaş arası 50 hasta ve çocuk kardiyoloji polikliniğine üfürüm şikayeti ile başvuran kardiyak patoloji saptanmayan 30 sağlıklı çocuğun verilerinin retrospektif olarak değerlendirilmesiyle yapılmıştır. Araştırma kapsamındaki hastalar başvuru yakınmaları, kardiyak fizik muayene bulguları, elektrokardiyografi bulguları, ekokardiyagrafi bulguları ve 24 saatlik ritim holter bulgularına göre ayrılarak incelenmiştir. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 11,04±2,81 yıl ve kontrol grubunun yaş ortalaması 10,80±3,14 yıldı (p>0,05). Hastaların 30'u kız (%60), 20'si erkek (%40) ve kontrol grubunun 19'u kız (%63), 11'i erkekti (%37) (p>0,05). Hasta ve kontrol grubunun ekokardiyografik özellikleri arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). 24 saatlik ritim holter incelemesinde 10 hastada nadir ventriküler ekstra vuru (<%1), 2 hastada hafif ventriküler ekstra vuru (%1-10 arası), 4 hastada nadir atrial erken vuru ve 1 hastada 2. derece atrioventriküler blok saptandı. Hasta ve kontrol grubu arasında kalp hızı değişkenliği ölçümleri hasta grupta sağlıklı kontrollere kıyasla düşük olarak bulunmuş olmasına rağmen istatiksel açıdan fark yoktu (p>0,05). Hasta grubunda 30 hastada minimal mitral yetmezlik (%60), 13 hastada hafif-orta mitral yetmezlik (%26), 7 hastada orta -ağır mitral yetmezlik (%14) olduğu görüldü ve kalp hızı değişkenliği açısından incelendiğinde mitral yetmezlik derecesi arttıkça kalp hızı değişkenliğinin azaldığı görülmüş olmasına rağmen istatiksel açıdan anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). Sonuç: Mitral kapak prolapsuslu hastalarda kontrol grubuna göre kalp hızı değişkenliğinin azaldığı ve hastalarda mitral yetmezlik derecesi arttıkça kalp hızı değişkenliğinin azaldığı görülmüş olmasına rağmen istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Sağlık çalışanlarında insan papilloma virüsü farkındalık düzeyi
Serviks kanseri Türkiye'de ve tüm dünyada kadınları tehdit eden bir sorundur. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre yaklaşık her yıl 600000 yeni vaka bildirilmekte olup, 15 yaş üzeri kadınlarda en mortal 3. kanser olarak görülmektedir. Hastalığın patogenezine bakıldığında yaklaşık %95 oranında İnsan Papilloma virüsünün olduğu görülmüştür. İnsan Papilloma virüsü aynı zamanda her iki cinste de orofaringeal ve anogenital bölgenin kanserlerinden büyük oranda sorumlu tutulmaktadır. Virüsün en sık cinsel yolla temas ile bulaştırıldığı gösterilmiştir. Bu bağlamda cinsel olarak aktif kadın ve erkekler, %80 gibi yüksek bir oranda hayatlarının bir döneminde HPV ile enfekte olmaktadır. Virüs konaktan kaçış mekanizmaları ve vireminin az olması gibi nedenlerle immün sistem tarafından geç tanınır. Bu nedenle konak cevabı geç gelişir, immünite geç oluşur. Bu durum uzun süre immüniteden kaçan virüsün yıllar sonra klinik bulgu vermesine neden olarak gösterilebilir. HPV aşıları konak sisteminin gecikmiş cevabını önlemek için virüsü konağın immün sistemine tanıtmayı amaçlamaktadır. Virüsün kapsid proteinini taklit eden aşı belirli HPV tiplerini konağa tanıtmaktadır. Bu amaçla üç adet HPV aşısı piyasaya tanıtılmıştır. Aşılar içerdikleri HPV alt tiplerine göre bivalan, kuadrivalan ve nonvalan olmak üzere üç çeşit olarak piyasada mevcut olarak bulunabilir. Aşılar hem erkek hem kız cinsiyette önerilmektedir. Aşılar 9-14 yaş aralığında 2 doz olarak (iki doz arasında en az 6 ay olmalı), 15 yaş ve üzerinde 3 doz olarak uygulanır. Dozlar arası 12-15 aydan uzun tutulmamalıdır. Çalışmamızda sağlık çalışanlarında, her iki cinsiyette de büyük öneme sahip olan ancak ulusal aşı programımızda olmayan aşının, bilgi düzeyini ve bu konudaki tutum ve davranışlarını görmeyi amaçladık. Çalışmamız Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde görev alan 18 – 65 yaş aralığında olan %24,5'i (n=62) erkek, %75,5'i (n=191) kadın olmak üzere toplam 253 katılımcı ile yapılmıştır. Çalışmaya katılmayı onaylayan herkese internet üzerinden anket yapılmıştır. Çalışmaya 18 yaşından küçük ve 65 yaşından büyük olanlar, sağlık sektörü dışında çalışanlar ve gönüllü olmayanlar dahil edilmemiştir. Çalışmamıza katılan kişilerin demografik verileri, HPV virüsü ve serviks kanseri hakkındaki bilgileri ve HPV aşısı hakkındaki bilgi ve tutumlarına yönelik sorular soruldu. Çalışmadan elde edilen sonuçlar incelendiğinde demografik verilerin HPV aşısı yaptırma durumuna göre anlamlı fark göstermediği, sağlık kontrollerine düzenli giden katılımcıların aşılanma oranının düzenli kontrollere gitmeyen gruba oranla daha fazla olduğu, HPV aşısı yaptırmış katılımcıların enfeksiyon hakkındaki bilgi düzeyi, aşılanmamış katılımcılardan daha yüksek olarak görülmüştür. Bu nedenle HPV aşısı bilgi tutum ve davranışları geliştirmek aşının kabul edilebilirliğini ve uygulamasını arttıracaktır.
Soluble ürokinaz plazminojen aktivatör reseptörünün yenidoğan sepsisinde tanısal değeri
Yenidoğan dönemi hayatın ilk 28 günüdür. Enfeksiyon etkeni bir mikroorganizma tarafından yenidoğanın herhangi bir dokusununun istilasına karşı, yenidoğanın inflamatuar süreçleri içeren mekanizmalar ile oluşturduğu cevabın klinik durumu neonatal sepsis olarak tanımlanmaktadır. Neonatal sepsisin ciddi mortalitesi, kliniğin hızlı kötüleşmesi ve antimikrobiyal ajanların gereksiz kullanımları ile tanı sürecinde hız ve özgüllük oldukça önem kazanmaktadır. Neonatal sepsis için altın standart tanı yöntemi kan kültürüdür. Bu çalışma ile neonatal sepsisin tanısında SUPAR değerlerinin biyobelirteç olarak değeri araştırılmıştır. Klinik veya kanıtlanmış neonatal sepsis tanısı alan 34 yenidoğan ile 20 kontrol yenidoğan çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. İlgili parametreler venöz kan örnekleri ile değerlendirilmiştir. Neonatal sepsis tanısı için SUPAR >1160,8 ng/L kesme değeri için duyarlılık %88,24 özgülllük %100,00'dur. Neonatal sepsis grubunda SUPAR ortalama değeri kontrol grubuna göre yüksek saptanmıştır. SUPAR ölçümü >1160,8 ng/l olan olguların ilk CRP ölçümleri anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. Exitus olan olguların ilk SUPAR ölçümü, taburcu olanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Tüm bu veriler ışlığında neonatal sepsis tanısında SUPAR molekünün yeni bir biyobelirteç olarak kullanılmaya aday görülmüştür. Ancak bu konuda daha fazla sayıda hastayı içeren çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Yenidoğan Sepsis, Prematürite, SUPAR, Tanı Belirteci
İnek sütü alerjisi olan hastalarda tolerans gelişimini etkileyen faktörlerin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Besin alerjisi, çocukları ve yetişkinleri etkileyen ve prevalansı artan önemli bir halk sağlığı sorunudur. İnek sütü alerjisi, genel popülasyonun %2-3'ünü etkileyen, bebeklerde ve küçük çocuklarda yaygın görülen besin alerjisidir. Çocukluk çağında besin alerjisine bağlı semptomların en sık yaşamın ilk iki yılında görüldüğü ve çoğunlukla geç çocukluk dönemine kadar tolerans geliştiği bildirilmektedir. Çalışmamızda Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji polikliniğinde inek sütü alerjisi tanısı ile izlenen 1-12 yaş arasında olan (minimum 12 ay maksimum 115 ay) hastaların, klinik ve demografik özellikleri ile tanısal amaçlı ve izlemde değerlendirilen laboratuvar tetkikleri hasta kayıtlarından retrospektif olarak incelenerek inek sütü alerjisinde tolerans gelişimini etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Olguların %9,4'ü (n=14) 2 yaşından önce, %45,6'sı (n=68) 2 yaşından sonra tolerans geliştirirken; %45,0'i (n=67) hala tolerans geliştirmemiştir. Çalışma süresince İSA tanısı ile izlenen hastalarda tolerans gelişiminin yaşlara göre dağılımına bakıldığında kümülatif olarak; 1 yaşında tolerans %9,4 (n=14) hastada, 2 yaşında tolerans %55 (n=82) hastada, 3 yaşında tolerans %81,9 (n=120), 4 yaşında tolerans (%85,2; n=127), 5 yaşında (%88,5; n=132) hastada, 5 yaş üstünde (%91,2; n=137) hastada tolerans gelişmiştir. Çalışma süresinde değerlendirilen 12 hastada ise (%8) henüz tolerans gelişmemiştir. 2 yaşında tolerans gelişimi ola hastalar, 2 yaşında tolerans gelişimi olmayan hastalar ile karşılaştırıldığında; Cinsiyet (p=0,699), ilk şikayet zamanı (p=0,142), eşlik eden atopik hastalık varlığı (p=0,17), ailede atopi öyküsü (p=0,225), astım varlığı (p=0,72), GİS semptomu varlığı (p=0,1), çoklu besin alerjisi varlığına göre (p=0,24), baba yaşı (p=0,02) iki grup arasında anlamlı fark saptanmamıştır. İki yaşında tolerans gelişmeyen hastalarda sezaryen ile doğum öyküsü (p=0,025) daha sık; izlem süresi daha uzun (p<0,001); laboratuvar testlerinde Total IgE (p=0,001), İS-sIgE (p=0,001), DPT'de İS kabarıklık çapı (p= p=0,001) daha yüksek; anne yaşı (p=0,007) daha yüksek; eşlik eden AR varlığı (p=0,002) daha sık; D vitamini düzeyi daha düşük olup; eşlik eden D vitamini düşüklüğü daha sıktır (p=0,025). İnek sütü alerjisi infantlarda ve erken çocukluk döneminde sık görülen besin alerjileri arasındadır. İnek sütü alımına bağlı ürtiker/anjiyoödem gibi bulgulardan anafilaksi gibi hayatı tehdit edici reaksiyonlara kadar geniş spektrumda klinik bulgular görülebilir. Bu hastalarda tolerans gelişimini etkileyen faktörlerin belirlenerek hastaların değerlendirilmesi gereksiz eliminasyon diyetinden kaçınmak için önemlidir. Bu çalışmada iki yaşında tolerans gelişimi olmayan hastalarda, 2 yaşında tolerans gelişen hastalar ile karşılaştırıldığında eşlik eden AR daha sık, anne/baba yaşı daha büyük, D vitamini düzeyi düşük, Total IgE yüksek, İS-sIgE yüksek, DPT'de İS kabarıklık çağı yüksek saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: İnek sütü alerjisi, Tolerans gelişimi, SpIgE, DPT
Göller Yöresi çocukluk çağı Tip 1 Diyabet hastalarının retrospektif analizi
ÖZET Göller Yöresi Çocukluk Çağı Tip 1 Diyabet Hastalarının Retrospektif Analizi Amaç: Tip 1 Diyabetes Mellitus (T1DM); genellikle çocuklar ve gençler arasında yaygın olan, pankreasın β-hücrelerinin çoğunlukla (%90) immunolojik olarak zarar görmesi sonucu gelişen, tam veya kısmi insülin eksikliği ve hiperglisemi ile tanımlanan kronik bir metabolik rahatsızlıktır. Bu, çocukluk ve ergenlik döneminin en sık karşılaşılan endokrin ve metabolik sorunudur. Bu çalışmada Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Endokrinoloji Kliniğinde T1DM tanısı ile takip edilen hastaların tanı anındaki sosyodemografik, klinik, laboratuvar bulgularının ortaya konulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: T1DM tanısı ile 2005-2023 tarihleri arasında kliniğimizde takip edilen 6 ay-18 yaş arası 514 hastanın dosyaları retrospektif olarak incelendi. Hastaların tanı anındaki demografik, klinik, antropometrik ve laboratuvar özellikleri kaydedilmiştir. Demografik veri olarak, tanı yaşı, tanı aldığı mevsim, cinsiyet, ailede diyabet (T1DM, T2 DM, MODY) öyküsü, anne-baba arası akrabalık olup olmadığı dosyalardan incelendi. Klinik veri olarak, başvuru anındaki klinik bulgular poliüri, polidipsi, kilo kaybı, kilo alamama, polifaji, iştahsızlık, enürezis, nokturi, halsizlik, kabızlık, karın ağrısı, kusma, solunum sıkıntısı, bilinç bulanıklığı durumu kayıt edildi. Antropometrik veri olarak, hastaların tanı anındaki vücut ağırlığı (kg), boy (cm), vücut kitle indeksi (VKI) (kg/m2) değerleri kaydedildi. VKİ, Dünya Sağlık Örgütü'nün geliştirmiş olduğu formüle göre hesaplandı. Boy, vücut ağırlığı, VKİ persentilleri Neyzi ve arkadaşlarının Türk çocuklar için hazırladığı referans değerleri çalışmasına göre hesaplanarak kaydedildi. Laboratuvar verisi olarak, hastaların tanı anındaki kan glukoz, kan gazı (pH, HCO3), C-peptid, insülin, HbA1c, Çölyak otoantikorları(Doku Transglutaminaz Antikorları), diyabet otoantikorları(IAA, anti-GAD, ICA) kaydedildi. Veriler kaydedildikten sonra hastalar yaş (0-5,9, 6-10,9, 11-18), DKA durumu(asidoz yok, hafif asidoz, orta asidoz, ağır asidoz), yaşadığı yer(Isparta merkez, Isparta ilçeleri, Burdur) durumlarına göre sınıflandırıldı. Çalışmanın istatistiksel analizleri SPSS 29.0 (IBM Incorp, Armonk, USA) programı ile gerçekleştirildi. Analizlerin tamamında p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya kriterleri sağlayan 203 hasta dahil edildi. En yüksek hasta başvuru oranları 2013 (%12,8), 2020 (%12,3) ve 2021 (%11,8) oldu. Hastaların yarıya yakını (%44,3) Isparta İli merkezinden, %22,7'si ilçelerden, geriye kalanı (%33,0) Burdur ilinden başvurdu. Hastaların yarıya yakını kız (%48,8), geriye kalanı erkekti. 6 yaş öncesi tanı konan hasta oranı %26,6, 6-11 yaş arasında tanı konan hastaların oranı %36,9 olurken 11 yaş üzeri tanı konan hastaların oranı %36,5 bulundu. Hastaların kliniğe en yüksek oranda başvuru yaptığı mevsim sonbahar oldu (%29,6). Ailede diyabet öyküsü olanların büyük bölümü %31 T2DM olurken T1DM %6,4 oranında saptandı. Hastaların yarıdan fazlasında (%53,7) başvuru anında asidoz yoktu. Hastaların %20,2'sinde ağır asidoz, %13,3'ünde orta şiddette metabolik asidoz ve geriye kalanında hafif asidoz olarak izlendi. Diyabet antikorlarından IAA hastaların %75,4'ünde pozitif, Anti-GAD ise hastaların %64,5'inde gözlendi. ISLET otoantikor hastaların yarısında (%50,2) pozitif bulundu TTGA hastaların düşük bir bölümünde (%8,4) pozitif gözlendi. Hastaların en sık görülen başvuru semptomları poliüri ve polidipsi idi. Görülme oranları birbirine eşit düzeyde bulundu (%86,7), hastaların yarıya yakınında (%49,8) kilo kaybı gözlenirken, polifaji %16,3 oranında izlendi. Birbirine yakın oranda iştahsızlık (%13,3), karın ağrısı (%17,7), enürezis (%23,6) ve nokturi (%26,1) gözlendi. Sonuçlar: Çalışmamızda literatürle uyumlu olarak kız-erkek cinsiyet arasında fark bulunmamıştır. Hastalar kliniğe en çok sonbahar mevsiminde başvurmuştur. Hastalarda en sık başvuru semptomları poliüri ve polidipsi olarak izlenmiş olup yarıya yakın hastada değişen şiddetlerde DKA ile başvuru görülmüştür. Dünya genelinde özellikle 5 yaş altında insidans artışı bilindiğinden farkındalığın artırılması önemlidir. Çalışmamız tek merkez çalışması olup ülke genelinde fikir elde etmek için çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Kronik spontan ürtikerli çocuk hastalarda eozinofilik katyonik protein, eozinofil peroksidaz, eozinofilik majör bazik protein düzeylerinin araştırılması
GİRİŞ: Kronik spontan ürtiker (KSÜ), patofizyolojisinde ağırlıklı olarak mast hücreleri rol oynamakla birlikte eozinofillerin ikincil efektör hücreler olarak önemli katkılar sağladığı bilinmektedir. Çalışmamızda, KSÜ'lü çocukların eozinofil granül proteinlerinin [Eozinofilik Katyonik Protein (EKP), Eozinofil Peroksidaz (EP) ve Eozinofilik Majör Bazik Protein (EMBP)] serum düzeyleri ile sağlıklı kontrollerin serum düzeyleri karşılaştırılarak eozinofillerin hastalık patogenezindeki rolünün araştırılması amaçlanmıştır. GEREÇLER VE YÖNTEM: Çalışmaya 01.08.2024-01.06.2025 tarihleri arasında Konya Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk İmmünoloji ve Alerji Polikliniğinde KSÜ tanısı ile takip edilen çocuk hastalar ile yaş ve cinsiyeti uyumlu sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Katılımcıların klinik, demografik ve laboratuvar verileri kaydedilip; hastalık süresi, tetikleyicileri, Ürtiker Aktivite Skoru (ÜAS7) sonuçları değerlendirildi. Katılımcılardan ve sağlıklı kontrollerden alınan kan örneklerinden EKP, EP ve EMBP düzeyleri çalışıldı. İstatistiksel analizler R version 4.1.2. istatistiksel yazılım dili yardımıyla parametrik ve nonparametrik testler kullanılarak yapıldı. BULGULAR: Çalışmaya 2–17 yaş (12.64 ± 3.82) arası KSÜ tanısı ile izlenen 74 (%55.4 kız) hasta dahil edildi. Sağlıklı kontrol olarak, yaş ortalaması 13.21±3.09 yıl olup yaşları 2–17 yıl arası değişen 70 çocuk (%55.7'si kız) dahil edildi. Hastaların %63.5'inin (n=47) temel yakınma nedeni ürtikeriken, %36.5'inde (n=27) anjioödem ve ürtikerdi. Serum EKP düzeyleri KSÜ grubunda kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0.001). EP ve EMBP düzeyleri arasında ise anlamlı fark saptanmadı. Hastaların ÜAS7 skorları EKP, EP ve EMBP parametreleri arasında anlamlı bir ilişki yoktu (p>.05). Hastaların eozinofil düzeyi 220 ± 400 (min-max: 20–3330) olup, eozinofil ile EKP, EP ve EMBP parametreleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>.05). Ayrıca; demografik özellikler, tiroid otoantikor pozitifliği ve diğer laboratuvar parametreleri ile EKP, EP ve EMBP arasında da anlamlı ilişki saptanmadı. SONUÇ: Çalışmamız EKP'nin çocuklarda KSÜ patogenezinde rol oynayabileceğini göstermektedir. Bildiğimiz kadarı ile KSÜ'lü çocuklarda serum EKP, EP ve EMBP düzeylerinin birlikte değerlendirildiği çalışma bulunmaması nedeniyle bu sonuçların literatüre önemli katkı sağlayacağını düşünmekteyiz. Bu sonuç, gelecekte yapılacak olan hedefe yönelik tedavi yaklaşımları için yol gösterici olabilir.
Sepsisli bebeklerde hematolojik ve inflamatuar tanısal kriterler ve prognostik önemi
Yenidoğan sepsisinde klasik tanı kriterlerine ek olarak plazma raftlin düzeylerinin sepsis tanı ve prognozundaki önemini ortaya koymayı amaçladık. Bu çalışma SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde tek merkezli, vaka-kontrol çalışması olarak Ocak 2023 ve Ocak 2024 tarihleri arasında Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'ne yatırılan, 37 gebelik haftası ve üzerinde doğan ve geç neonatal sepsis tanısı alan 60 hasta ve 35 kontrol grubunda yürütüldü. Hasta grubundaki 45 hasta sepsis tanısının 0.gün ve 7.gün değerlerine göre iki gruba ayrıldı. Hasta grubunda çalışma süresince exitus olan 15 hasta da exitus grubu olarak çalışmaya dahil edilerek toplam 4 grup oluşturuldu. Medyan CRP düzeyleri hasta (0.gün) grubunda 52,9 mg/L, kontrol grubunda 1,2 mg/L, exitus grubunda 120,3 mg/L idi ve üç grup arasında istatistiksel anlamlı fark bulundu (p<0,001). Prokalsitonin düzeyleri için medyan değerler hasta (0.gün) grubunda 2,50 mcg/L, kontrol grubunda 0,03 mcg/L, exitus grubunda 9,60 mcg/L idi ve üç grup arasında istatistiksel anlamlı fark bulundu (p<0,001). Raftlin düzeylerinin ortalaması hasta (0.gün) grubunda 394,8 ± 99,4 ng/ml, kontrol grubunda 71,6 ± 21,1 ng/ml, exitus grubunda 584,4 ± 73,4 ng/ml idi ve üç grup arasında istatistiksel anlamlı fark bulundu (p<0,001). pSOFA Sepsis Skoru'nun ortalamaları hasta (0.gün) grubunda 9,6 ± 3,2, hasta (7.gün) grubunda 2,3 ± 1,6 ve exitus grubunda 17,9 ± 2,2 idi ve üç grup arasında istatiksel anlamlı fark bulundu (p<0,001). Phoenix Sepsis Skoru'nun ortalamaları hasta (0.gün) grubunda 6,1 ± 2,1, hasta (7.gün) grubunda 0,49 ± 0,2 ve exitus grubunda 11,0 ± 1,3 idi ve üç grup arasında istatiksel anlamlı fark bulundu (p<0,001). Ayrıca Raftlin düzeylerinin mortaliteyi tahmin etme açısından sensitivitesi %100, spesifitesi %80, AUC 0,92 ve eşik değeri>475,61 ng/ml olarak bulundu. Sonuç olarak çalışmamızı değerlendirdiğimizde raftlin düzeyinin sadece sepsis tanısı koymada değil, daha yüksek raftlin düzeyinin kötü prognozu öngörmede de bir biyobelirteç olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. Bu bulgular raftlinin ideal bir sepsis biyobelirteci olabileceği yönde umut verici olduğunu düşündürmekte ise de yenidoğan bebeklerde daha geniş popülasyonda yapılacak daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
34 hafta altı invaziv solunum desteği alan prematürlerde ekstübasyon sonrası nazal yüksek frekanslı osilatuar ventilasyon (NHFOV) ile nazal aralıklı pozitif basınçlı ventilasyon (NIPPV) yöntemlerinin klinik sonuçları ve yakın kızılötesi spektroskopisi (NIRS) ile beyin oksijenizasyonuna etkisinin araştırılması
Bu çalışmada esas amacımız 34 hafta altı prematürelerde ekstübasyon sonrası NHFOV ve NIPPV yöntemlerinin ekstübasyon başarısı ve yeniden entübasyon oranları üzerindeki etkilerini araştırmaktır. İkincil amaçlarımız ise ekstübasyon sonrası beyne giden oksijen miktarının non-invaziv bir yöntem olan NIRS cihazı ile değerlendirilmesi ve NHFOV ile NIPPV uygulanan bebeklerde oluşabilecek komplikasyonların sıklığının belirlenmesidir. Ocak 2024 - Aralık 2024 tarihleri arasında SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde yürütülen bu prospektif, randomize kontrollü çalışmaya toplam 80 bebek dahil edilmiştir. Ekstübasyon sonrası ilk 72 saatte yeniden entübe olmayan hastalar başarılı ekstübasyon olarak kabul edilmiştir. Hastalar, postmenstürel (PM) 36. haftaya veya taburculuk gününe kadar takip edilmiştir. Beyin oksijenasyonunu değerlendirmek için ekstübasyon öncesi ve sonrası hastaların alnına oksimetre probu yerleştirildi ve 30 dakika boyunca her 5 dakikada bir NIRS cihazından elde edilen serebral rejyonel oksijen satürasyonu (SrSO₂) değerleri ile nabız oksimetreden alınan SpO₂ değerleri kaydedildi. Serebral dokunun fraksiyone oksijen ekstraksiyonu (SFOE) her 5 dakika için ayrı olarak hesaplanmış ve karşılaştırılmıştır. Çalışmada, yeniden entübasyon oranı NHFOV grubunda NIPPV grubuna göre anlamlı olarak daha düşük bulundu (p ≤ 0,01). Yeniden entübasyon süreleri NHFOV grubunda 27,0 saat (3,0-62,0), NIPPV grubunda ise 10,5 saat (5,0-16,0) olarak saptanmıştır (p≤0,01). NIPPV grubunda PM 36. haftada non-invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı olan hasta sayısı daha fazlaydı. Ekstübasyon öncesi ve sonrası SpO2, serebral FOE ve serebral rSO₂ değerleri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmadı (p ≥ 0,96). NHFOV yöntemi, invaziv solunum desteği alan prematürlerde komplikasyon sıklığını artırmadan yeniden entübasyon oranını azaltmasıyla güvenilir bir sekonder ventilasyon modu olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, NIPPV yöntemine kıyasla başarılı ekstübasyon oranının daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Ancak, PM 36. haftada anlamlı bir farkın olmaması ve beyin oksijenasyonuna etkisinin gösterilememesi nedeniyle, daha geniş vaka serileri içeren çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ekstübasyon başarısı, NHFOV, NIPPV, serebral oksijenasyon, NIRS.
Hastanemiz Çocuk Kardiyoloji Kliniğinde takip edilen mitral kapak prolapsusu tanılı hastaların değerlendirilmesi
Mitral kapak prolapsusu (MKP), mitral kapakların atriyuma doğru dalgalanmasıdır. Genellikle iyi seyirlidir ancak nadir durumlarda, ani kardiyak ölüm, endokardit veya ile sonuçlanabilir. Genellikle kardiyak oskültasyon sırasında belirlenir. Tanıyı doğrulamada ekokardiyografi kullanılır. Bu çalışmada MKP tanısı alan 0-18 yaş arasındaki hastaların incelenmesi ile bu hastalığa sebep olabilecek faktörlerin, hastalığı yönetimi ve takibinde dikkat edilmesi gereken noktaların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Kardiyoloji Polikliniğine başvuran ve Mitral Kapak Prolapsusu tanısı alan hastaların verileri incelenerek retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, mitral yetersizlik (MY) eşlik edip etmeme durumu, MY varsa düzeyi, yapılan elektrokardiyogram, ekokardiyografi, holter EKG sonuçları, mitral annular disjunction (MAD) seviyeleri, eşlik eden ek bir fizik muayene (FM) bulgusu ya da ekokardiyografide tespit edilen ek bir bulgusu olup olmaması durumları incelendi. Veriler toplanırken, hastane bilgi yönetim sisteminden yararlanıldı. Bu araştırmada elde edilen verilerin analizinde IBM-SPSS Statistics 25.0 programı kullanıldı. İstatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular, bu anlamlılık düzeylerine göre yorumlandı. Çalışmamızda, hastaların çoğunluğunu (%80,7) kız çocukları oluşturmaktadır. Cinsiyet değişkeni ile anormal fizik muayene bulgusu ya da ekokardiyografik incelemede anormal bulgu tespit edilmesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Ancak cinsiyet değişkeni ile Holter EKG bulguları ve mitral yetersizlik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Mitral annular disjunction (MAD) seviyeleri ile yaş, cinsiyet ve Holter EKG bulguları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Hastaların Holter EKG bulguları ile fizik muayenede ya da EKO'da ek bulgu görülme durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Sonuç olarak MKP, çocukluklarda en sık görülen kalp kapak hastalığıdır. Hastalığın FM bulgularını tanımak, ileri tetkik için gereken merkeze yönlendirmek, hastalığın risk faktörlerini, eşlik eden bulguları tespit ederek iyi bir izlem planı oluşturmak önemlidir. Çalışmamızda, MKP hastalığının çocukluk yaş grubu için önemini hatırlatmak, MKP hastalarının tanı, tedavi ve yönetiminin multidisipliner olarak yapılması gerektiğini unutmamak gerekir. Anahtar Sözcükler: Mitral Kapak Prolapsusu, Mitral Annular Disjunction, Kalp Kapak Hastalıkları
Konjenital kalp hastalığına sahip opere 0-36 aylık olguların anne sütü ile beslenme durumları vebeslenmelerini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Konjenital kalp hastalıkları, yenidoğan dönemi itibariyle semptom gösterebilen aynı zamanda bebeğin kısa ve uzun dönemde beslenmesini etkileyerek büyüme ve gelişmesini olumsuz yönde etkileyebilen bir hastalık grubudur. Yenidoğan döneminden itibaren gerekebilen yoğun bakım yatışları, cerrahi ve cerrahi sonrası prosedürler nedeniyle anne sütü ile beslenmeye başlanmasında ve sürdürülmesinde güçlükler yaşanabilmektedir. Konjenital kalp hastalığına sahip 0-36 ay arasındaki olguların anne sütü ile beslenme durumları ve beslenmelerini etkileyen faktörlerin incelendiği bu araştırmaya konjenital kalp hastalığına sahip ve cerrahi geçirmiş 60 olgu ile 60 sağlıklı kontrol grubu karşılaştırılmıştır. Çalışmaya katılan ailelerden öncelikle onam alınmış sonrasında önceden hazırlanmış veri toplama formu aracılığıyla veriler tamamlanmıştır. Hasta ve kontrol grubu anne sütü alma süreleri karşılaştırıldığında, hasta olanların ilk 6 ay sadece anne sütüyle beslenme süresi (2,47±2,97), kontrol grubundaki çocukların sadece anne sütü alma süresinden (4,85±1,90) daha kısa bulunmuştur (p<0,001). Ayrıca, toplam anne sütü alma süresi açısından kontrol grubundaki çocukların (9,17±5,80) hasta gruptakilerden (6,01±6,46) daha uzun süre anne sütü aldığı saptandı (p=0,006). Çalışmanın sonucunda enteral tüple beslenmiş grupta sadece anne sütü alım süresi açısından beslenmemiş grupla arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamamışken (p=0,145), toplam anne sütü alım süresi açısından enteral tüple beslenmemiş grup beslenen gruba göre daha uzun süre anne sütü almış ve bu fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p=0,010). Vaka ve kontrol grubundaki olgular boy persentil açısından değerlendirildiğinde konjenital kalp hastalıklı olguların kontrol grubuna göre anlamlı derecede kısa boya sahip oldukları görülmüştür (p<0,001). Aynı zamanda hasta grubundaki çocukların %26,7'si ≤3 ağırlık persentilde yer alırken, kontrol grubunda bu oran %1,7 bulunmuştur (p<0,001). Sonuç olarak, kardiyak cerrahi geçirmiş bebekler anne sütüyle beslenmenin sürdürülmesi açısından sağlıklı kontrollerine göre daha riskli bir gruptur. Tartı alımı ve boy gibi büyümeyi gösteren antropometrik ölçümlerinin sağlıklı kontrollerinden geri olduğu saptanmıştır. Bu nedenle opere kalp hastaları için çocuk sağlığı izleminin dikkatle yapılması, anne bebek çiftine profesyonel emzirme danışmanlığı alabileceği sağlık sistemlerinin oluşturulması önemlidir.
Çölyak hastalarında diyet uyumu ile premenstural sendrom ilişkisi
Premenstrual sendrom (PMS), menstruasyon öncesi görülüp menstruasyon ile kaybolan, yaygın görülen ve yaşam kalitelerini olumsuz etkileyen, ruhsal, davranışsal ve fiziksel belirtilerle kendini gösteren bir sağlık sorunudur. Çölyak hastalığı (ÇH) ise, gluten tüketimi sonucu ince bağırsakta hasara ve inflamasyona yol açan ve besin emilimini bozan bir hastalıktır. Oksidatif stresin PMS patogenezindeki bilinen rolü ve diyetin PMS üzerindeki kanıtlanmış etkisi göz önüne alındığında, bu çalışma ÇH PMS semptomları üzerindeki potansiyel etkisini araştırmak için tasarlanmıştır. Bu hipotez, tedavi uyumu optimal olmadığında malabsorbsiyon ve artan oksidatif stres potansiyeli ile birlikte kendine özgü diyet kısıtlamaları olan ÇH'nin PMS'nin ortaya çıkmasına ve şiddetine katkıda bulunabileceği anlayışından kaynaklanmaktadır. Çalışmamızda ÇH'lerin diyet uyumu ve PMS arasındaki ilişkiyi araştırmak amaçlanmıştır. Bu çalışmanın gücünü artırmak amacıyla diyet uyumu farklı yöntemlerle ölçülmüştür. Diyet uyumu, transglutaminaz IgA düzeyleri, ÇH olan bireylerin kendi beyanları ve 72 saatlik diyet listesi verilerine göre değerlendirilmiştir. Bu ölçütlere dayanarak, diyet uyumlu ve uyumsuz ÇH bireyler ile sağlıklı kontrol bireyler karşılaştırılmıştır. PMS değerlendirilmesi, çalışmaya katılan ergenlere Gençdoğan ve arkadaşları tarafından geliştirilen premenstrual sendrom ölçeği (PMSÖ) ile yapılmıştır. Toplamda 50 ÇH ve 42 sağlıklı kontrol değerlendirilmiştir. ÇH grubunda 31 hasta kontrol grubunda ise 31 hasta PMSÖ'ye göre PMS olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, diyete uyumsuz ÇH olan bireylerin PMS skorlarının, diyete uyumlu ve kontrol grubundaki bireylere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu sonuç, her üç yöntemle karşılaştırılan gruplarda tutarlı olarak elde edilmiştir. PMSÖ'nün psikolojik, davranışsal ve fiziksel alt ölçeklerinde de diyete uyumsuz ÇH bireylerin daha yüksek puanlar elde ettiği görülmüştür. ÇH olan bireylerin diyete uymamaları durumunda bağırsaktaki inflamasyon ve dolayısıyla vücutta artan oksidatif strese bağlı PMS'nin arttığı düşünülmüştür. Ayrıca diyet uyumsuzluğunun besin emilimini bozarak da bu PMS skorlarına etki ettiği düşünülmüştür. ÇH olan bireylerin gluten içermeyen bir diyete sıkı bir şekilde uymaları, PMS semptomlarını hafifletebilir. Bu nedenle, hastaların diyet uyumlarına dikkat etmeleri gerektiği vurgulanmalıdır.
Farklı etiyopatogeneze sahip hastalığı olan çocukların ebeveynlerinde aşı kabülü ve ilişkili faktörler
Aşılama, çocuk sağlığını koruma ve bulaşıcı hastalıkları önlemede en başarılı, en güvenli ve en maliyetsiz yaklaşımdır. Son yıllarda 'Aşı Tereddütü' ve 'Aşı Reddi' dünya genelinde artmaktadır. Bu çalışmada farklı etiyopatogeneze sahip hastalıkları olan çocukların ebeveynlerinde aşı kabulü ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 6-12 yaş arası, Otizm spektrum bozukluğu (OSB), Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), Tip 1 diyabetes mellitus (T1DM), konjenital kalp hastalığı (KKH), konjenital hipotiroidi (KH), Ailesel Akdeniz Ateşi (AAA) tanısı almış hastalar ve sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Katılımcıların annelerine "sosyodemografik veri formu", "Çocukluk Çağı Aşıları Hakkında Ebeveyn Tutumları Ölçeği (PACV)" ve "Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği (PARI)" uygulandı. Çalışmaya 546 hasta ve 617 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 1163 katılımcı katıldı. Tüm katılımcılar arasında aşı tereddütü oranı %14,7 olarak saptandı. Hastalık grupları arasında en yüksek aşı tereddütü oranına (%33,7) ve en yüksek PACV ortalama puanına (42,37 ± 19,15) T1DM tanılı çocukların ebeveynleri sahipti (p<0,05). Ev hanımlarında, asgari ücret ve altında aylık geliri olanlarda aşı tereddütü oranı anlamlı düzeyde yüksekti (p<0,05). Aşı yan etkisi yaşamış olmak, ebeveynlerin COVID-19 aşılama durumları ve aşılarla ilgili bilgi aldıkları kaynaklar aşı tereddütü oranını anlamlı düzeyde etkilemişti (p<0,05). Aşı içeriklerinin hastalıklara neden olduğu endişesi ve yan etki korkusu aşı tereddütünün en sık rastlanan iki nedeni idi. Sağlık personellerinin aşılar hakkında daha fazla bilgi vermesi ise aşı tereddütüne yönelik en sık önerilen çözüm önerisi idi. Aşı ile önlenebilir hastalıklardan korunmada oldukça kritik olan bu hastalıkta ebeveynlerin aşılar ve hastalık hakkında ayrıntılı olarak bilgilendirilmesi önemlidir. Ebeveyn aşılama kararını etkileyen birçok faktörün olduğu gösterilmiştir.
Mitokondriyal yağ asidi oksidasyon bozukluğu olan 72 hastanın geriye dönük değerlendirilmesi: 32 yıllık deneyim
Memelilerde, uzun süren açlık ve egzersiz gibi yüksek enerji gereken durumlarında yağ asitlerinin oksidasyonu (YAO) önemli bir enerji üretim kaynağıdır. Beyin, açlık sırasında enerji kaynağı olarak keton cisimlerini kullanır. Bu nedenle açlık ve uzun süreli yoğun egzersiz sırasında keton cisimlerinin üretim hızı artmalıdır. Keton cisimleri karaciğerde, ağırlıklı olarak yağ asitlerinin β-oksidasyonu ile üretilen asetil-Koenzim A (asetil-KoA) ile asetoasetil-KoA'dan ve daha az olmak üzere bazı amino asitlerden üretilir. Açlık dönemlerinde bu substratların temini için yağ asitleri, karaciğer, kalp kası ve iskelet kasında mitokondriyal beta-oksidasyona uğrar. Mitokonodriyal YAO bozukluklarında yağ dokusundan salınan yağlar oksitlenemez, iskelet ve kalp kası, karaciğer gibi organlarda birikerek işlevlerini bozar. Bu çalışmada, ülkemizdeki en deneyimli metabolik hastalık merkezlerinden bir olan Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Metabolizma Bilim Dalı'nda yağ asit oksidasyon bozukluğu tanısı ile izlenen hastalar geriye dönük olarak incelendi. Çalışmaya 1988-2020 yılları arasında semptomatik, aile taraması ya da yenidoğan taraması ile asempomatik tanı alan 72 hasta dahil edilmiştir. Yenidoğan taraması ile üç, kardeşte yağ asit oksidasyon bozukluğu olması nedeniyle altı hasta hastalık tablosu oluşmadan tanı almıştır. Hastaların %61,9'unda anne ve baba arasında akrabalık vardı. Semptomatik hastalarda ilk başvuruda gastrointestinal sistem ve kas dokusu ile ilgili yakınmaları vardı. Karaciğer bulguları en sık görülen klinik bulguydu. Çalışma grubunu oluşturan 72 hastanın, klinik ve metabolik olarak aynı hastalık tablosu olan kardeşlerde aynı genetik bozukluğun varlığı kabul edilerek, 61'nin tanısı genetik olarak, üçünün tanısı fibroblast kültüründe enzim çalışması ile ispatlanmıştı. Sekiz hasta ise klinik ve biokimyasal bulgular değerlendirilerek tanı almıştı. Bir hasta karnitin palmitoyil transferaz 1 (CPT1), altı hasta karnitin palmitoyil transferaz 2 (CPT2) eksikliği, dört hasta karnitin-açil karnitin translokaz (CACT) eksikliği, oniki hasta primer karnitin (PCD) eksikliği, iki hasta orta zincirli açil-KoA dehidrojenaz (MCAD) eksikliği, beş hasta uzun zincirli 3-hidroksi açil-KoA dehidrojenaz (LCHAD) eksikliği, sekiz hasta çok uzun zincirli açil-KoA dehidrojenaz (VLCAD) eksikliği ile tanı almıştır. En büyük grup 34 hastanın bulunduğu multipl açil-KoA dehidrojenaz (MAD) eksikliği grubu idi. En çok tanı gecikmesi multipl açil-KoA dehidrojenaz ve karnitin palmitoyil transferaz 2 eksikliği olan hastalarında görüldü. Bu çalışma, ülkemizde görülen yağ asit oksidasyon bozukluğu tanılı hastaların genel özelliklerini ve izlemlerini yansıtması sebebiyle hastaların tanı ve izlem süreçlerinin iyileştirilmesi için bir kaynak olacağı düşünülmüştür. Anahtar kelimeler: mitokondriyal yağ asit oksidasyon bozukluğu, kalıtsal metabolik hastalıklar
Nefrin mutasyonu olan konjenital nefrotik sendromlu hastalarda nefrektominin hasta sağkalım üzerine etkisinin retrospektif araştırılması
Konjenital nefrotik sendrom, böbreklerden protein kaybı ile seyreden glomerüler bir hastalıktır. Hastalığın başlangıcı antenatal dönemde olur ve hastalar hayatın ilk üç ayında tanı alırlar. Bu hastalarda doğum sonrası nefrotik düzeyde proteinüri olur. Protein kaybına bağlı olarak hastalarda hipoalbüminemi (serum albümin <2.5 gr/dL), ödem ve hiperlipidemi görülür. Protein kaybı ile tiroid bağlayıcı globülin, antitrombin III, immünglobulin G, kompleman C3 ve C5, Faktör B ve D kaybı da olur. Buna bağlı olarak hastalarda hipotiroidi, tromboz, enfeksiyonlara yatkınlık gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir. Hastaların en sık ölüm sebebi sepsistir. Hastalığın yönetiminde intravasküler övoleminin idamesi, ödemin yönetimi sağlıklı büyüme ve gelişmenin sağlanması ve komplikasyonların önlenmesi ile hastaların böbrek nakline ulaştırılması hedeflenir. Sürekli protein kaybı olduğu için hastaların proteinden zengin yüksek kalorili diyet ile beslenmesi normal büyüme için gereklidir. Ödemin yönetiminde sürekli albümin replasmanlarına ihtiyaç duyulabilir. Tromboz açısından hastalara antitrombotik veya antikoagülan profilaksi önerilmektedir. Enfeksiyonlara yatkınlık açısından özellikle kapsüllü bakterilere yatkınlık olan bu hastalara penisilin G profilaksisi önerilmiştir. Tiroid bağlayıcı globülin kaybı olduğu için levotiroksin başlanması önerilir. Hastalığın küratif tedavisi böbrek naklidir. Vücut ağırlığı 10 kg üstündeki hastalara uygulanabilir. Literatürde hastalar 7-10 kg arasında iken nefrektomi yapılmasını öneren çalışmalar vardır. Artık bu görüş yavaş yavaş terk edilmekte olup hastalarda klinik övolemiyi sağlayamama, büyümenin geride kalması durumunda nefrektomi tercih edilmesi önerilmektedir. Biz kliniğimizde nefrektomi yapılan hastaların klinik açıdan daha iyi seyrettiği yönünde gözlemler edindiğimizden bu çalışmayı planladık. Bu gözlemi bilimsel olarak test etmek amacıyla Türkiye genelinde on üniversite hastanesi çocuk nefroloji bölümleri ile iletişime geçilerek nefrektomi yapılan ve yapılmayan toplam 29 NPHS1 mutasyonu olan konjenital nefrotik sendromlu hastaya ait veri toplandı ve analiz edildi. Hastaların 16'sına nefrektomi uygulanmış, 13'ü ise konservatif yöntemlerle izlenmişti. Nefrektomi yapılan hastaların 13'üne unilateral nefrektomi uygulanmıştı. Nefrektomi yapılan ve yapılmayan hastalar arasında genel demografik özellikler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu. Sadece nefrektomi yapılan hasta grubunda aylık albümin ihtiyacının daha fazla olduğu görüldü. Nefrektomi yapılan hastalarda serum albümin düzeyi nefrektomiyi takiben istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde artmış olmasına rağmen normal düzeylere ulaşmadığı görülmüştür. Bu da hastalarımızın çoğunun unilateral nefrektomi yapılmış olması ile açıklanabilir. Nefrektomi yapılan hastanın böbrek fonksiyonlarına bakıldığında ise son dönem böbrek yetmezliği gelişmesi ve renal replasman yaşı iki yaş olarak bulunmuştur. Nefrektomi yapılmayan gruba göre yaklaşık bir yıl daha erken renal replasman ihtiyacı olmuştur. Hastaların büyümelerine bakıldığında genel olarak boy izleminde "z" skorunda kayıp vardır. Nefrektomi yapılan hastaların aylık albümin ihtiyacı istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde azalmıştır. Nefrektomi yapılan hastaların hastaneye yatış sayısı ve enfeksiyon sıklığı azalmıştır, fakat santral venöz kateter ilişkili tromboz geçiren hasta sayısı daha fazladır. Nefrektomi yapılmayan hastaların da serum albümin düzeyleri zaman içinde istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde artış göstermiştir, fakat nefrektomi yapılan hastalara göre düzeyi daha düşük bulunmuştur. Böbrek fonksiyonları açısından hastaların son dönem böbrek yetmezliğine ilerlemeleri ve renal replasman sürecinin başlanması yaklaşık üç yıl olarak saptanmıştır. Boy ve vücut ağırlığı z skorlarında anlamlı bir değişiklik yoktur, ancak son vizitte nefrektomi yapılan gruba göre "z" skorlarının daha iyi olduğu görülmüştür. Nefrektomi yapılmayan hastalarda da aylık albümin infüzyonu ihtiyacı zamanla azalmıştır. Fakat hastaneye yatış sıklığında ve enfeksiyon sıklığında istatistiksel açıdan anlamlı bir azalma olmamıştır. Nefrektomi yapılmayan hastalarda santral venöz kateter ilişkili tromboz görülmemiştir. Sonuç olarak konjenital nefrotik sendrom komplikasyonlarını sık yaşayan, hastaneye sık yatışı yapılması gereken, övolemisi korunamayan hastalarda nefrektomi düşünülebilir. Daha önce literatürde büyüme geriliği olan çocuklara nefrektomi yapılması önerilmekteydi. Fakat çalışmamızda bu hastaların nefrektomi ile büyümesinin daha kötüleştiği sonucuna varılmıştır. Bulgularımız ışığında nefrektominin her konjenital nefrotik sendrom hastasına rutin olarak yapılmaması, ancak seçilmiş hastalarda hasta sağkalım üzerine fayda sağlayabileceğinden bu hasta grubuna uygulanması sonucuna varılmıştır.
Perinatal otopsilerde santral sinir sistemi malformasyonları
Giriş: Santral sinir sistemi malformasyonları (SSS), konjenital anomalilerin önemli bir bölümünü oluşturur ve bu malformasyonlara prognozu etkileyen pek çok SSS dışı konjenital anomali eşlik edebilir. Santral sinir sistemi malformasyonları fetal, yenidoğan ve ileri çocukluk döneminde mortalite ve morbiditenin önemli sebeplerindendir. Amaç: Çalışmamızda perinatal otopsilerdeki SSS malformasyonlarının spektrumunu; SSS malformasyonlarıyla ilişkili olabilecek risk faktörlerini, eşlik eden diğer sistem malformasyonlarını ve SSS malformasyonlarının prenatal ultrasonografiyle tanınabilirliğini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Ocak 2013 - Aralık 2022 arasında yapılan perinatal otopsiler retrospektif olarak incelendi. SSS malformasyonu saptanan vakalarda eşlik eden diğer sistem malformasyonları, karyotip analizi, maternal obstetrik öykü, anne yaşı, akraba evliliği durumu, prenatal ultrasonografi bulguları not edildi. Prenatal ultrasonografi ile otopsi bulguları arasındaki korelasyon değerlendirildi. Bulgular: SSS malformasyonu insidansı %19,1 saptandı. En sık korpus kallozum agenezisi (%47,4), nöral tüp defektleri (%33,1) ve ventrikülomegali/ventriküler dilatasyon (%31,8) görüldü. Ventrikülomegali (OR:21,3) ve DWK (OR:7,43) çoklu SSS malformasyonu için risk faktörü saptandı. Santral sinir sistemi malformasyonlarında, diğer organ anomalilerinin görülme sıklığı %42 saptandı. En sık kas ve iskelet sistemi (%19,5), solunum sistemi (%16,2) ve kardiyovasküler sistem (%13,6) malformasyonlarının eşlik ettiği görüldü. Santral sinir sistemi malformasyonlarında kromozomal anomali görülme sıklığı %20,4 saptandı, kromozom anomalisi bulunan vakaların çoğunluğu (%65) çoklu malformasyona sahipti. Kromozom anomalisi için KKA bir risk faktörü saptandı (OR: 3,13). Ortalama anne yaşı tüm grupta 29,3, kromozom anomalisi olan vakalardaysa 31,2 ile daha yüksek bulundu (p=0,08). Kötü obstetrik öykü oranı %42,7, akraba evliliği oranı %53,5 saptandı. Vakaların %30,3'ünün ultrasonografi ve otopsi bulgularının tam uyumlu olduğu, son tanıda ya da gebelik yönetiminde değişikliğe sebep olmayacak minör yanlış pozitif ve negatiflikler dahil edildiğinde ultrasonografinin %80 oranında doğru sonuç verdiği saptandı. Bu oran 11-14+6 haftalar arası %89 olup, erken gebelik haftalarında malformasyonların ultrasonografiyle daha doğru tanımlandığı gözlendi. Prenatal ultrasonografide yanlış negatifliğin en sık 37 vaka ile korpus kallozu agenezisi, 15 vakayla ventriküler dilatasyon/ventrikülomegalide görüldüğü saptandı. Sonuç: Prenatal US'de ventrikülomegali ve DWK saptandığında çoklu SSS malformasyonu açısından; KKA saptandığında kromozom anomalisi açısından detaylı görüntüleme yapılması ve karyotip analizi yapılması önermlidir. Prenatal ultrasonografinin giral bozukluklar, orta hat anomalileri, posterior fossa ve serebellum anomalileri, geç gebelik döneminde oluşan anomaliler için doğru sonuç verme oranı görece düşük olup, ileri görüntüleme yöntemleri ile ek bilgi edilmesi gerekmektedir.
Çocuklarda COVID-19 İlişkili Multisistemik Enflamatuvar Sendrom ile Hemofagositik Lenfohistiyositozun Özelliklerinin Karşılaştırılması
Tosun G.G., Çocuklarda COVID-19 İlişkili Multisistemik Enflamatuvar Sendrom ile Hemofagositik Lenfohistiyositozun Özelliklerinin Karşılaştırılması, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanlık Tezi, Ankara, 2024. Çocuklarda COVID-19 ilişkili multisistemik enflamatuvar sendrom (Multisystem inflammatory syndrome in children; MIS-C) SARS-CoV-2 enfeksiyonu sonrası gelişen, genellikle hastane yatışı gerektiren dirençli ateş, çoklu organ tutulumu ve enflamatuvar belirteçlerde belirgin yükselmenin görüldüğü hayatı tehdit eden bir durumdur. Erişkin ağır COVID-19 ile benzer şekilde dolaşımda artan sitokin düzeyleri ve aşırı aktif immün yanıt nedeniyle hemofagositik lenfohistiyositoz (HLH) ile birlikte sitokin fırtınası sendromu (SFS) şemsiye tanısı altında değerlendirilmektedir. İlk olgulardan itibaren MIS-C olguları ile diğer sitokin fırtınası ile karakterize hastalıklar arasındaki birtakım benzerlik ve farklılıklar dikkatimizi çekmiş olup hastalığın patogenezini anlama, tedaviyi yönlendirme ve prognozu öngörmede bu farklıkları daha iyi anlamanın ve analiz etmenin katkısı olabileceğini düşündük. Bu amaç doğrultusunda hastanemizde tedavi ve takip edilmiş olan MIS-C ve HLH tanılı hasta gruplarını klinik ve laboratuvar bulguları ile tedavi yaklaşımları açısından karşılaştırdık. Bu çalışmada Mart 2020-Mart 2022 arasında hastanemizde takip edilen MIS-C tanılı 123 hasta ile Ocak 2013-Mart 2022 arasında takip edilen HLH tanılı 0-18 yaş arasındaki 198 hasta (26'sı primer HLH) dâhil edilmiştir. Primer HLH hastalarının ortanca tanı yaşı (0,5 yıl) hem sekonder HLH (7,5 yıl) hem de MIS-C hastalarına (8,5 yıl) göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. MIS-C ve sekonder HLH tanılı hastaların tanı yaşları arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Anne-baba akrabalığı oranının primer HLH hastalarında (%65,4) MIS-C (%12,2) ve sekonder HLH hastalarına (%32,6) göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Döküntü MIS-C ve romatolojik hastalıklara sekonder gelişen HLH hastalarının (makrofaj aktivasyon sendromu; MAS) yarısından fazlasında izlenirken MAS grubu dışındaki HLH hastalarının yalnızca %19,5'inde saptanmıştır. Oral mukozal değişiklikler HLH tanılı sadece iki hastada (%1) tespit edilirken MIS-C hastalarının %52,8'inde saptanmıştır. Gastrointestinal sistem yakınmaları, MIS-C hastalarının %74,8'inde, HLH hastaların ise %30,3'ünde saptanmıştır (p<0,001). Hepatomegali veya splenomegali MIS-C hastalarının %16,3'ünde, sekonder HLH hastalarının ise %64'ünde tespit edilmiştir. Primer HLH hastalarının %96,2'sinde ve malignite zemininde gelişen HLH hastalarının %58,3'ünde hepatosplenomegali tespit edilmiştir. Artrit MIS-C grubunda sadece bir hastada (%0,8) artralji ise iki hastada (%1,6) tespit edilmiştir. HLH grubunda ise altısı MAS grubunda olmak üzere toplam yedi hastada (%3,5) artit ve 13'ü MAS grubunda olmak üzere 18 hastada artralji izlenmiştir. MAS hastalarında MIS-C hastalarına göre artrit ve artraljinin daha sık olduğu saptanmıştır (sırasıyla p=0,001 ve p<0,001). SARS-CoV-2 PCR pozitif olan MIS-C hastalarında istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha sık olarak respiratuar yakınma ve entübasyon gereksinimi olan solunum yetmezliği ile daha uzun hastane ve yoğun bakım ünitesi (YBÜ) yatış süreleri olduğu tespit edilmiştir. Renal replasman tedavisi gerektiren böbrek yetmezliğinin sekonder HLH hastalarında (%8,7) MIS-C hastalarına (%1,6) göre daha yüksek oranda görüldüğü tespit edilmiştir (p=0,010). Kardiyovasküler sistem tutulumunun MIS-C hastalarında (%76,4) HLH hastalarına (%63,6) göre daha sık olduğu tespit edilmiştir (p=0,016). Tanı anında hipotansiyon ve troponin yüksekliğinin MIS-C hastalarında HLH hastalarına göre daha sık olduğu gösterilmiştir (p<0,001). MIS-C hastalarının izleminde dekompanse şok kliniğinin sekonder HLH hastalarına göre daha sık olduğu tespit edilmiştir (p=0,004). Koroner arter tutulumu MIS-C ve MAS hastalarında benzer oranlarda (sırasıyla %7,3 ve %9,1) görülürken primer HLH ve MAS grubu dışında kalan sekonder HLH hastalarında izlenmemiştir. MIS-C hastalarında HLH hastalarına göre daha yüksek hemoglobin düzeyi, lökosit, nötrofil ve trombosit sayısı ile daha yüksek CRP, ESH, prokalsitonin, albumin düzeyleri ve daha düşük ferritin, trigliserit, ALT, AST ve LDH düzeyleri olduğu tespit edilmiştir. Primer HLH hastalarının tamamının, MIS-C hastalarının tamamına yakınının (%95,9), sekonder HLH hastalarının ise %66,3'ünün steroid tedavisi aldığı, yüksek doz steroid tedavisinin ise MIS-C ve sekonder HLH hastalarında benzer oranlarda (sırasıyla %23,6 ve %25,6) kullanıldığı saptanmıştır (p=0,694). Primer ve sekonder HLH hastalarına göre MIS-C hastalarında yatış sırasındaki steroid kullanım süresinin anlamlı olarak daha kısa ve kümülatif steroid dozunun anlamlı olarak daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Primer HLH tanılı hiçbir hastada anakinra tedavisi kullanılmazken MIS-C hastalarının %62,6'ında ve MAS hastalarının %54,5'inde anakinra kullanıldığı tespit edilmiştir. MIS-C hastalarında MAS hastalarına göre anakinra tedavisinin daha yüksek dozlarda ancak daha kısa süreyle kullanıldığı saptanmıştır. Tanı sonrası yatış süresinin MIS-C hastalarında primer ve sekonder HLH hastalarına göre daha kısa olduğu bulunmuştur (p<0,05). Sistemik JIA/MAS sınıflandırma kriterlerini karşılayan MIS-C hastalarında karşılamayan gruba göre anlamlı olarak daha fazla hipotansiyon ve dekompanse şok görüldüğü, daha fazla yüksek doz steroid, anakinra ve plazma değişimi tedavisi uygulandığı, kümülatif steroid dozunun ve YBÜ yatış oranının daha yüksek olduğu, YBÜ ve hastane yatış süresinin daha uzun olduğu saptanmıştır. Benzer şekilde ferritin/ESH oranı 21,5 ve üzerinde olan MIS-C hastalarında daha fazla hipotansiyon, dekompanse şok görülmüş, daha fazla yüksek doz steroid ve plazma değişimi tedavisi uygulanmış, uygulanan kümülatif steroid dozu daha yüksek, hastane yatış süresi daha uzun olduğu tespit edilmiştir. MIS-C grubunda kaybedilen hastaların tamamının tanı anındaki ferritin/ESH oranının 21,5 ve üzerinde olduğu saptanmıştır. Remisyon oranı MIS-C hastalarında %96,7 iken sekonder HLH hastalarında %77,9 olarak saptanmıştır. HLH hastaları içerisinde en iyi prognoz %95,5 remisyon oranı ile MAS grubunda görülmüştür. MIS-C ve HLH hastalarının benzer ve farklı olan yönlerini ortaya koyduğumuz bu çalışmanın sonuçlarının, hastaların tanı sürecinin kısalmasına katkıda bulunacağı ve etkin tedavi seçiminde de yol gösterici olacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Anakinra, HLH, MAS, MIS-C, Sitokin fırtınası.
Konjenital adrenal hiperplazili (KAH) kız olgularda uzun dönem izlemde menstruasyon problemleri ve polikistik over sendromu (PKOS) benzeri tablo gelişimi
Giriş: Konjenital Adrenal Hiperplazi (KAH), kolesterolden kortizol sentezinin gerçekleşmesi için gereken 5 enzimden birisinin eksikliğiyle meydana gelen otozomal resesif geçişli bir hastalıktır. KAH olgularının % 90-95'i 21-hidroksilaz (21-OHaz) enziminin eksikliğiyle ilgilidir. 21-OHaz eksikliğinde enzimdeki eksikliğin derecesine dayalı olarak klinik tablo değişir. Hastalık klinik anlamda "klasik" ve "klasik olmayan" şeklinde iki şekilde ortaya çıkar. Klasik tip aldosteron eksikliğinin düzeyine dayalı olarak tuz kaybıy ve basit virilizan tip şeklinde ikiye ayrılmaktadır. Klasik vakaların 2/3'ünü tuz kaybeden KAH oluştururken, 1/3'ünü tuz kaybetmeyen basit virilize KAH oluşturur. Hiperandrojenizm, söz konusu vakalarda kemik yaşında ilerlemeye, adet düzensizliklerine, boyda kısalığa ve PKOS'a yol açmaktadır. Tedavi esnasında glukokortikoid ile mineralokortikoid hormon replasmanı ile ACTH salgısının ve dolayısıyla adrenal androjen üretiminin azaltılması amaçlanmaktadır. Yeterli tedavi almayan KAH'li kadınlarda polikistik over sendromu benzeri bir tablo görülebilir. 21-OHaz eksikliğine bağlı KAH'lı kızlarda menstrüasyon problemleri görülebilmesine rağmen bu konuda yapılan çalışma sayısı çok azdır. Menstrüel bozuklukların sıklıkla konjenital adrenal hiperplazinin (KAH) bir özelliği olduğu söylense de, bu semptomun mekanizması hakkında çok az bilgi vardır. Amaç: Çalışmamızın amacı 21-OHaz eksikliğine bağlı KAH'lı kızların uzun süreli izlemde menstrüasyon problemlerinin ve polikistik over sendromu benzeri tablonun görülme sıklığının tespit edilmesi ve menstrüasyon problemlerinin ve PKOS benzeri tablonun olası nedenlerinin araştırılmasıdır. Hastalar ve yöntem: Araştırma Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Endokrinoloji Polikliniği'nde 21-OHaz eksikliğine dayalı klasik KAH tanısı ile izlenen ve tedavisi yapılan 53 kız hastanın dosyaları incelenmiştir. Araştırmaya 01 Ocak 2004 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasında (son 20 yılda) Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalında 21-OHaz eksikliğine dayalı klasik KAH tanısıyla takip edilen kız olgulardan ilk adet kanamasının üzerinden 2 yıl veya daha fazla geçmiş olanları dahil edildi. Ayrıca 16 yaşına geldiğe halde henüz hiç adet görmeyen vakalar da primer amenore olarak değerlendirilerek çalışmaya alındı. Bu hastaların dosyaları retrospetif olarak incelendi, başvuru ve takipte klinik, hormonal ve radyolojik özellikleri ile ilgili analizin neticeleri bir araya getirildi. Veriler SPSS 23 paket programıyla analiz edildi. Bulgular: Araştırmaya katılan toplam 53 olgunun yaş ortalaması 22,1±6,4 yıldır. Kırk bir (%77,4) olguya klasik tuz kaybettiren KAH tanısı konulurken, 12 (%22,6) olgu basit virilizan KAH tanısı almıştı. Ortalama menarş yaşı 13,3±2,4 (11-19) yıl, menarş sonrası geçen ortalama süre ise 8,6±3,2 (2-20) yıl hesaplandı. Olguların adet düzensizliği açısından değerlendirildiği ortalama yaş 16,1±2,1 (13-20) yıl idi. Olguların 23'ü (%43,4) düzenli adet görürken, 20 (%37,7) hastada oligomenore, 8 (%15,1) hastada amenore, 3 (%5,7) hastada hipomenore, 2 (%3,8) hastada polimenore, 1 (%1,9) hastada ise hipermenore mevcuttu. Olgularda %49,1 oranında (26/53) hirsutizm tespit edildi. Ortanca Ferriman-Gallwey skoru 9 (3-22) bulundu. Olguların adet düzensizliği açısından değerlendirilirken adetin 3-5. günü arasında hormonal evaluasyon yapıldı ve pelvik ultasronaografi çekildi. Bu sırada bakılan ortalama hormon düzeyleri şu şekilde saptandı: DHEAS düzeyi 52,8±27,2 (25,6-998) mcg/dL, testosteron düzeyi 105,8±39,2 (34,2-1546) ng/dL, SHBG düzeyi 27,6±13,1 (10,8-60,2) nmol/L, FSH düzeyi 4,9±1,6 (1,9-11,1) mIU/mL, LH düzeyi ise 6,4±2,7 (1,4-21,0) mIU/mL, estradiol düzeyi 50,4±16,5 (20,8-156,2) pg/ml, açlık insülin 18,1±8,2 µIU/ml (5,1-48,5) tokluk insülin 89,2±29,1 µIU/ml (42,4-258,3). Olgularda menstrüel düzensizliğin değerlendirilmesi sırasında bakılan yıllık ortalama 17 (OH) progesteron düzeyi 85,9±51,3 (10,5-845,1) ng/mL, yıllık ortalama androstenedion düzeyi 4,3±2,1 (0,8-30,0) ng/mL, yıllık ortalama ACTH düzeyi ortancası ise 85,2±23,5 (5,9-1190) pg/mL bulundu. Pelvik ultrasonografide ortanca sağ over hacmi 4,9±2,5 (1,2-28,0) ml, sol over hacmi ise 5,6±2,1 (1,2-23,6) ml saptandı. On dokuz (%35,8) <6 adet folikül kisti varken, 18 olguda (%34) 6-11 follikül, 16 olguda (%30,2) >12 follikül saptandı. Olguların %24,5'inde (13/53) over volümü >10 ml idi. Ortalama en büyük folikül çapı ise 8,7±3,2 mm idi. Düzenli adet gören olgularla adet düzensizliği olan olguların demografik, klinik, laboratuvar ve ultrasonografik özellikleri karşılaştırıldığında; adet düzensizliği olan olgularda adetleri düzenli olan olgulara kıyasla VKİ-SDS'i daha yüksek, hirsutizm oranları daha fazla ve ortanca Ferriman-Galwey skorları daha fazlaydı (sırasıyla p=0,010, p<0,001 ve <0,001). Adet düzensizliği olan olguların ortalama menarş yaşı düzenli adet gören olgulara göre anlamlı düzeyde yüksek izlendi [14,3±2,7 yıla karşın 11,9±1,8 yıl, p=0,003]. Değerlendirme sırasında bakılan testlerden; ortalama DHEAS, testosteron, LH, açlık ve tokluk insülin düzeyleri ve yıllık ortalama 17-OH-progesteron ve androstenedion düzeyleri adet düzensizliği olan olgularda düzenli adet görenlere nazaran kayda değer şekilde yüksek izlendi (sırasıyla, p<0,001, <0,001, <0,001, 0,008, <0,001, <0,001 ve p=0,014). Pelvik ultrasonografide adet düzensizliği olan olguların ortalama sağ ve sol over hacimleri düzenli adet görenlere göre büyüktü (sırasıyla, p=0,026 ve p=0,035). Adet düzensizliği olan olguların düzenli adet gören olgulara göre follikül sayısının yüksek (>12 follikül) olma oranı ve over volümünün >10 ml olma oranı daha çoktu (sırasıyla p=0,009 ve p=0,010). Adet düzensizliği olan olguların düzenli adet gören olgulara göre ortalama en büyük follikül çapı daha fazlaydı (10,3±4,8 mm'e karşın 5,9±2,4 mm). Gruplar arasında yıllık ortalama steroid dozu açısından anlamlı farklılık görülmedi. Rotterdam tanı kriterlerine göre toplam 20 (%37,8) olguya PKOS-benzeri tablo tanısı konuldu. PKOS-benzeri tablo tanısı olan olguların olmayanlara kıyasla VKİ-SDS'i daha yüksek, hirsutizm oranları daha fazla ve ortanca Ferriman-Galwey skorları daha fazla ve menarş yaşları daha geçti (sırasıyla p<0.001, <0,001, <0,001 ve <0,001). PKOS-benzeri tablo tanısı alan olgulara menstrüel düzensizlik açısından değerlendirildiği dönemde bakılan ortalama DHEASO4, testosteron, LH, açlık ve tokluk insülin düzeyleri PKOS-benzeri tablosu olmayanlara nazaran anlamlı olarak yüksek belirlendi (sırasıyla p=0,010, <0,001, <0,001, <0,001 ve <0,001). Benzer şekilde PKOS-benzeri tablolu olguların değerlendirme sırasında bakılan yıllık ortalama 17(OH)Progesteron, androstenedion ve ACTH seviyeleri PKOS-benzeri tablosu olmayan olgulardan anlamlı yüksek belirlendi (sırasıyla p<0,001, p=0,010 ve p=0,048). Pelvik ultrasonografik ölçümlerde PKOS-benzeri tablosu olan olguların PKOS-benzeri tablosu olmayanlara göre ortalama sağ ve sol over hacimleri daha büyüktü (sırasıyla p<0,001 ve p<0,001). PKOS-benzeri tablolu olguların PKOS-benzeri tablosu olmayan olgulara göre follikül sayısının yüksek (>12 follikül) olma oranı ve over hacminin >10 ml olma oranı daha fazlaydı (sırasıyla p<0,001 ve p<0,001). PKOS-benzeri tablolu olguların PKOS-benzeri tablousu olmayan olgulara göre ortalama en büyük follikül çapı daha fazlaydı (13,1±5,3 mm'e karşın 6,0±3,4 mm, p=0.003). Sonuç: 21-OHaz eksikliğine bağlı klasik KAH tanısı ile takip edilen kız olgularda uzun dönem izlemde yüksek oranlarda menstrüasyon problemleri ve polikistik over sendromu benzeri bir tablo gelişebilmektedir. Bu durum genellikle yetersiz glukokortikoid tedavisi nedeniyle androjen hormon düzeylerinin yeterli baskılanamamasından kaynaklanıyor olabilir. Düzensiz menstrüel sikluslar hiperandrojeneminin klinik ve laboratuvar bulguları ile beraber görülebilmektedir. Hiperinsülinemiyle androjendeki fazlalık, polikistik overin gelişmesinde rol oynar. Bu nedenle klasik KAH'li kız olgularda yeterli ve uygun dozda glukortikoid ve mineralokortikoid tedavi ile replasman yaparak aşırı salgılanan adrenal hormonlar yeterince baskılanmalıdır. Bu olgularda uzun dönemde gelişebilecek menstrüel düzensizlik ve PKOS-benzeri tablo açısından yakın izlem yapılması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Klasik tip Konjeniltal Adrenal Hiperplazi, 21-hidroksilaz eksikliği, PKOS, Adet düzensizlikleri
Yenidoğan yoğun bakım ünitesi'nde yenidoğan sepsisi tanısı alan hastalar ile enfeksiyon kaynaklı olmayan solunum sıkıntısı ile izlenen hastaların prokalsitonin ve diğer enfeksiyon belirteçlerinin karşılaştırmalı incelemesi
Solunum sıkıntısı, yenidoğan döneminde sık karşılaşılan bir durum olup erken neonatal sepsiste de sık görülür; bu nedenle solunum sıkıntısı bulunan hastaların enfeksiyon açısından araştırılması gerekebilir. Sepsis için rutin kullanılan tetkiklerden prokalsitoninin literatürde enfeksiyon dışı solunum sıkıntısında da yükselebileceği belirtilmektedir. Bu çalışmada, solunum sıkıntısı ile izlenen hastalardan alınan prokalsitonin ve diğer tetkiklerin enfeksiyonu olan ve olmayan hastalardaki sonuçlarının karşılaştırması; enfeksiyon ayrımı için kullanılabilecek tetkik ve cut off değerlerin bulunması amaçlanmıştır. 1 Ocak 2017 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatan ve doğumu takip eden ilk beş günde prokalsitonin ve diğer akut faz belirteçlerinin alındığı 436 hastanın retrospektif olarak incelenmesiyle bu çalışma yapılmıştır. Hastaların gebelik haftası ortalaması 35,6±3,4 haftadır; 232'si (%53,2) prematüre ve 204'ü (%46,8) term bebektir. Gebelik haftasına göre hastalar incelendiğinde sadece kontrol grubundaki term hastalarda prematürelere göre daha yüksek prokalsitonin değerleri olduğu görülmüş; diğer gruplarda term ve prematüreler arasında belirgin farklılık gösterilmemiştir. YGT ve kontrol grubundaki term hastalarda CRP düzeyleri, prematürelere göre daha yüksek saptanmıştır. RDS ve pnömoni hastalarında CRP düzeyleri arasında gebelik haftasına göre anlamlı farklılık gösterilmemiştir. 436 hastanın 74'ünde (%17) sepsis mevcuttur ve bunların neredeyse tamamı erken neonatal sepsistir. Klinik sepsis olarak değerlendirilen hastalarda en sık görülen bulgu, %69,3 oranıyla solunum sıkıntısıdır; bu hastaların %24,8'i sepsis tanısı almıştır. Hastalar, solunum sıkıntısı ve enfeksiyon bulunup bulunmamasına göre; enfeksiyon ve solunum sıkıntısı bulunmayanlar (a grubu/kontrol), enfeksiyon dışı solunum sıkıntısı bulunanlar (b grubu/YGT-RDS), solunum sıkıntısı bulunmayıp enfeksiyonu olanlar (c grubu/İYE-menenjit-omfalit), enfeksiyon ve solunum sıkıntısı bulunanlar (d grubu/pnömoni) olarak dört grupta sınıflandırılmıştır. Solunum sıkıntısı ve enfeksiyon varlığına göre CRP için gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamış; prokalsitonin için kontrol grubuna göre solunum sıkıntısı olan hastaların sonuçları daha yüksek saptanmıştır. Solunum sıkıntısı bulunanlarda enfeksiyonu olanlar ve olmayanlar karşılaştırıldığında prokalsitonin ve lökosit sayısı için enfeksiyonu olanlarda daha yüksek olacak şekilde tetkik sonuçlarında anlamlı farklılık saptanmıştır; prokalsitonin 4,8 ng/ml cut off değeri için enfeksiyon ayrımında duyarlılık ve spesifite oranı %58,7 olarak saptanmıştır. Bu tez çalışmasıyla solunum sıkıntısı bulunan hastalarda prokalsitonin düzeylerinin enfeksiyon dışında da yüksek saptanabileceği, solunum sıkıntısı bulunan hastalarda enfeksiyon tanısı için bu tetkiklerle tek başına enfeksiyon ayrımı yapılamayacağı, YGT hastalarıyla pnömoni hastalarının tetkiklerinin benzer sonuçlandığı ve bu tetkiklerle iki tanının ayırt edilemeyeceği sonuçları elde edilmiştir.
Akut lenfoblastik lösemi hastalarında ilaç ilişkili diyabet sıklığı ve risk faktörleri
Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL) tedavisi sırasında hiperglisemi yaygın görülen önemli bir komplikasyondur. Literatür verilerinde sıklığın %8,4-35 arasında değiştiği bildirilmiştir. Hiperglisemiden başlıca sorumlu tutulan faktör tedavi protokollerinde yer alan yüksek doz glukokortikoid ve asparaginazlardır. Glukokortikoidlerin glukoneogenezi artırıp, glukozun hücre içerisine alımını azaltarak insülin direncine yol açtığı aynı zamanda pankreas β hücrelerini etkileyerek insülin salgısını azalttığı bilinmektedir. Asparaginazlar da temel olarak insülin üretimini azaltarak hiperglisemiye yol açar. ALL hastalarında ilaca bağlı hiperglisemi gelişiminde ileri yaş, kız cinsiyet, obezite, ailede diyabet öyküsü, yüksek riskli hastalık gibi etkenler risk faktörleri arasında gösterilmektedir. Çalışmamızda amacımız ALL tedavisi alan çocuk hastalarda uygulanan farklı tedavi protokollerini hiperglisemi riski açısından karşılaştırmak, hiperglisemi tedavisinde uygulanan protokolleri incelemek, hiperglisemi gelişimi için risk faktörlerini ve ALL tedavisinde kan şekeri izleminin daha sıkı yapılması gereken hasta grubunu belirlemektir. Hastanemizde 2008-2016 yıllarında St Jude Total XV tedavi protokolü, 2016-2023 yılları arasında da ALL IC BFM 2009 tedavi protokolü uygulanmıştır. İki protokolde verilen kümülatif glukokortikoid ve asparaginaz dozları farklıdır. Çalışmamızda Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesinde Şubat 2008- Eylül 2023 yılları arasında ALL tedavisi almış 1-18 yaş arası hastalar geriye dönük olarak incelendi. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik ve oksolojik verileri, ailede diyabet öyküsü, hastalık risk grubu ile ilgili özellikleri, aldıkları tedavi protokolü ve kümülatif glukokortikoid ve asparaginaz dozları, hipergliseminin şiddet ve süresi, hipergliseminin tedavinin hangi döneminde geliştiği, hiperglisemi sırasındaki glukoz, insülin, C peptid, HbA1C düzeyleri incelendi. Çalışmaya dahil edilen 278 hastanın ortanca yaşları 5 yıl idi. Hastaların 115'i kız (%41,4), 163'ü (%58,6) erkekti. 173 hasta (%62,2) St Jude Total XV tedavi protokolü alırken 105 hasta (%37,8) ALL IC BFM 2009 tedavi protokolü aldı. 278 ALL hastasının 60'ında (%21,5) kısa süreli hiperglisemi, 45'inde (%16,2) diyabet gelişti. Kısa süreli hiperglisemi ve diyabetin en sık geliştiği tedavi dönemleri remisyon indüksiyon (sırası ile %15,4, %9,7) ve relaps (sırası ile %7,4, %26) dönemleriydi. İki farklı protokol arasında kısa süreli hiperglisemi ve diyabet sıklığı açısından fark yoktu. (sırası ile p=0,617, p=0,180) En sık diyabet gelişen dönemlerden biri olan remisyon indüksiyon döneminde diyabet gelişimi için risk faktörleri incelendiğinde ileri yaş, kız cinsiyet ve santral sinir sistemi (SSS) tutulumunun bağımsız risk faktörleri olduğu belirlendi. Diyabet gelişme riskini yaştaki her bir yıl artışın 1,39 kat, kız cinsiyetin 2,87 kat, SSS tutulumunun 4,16 kat, travmatik LP yapılmış olmasının da 3,85 kat artırdığı gösterildi. Tekli analizlerde risk faktörü olarak belirlenen 50.000 x103/μL'in üzerinde beyaz küre sayısı ve T hücre immünfenotipi çoklu analizde anlamını yitirdi. Diyabet gelişen 45 hastanın 25'ine (%55,5) insülin tedavisi verildi. Ortanca insülin kullanımı süresi 24,7 gün idi. İnsülin ihtiyacı süresine etki eden faktörleri araştırmak amacıyla dört gün ve daha kısa süre insülin kullanan hastalar ile daha uzun süre insülin kullanan hastalar karşılaştırıldığında; dört günden uzun süre insülin kullanan hastalarda HbA1C düzeyi ve glukoz/insülin oranının daha yüksek olduğu yani glukoz yükselişine cevap olarak daha az insülin salındığı görüldü (sırası ile p=0,002, p=0,009). Sonuç olarak ALL hastalarında diyabet gelişimi üzerinde tedavi protokolleri arasındaki farklılıklardan daha çok hastaya ait risk faktörleri rol oynamaktadır. 10 yaşın üzeri, kız cinsiyetli, SSS tutulumu olan ve relaps hastalığı olan hastaların daha yüksek risk altında olduğu akılda tutulmalı ve bu hastalara yakın kan şekeri izlemi yapılmalıdır. Çalışmamız ALL tedavisinde remisyon indüksiyon dönemiyle sınırlı kalan diğer çalışmaların aksine tedavinin tüm dönemlerindeki hiperglisemi sıklığı açısından bilgi vermekte, diyabet için çok sayıda olası risk faktörünün incelenmesi sonucunda güçlü risk faktörlerini belirleyerek literatüre katkı sağlamaktadır.
Glutarik asidüri tip 1 hastalarında böbrek işlevlerinin incelenmesi
Glutarik asidüri tip 1 (GA1) kalıtsal metabolik bir hastalıktır. Glutaril-KoA dehidrojenaz (GCDH) enziminin eksikliğinden kaynaklanır. Hastalık temel olarak sinir sistemini etkiler. Son yıllarda, GA1'li hastalarda böbrek hasarının gelişebileceği ve yaşla birlikte böbrek işlevlerinin bozulabildiği gösterilmiştir. Ancak bu tutulumun hangi yaşta başladığı, böbreğin hangi bölgelerinin nasıl etkilendiği, bu hastalarda böbrek tutulumunu klinikte değerlendirmek için ne zaman hangi incelemelerin yapılması gerektiği konusunda yeterli bilgi yoktur. Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı Polikliniğinde izlenen, GA1 tanısı almış olan çocuk ve erişkin 16 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların demografik ve klinik verileri hastane kayıtlarından derlenmiştir. Rutin incelemelerin yanı sıra kan basıncı, renal ultrasonografi, Doppler ultrasonografi, serum sistatin C, idrarda β2-mikroglobulin (B2MG), Kidney Injury Molecule-1 (KIM-1), Neutrophil gelatinase-associated lipocalin (NGAL), Uromodulin (UMOD) incelenmiştir. İdrar biyobelirteçleri için her hasta ile yaş ve cinsiyeti eşleştirilmiş ikişer sağlıklı kontrol alınmıştır. Hastalardan serum kreatinin ve sistatin C birlikte bakılmıştır. Kreatinin ve sistatin C kullanılarak tahmini glomerüler filtrasyon hızı (estimated glomerular filtration rate, eGFR) hesaplanmıştır. Kreatinine göre bakılan ortalama eGFR 118,93±17,83 mL/dk/1,73m2 ve sistatin C düzeylerine göre hesaplanan eGFR ortalaması 95,25±20,52 mL/dk/1,73m2 olarak bulunmuştur. Hastaların protein:kreatinin oranları [0.16 (0.09-0.22) ve 0.07 (0.05-0.10)] ve B2MG:kreatinin oranları [122.39 (67.40-200.05) ve 52.12 (31.03-103.43)] kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur (p≤0.001). Hastalar sistatin C formülü ile hesaplanan eGFR'ye göre değerlendirildiğinde, sekiz hastanın eGFR'si 90 mL/dk/1,73m2'nin üzerinde iken yedi hastanın eGFR'si 90 mL/dk/1,73m2'nin altında bulunmuştur. Sağ ve sol renal ven akım hızları eGFR<90 olan hastalarda daha düşükken boya göre vücut ağırlığı, serum alkalen fosfataz ve fosfor değerleri daha yüksek bulunmuştur. İki grup arasında idrar biyobelirteçlerinde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sonuç olarak, GA1 hastalığında erken yaşta bile eGFR düşüklüğü görülebilmektedir. Sistatin C ölçümleri böbrek izlemi için gereklidir çünkü kreatinin bazlı eGFR değerlendirmeleri yanıltıcıdır. Böbrek disfonksiyonu muhtemelen esas olarak tübüler kökenlidir. Üriner B2MG ve renal ven akım hızları biyobelirteç olarak daha ayrıntılı araştırılmalıdır.
Lenf bezi büyümesi şikayeti ile başvuran çocuk hastaların klinik ve ultrasonografi bulgularının uyumunun değerlendirilmesi
Lenf bezi büyümesi genel pediatri polikliniklerine başvuru nedenleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi Genel Pediatri Bilim Dalı'na 1 Haziran 2023- 1 Haziran 2024 yılları arasında lenf bezi büyümesi şikayetiyle başvuran 148 hasta prospektif olarak değerlendirildi. Hastaların 94'ü (%63,51) erkek 54 (%36,49) kızdı. Bu hastaların yaşları 8 ay ile 17 yaş arasında değişmekte olup ortalama yaş 7,18±3,68 yıldı. Çalışmamızda hastaların temel başvuru şikayetleri incelendiğinde en sık 135 (%91,21) hasta boyunda şişlik şikayeti ile başvurdu. Ek yakınması olan hastalarda ise en sık ek yakınma 18 (%12,16) hasta ile ateşti. Fizik muayenede en çok palpe edilen lenfadenopati (LAP) bölgesi 76 (%51,35) hastada ön servikal, ikinci sırada 61 (%41,22) hastada submandibular bölgeydi. Fizik muayene ile LAP çapı 3 cm ve üzerinde ölçülen 16 hastanın 4'ünde (%25) malignite saptanırken, 3 cm ve altı olan 132 hastadan sadece 2'sinde (%1,51) malignite saptandı. Histopatolojik değerlendirme sonucunda bir hastalık tanımlanan hastaların %83,33'ünün US'de yuvarlaklık indeksi <2 olarak hesaplanırken LAP biyopsisi yapılmayan veya biyopsi sonucu benign çıkanların %4,9'unun yuvarlaklık indeksi <2 olarak hesaplandı. Histopatolojik değerlendirme sonucunda bir hastalık tanımlanan hastaların %83,33'ünün US'de LAP'ı reaktif değilken LAP biyopsisi yapılmayan veya biyopsi sonucu benign çıkanların %3,5'ünün reaktif değildi. Histopatolojik değerlendirme sonucunda bir hastalık tanımlanan hastaların tamamının US'de LAP görünümü heterojen iken LAP biyopsisi yapılmayan veya biyopsi sonucu benign çıkanların %9,09'unun heterojen olduğu görüldü. Histopatolojik değerlendirme sonucunda bir hastalık tanımlanan hastaların %33,33'ünün US'de periferal kanlanması varken LAP biyopsisi yapılmayan veya biyopsi sonucu benign çıkanların %4,23'ünün periferal kanlanması vardı. Hastaların fizik muayene ve US uyumları için fizik muayenede lokalizasyon olarak teşhis edilen LAP'lardan en az birisi US'de görüldü ise uyumlu görülmedi ise uyumsuz kabul edildi. Buna göre %89,86 hastanın uyumlu iken %10,14 hastanın uyumsuzdu. 148 hastanın dokuzuna (%6,08) LAP biyopsisi yapıldı. Üç hastanın biyopsi sonucu benign olarak raporlandı. Kalan altı hastanın klinik ve histopatolojik değerlendirme bulguları sonucunda bu altı hastaya Tüberküloz, Hodgkin Lenfoma, Nekrotizan Granülamatöz Lenfadenit, Langerhans Hücreli Histiyositoz, Kapiller Hemanjiom ve Rosai-Dorfman hastalığı tanıları konuldu. Hastaların %35,81'inin Genel Pediatri bölümüne başvurusundan önce herhangi bir başka hastaneye lenf bezi büyümesi şikayeti ile başvurusu olduğu, dış merkeze başvuran bu hastaların %77,35'ine US yapıldığı öğrenildi. Hastalara tanı konulması sürecinde LAP teşhis edilen hastalarda malignite düşündürecek anamnez, fizik muayene bulgusu varsa US tetkikinin malignite teşhisi sürecinde yardımcı olabileceği fakat anamnez ve fizik muayenede şüpheli bir durum yoksa US tetkikinin gerekli olmadığı kanısına varıldı. İlk muayenede anamnez, fizik muayene ve US sonuçları ile benign düşünülen hiçbir hastanın kontrole geldiğinde istenen US tetkikinde malignite düşündürecek sonuca rastlanmadığı ya da anamnez ve fizik muayenesinde malignite düşündürecek bulgu görülmediği bu nedenle kontrole gelen hiçbir hastaya malignite tanısı konulmadığı, malignite tanısı alan hastaların hepsinin ilk başvuruda tanılarını aldıkları görüldü. Bu nedenlerle LAP takibinde US tetkikinin anlamlı olmadığı fizik muayene ile takibin yeterli olduğu görüldü.
Süt çocukluğu döneminde malign tümör tanısı alanhastaların retrospektif analizi
Giriş ve Amaç: İnfantil kanserler oldukça nadir olup anatomik yerleşim yeri, histolojik özellikler ve davranış açısından büyük çocuklardaki kanserlerden oldukça farklıdır. Bu yaş grubunun fizyolojik ve gelişimsel özellikleri, tanı ve tedavi için uyarlanmış çok yönlü yaklaşımları gerektirir. Bu çalışmamızda son 20 yılda tanı konulan bir yaş altı çocuklarda farklı kanser alt tiplerinin görülme sıklığını ve sonuçlarını değerlendirmeyi amaçladık. Metod: 01.01.2000 ile 31.12.2019 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Onkoloji Kliniği'nde malign tümör tanısı konularak tedavi ve takip edilen 0-1 yaş arası 515 hastanın dosyaları retrospektif olarak incelendi. Hastaların demografik, klinik ve patolojik özellikleri ile hastalara uygulanan tedaviler değerlendirildi. Bulgular: Ortalama yaşı 6,1 ± 3,4 ay olan ve malign tümör tanısı alan 515 infant vardı. Bunlardan 32'sine (%6,2) yenidoğan döneminde tanı konuldu. Hastaların 275'i erkek (%53,4) ve 240'ı kadın (%46,6) idi (E/K = 1,15/1). Hastaların %4,9'una prenatal tanı konuldu. Hastalar en sık kitle ve kitleye bağlı bulgular (%81,6) ile başvurmuşlardı. İlk semptomdan tanıya kadar geçen ortalama süre 31,3 ± 44,7 gün olup, en uzun süre (91,3 ± 59,8) Langerhans hücreli histositoz hastalarında izlenmişti. En sık görülen histopatolojik tanılar sırasıyla retinoblastom (%33,6), nöroblastom (%27,2), böbrek tümörleri (%10,3) ve santral sinir sistemi (SSS) tümörleri (%9,7) idi. Yenidoğanda en sık görülen üç tümör nöroblastom (%46,9), SSS tümörleri (%15,6) ve böbrek tümörleri (%12,5) idi. Vakaların %22,1'inde iki taraflı tümör mevcuttu. Beş yıllık ve on yıllık genel sağkalım sırasıyla %86,6 ve %82,7 idi. En iyi beş yıllık sağkalım (> %91,5) renal tümörler, retinoblastomlar ve nöroblastomlar için gözlendi. Buna karşın, en düşük beş yıllık sağkalım %52,5 ile SSS tümörleri için gözlemlendi. Santral sinir sistemi dışı tümörler ayrı değerlendirildiğinde, erken evre tümörlere sahip hastaların, ileri evre tümörü olan hastalara kıyasla daha yüksek sağkalımı olduğu görüldü (5 yıllık sağkalım: %94,8 vs %84,8) Sonuç: Bu çalışmamız Türkiye'de bir yaş altı çocuklarda kanser yükünü değerlendiren ilk rapor olup, sonuçlarımız bu yaş grubundaki tümörlerin özelliklerinin ve sonuçlarının daha iyi anlaşılmasına yol gösterici olabilir.
Kanalopati tanısı ile izlenen hastaların ve ebeveynlerinin kaygı düzeyinin değerlendirilmesi
Uzun QT sendromu ve Katekolaminerjik Polimorfik Ventrikül Taşikardi (KPVT), çocuklarda ve genç erişkinlerde ciddi kardiyak aritmilerle ilişkilendirilen genetik bozukluklardır. Ani kardiyak aritmi ve ani ölüm riski nedeniyle bu hastalarda daha yüksek kaygı düzeylerinin olabileceğini öngörüyoruz, bu da kaygı değerlendirmesini hastalık yönetimi açısından kritik hale getiriyor. Bu çalışmada, kanalopati tanılı çocukların ve ebeveynlerinin kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi ve çeşitli klinik özelliklerle ilişkilerinin incelenmesi amaçlandı. Çalışmaya, 53 çocuk hasta ve ebeveynleri (47 anne ve 26 baba) dahil edildi. Katılımcıların kaygı düzeyleri Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği kullanılarak ölçüldü. Ebeveynlerin eğitim düzeyleri ve çocukların tanısal ve klinik özellikleri gibi faktörlerle kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiler incelendi. İstatistiksel analizler için Student-t testi, Mann Whitney U testi ve Spearman korelasyon analizleri kullanıldı. Hastaların (%56,6 kız) ortanca yaşı 11 yıl (1-17), ortanca tanı yaşı 60 ay (0,1-192) idi. Kırk beş (%84,9) hasta uzun QT, 8 (%15,1) hasta ise KPVT tanısı ile izlenmekte idi. Çocukların Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği puan ortalamaları sırasıyla 33,3±5,6 ve 40,2±8,3 olarak saptandı. Annelerde bu değerler 38,7±7,8 ve 46,6±10,6; babalarda ise 33±4,7 ve 37,3±7 idi. Annelerde yüksek eğitim düzeyi daha düşük sürekli kaygı puanı ile ilişkili bulundu (p<0,001), ancak babalarda anlamlı bir fark saptanmadı. Çocukların tanı yaşı ile durumluk kaygı ölçeği puanı arasında negatif bir korelasyon tespit edildi (r= -0,484, p=0,007). KPVT tanısı olan çocukların durumluk ve sürekli kaygı ölçeği puanlarının, uzun QT tanısı alan çocuklardan anlamlı olarak daha yüksek olduğu gözlendi (sırası ile; p=0,009 ve p=0,002). Yanı sıra, invaziv işlem öyküsü, çocuklarda daha yüksek durumluk ve sürekli kaygı puanları ile ilişkili bulundu (sırası ile; p=0,028 ve p=0,003). Ailede ani ölüm öyküsü olan annelerde sürekli kaygı düzeyi anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). KPVT tanısı olan çocukların babalarının sürekli kaygı ölçeği puanlarının uzun QT sendromlu çocukların babalarına göre anlamlı derecede yüksek olduğu bulundu (p=0,039). Sonuç olarak çalışmamız, uzun QT sendromu ve KPVT tanısı alan çocukların tanı yaşı ve klinik özelliklerinin, kendilerinde ve ebeveynlerinde kaygı düzeyleri üzerinde etkili olduğunu ortaya koydu. Bu sonuçlar, kanalopati gibi kardiyak hastalıkların psikososyal etkilerinin ele alınmasında çocukların ve ebeveynlerin kaygı düzeylerinin göz önünde bulundurulmasının önemli olduğunu göstermektedir.
Ağır kombine immün yetmezlik dışındaki primerimmün yetmezlik hastalarının hematopoietikkök hücre nakli sonrası klinik özelliklerinin,labaratuvar bulgularının ve immünrekonstitüsyonlarının değerlendirilmesi
Primer immün yetmezlikler(PİY) immün sistem gelişim ve fonksiyonunda bozukluklarla ortaya çıkan bir grup genetik hastalıktır. Her geçen yıl sayısı artmakla birlikte günümüzde 485 hastalık tipi tanımlanmıştır. Hematopoietik kök hücre nakli (HKHN) birçok PİY hastası için küratif tedavidir. Bu çalışmada, ağır kombine immün yetmezlik (AKİY) dışı PİY hastalarının nakil öncesi komorbiditeleri, nakil özellikleri, nakil komplikasyonları ve immün rekonstitüsyon özellikleri incelenmiş, bu özellikler PİY alt gruplarına göre karşılaştırılmış ve immün rekonstitüsyon, sağkalım üzerinde etkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Kemik İliği Transplantasyon Ünitesinde Ocak 2004-Temmuz 2023 tarihleri arasında AKİY dışı PİY nedeniyle HKHN yapılmış 104 hastanın dosyası retrospektif olarak incelenmiştir. Hastaların 60'ı (%57) erkek, 44'ü (%42) kızdır. Tanı yaşı ortancası 2,2 yıl, nakil oldukları yaş ortancası 5,8 yıl, tanıdan nakile kadar geçen süre ortancası 1,1 yıldır. PİY alt grubuna göre; 44 hasta (%42,3) immün disregülasyon, 33 hasta (%31,7) kombine immün yetmezlik (KİY), 16 hasta (%15,4) fagositer sistem defekti, 10 hasta (%9,6) sendromik KİY, bir hasta (%1,0) otoinflamatuar hastalık grubunda yer almaktadır. Fagositer sistem defekti grubunda tanıdan nakile kadar geçen süre en uzun (ortanca 2,4 yıl), immün disregülasyon grubunda ise en kısadır (ortanca 0,8 yıl) (p=0,036). Hastaların 98'inde (%94,2) engraftman gerçekleşmiş, altı hastada (%5,8) engraftman başarısızlığı görülmüştür. PİY alt grupları arasında engraftman olma oranı açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Myeloablatif rejim alan hastalarda engraftman olma oranı (%100), azaltılmış yoğunlukta rejim (RIC) alanlara (%90,7) göre daha yüksek bulunmuştur (p=0,038). Nötrofil engraftmanı myeloablatif rejim alan hastalarda (ortanca 16 gün), RIC rejimi alanlara (ortanca 14 gün) göre; kemik iliği+kord kanı kullanılanlarda (ortanca 18 gün), kemik iliği (ortanca 15 gün) ve periferik kök hücre (ortanca 12 gün) kullanılanlara göre daha geç olmuştur (p<0,05). Sendromik KİY grubunda birinci ay tam kimerizm oranı (%100), fagositer sistem defekti grubunda ise miks kimerizm oranı (%41,7) daha yüksektir (p=0,046). Myeloablatif rejim alan hastalarda birinci ay ve son kontrol tam kimerizm oranı (sırasıyla %90,2 ve %92,3), RIC rejimi alanlara (sırasıyla %73,0 ve %75,0) göre daha yüksektir (p<0,05). İmmün rekonstitüsyon en erkenden en geçe doğru CD8+>CD16/56+>CD4+>CD19+ şeklinde gerçekleşmiştir. Altı yaş altında yapılan nakillerde MLS, CD8+, CD4+, CD19+ rekonstitsüyonu daha erken olmuştur (p<0,05). Busulfan bazlı rejim alan hastalarda MLS, CD8+, CD19+ rekonstitüsyonu, treosulfan ve melfalan bazlı rejim alanlara göre daha erken gerçekleşmiştir (p<0,05). Verilen çekirdekli hücre sayısı daha fazla olan hastalarda MLS rekonstitüsyonu daha hızlı olmuştur (p=0,004). Seroterapi alan hastalarda MLS, CD8+ ve CD4+ rekonstitüsyonu daha geç gerçekleşmiştir (p<0,05). Akut GVHH olan hastalarda MLS, CD16/56+ ve CD19+ rekonstitüsyonu daha geç olmuştur (p<0,05). MLS rekonstitüsyonu daha geç olan hastalarda pulmoner komplikasyon görülme oranı daha yüksektir (p<0,05). HKHN sonrası izlem süresi ortancası 5,8 yıl olup, genel sağkalım oranı %78,8 bulunmuştur. PİY alt grupları arasında sağkalım açısından anlamlı fark görülmemiştir (p>0,05). Sağkalım üzerinde, tek değişkenli Cox regresyon analizine göre; akut GVHH, veno-okluziv hastalık, hemorajik sistit, pulmoner komplikasyon, enfeksiyon, üçüncü ay CD8+<200/uL ve altıncı ay MLS<1000/uL anlamlı risk faktörleri olarak bulunmuştur (p<0,05). Çok değişkenli analizde ise tek başına altıncı ay MLS<1000/μL sağkalım üzerinde bağımsız bir risk faktörü olarak saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak immün rekonstitüsyonun sağkalım üzerinde kritik bir rol oynadığı görülmüştür. Altıncı ay MLS<1000/μL olan hastaların mortalite riskinin anlamlı derecede yüksek olması, bu parametrenin önemli bir prognostik belirteç olabileceğini düşündürmektedir. İmmün rekonstitüsyonun izlenmesi ve bu süreçte ortaya çıkabilecek komplikasyonların erken müdahale ile yönetilmesi, hasta sonuçlarının iyileştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
COVİD-19 ilişkili multisistemik enflamatuvar sendromlu çocukların uzun dönem komorbidite ve prognozlarının değerlendirilmesi
Çocuklarda COVID-19 ilişkili Multisistemik Enflamatuar Sendrom (Multisystem inflammatory syndrome in children; MIS-C), SARS-CoV-2 enfeksiyonunu takiben gelişen, genellikle hastane yatışı gerektiren yüksek ateş, çoklu organ tutulumu ve enflamatuvar belirteçlerde belirgin artış ile karakterize bir durumdur. MIS-C hastalarının hem tanıda hem de izlemde başta kardiyak olmak üzere gelişebilecek olası organ tutulumları açısından yakın takip edilmeleri gerekmektedir. Ancak MIS-C hastalarının ne kadar sıklıkta izlenmesi gerektiği veya izlemde gelişebilecek komplikasyonlar açısından literatürde az sayıda veri bulunmaktadır. MIS-C nispeten yeni bir hastalık olması nedeniyle, bu hastaların uzun dönem takip verileri de mevcut değildir. Bu nedenle çalışmamızda COVID-19 ilişkili Multisistemik Enflamatuvar sendromu (MIS-C) tanısı almış hastaların demografik özelliklerini, klinik ve laboratuvar bulgularını (otoantikorlar dahil), ekokardiyografi (EKO) ve diğer görüntüleme sonuçlarını, aldıkları tedaviler ve tedavi yanıtlarını, izlemde otoimmün hastalık geliştirip geliştirmeyeceklerini, uzun dönem komorbiditelerini ve prognozlarını değerlendirmeyi amaçladık. Bu çalışmaya Nisan 2020- Ekim 2023 arasında MIS-C tanısı almış olup hastanemizde takip edilen 0-18 yaş arası 132 MIS-C hastası ile bu dönemde tanı alıp hastanemizde takip edilen 13 ağır COVID-19 pnömonisi hastası dahil edilmiştir. MIS-C hastalarının bulguları, COVID-19 pnömonisi hastalarıyla ve mevcut varyantın hakim olduğu dönemlere göre Aralık 2021 öncesi ve sonrası olacak şekilde karşılaştırılmıştır. Aralık 2021'den önce 98 (çoğu Delta varyantı ile ilişkili), Aralık 2021 sonrası 34 (Omicron varyantı ilişkili) MIS-C hastası saptanmıştır. Hastaların %65,9'u erkek, tanı anında ortanca yaş 8,2 yıl saptanmıştır. MIS-C hastaları başvuru anındaki klinik fenotiplerine göre ayrıldığında, şok kliniği ile gelen 43 hasta (%32,6), Kawasaki Hastalığı (KH) fenotipi ile gelen 36 hasta (%27,3), KH benzeri fenotipi ile gelen 89 hasta (%67,4) saptanmıştır. MIS-C hastalarında en sık görülen klinik bulgular: ateş (%100), gastrointestinal sistem bulguları (%84,8), döküntü (%72) ve konjonktivit (%72,7) olmuştur. Tanı anında neredeyse tüm hastalarda lenfopeni (0,2-1,58) görülmüş olup, trombosit sayısı 180 x 10^3/μL (27-649), ortalama CRP 18,5 mg/dL (0,5-144,7) saptanmıştır. 57 hastada (%43,2) anormal karaciğer fonksiyon testleri tespit edilmiştir. Ağır COVID-19 pnömonili hastalarda ortalama CRP 5,8 mg/dL olup, bu değer MIS-C hastalarına göre anlamlı derecede düşük saptanmıştır (p<0,05). Tanı anında 88 MIS-C hastasında (%67,2) anormal EKO bulguları görülmüş olup ortalama ejeksiyon fraksiyonu %63,1 saptanmıştır. En sık görülen kardiyak kapak tutulumu mitral yetmezlik (60 hasta, %45,8) olarak saptanmıştır. Ağır COVID-19 hastalarında ise sistolik fonksiyonlarda azalma saptanmamış olup, ortalama ejeksiyon fraksiyonu MIS-C hastalarına kıyasla anlamlı derecede yüksek (EF: %72) saptanmıştır (p<0,05). Tedavi sürecinde tüm MIS-C hastalarına intravenöz immünoglobulin (IVIG), steroid ve IV antibiyotik verilmiştir. Ek olarak 123 hastaya (%93,2) düşük molekül ağrılıklı heparin, 100 hastaya (%75,8) aspirin verilmiştir. Anakinra tedavisi 82 hastaya (%62,1) uygulanmıştır. Ortalama tedavi süresi steroid için 5 gün (2-60 gün), anakinra için 5 gün (2-21 gün) saptanmıştır. Entübasyon 14 hastada (%10,6), inotropik destek 44 hastada (%33,3), terapötik plazma değişimi 30 hastada (%22,7) ve ekstrakorporeal membran oksijenasyonu (ECMO) 4 hastada (%3) uygulanmıştır. Klinik remisyon 129 hastada (%97,7) sağlanırken, 3 hasta (%2,3) kaybedilmiştir. Kaybedilen hastaların tümünün Aralık 2021 öncesi şok kliniği ile başvuran MIS-C hastaları olduğu görülmüştür. Taburculuk sonrası değerlendirilen 95 MIS-C hastasının 49'unda (%51,6) sekel gözlemlenmiştir. Önemli sekeller arasında anormal EKO bulguları (%29), okul performansında düşüş (%32,5) ve nörolojik semptomlar (%13,7) yer almıştır. Aralık 2021 öncesi MIS-C hastaları daha fazla sekelle ilişkilendirilmiştir. Tanı anında 75 hastada (%57,3) kardiyak kapak tutulumu mevcutken, birinci yıl izleminde 20 hastada (%29) kapak tutulumu saptanmıştır. Tanı anında 41 hastada (%31,1) nörolojik semptomlar mevcutken, birinci yıl izleminde 13 hastada (%13,7) saptanmıştır. Nörolojik şikayetleri olan hastaların bilişsel fonksiyonları değerlendirildiğinde %44,4 hastada anormal bulgular saptanmıştır. Otoantikor pozitifliği (özellikle ANA, lupus antikoagülanı) 60 hastada (%63,2), tiroid otoantikor pozitifliği 29 hastada (%30,5) saptanmıştır. Otoantikor oranları yüksek olmasına rağmen klinik yansıma yalnızca bir hastada (hipotiroidi) saptanmıştır. Taburculuk sonrası izlemde 25 hastada (%22,5) yeni hastalıklar tespit edilmiştir. Bu yeni hastalıklar arasında obezite, hipertansiyon, hiperglisemi, hiperlipidemi, hipogamaglobulinemi, immün yetmezlik, hipotiroidi, tekrarlayan baş ağrısı, kritik hastalık miyopatisi, oküler myasteni dikkat çekmiş olup, hastalar ilgili bilim dallarına yönlendirilmiştir. Ancak bu hastalıkların COVID-19 ve MIS-C ile nedensel ilişkileri konusunda yorum yapılamamaktadır. MIS-C hastalarında yaşanılan ciddi sitokin fırtınası göz önüne alındığında, gelişebilecek yeni hadiseler açısından multidisipliner yaklaşım ile uzun dönem takibi oldukça önemlidir.
Hipokondroplazi hastalarında klinik, radyolojik ve moleküler bulguların değerlendirilmesi
Hipokondroplazi, otozomal dominant kalıtım gösteren, orantısız boy kısalığı ile tanımlanan iskeletin genetik bir hastalığıdır. Hastaların %60-70'inde FGFR3 geninde patojenik bir varyant, c.1620C>A ve c.1620C>G; p.(Asn540Lys), saptanırken bir kısmında saptanmamaktadır. Tanı, klinik bulgulara dayanarak konulmakta olup bulgular bireyler arasında değişkenlik göstermektedir. Hipokondroplazide iskelet sistemi bulgularının yanı sıra zihinsel yetersizlik ve nöbet gibi bulgular da görülebilmektedir. Bu hastalarda temporal lob dizgenezisi bulunduğu gösterilmiştir, ancak nörolojik bulguları olmayan hastalarda beyin yapısal bozukluklarının varlığı bilinmemektedir. Bu çalışmada klinik ve/veya moleküler olarak hipokondroplazi tanısı ile izlenen 17 hastanın klinik, radyolojik ve moleküler bulguları değerlendirilmiştir. Retrospektif olarak hasta dosyaları incelenmiş ve hastalar iki ana gruba ayrılmıştır; Grup 1: Hipokondroplazi ile ilişkili FGFR3 patojenik varyantı bulunan hastalar (%53; n=9/17), Grup 2: FGFR3 patojenik varyantı bulunmayan hastalar (%47; n=8/17). Hastalarda en sık görülen bulgular arasında boy kısalığı ve vücut orantısızlığı olduğu izlenmiştir. Grup 1'de vücut orantısızlığı, rölatif makrosefali, uzun tübüler kemiklerde kısalık ve interpedinküler aralıkta genişlememe daha sık görülmüştür. Grup 1'deki tüm hastalarda (%100, n=9/9) temporal lob disgenezisi saptanmış, hastaların %66,7'sinde p.Asn540Lys, %33,3'ünde p.Arg200Cys FGFR3 patojenik varyantı bulunduğu görülmüştür. Bilateral temporal lob disgenezisi saptanan hastaların %57'sinde zihinsel gelişimin normal olduğu, %43'ünde ise zihinsel gelişimin farklı derecelerde etkilenmiş olduğu görülmüştür. Bu hastalardan yalnızca birinde orta derecede zihinsel yetersizlik ve nöbet geçirme öyküsü olduğu, bu hastada da hipokondroplazinin yanı sıra ERF-ilişkili kraniyosinostoz klinik ve moleküler tanısının olduğu saptanmıştır. Grup 2'deki hastalarda temporal lob disgenezisi saptanmamıştır. Hipokondroplazinin klinik ve radyolojik bulguları boy kısalığına yol açan diğer hastalıklarla karışabilmektedir. Klinik tanının genetik testlerle doğrulanması uygun bir yaklaşım olmaktadır. FGFR3 patojenik varyantı bulunan hipokondroplazi hastalarında bilateral temporal lob disgenezisi sıktır ve nörolojik bulguları olmayan hastalarda da görülebilmektedir. Hipokondroplazide genotip-fenotip ilişkisini belirlemek ve FGFR3 patojenik varyantlarının benzer nöroradyolojik bulgulara yol açma mekanizmasını ortaya koymak için daha geniş ve kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.
Entezit ilişkili artrit tanılı hastaların hastalık şiddetlerinin ve tedavi yanıtlarının değerlendirilmesi
Entezit İlişkili Artrit (EİA), Juvenil İdiopatik Artrit (JİA) alt tiplerinden biridir ve çocukluk çağında görülen kronik romatizmal hastalıklar arasında önemli bir yer tutar. Özellikle 10-13 yaş arası erkek çocuklarda sık rastlanan bu hastalık, periferik artrit, entezit ve aksiyel tutulum gibi bulgularla kendini gösterir. EİA'nın etiyopatogenezinde genetik faktörler, özellikle insan lökosit antijeni (Human Leukocyte Antigen) [HLA])-B27 pozitifliği, bağırsak mikrobiyomundaki değişiklikler ve mekanik stresin etkili olduğu düşünülmektedir. Ancak, bu hasta grubunun erişkin hastalardan farklarını, hastalık aktivitesini değerlendiren ölçeklerin kullanımını ve tedavilerin etkinliğini araştıran çalışmaların azlığı, EİA yönetiminde önemli boşluklar yaratmaktadır. Bu çalışmada EİA hastalarının demografik, klinik ve laboratuvar verilerinin, hastalık aktivite ölçeklerinin (Juvenile Arthritis Disease Activity Score [JADAS], Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index [BASDAI] ve Juvenile Spondyloarthritis Disease Activity Index [JSpADA]), tedavilerin etkinliğinin değerlendirilmesi ve biyolojik ilaç kullanımı gerektiren durumların belirlenmesi amaçlanmıştır. EİA tanılı 133 hastanın klinik, laboratuvar ve görüntüleme verileri retrospektif olarak incelenmiş; JADAS, BASDAI ve JSpADA ölçekleriyle hastalık aktivitesi ve tedavi yanıtları ayrıca komorbiditeler, HLA-B27'nin hastalığa etkisi, biyolojik ilaç kullanımına ve değerlendirme vizitindeki aktif hastalığa etki eden faktörler değerlendirilmiştir. Çalışmamızda ortanca tanı yaşı ve hastalık süresi sırasıyla 13.2 (6-17.4) ve 7.1 (0.25-15.3) yıl bulunmuştur. Komorbidite varlığı ve HLA-B27 pozitifliği ile anlamlı ilişki gösteren bir özellik saptanmamıştır. Komorbidite varlığının (p=0.035), tanı anındaki aksiyel tutulumun (p=0.042), periferik artrit yokluğunun (p=0.047) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG)'de ilgili kemiklerde osteit olmasının (p=0.045) biyolojik ilaç kullanımını artırdığı bulunmuştur. Non-steroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ)'nin üçüncü ayında hastaların yaklaşık 1/3'ünde, sülfasalazin (SLZ)'nin ve metotreksat (MTX)'in üçüncü ayında hastaların yaklaşık yarısında, biyolojik ajanların üçüncü ayında ise %90 civarında inaktif hastalığa ulaşıldığı görülmüştür. MTX için inaktif hastalık oranları SLZ'ye kıyasla daha düşüktür. Hastalık aktivite ölçekleri arasında güçlü bir korelasyon gözlenmiştir. Değerlendirme vizitinde JADAS'a göre aktif hastalık olması, tanı yaşı (p=0.041) ve son vizitteki aksiyel tutulum varlığı (p=0.02) ile; BASDAI'ye göre aktif hastalık olması, son vizitteki yakınma (p<0.001), aksiyel tutulum (p<0.001) ve entezit (p=0.041) varlığı ile; JSpADA'ya göre aktif hastalık olması, son vizitteki yakınma (p<0.001), aksiyel tutulum (p<0.001) varlığı ve ESH yüksekliği (p=0.004) ile anlamlı ilişkili saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda, hastalık aktivite ölçeklerinin birbiriyle güçlü korelasyon gösterdiği, NSAİİ, SLZ ve MTX tedavilerinin belirli bir oranda inaktif hastalık sağladığı ve komorbidite varlığı, tanı anındaki aksiyel tutulum ve MRG'de osteit görülmesinin, biyolojik ilaç kullanımını artıran faktörler olduğu belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Entezit ilişkili artrit, BASDAI, JSpADA, NSAİİ, sülfasalazin, biyolojik ilaç
Fetal ve neonatal otopsilerin retrospektif incelenmesi
Bu çalışmada fetal ve neonatal otopsiler incelenerek postmortem incelemelerin genel profilinin ortaya konulması, başlıca klinik özelliklerin ve tanıların belirlenmesi, otopsi incelemesinin kliniğe katkısının araştırılması amaçlanmıştır. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Pediatrik ve Perinatal Patoloji Ünitesi'nde 2013-2022 yılları arasında yapılan 724'ü (%92,3) fetal, 60'ı (%7,7) yenidoğan olmak üzere 784 otopsi incelenmiştir. Otopsilerin 743'ü (%94,8) Hacettepe Hastanelerinden, 41'i (%5,2) diğer merkezlerden gönderilmiştir. Fetüslerin 418'i (%57,7) termine edilmiş, 298'i (%41,2) intrauterin eksitus olmuştur. En sık terminasyon nedeni (%57,9) konjenital malformasyonlardır. Fetal otopsi incelemesinde 247 (%34) fetüste çoklu sistem bulguları; en sık olarak 293 (%40,4) fetüste merkezi sinir sistemi bulguları görülmüştür. Antenatal değerlendirmeye katkıda fetal otopsilerin %41,6'sı uyumlu/ek katkı olmaması nedeniyle kategori 1, %42,8'i minör katkılar nedeniyle kategori 2, %11'i majör katkılar nedeniyle kategori 3, %1,2'si uyumsuz bulgular nedeniyle kategori 4, %1,8'i uyumlu fakat doğrulanmayan tanılar da olması nedeniyle kategori 5, %1,5'i kısıtlı bilgi nedeniyle değerlendirilemediği için kategori 6 olarak sınıflandırılmıştır. Yenidoğanların 35'i (%60,3) preterm, 23'ü (%39,7) termdir. Yaşları ortalama 4,63 (0 – 24) gündür. Klinik izlemlerindeki tanılarına bakıldığında, en sık klinik tanının 20 hastada (%33,3) konjenital kalp hastalığı olduğu görülmüştür. Yenidoğan otopsilerinin 56'sında (%93,3) çoklu sistem bulguları saptanmıştır; en sık olarak 54'ünde (%90) solunum sistemi bulguları görülmüştür. Yenidoğan otopsisinin klinik değerlendirmeye katkısında vakaların %18,3'ü uyumlu/ek katkı olmaması nedeniyle kategori 1, %65'i minör katkılar nedeniyle kategori 2, %15'i majör katkılar nedeniyle kategori 3, %1,7'si kısıtlı bilgi nedeniyle değerlendirilemediği için kategori 6 olarak sınıflandırılmıştır. Otopsinin sağladığı ek bulguların yanı sıra klinikteki tanıların doğrulanması da önemli bir katkıdır. Klinisyenler hastalarını kaybettiklerinde otopsi incelemesi yapılabileceğini ve bunun katkılarını hatırlayarak ailelere bu seçeneği sunmalıdır. Anahtar kelimeler: Fetüs, yenidoğan, otopsi, postmortem inceleme
Yenidoğanlarda aortik nabız dalga hızının maternal faktörler, demografik ve klinik özelliklerine göre değerlendirilmesi
Arter sertliğinin bir ölçüsü olarak, nabız dalga hızı (PWV) erişkinlerde koroner kalp hastalığı, inme ve kardiyovasküler mortalitenin güvenilir bir belirleyicisidir ve artmış PWV arterlerin daha sert olduğunu gösterir. Çocuklar arasında, obezite, diyabetes mellitus ve kalp nakli alıcılarında artmış PWV tanımlanmıştır. Veriler çelişkili olsa da bazı perinatal faktörler ileri yaşlarda arteriyel sertliği etkiler. Erken doğum öyküsü olan adolesanlarda brakiyal-radyal PWV'de bir artış bildirmiştir. Gebelik yaşına göre küçük doğan veya anneleri gebelik sırasında alkol almış olan çocuklarda da artan PWV bildirilmiştir. Yenidoğanlarda PWV hakkında az sayıda çalışma mevcuttur ve bu konu hala aydınlatılması gereken bir alandır. Çalışmamıza 15'i hipertansif anne bebeği, 26'sı diyabetik anne bebeği ve 26'sı kontrol grubu olmak üzere toplam 67 12-29 gün aralığındaki yenidoğan dahil edildi. Diyabetik anne bebeği grubundaki 5 bebeğin annesinde hem diyabet hem hipertansiyon tanısı mevcuttu. Çalışmamızda arteriyal sertlik belirteci olarak karotis-femoral nabız dalga hızı (cfPWV) kullanıldı ve ölçümler günün benzer saatlerinde aynı cihaz kullanılarak ekokardiyografi aracılığı ile yapıldı. Sonuç olarak çalışmamız dahilindeki bebeklerin cfPWV değeri 3,16 m/s ile 8,41 m/s arasında değişmekte olup cfPWV ortalaması 5,27±1,33 m/s olarak saptandı. Diyabetik anne bebeklerinin cfPWV değeri hem hipertansif anne bebeklerine hem de kontrol grubuna oranla anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı. Hipertansif anne bebekleri ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Gestasyonel diyabetes mellitus tanılı annelerde diyet ile kan şekeri regülasyonu sağlananların bebekleri ile insülin ile kan şekeri regülasyonu sağlananların bebekleri arasında cfPWV değeri açısından anlamlı bir farklılık saptanmadı. Çok değişkenli lineer regresyon analizi sonucuna göre, cfPWV değerini öngören etkenler anne yaşının artması ve annede diyabet olması olarak bulundu. Anne vücut kitle endeksi (BMI), gebelik sayısı, doğum şekli, doğum ağırlığı, anne hemoglobin miktarı, in vitro fertilizasyon (IVF) ile gebelik olma durumu cfPWV'yi etkilememektedir. Yenidoğanlarda arteriyal sertlik alanında az sayıda çalışma mevcuttur. Çalışmamızda diyabetik anne bebeklerinde daha yüksek cfPWV değerleri saptanmış olup, bu durum erişkin çalışmaları verilerine dayanarak artmış kardiyovasküler morbidite ile ilişkilendirilebilse de mevcut bulguların ileri yaşlardaki etkileri konusunda uzun takip süreli daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Atelektazi tanı ve tedavisi için fleksibl bronkoskopi yapılan çocuk hastaların klinik, radyolojik özelliklerinin ve bronkoskopi sonuçlarının değerlendirilmesi
İpek, Ö.F. Atelektazi tanı ve tedavisi için fleksibl bronkoskopi yapılan çocuk hastaların klinik, radyolojik özelliklerinin ve bronkoskopi sonuçlarının değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanlık Tezi, Ankara, 2023. Atelektazi; alveollerin sönmesi ile ortaya çıkan havalanmayan akciğer parankimine bağlı hacim kaybını tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Fleksibl bronkoskopi (FB), atelektazi tanı ve tedavisinde artan oranda başvurulan bir yöntemdir. Literatürde çocukluk çağındaki atelektazi ile ilgili yapılan çalışmalar erişkinlere kıyasla oldukça azdır. Çalışmamızda; FB çocuklarda atelektazi nedenini ortaya koymada ve tedavi etmede etkili bir yöntem midir, faydalı olması için ne zaman ve öncelikle hangi hasta grubunda uygulanması önerilmelidir, kritik hastalarda güvenli bir yöntem midir sorularına cevap bulmak hedeflenmiştir. Çalışmamızda 1 Ocak 2017 – 31 Aralık 2022 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalımızca atelektazi saptanan, atelektazi nedeni ve/veya tedavisi amacıyla FB yapılan 108 çocuk hasta retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların ortanca yaşı 4,6 yıl (9 gün-16,5 yıl) idi. FB yapılma ortanca yaşı 4,9 yıl (14 gün-18 yıl) idi. Hastalarda radyolojik olarak atelektazinin en çok görüldüğü yerler %40,7'şer oranla sağ akciğer orta ve sol akciğer alt lobuydu. Hastaların %95,4'ünde başvuru sırasında semptom saptanmıştı; %42,6 oranla en sık kuru öksürük, ikinci sırada %32,4 oranla yüksek ateş gözlenmişti. Konjenital kalp hastalığı (KKH) tanısı olanlarda, solunum yetmezliği ile başvuru oranı daha yüksekti (%62,5). Nöromuskuler hastalık tanısı olanlarda, başvuru anında hipoksi görülme oranı daha yüksekti (%62,5). Hastaların %74,1'inde atelektazi ile başvuru sırasında muayenede patolojik solunum sistemi muayene bulgusu mevcut olup, en sık %39,8 oranla ral duyulmuştu. Hastaların %62'sinin atelektazi saptandığında altta yatan bir hastalığı vardı; en sık %14,8'erlik oranlarla astım ve KKH saptanmıştı. Astım tanısı olanlarda ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonu ile takip edilenlerde sağ akciğer orta lobda atelektazi görülme oranı daha yüksekti (sırasıyla %75 ve %71,4). KKH tanısı olanlarda, sol total atelektazi görülme oranı daha yüksekti (%25,0). Atelektazi düzeldiğinde bakılan oksijen saturasyonu, atelektazi saptandığında bakılana göre anlamlı olarak daha yüksekti (%96,93). Atelektazi saptanmasından FB yapılmasına kadar geçen süre 1-2000 gün arasında değişmekteydi, ortancası ise 55 gündü. Hastaların %95,4'ünde FB'de makroskobik olarak en az bir patolojik bulgu görüldü; en sık %72,2 oranla enfeksiyon bulgusu gözlendi. FB'de hastaların %23,1'inde bronkomalazi, %23,1'inde hava yolu anomalisi, %16,7'sinde trakeomalazi, %15,7'sinde mukus tıkacı, %3,7'sinde yabancı cisim görüldü. KKH tanısı olanlarda FB'de bronkomalazi (%62,5), trakeomalazi (%37,5) ve hava yolu anomalisi (%56,3) görülme oranı KKH tanısı olmayanlara göre daha yüksekti. 105 hastadan gönderilen bronkoalveolar lavaj (BAL) kültüründe %71,4 oranında üreme gözlendi. En sık üreyen mikroorganizma %21,9 oranla Haemophilus influenzae oldu. KKH tanısı olanlarda BAL'da Pseudomonas aeruginosa (%25,0) üreme oranı ve primer siliyer diskinezi (PCD) tanısı olanlarda Haemophilus influenzae (%62,5) ve Moraxella catarrhalis (%37,5) üreme oranı daha yüksekti. Hastaların %86,1'ine FB bulguları ile yeni tanı eklendi, bunlardan en sık olanı %61,1 oranla enfeksiyon tanısıydı. FB ile hastaların %22,2'sine bronkomalazi, %14,8'ine trakeomalazi, %10,2'sine hava yolu anomalisi, %3,7'sine yabancı cisim aspirasyonu (YCA), %1,8'ine de bronşiyal "cast" tanıları eklendi. Hastaların %83,3'üne FB sonrası ek tedaviler verildi. En sık önerilen tedavi %56,5 oranla göğüs fizyoterapisiydi. Hastaların %32,4'üne iv antibiyotik, %23,1'ine oral antibiyotik, %13'üne antireflü tedavisi, %2,8'ine inhale ipratropium bromür verildi. Hastaların %5,6'sına FB sonrasında trakeostomi açıldı. Trakeostomi açılan hastaların hepsinin atelektazisi izlemde ortanca 16,5 gün sonra tam düzeldi. FB sonrasında aynı gün çekilen kontrol akciğer grafisinde hastaların %12'sinde atelektazide tam açılma (n=13), %26,9'unda kısmi açılma (n=29) saptandı, %61,1'inde açılma olmadı (n=66). İlerleyen günlerde izlemlerine devam eden hastaların %36,5'inde tam açılma, %24,7'sinde kısmi açılma görüldü, %38,8'inde ise açılma görülmedi. Tam açılma ortanca 90 (2-2430) gün sonra, kısmi açılma ortanca 165 (10-1440) gün sonra gerçekleşti. Nihai durumda ise tüm hastaların %40,8'inin atelektazisi tam düzeldi, %27,8'inin kısmi düzeldi, %31,4'ünde hiç açılma olmadı. İzlemde kısmi veya tam açılması olan hastalarda atelektazi tanısından FB yapılmasına kadar geçen süre daha kısaydı (122,92 gün). Son kontrolde atelektazide açılması olmayan hastalarda, atelaktazi tanısından FB yapılmasına kadar geçen süre daha uzundu (243,24 gün). Atelektazi saptandığı zaman akciğer grafisi ya da BT'de ek patolojik bulgu görülmeyenlerde, izlemde ve nihai durumda atelektazide tam açılma oranı daha yüksekti (%48,8). Radyolojik olarak atelektaziye enfeksiyon bulgusu ve skolyoz eşlik etmeyenlerde, nihai durumda atelektazide tam açıklık görülme oranı daha yüksekti (sırayla %49,3 ve %43,9). KKH tanısı olan hastalarda izlemde ve nihai durumda tam açılma oranı daha yüksekti (sırayla %69,2 ve %75). İmmün yetmezlik tanısı olan hastalarda izlemde açılma görülmeme oranı daha yüksekti (%62,5). PCD tanısı olan hastalarda son durumda açılma olmama oranı daha yüksekti (%75). FB'de enfeksiyon bulgusu görülenlerde tam açılma oranı daha düşüktü (%6,4). FB sonrası iv antibiyotik verilen hastalarda, trakeostomi açılan hastalarda ve FB sırasında intrabronşiyal dornaz alfa verilen hastalarda izlemde atelektazide tam açılma süresi anlamlı olarak daha kısaydı. Hastaların 10'unda (%9,3) izlemde atelektazi tekrarladı. Bu hastalarda atelektazide rekürrens ortanca 49 (1-720) gün sonra gerçekleşti. FB sonrası aynı gün ve izlemde atelektazisi düzelmeyen altı (%5,6) hastaya izlemde tekrar bronkoskopi yapılma ihtiyacı oldu. Sağ akciğer orta lobda atelektazisi olan hastaların hiçbirinde atelektazide rekürrens olmadı. İzlemde atelektazide rekürrens görülen hastaların yaşları anlamlı olarak daha küçüktü. Herhangi bir zamanda atelektazide açılma durumu üzerinde bağımsız değişkenler tekli incelendiğinde; PCD tanısı olanlarda atelektazide açılma daha az gözlendi. FB sırasında hastaların dördünde (%3,7) komplikasyon (üç hastada hipoksi, bir hastada kanama) gelişti. FB; yenidoğan döneminden itibaren pediatrik yaş grubunda, altta yatan farklı tanılarda, çeşitli akciğer hastalıklarının tanı ve tedavisinde, yenidoğan ve çocuk yoğun bakım dahil birçok ünitede güvenli bir şekilde uygulanabilir. Atelektazi, FB endikasyonlarının başında yer almaktadır. FB atelektazinin etiyolojisinin aydınlatılmasında ve tedavisinde oldukça yüksek işlevselliğe sahiptir, hasta özelinde verilecek uygun göğüs fizyoterapisi, antibiyotik, mukolitik tedavilerle düzelmeyen vakalarda atelektazinin tanı ve tedavisinde oldukça faydalı bir yöntemdir. Medikal tedavilere ve göğüs fizyoterapisine iki-üç hafta içerisinde yanıt vermeyen atelektazili hastalara en kısa süre içerisinde FB yapılmalıdır. Anahtar kelimeler: Atelektazi, fleksibl bronkoskopi, atelektazinin etiyolojisi, atelektazinin açılması, atelektazide fleksibl bronkoskopi zamanı, çocuk göğüs hastalıkları
Kabuklu ağaç yemişi alerjisi olan çocukların ebeveynleri tarafından rapor edilen yaşam kalitesi ve buna etki eden değişkenlerin irdelenmesi
Giriş: Kabuklu ağaç yemişi alerjisi en yaygın alerjilerden biridir ve ağır alerjik reaksiyonların başlıca nedenlerinden biridir. Kabuklu ağaç yemişleri arasında çapraz duyarlılaşma %90'a ulaşır ve bir kabuklu ağaç yemişine karşı alerjik reaksiyon geliştiğinde başka bir yemişe karşı da reaksiyon gelişme ihtimali %60'tır. Bu yemişler IgE aracılı, non-IgE aracılı veya miks tipte reaksiyona neden olabilmekle birlikte, karakteristik olarak IgE aracılı reaksiyon nedenidirler. Besin alerji yönetiminin iki ana başlığı, indeks besinden kaçınılması ve yanlışlıkla maruz kalındığında semptomların tedavi edilmesidir. Besin alerjisi hem çocuk hem de ailelerinde stres, kaygı ve yaşam kalitesinde bozulma ile ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı kabuklu ağaç yemişi alerjisi olan 12 yaş ve altı çocuklarda ebeveynleri tarafından bildirilen yaşam kalitesi ve buna etki eden değişkenlerin araştırılmasıdır. Yöntem ve gereçler: Çalışmaya 2018-2020 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Alerji Bölümünde kabuklu ağaç yemişi alerjisi tanısı konulan 12 yaş ve altı çocuklar dahil edildi. Ebeveynlerin yaşam kalitesi ve anksiyete düzeylerinin belirlenmesi için "Besin Alerjisi Hayat Kalitesi Anketi-Ebeveyn Formu" (BAHKA-EF) ve Durumluk-Sürekli Anksiyete Ölçeği (STAI) kullanıldı. Elde edilen veriler doğrultusunda ebeveynlerin hayat kalitesi ile hastaların sosyo-demografik ve klinik özellikleri arasında ilişki istatistiksel yöntemlerle araştırıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam 88 hastanın 31`i (%35,2) kız, 57`si (%64,8) erkekti. Hastalarda en sık rastlanan kabuklu ağaç yemişi alerjisi fındık iken (%72,7), diğerleri sırası ile kaju (%63,6), antep fıstığı (%58), ceviz (%55,7) ve badem (%28,4) idi. Çocukların cinsiyetine ve yaş gruplarına göre BAHKA-EF puan ortalamaları anlamlı değişkenlik göstermiyordu (p=0,148). Daha önce kabuklu ağaç yemişine bağlı anafilaksi geçirme öyküsü olan çocuklarda BAHKA-EF puan ortalamasının olmayanlara göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu ortaya konuldu (p=0,008). Benzer şekilde adrenalin otoenjektörü kullanma gereksinimi yaşayan ebeveynlerin de ölçek puanı diğerlerine göre anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,005). Cinsiyet, yaş, kabuklu ağaç yemişi türleri ve anafilaksi öyküsünün de dahil edildiği regresyon modelinde fındık alerjisi (B=0,791; %95 GA: 0,017-1,564; p=0,045), otoenjektör kullanma gereksinimi (B=1,048; %95 GA: 0,225-1,870; p=0,013) ve kabuklu ağaç yemişi alerjisi nedeniyle acil servis başvurusunun (B=-0,816; %95 GA: -1,387--0,246; p=0,006) BAHKA-EF toplam puanı için bağımsız öngörücüler olduğu ortaya konuldu. STAI-1 Durumluk anksiyete puanı (B=0,032; %95 GA: 0,011-0,053; p=0,003) ve STAI-2 Sürekli anksiyete puanındaki artışın (B=0,037; %95 GA: 0,001-0,065; p=0,009) BAHKA-EF toplam puan artışı ile ilişkili olduğu gösterildi. Sonuçlar: Çalışmamızda kabuklu ağaç yemişi alerjisi tanısı ile izlenen 12 yaş ve altı çocukların demografik, klinik özellikleri ve ebeveynler tarafından tanımlanan hayat kalitesi tanımlandı. Önceden yaşanan olumsuz deneyimlerin ve ebeveynlerin kaygı seviyelerinin BAHKA-EF ölçeği ile gösterilen hayat kalitesini olumsuz etkileyen önemli öngörücüler olduğu ortaya kondu. Anahtar kelimeler: Kabuklu ağaç yemişi, alerji, anafilaksi, yaşam kalitesi, BAHKA-EF, anksiyete
Primer siliyer diskinezi tanılı hastaların tanı ve izlemindeki klinik ve laboratuvar verilerinin retrospektif olarak incelenmesi
Primer siliyer diskinezi (PSD), nadir görülen silyanın yapı ve/veya fonksiyonlarında bozukluk sonucunda mukosiliyer transportun etkilendiği, çoğunlukla otozomal resesif olarak kalıtılan genetik bir hastalıktır. Siliyer disfonksiyon, solunum sistemi başta olmak üzere silyanın görev yaptığı birçok organda işlev bozukluğuna yol açmaktadır. Bu çalışmada multidisipliner tek bir merkez deneyiminin paylaşılması ile ülkemizdeki PSD hastalarının klinik özellikleri ve genetik mutasyonları incelenmiştir. Bu çalışmada, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bölümünde 1 Ocak 1990- 31 Aralık 2022 tarihleri arasında PSD tanısı ile izlenmekte olan toplam 361 hastadan, 2017 yılı ve sonrasında merkezimize en az bir kez takibe gelmiş olan 145 hasta retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Çalışma grubundaki hastaların 66'sı kız (%45.5), 79'u (%54.5) erkektir. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 15,91±6,26 yıl, ortanca değeri ise 16,2 yıldır. Hastaların tanı yaşı ortalaması 7.4 yıl, ortanca değeri 7.3 yıldır. Hastalarda tanı yaşı ile; yenidoğan döneminde respiratuvar distres sendromu (RDS) öyküsü (p=0,014), situs inversus totalis varlığı (p=0,001), yenidoğan yoğun bakım ünitesi (YDYBÜ) yatış öyküsü (p=0.000) ve doğumsal kalp hastalığı varlığı (p=0,006) arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmıştır. Tanı yaşı; yenidoğan döneminde RDS öyküsü (6,75 yıl) olanlarda, situs inversus totalis (4,43 yıl) olanlarda, YDYBÜ yatış öyküsü (6,58 yıl) olanlarda ve doğumsal kalp hastalığı (5,29 yıl) olanlarda daha düşük bulunmuştur. PICADAR skoru ve tanı yaşı arasında negatif yönlü orta düzeyde korelasyon saptanmıştır (p:0.000, r=-0.50). İşitme kaybı ile tekrarlayan kez otitis media geçirmiş olma öyküsü arasında istatistiksel anlamlı pozitif yönlü ilişki bulunmaktadır (p=0,000). Tekrarlayan otitis media görülenlerde işitme kaybı görülme oranı daha yüksektir. Hastaların tanısında, klinik bulguların yanı sıra nazal nitrik oksit (nNO) ölçümü (75), yüksek hızlı videomikroskopi (HSVM) (142), transient elektron mikroskopi (TEM) (3) ve genetik analiz (52) sonuçları incelenmiştir. Genetik analiz yapılan hastaların 8'inde bir patojenik varyant gösterilmiştir. Bu nedenle çalışmaya dahil edilen hastaların 47'si kesin PSD; 98'i olası PSD olarak değerlendirilmiştir. En sık görülen homozigot mutasyonlar sırasıyla; DNAH5 homozigot (26 allel), CCDC40 homozigot (8 allel) ve CCNO homozigot (6 allel) mutasyonu olarak bulunmuştur. Saptanan mutasyonlar, literatürde etkilediği bildirilen proteinlerin lokalizasyonuna göre gruplandırılmıştır: 1)Dış dinein kol (ODA): DNAH5, ODAD1, DNAH11, ARMC4, DNAL1, DNAI1 ve DNAI2; 2)Neksin-dinein regülatör kompleks: CCDC40, CCDC39, DRC1; 3)Sitoplazma proteini: CCNO, DNAAF2, ZMYND10, DNAAF4, DNAH8, DNAH10; 4) Radyal uzantı: RSPH4A, RSPH3; 5) Santral kompleks: HYDIN. Radyal uzantı ve santral kompleks defekti olan hastaların hiçbirinde situs inversus totalis saptanmamıştır. CCNO homozigot ve RSPH3 homozigot mutasyonu olanlarda solunum fonksiyon test değerleri diğer mutasyonlara göre daha düşük bulunmuştur. Tanı anında çekilen akciğer grafilerinde en sık görülen bulgular sırasıyla peribronşiyal kalınlaşma (% 71.7), atelektazi (%62) ve bronşektazi (%40.3)'dir. Hastaların son kontrollerindeki akciğer görüntülemelerinde (akciğer grafisi, BT), en çok gözlenen atelektazi yerinin sağ orta lob (%46.7), büyüklüğünün ise subsegmental olduğu görülmüştür (%65,6). Hastaların 2017 yılı ve son kontrollerinde ölçülen ortalama vücut kitle indeksi (VKI) z skorları ile ortalama FEV1 (%) ortalaması arasında zayıf düzeyde pozitif korelasyon saptanmıştır (r=0,30 ve r=0,39). VKI z skoru yüksek olan hastaların, FEV1 (%) değeri daha yüksek ölçülmüştür. Hastaların son 6 aydaki balgam kültür üremelerine bakıldığında; 47 (%35.3) hastada Haemophilus influenzae (H. influenzae), 25 (%18.8) hastada Candida spp, 14 (%10.5) hastada Metisilin duyarlı Stafilokokus aereus (MSSA) ve 12 (%9) hastada Pseudomonas aeruginosa (P. aeruginosa) üremesi olduğu görülmüştür. Kolonizasyonun en sık iki nedeni H. influenzae (30) ve P. aeruginosa (9) olarak saptanmıştır. Hastalarda kronik kolonizasyon varlığı ile son 6 ayda geçirilmiş akciğer enfeksiyonu arasında istatistiksel anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,012). Düzenli göğüs fizyoterapisini yapan 61 (%42.1) hasta kaydedilmiştir. Uygulanan en sık göğüs fizyoterapi yönteminin, 81 (%55.9) hastanın tercih ettiği postural drenaj ve perküsyon yöntemi olduğu görülmüştür. Akciğer rezeksiyonu (lobektomi) 13 (%9) hastaya yapılmıştır. Bu hastalardan 3'ü (%23) merkezimize rezeksiyon sonrasında başvurmuştur. Lobektomi yapılan hastaların son kontrolde yapılan spirometrik değerlendirmeleri, lobektomi yapılmayan hastalarla karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı sonuçlara ulaşılmıştır. Lobektomi yapılan hastaların FEV1 (%), FEV1 z skoru, FVC (%) ve FVC z skoru lobektomi yapılmayanlara göre daha düşüktür. Akraba evliliğinin yaygın olduğu ülkemizde, PSD farkındalığının hekimler arasında arttırılması, tanı yöntemlerinin merkezler arasında yaygınlaştırılması, multidisipliner ekiplerin ulaşılabilirliğinin arttırılması ile hastaların düzenli takibinin sağlanması, hastalığın tedavisi üzerinde olumlu etki sağlayabilir.
Çocukluk çağında pnömotoraks
Pnömotoraks, alveol hasarına bağlı olarak plevral boşlukta hava bulunması durumudur. Çocukluk çağında pnömotoraks, nadir görülmekle birlikte hastaların genellikle altta yatan bir hastalığının da olması etkisiyle erişkinde olduğu kadar çocukluk çağında da önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesinde 1 Ocak 2010 ile 9 Şubat 2021 tarihleri arasında pnömotoraks nedeniyle takip ve tedavi edilen olguların kayıtları retrospektif olarak incelenmiştir. Çalışmaya toplamda 117 hasta dahil edilmiştir. Hastaların ortanca yaşı 5,33 yıl (0,04-16) olarak bulunmuştur. Yaş dağılımı %27,4 0-28 gün, %26,5 28 gün-10 yaş, %46,2 10-18 yaş olarak saptanmıştır. Hastaların %74,4'ünün erkek, %25,6'sının kız cinsiyette olduğu görülmüştür. Pnömotoraks hastalarının etiyolojilerine göre dağılımı yapıldığında vaka serimizdeki 117 hastanın %28,2'sinin iyatrojenik pnömotoraks (İP), %25,6'sının sekonder spontan pnömotoraks (SSP), %19,7'sinin primer spontan pnömotoraks (PSP), %13,7'sinin travmatik pnömotoraks (TP), %12,8'inin neonatal pnömotoraks (NP) olduğu görülmüştür. Çalışmamızdaki hastaların %50,4'ü ayaktan başvuru ile, %49,6'sı ise hastanede pnömotoraks dışında bir sebeple yatarak tedavi almaktayken tanı almıştır. PSP'lerin tamamının, SSP'lerin de çoğunluğunun (%76,7) ayaktan başvurarak tanı aldığı, NP'lerin tamamının, İP'lerin neredeyse tamamının (%97) hastanede izlemi sırasında pnömotoraks olduğu görülmüştür. Çalışmamızdaki hastaların %35,9'unun pnömotoraksı büyük olarak saptanmıştır. Çalışmamızdaki hastaların pnömotorakslarının %25,6'sının tekrarladığı, tekrarlayan pnömotoraksların %43,3'ünün SSP, %30'unun PSP, %23,3'ünün İP, %3,3'ünün NP olduğu saptanmıştır. Tekrarlayanların içerisinde SSP ve PSP görülme oranı, tekrarlamayanlara göre anlamlı olarak daha yüksek saptanması nedeni ile etiyoloji ile tekrarlama arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (p=0,001). Tekrarlayanların yaş ortancası 14,85 yıl (9,16-16,58) tekrar görülmeyenlerin yaş ortancasına göre 2,04 yıl (0,03-15) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,017). Tekrarlayan pnömotoraksların %40'ının astenik yapılı olduğu tespit edilmiş ve astenik yapı ile tekrarlama arasında ilişki olduğu görülmüştür (p=0,038). Tekrarlayan pnömotoraksların soygeçmişleri sorgulandığında %10'unun ailelerinde de pnömotoraks olduğu öğrenilmiş ve aile öyküsü ile tekrarlama arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,017). Tekrarlayanların %28'inde bül, bleb veya hava kisti tespit edilmiş ve tekrarlama ile aralarında anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,012). Erkek cinsiyet, düşük vücut kitle indeksi (VKİ), sigara içme pnömotoraks için risk faktörü olarak gösterilse de çalışmamızda tekrarlama üzerine etkisi saptanmamıştır. Pnömotoraks boyutunun büyük olmasının ve pnömotoraksın yerinin de tekrarlama üzerine etkisi bulunmamıştır. Çalışmamızdaki hastaların %31,6'sı eksitus olmuştur. Eksitus olan hastaların %56,8'inde altta yatan hastalıkları, %37,8'inde prematüre komplikasyonları, %5,4'ünde yüksekten düşme sebep olarak gösterilmiştir. Eksitus olan hastaların % 51,4'ünün İP, %24,3'ünün SSP, %18,9'unun NP, %5,4'ünün TP olduğu görülmüştür. Mortalite görülenlerin içerisinde İP görülme oranı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). PSP'ler içinde eksitus olan hasta olmamıştır. Yaşın mortalite üzerinde anlamlı etkisi olan bir faktör olduğu, bir yaş azalmasının mortalite riskini 1,16 kat arttırmakta olduğu tespit edilmiştir (p<0,001).
IgA nefropatisi ve IgA Vasküliti (Henoch-Schönlein purpura) Nefriti biyopsi tanılı çocukların klinikopatolojik özelliklerinin ve prognoza etki eden faktörlerin incelenmesi
İmmunglobulin A (IgA) nefropatisi ve IgA vasküliti (IgAV) nefriti, pediatrik popülasyonda yaygın olarak görülen glomerülopatilerdir. İzole mikroskobik hematüriden hızlı ilerleyen glomerülonefrite uzanan değişken bir klinik ile prezente olabilirler. Her iki hastalık da tipik olarak çocuklarda yavaş ilerler ve bazı hastalarda erişkin yaşlarda son dönem böbrek hastalığı ile sonuçlanır. Bu hastaların prognozlarının öngörülmesi ve tedavi planının yapılması amacıyla, IgA nefropatisi (IgAN) hastalarında bilgisayar tabanlı prognoz tahmin algoritmalarını deneyen çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışma, Hacettepe Üniversitesi Çocuk Nefroloji Bilim Dalı'nda takipli IgA nefropatisi ve IgAV nefritli (IgAVN) hastaların klinikopatolojik özelliklerinin ve prognoza etki edebilecek faktörlerin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya biyopsi ile IgA nefropatisi ve IgAV nefriti tanısı almış, Ocak 2005 ile Aralık 2021 tarihleri arasında, en az 6 aylık izlem verisi bulunan hastalar dâhil edilmiştir. Hastane dosyalarından demografik özellikler; klinik, laboratuvar ve biyopsi bulguları kaydedilmiştir. Çalışmaya dâhil edilen 27 IgAN hastasının %52'si erkek ve ortanca tanı yaşı 12, 48 IgAVN hastasının ise %54'ü erkek ve ortanca tanı yaşı 8 olarak bulunmuştur. IgAN hastalarında ortanca 40 ay izlem sonunda 23 hastada (%85); IgAVN hastalarında ortanca 35,5 ay izlem sonunda 43 hastada (%90) tam remisyon görülmüştür. IgAN'li bir hastada (%3,7) son dönem böbrek yetmezliği gelişmiştir. Bilgisayar tabanlı prognoz tahmin algoritması (Qxmd); 5 yıl izlem sonunda 18 IgAVN'li hastanın 5'i için eGFR düşüş riskini yüksek bulmuştur ve bu hastaların ikisinde gerçek eGFR düşüşü gözlenmiştir; 5 yıllık izleme sahip 6 IgAN hastasında ise riski az bulmuştur ve bu hastalarda gerçek eGFR düşüşü gözlenmemiştir. IgAN'de; tanı anında düşük serum albumin düzeyi (p=0,011), ağır proteinüri (p=0,032) ve remisyona girme süresi uzunluğu (p=0,035); IgAVN'de ise; remisyona girme süresi uzunluğu (p=0,001), segmental glomerüloskleroz (p=0,009) ve kresent varlığı (p=0,034) kötü prognoz ile ilişkili bulunmuştur. IgAN ve IgAVN hastaları karşılaştırıldığında; IgAVN'de tanı yaşının daha küçük (p=0,002), tanı anında nefrotik proteinürinin daha sık (p=0,001), serum albumin düzeyinin daha düşük (p<0,001), biyopside kresentlerin daha fazla (p=0,017) ve immunsupresif tedavi kullanımının (p=0,014) daha sık olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak her iki hastalığın benzer patofizyolojik özellikleri yanında önemli klinik ve prognostik farklılıkları vardır. Hâlen çocukluk çağı IgA nefropatisi ve IgAV nefriti'nde prognozu öngörmek ve risk derecelendirmesine göre tedavi planlamak amaçlı prospektif, çok merkezli, tahmin algoritmalarının da kullanıldığı uzun takip süreli çalışmalara ihtiyaç vardır.
0-3 yaş atopik dermatitli çocuk hastalarda ve ebevenylerinde uyku kalitesinin değerlendirilmesi
Atopik dermatit (AD) en yaygın çocukluk çağında görülen kronik inflamatuar deri hastalıklarından biridir ve genellikle uyku bozuklukları ile ilişkilidir. Kısa Bebek Uyku Anketi-Revize edilmiş (BISQ-R) birçok merkezde validasyon çalışmaları yapılmış, 0-36 ay çocukluk çağında uyku problemlerini belirlemeye yönelik hassas ve spesifik bir araçtır. Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi Çocuk Alerji Polikliniği'ne başvuran atopik dermatit tanılı hastaların ve ebeveynlerinin uyku kalitesinin değerlendirilmesi, hastalık şiddeti ile ilişkisinin gösterilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamıza 15 Mayıs 2022 ile 10 Ağustos 2022 tarihleri arasında Hanifin-Rajka kriterlerine göre atopik dermatit olarak değerlendirilen 0-3 yaş arası 92 hasta ve uyku problemi olmayan, tipik gelişim gösteren 86 sağlıklı kontrol dahil edildi. Atopik dermatit hastaları (n=92, erkek % 66,3), yaş ortanca [IQR] 7 ay [5-11] ) ile kontrol grup arasında yaş ve cinsiyet açısından fark yoktu (p>0.05). Hastaların demografik, klinik, laboratuvar özellikleri ve Objektif SCORAD indeksi ile hastalık şiddeti değerlendirildi. Ayrıca ebeveynler (anne) tarafından hastaların uyku kalitesi değerlendirildiği BISQ-R ve ebeveynin uyku kalitesinin değerlendirildiği Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKI) dolduruldu. Atopik dermatit tanılı hastaların BISQ-R bebek uyku skoru (p<0.001), BISQ-R toplam skor (p<0.001) ve BISQ-R ebeveyn algı skoru (p=0.001) sağlıklı kontrollere göre daha düşüktü. Hastaların ebeveynlerinin % 71,7'si PUKİ kötü uyku kalitesine sahipti. Benzer şekilde atopik hastalar, atopisi olmayanlara göre BISQ-R infant uyku skoru (p=0.008) ve BISQ-R total skor (p=0.015) daha düşüktü; VAS skorları gruplar arasında fark göstermedi. Hasta BISQ-R bebek uyku skoru (r=-0.205; p<0.001) hastalık şiddeti ile koreleasyon gösterdi. Hasta BISQ-R bebek uyku skoru (r=-0.426; p<0.001) BISQ-R toplam skor (r=-0.388; p<0.001) ve BISQ-R ebeveyn algı skoru (r=-0.352; p=0.001); PUKİ ile istatistiksel anlamlı korelasyon gösterdi. Atopik dermatit hastaları ve aileleri farklı düzeylerde uyku bozukluğu ile karşı karşıyadır ve atopi varlığı bu durumu daha da kötüleştirebilir. Hastaların uyku kalitesini iyileştirecek müdahalelerin tespit edilebilmesi için daha geniş katılımlı ve çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Puberte gecikmesi nedeniyle başvuran yapısal büyüme puberte gecikmesi ve izole hipogonadotropik hipogonadizm tanılı erkek çocuklarının uzun dönem boy ve puberte gelişimi durumlarının değerlendirilmesi
Doğan Ö, Puberte Gecikmesi Nedeniyle Başvuran Yapısal Büyüme Puberte Gecikmesi Ve İzole Hipogonadotropik Hipogonadizm Tanılı Erkek Çocuklarının Uzun Dönem Boy Ve Puberte Gelişimi Durumlarının Değerlendirilmesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Uzmanlık Tezi, Ankara, 2023. Gecikmiş puberte, popülasyonda belirli bir yaşa kadar (ortalama yaşın 2 ila 2.5 standart sapma üzerinde) ergenliğin fiziksel belirtilerinin olmaması olarak tanımlanır ve ergenlerin yaklaşık %2'sini etkiler. Puberte gecikmesinin en sık nedeni yapısal büyüme ve puberte gecikmesidir (YBPG). Diğer nedenler sırasıyla primer hipogonadizm, fonksiyonel hipogonadotropik hipogonadizm (FHH), hipogonadotropik hipogonadizmdir (HH). Bu çalışmanın amacı, birbirinden ayırt edilmesi oldukça zor olan HH ve YBPG'nin uzun dönem izleminde hastaların ergenliğe giriş yaşı, puberte prognozu ve nihai boyları arasında karşılaştırma yapmaktır. Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi ve Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı polikliniklerinde 01.01.2002 ile 01.04.2022 tarihleri arasında gecikmiş puberte nedeni ile değerlendirilen 14 yaşından büyük, erkek, 1654 hastanın dosyası retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya dahil olma kriterlerini karşılayan 2002-2014 yılları arasından 58; 2014-2022 yılları arasından 133 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların ilk değerlendirmede ortalama yaşı 14,59±0,92; ortalama boyu 154±9.45 cm (-1.56±1 SDS) idi. Hastaların 57'sinde (%29.8) ailede gecikmiş puberte; 28'inde (%14.7) kriptorşidizm; 3'ünde (% 1,6) hipospadias; 20'sinde (%10,5) mikropenis öyküsü vardı. Hastaların 6. ayda boy ortalaması 157.1±9.2 cm, 1. yılda boy ortalaması 160.9±9.1 cm olup, ilk 6 ayda büyüme hızı ortalama 6.88±3.46 cm/yıl, ilk 1 yılda ise 7±2.5 cm/yıl idi. Toplam 167 hasta erişkin nihai boya ulaştı. Nihai boy hedef boya göre değerlendirildiğinde 147'sinin (%88) hedef boyuna uygun; 13'ünün (%7.8) hedef boya göre kısa; 7'sinin (%4.2) ise hedef boylarından uzun olduğu saptandı. Hastaların ortalama nihai boyu 172.1±7.2 cm (-0.53±0.97 SDS) idi. İzlem sonucunda hastaların 149'una (%78.01) YBPG; 12'sine (%6.28) parsiyel HH; 30'una (%15.7) ise komplet HH tanısı olduğu görüldü. Hastaların 97'si (%50.8) tedavisiz izlenirken; 52'sine (%27.2) testosteron ile puberte indüksiyonu; 37'sine (%22) testosteron replasmanı verildiği öğrenildi. Çalışmada değerlendirilen 191 hastadan 80'i (%41.9) normal kilolu, 56'sı (%29.3) zayıf, 44'ü (%23) fazla kilolu, 11'i (%5,8) ise obezdi. VKİ SDS ile başlangıç boy SDS ve nihai boy SDS arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü güçlü kolerasyon bulundu. VKİ SDS >2 olan hastalarda nihai boy 179±7.9 cm iken, geri kalan grupta nihai boy 171.6±6.9 cm idi. Hedef boy SDS ile nihai boy SDS arasında pozitif yönlü güçlü kolerasyon saptandı. HH tanılı hastaların YBPG grubuna göre daha uzun boylu ve kilolu olduğu görüldü. Kriptorşidizm (p<0.001) ve penis anomalisi (p=0.017) sıklığı HH hastalarında YBPG hastalarına göre anlamlı derecede daha fazlaydı. YBPG ve HH grupları arasında FSH, LH, testosteron, prolaktin, ACTH, kortizol, IGF 1, IGF-BP 3, TSH ve serbest T4 düzeyleri gruplar arasında farklılık göstermedi. HH ve YBPG grupları puberte bulgularının gelişimi açısından karşılaştırıldığında HH grubundan 29 (%69) hastanın; YBPG grubunun ise tamamının izlemde pubertesinin başladığı görüldü. HH grubundaki hastaların 6. ay ve 1. yıldaki boy ortalaması YBPG hastalarına göre daha uzun iken, 6. ay ve 1. yıldaki büyüme hızı YBPG hastalarına göre daha düşüktü. Nihai boya göre karşılaştırıldığında ise HH hastalarının boy ortalaması YBPG hastalarına göre daha uzundu. İlk değerlendirmede hedef boy ile hasta boyu arasındaki fark (delta boy SDS) ve hedef boy ile nihai boy arasındaki fark (delta boy SDS) YBPG'li grupta HH'li gruba göre istatistiksel olarak anlamlı farkla daha yüksekti. YBPG tanılı hastalardan 128'i (%85,9), HH tanılı hastalardan 39'u (%92,8) için hedef boya göre nihai boy durumu değerlendirmesi yapıldı. Nihai boy değerlendirmesi yapılan YBPG'lilerden 115'inin (%89,9), HH'li gruptan 32'sinin (%82) hedef boya göre ''uygun'' nihai boya sahip olduğu saptandı. YBPG olan hastalardan indüksiyon tedavisi alanların ortalama nihai boyu 172.9±7 cm, tedavi almayanların ise 170.6±6.45 cm idi. Altıncı ay, 1. yıl veya tüm izlem süresinde büyüme hızı tedavi alan ve almayan hastalarda benzerdi (Tedavi alanlarda 5,06±1,90; tedavi almayanlarda 5,14±2,1, p=0,819). Hem YBPG grubunda hem de HH grubunda hedef boy SDS ile nihai boy SDS arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif kolerasyon görüldü. Her iki hasta grubunda ilk değerlendirmedeki boy SDS hedef boy SDS farkı ile nihai boy SDS hedef boy SDS farkı arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü güçlü kolerasyon mevcuttu. Sonuç olarak birbirinden ayırt edilmesi oldukça zor iki grup olan HH ve YBPG'li hastaların boy prognozu açısından benzer özelliklere sahip olduğu; her iki grubun da hedef boylarına büyük oranda ulaştığı saptandı. HH grubundaki hastaların YBPG'li gruba göre ilk değerlendirme, hedef ve nihai erişkin boylarının daha uzun ancak tüm izlemdeki uzama hızının daha az olduğu görüldü. Ön görüldüğü üzere HH grubunun puberte başlama ve ilerleme bulguları YBPG grubuna göre anlamlı derecede hem daha az hem de daha geçti. YBPG grubunda testosteron ile puberte indüksiyonun boy ve puberte prognozu üzerinde etkisi olmadığı; YBPG'li hastaların gecikmiş ancak hızlı bir büyüme atağı döneminin ardından sahip oldukları genetik potansiyele ulaştığı görüşünü desteklenmektedir.
Biyokimyasal olarak düşük alkalen fosfataz düzeyi saptanan bireylerin hipofosfatazya açısından değerlendirilmesi
Hipofosfatazya (HPP) (OMIM 146300, 241500, 241510) dokulara spesifik olmayan alkalen fosfataz aktivitesinin azalması sonucunda kemik ve diş mineralizasyon bozukluğu ile seyreden, nadir görülen, kalıtsal bir hastalıktır. Hastalığın şu ana kadar tanımlanmış 7 formu bulunmaktadır. Sadece dişlerin etkilendiği form "odonto hipofosfatazya" olarak isimlendirilir, bu en sık görülen ve muhtemelen en hafif seyirli formdur. Hastalığın diğer tipleri ise yaş gruplarına ve prognoza göre isimlendirilmiştir. Bunlar; "erişkin dönem hipofosfatazya", "çocukluk dönemi hafif hipofosfatazya", "çocukluk dönemi ağır hipofosfatazya", "bebeklik dönemi hipofosfatazya", "prenatal benign hipofosfatazya" ve "perinatal öldürücü hipofosfatazya"dır. Gelişmekte olan laboratuvar teknikleri ve genetik analiz yöntemlerine rağmen HPP tanısı özellikle hafif hastalık formlarında gecikmektedir. Çünkü hastalığın sık görülen semptomlarından olan kas, eklem ve kemik ağrıları romatoid artrit, fibromiyalji, osteogenezis imperfekta, Paget hastalığı, rikets, osteomalazi gibi daha sık görülen hastalıklarla karışmaktadır. Bu nedenle hastalıkla ilgili bilgi sahibi olmak ve hastalıktan şüphelenmek tanı koymak için elzemdir. Tanının gecikmesindeki bir diğer neden, klinisyenlerin ALP enziminin yüksekliklerine daha alışkın olmaları ve düşük ALP değerlerinin gözden kaçırılmasıdır. Bu çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Çocuk ve Erişkin Hastaneleri'nde 2014-2022 yılları arasında ALP düzeyi bakılmış ve yaş gruplarına göre belirlenen alt sınırın altında değeri olan hastalar dahil edildi. Toplamda 48 hasta çalışmaya katılmayı kabul etti. Bu hastalardan 34'ü (%70,8) kadın, 14'ü (%29,2) erkekti. Çalışmaya katılan hastaların ortanca ALP sonucu 28 IU/L idi. ALP ile yaş ilişkisine bakıldığında iki değişken arasında negatif yönlü istatistiksel anlamlı ilişki bulundu (p<0,01). ALP ve cinsiyet ilişkisine bakıldığında, erkeklerde ALP düzeyleri kadın hastalara göre daha yüksek saptandı (p<0,01). PLP ortanca değeri 27,6 µg/L, PEA ortanca değeri 49,35 µmol/g krea idi. PLP sonucu yüksek gelen 12 hasta (%25), PEA sonucu yüksek gelen 21 hasta (%43,7) saptandı. Hem PLP hem PEA sonucu yüksek 7 hasta (%14,5) saptandı. PEA ve PLP değişkenleri arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptandı (p 0,01). Çalışmaya katılanların %35,4'ünde kemik ağrısı, %29,2'sinde eklem ağrısı, %18,8'inde diş kırığı, %10,4'ünde diş kaybı, %10,4'ünde diş kırığı ve %10,4'ünde kemik kırığı öyküsü vardı. Hasta şikayetleri ile ALP, PLP ve PEA sonuçları arasındaki ilişki incelendiğinde diş kırığı öyküsü ile ALP düzeyi arasında negatif yönlü korelasyon saptandı (p 0,002). Diş çürüğü ve diş kaybı öyküsü olan hastaların ALP, PLP ve PEA sonuçları arasında anlamlı ilişki saptanmadı, ancak bu şikayetlere sahip hastaların ALP ortalaması 15,3 IU/L iken olmayan hastalarınki 25,57 IU/L saptandı, sayısal bir fark görüldü. Kemik ağrısı şikayeti ile cinsiyet arasındaki ilişki incelendiğinde 34 (%70,8) kadın hastanın 16'sında kemik ağrısı varken, 14 (%29,2) erkek hastanın sadece 1'inde kemik ağrısı vardı. Bu ilişki anlamlı bulundu (p 0,009). Çalışmaya katılan 48 hastadan 31'ine ALPL geni dizi analizi yapıldı, 25 hastada heterozigot mutasyon saptandı kalan 6 hastada ise mutasyon saptanmadı. Bu çalışma ile ALP düzeyindeki düşüklüklerin gözden kaçırılabildiği, hastalığın sık görülen şikayetlerinin başka hastalıklarla karışabildiği gösterilmiş oldu.
Çocuk yoğun bakım ünitesi hastalarına uygulanan transfüzyonlarının incelenmesi
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Ankara, 2023. Eritrosit transfüzyonu uygulamaları çocuk yoğun bakım ünitelerinde (ÇYBÜ) sıkça başvurulan bir tedavi yöntemidir. Yapılan çalışmalarda ÇYBÜ'ne başvuran hastaların %15-50'sine eritrosit süspansiyonu (ES) transfüzyonu uygulanmaktadır. ES transfüzyonu uygulaması yerine göre hayat kurtarıcı bir tedaviyken aynı zamanda ciddi komplikasyonları bildirilmiş ve mortaliteyi arttırdığına dair çalışmalar mevcuttur. Transfüzyon stratejilerinin geliştirilmesi adına birçok çalışma yapılmıştır. Bu tez çalışmasında ÇYBÜ'de kabul edilmiş hastaların transfüzyon uygulaması tecrübelerinin incelenmesi ve geliştirilmesi için muhtemel risk ve çözümlerin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya 31 Aralık 2015 ile 1 Ocak 2021 tarihleri arasında İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi'ne yatırılan 28 gün-18 yaş arası 2011 hasta dahil edilmiştir. Bu hastaların; demografik özellikleri, başvuru şikayetleri, ES transfüzyonu uygulanması bilgisi, transfüzyon öncesi ve sonrası laboratuvar tetkikleri, zamansal özellikler, risk değerlendirme skorları ve klinik sonuçları retrospektif olarak incelenmiştir. Çalışmada özelliklerin ilişkileri ve sağ kalım analizleri uygulanmıştır Çalışma dönemi boyunca, hastaların %27'sine (n=558) en az bir kere ES transfüzyonu uygulanmıştır. ES transfüzyonu uygulanması açısından risk oluşturan özellikler, yaş kategorisi, başvuru tanıları, malnütrisyon kategorileri, başvuru anında anemisinin olması durumu, mekanik ventilatör ve santral venöz kateter (SVK) yerleştirilmesi kategorik özellikler arasından istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Nümerik değişkenlerden, hasta başvuru kan hemoglobin düzeyi, risk skorları, kan RDW düzeyi, yaş, yaşa göre ağırlık Z skoru istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Sağ kalım analizinde, başvuru şikâyeti, yaş kategorileri, kabul yeri, malnütrisyon durumu, anemi durumu, mekanik ventilatör uygulanması durumu, SVK yerleştirilmesi durumları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu makale, eritrosit transfüzyonu (ES) uygulamasının klinik pratiğinde doğru bir şekilde kullanımının önemini vurgulamakta ve ES transfüzyonunun gereksiz uygulanmasının beraberinde pek çok riski getirebileceği konusunda uyarıda bulunmaktadır. Bu konuda yapılan çalışmalara göre, hastaların yaş, cinsiyet, hastalık durumu, hemoglobin seviyesi, PRISM-III skoru, başvuru anında anemi olup olmaması, hemodinamik durumu, malnütrisyon durumu gibi birçok faktör dikkate alınmalıdır. ES transfüzyonu gerekliliğinin doğru bir şekilde belirlenmesi için klinik durumun objektif olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, ES transfüzyonunun gereksiz yere uygulanması sonucu ortaya çıkan yan etkilerden kaçınmak amacıyla, kan kaybını azaltabilecek stratejilerin de benimsenmesi gerekmektedir. Bu stratejiler arasında, daha küçük hacimli örnek tüplerinin kullanılması, hasta başı testler, kapalı sistem kan örneklemeleri, non-invazif test cihazlarının kullanılması, deneyimli ekip tarafından kan örneklenmesi, takip ve izlem amaçlı kullanılan laboratuvar testlerinin uygunsuz tekrarını önlemek için protokollerin geliştirilmesi ve gereksiz kateterlerin zamanında çıkarılması yer almaktadır. Sonuç olarak, bu makale, ES transfüzyonunun doğru bir şekilde belirlenmesi ve uygulanması için gereken faktörleri ve önemini vurgulamaktadır. Doğru bir şekilde belirlenmeyen ES transfüzyonu gereksiz yere uygulanması, pek çok risk faktörünü beraberinde getirebilir. Bu nedenle, ES transfüzyonunun doğru bir şekilde belirlenmesi ve gereksiz yere uygulanmaması için klinik durumun objektif bir şekilde değerlendirilmesi ve kan kaybını azaltabilecek stratejilerin benimsenmesi önemlidir.
Kemoterapi alan kanser tanılı çocuklarda, tedavi sonrası aşı serolojik yanıtlarının ve aşılama programının değerlendirilmesi
Amaç: Çocuklarda kanser tanısı çocukluk çağı aşı programının tamamlanamamasına ve immünsüpresif tedavilere bağlı aşı ile kazanılmış bağışıklığın zayıflaması/kaybına neden olmaktadır. Bu durum, kanser tedavisi tamamlanan çocukları aşı ile önlenebilen hastalıklara karşı savunmasız hale getirmektedir. Kanser tedavisi alan çocukların tedavi sonrası aşı yanıtlarının da değişkenlik gösterdiği bilinmektedir. Kanser tedavisi sonrası çocuklarda aşı uygulaması ile ilgili uluslararası ortak rehber bulunmamaktadır. Bu çalışmada kanser tedavisi sonrası serum antikor durumları, uygulanan aşılar ve aşı yanıtlarının incelenmesi planlandı. Hastalar ve yöntem: Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Polikliniğine 1 Ocak 2015-31 Aralık 2020 yılları arasında başvurmuş, lenfoma ve solid organ tümörleri tanısı ile kemoterapi almış, hastalıkları remisyonda olan, aşılama planı ve takibi için başvuran çocuk ve ergenler değerlendirildi. Kanser tedavi tamamlandıktan sonra uygulanan aşılar ve hepatit A (HAV), hepatit B (HBV), varisella zoster (VZV), kızamık-kızamıkçık-kabakulak (KKK) serum antikor düzeyleri ve aşı yanıtları retrospektif olarak incelendi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 533 hastanın, 304'ü (%57) erkek, 229'u (%43) kız (E/K: 1,3), tanı yaşı ortalaması (±SD) 5 yıl 10 ay (±57 ay) idi. En sık saptanan tanılar Non-Hodgkin lenfoma (NHL) (%15,4), santral sinir sistemi (SSS) tümörleri (%13,1) ve Hodgkin lenfoma (HL) (%12) idi. Tedavi sonrası en az bir doz aşı uygulanan hasta sayısı 508 (%95,3) idi. Hastaların %52,9'unun tanı yaşı 0-59 ay olup çocukluk çağı aşıları eksik, %26,8'inin tanı yaşı 0-24 ay olup süt çocukluğu aşıları eksikti. Tedavi sonrası yapılan aşılar en çok konjuge pnömokok aşısı (KPA) (%85,4), KKK (%80,7) ve HBV (%66,8) idi. Tedavi sonrası hastaların HAV, HBV, VZV, kızamık-kızamıkçık-kabakulak seronegatifliği sırası ile; %64, %48,5, %43,3, %83,5, %28 ve %60,1'inde olduğu saptandı. Tedavi öncesi ve sonrası antikor düzeyi bilinen hastaların, HAV, HBV, VZV, kızamık- kızamıkçık-kabakulak antikor kaybı sırası ile; %31,9, %31,4, %21,7, %47,1, %11,4 ve %28,6'sında olduğu saptandı. Hastaların bir doz HAV, HBV, VZV, kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşısına sırası ile %83,6, %81,4 %63,5, %33,3 %82,9 ve %45,4'ü serokonversiyon geliştirdiği saptandı. Hastaların iki doz HAV, HBV, VZV, kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşısına sırası ile %98,8, %80 %84,6, %32,2, %80 ve %36,2'sinin serokonversiyon geliştirdiği saptandı. Sonuç: Aşı ile bağışıklama, enfeksiyon hastalıklarına karşı geliştirilmiş en etkili yöntemdir. Çocukluk çağı kanserleri ve immünsüpresif tedaviler aşı ile korunabilen hastalıklara karşı antikor kaybına neden olmaktadır. Kemoterapinin bağışıklık sistemi üzerine uzun süren yan etkileri, hastaların tedavi sonrası aşı yanıtlarının değişkenlik göstermesine neden olmaktadır. Anahtar kelimeler: Çocukluk çağı kanserleri, kemoterapi, aşılama, antikor yanıtı
HÜTF çocuk gastroenteroloji, hepatoloji ve beslenme bölümünde yapılan girişimsel işlemlerin, COVID-19 pandemisi öncesi ve sonrasında, sayısal ve niteliksel olarak karşılaştırılması
Şiddetli akut solunum sendromu koronavirüs-2 (SARS-CoV-2) virüsünün yol açtığı ''Coronavirus Disease of 2019 (COVID-19)'' enfeksiyonu nedeniyle Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından Mart 2020'de pandemi ilan edilmiştir. COVID-19 pandemisi, endoskopi gibi girişimsel işlemlerin uygulandığı çocuk gastroenterolojisi kliniklerinin işleyişinde zorluklar oluşturmuştur. Çalışmamızda; Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalında yürütülen girişimsel işlemler COVID-19 pandemisi öncesi ve sonrasında hem sayısal olarak hem de işlem endikasyonları açısından karşılaştırıldı. 12 Mart 2019 - 11 Mart 2020 tarihleri arasında (birinci dönem) ve 12 Mart 2020 - 11 Mart 2021 tarihleri arasında (ikinci dönem) randevu verilen işlem sayısı toplam 527 idi. Bunlardan 366'sına (%69) birinci dönem, 161'ine (%31) ikinci dönem randevu verildi. İkinci dönem randevu sayısı anlamlı ölçüde daha azdı (p<0,001). Birinci dönem işlem randevusu verilen hastaların ortanca yaşı 11,16 yıl (5,75-15,00), ikinci dönem işlem randevusu verilen hastaların ortanca yaşı 10,75 yıldı (6,17-14,55). Her iki dönemde en çok randevu verilen işlem ''özofagogastroduodenoskopi''ydi. İşlem tiplerine göre hastaların yaşları karşılaştırıldığında; birinci dönem en küçük ortanca hasta yaşı karaciğer biyopsisi yapılan hastalara (6,2 yıl), en büyük ortanca hasta yaşı ise kolonoskopi yapılan hastalara (12,3 yıl) aitti. Birinci dönemde işlem tiplerine göre hasta yaşları arasında anlamlı fark varken (p=0,003), ikinci dönemde ise bu fark anlamlı değildi. İki dönem arasında yapılan ve ertelenen işlem durumu arasında anlamlı fark vardı. Ertelenen işlemlerin oranı ikinci dönemde daha fazlaydı (p=0,045). Birinci dönemde ilk randevuda yapılmayan 133 işlemden 74'ü (%20,2), ikinci dönemde ilk randevuda yapılmayan 74 işlemden 50'si (%31,1) ilk randevu tarihinden daha ileri bir tarihe ertelendi. Ertelenip ileri tarihte yapılan işlemlerin ilk randevu verilen tarihe göre gecikme süresine bakıldığında iki dönem arasında anlamlı fark bulundu (p<0,001). Birinci dönemde gecikme ortanca süresi bir ay, ikinci dönemde gecikme ortanca süresi beş aydı. Birinci dönemde işlemi ertelenen üç (%2,3) hastada ertelemeye bağlı önemli sonuçlar kaydedildi. İkinci dönemde ise işlemi ertelenen altı (%8,1) hastada ertelemeye bağlı önemli sonuçlar kaydedildi. Aradaki fark anlamlı değildi (p=0,13). Birinci dönem hastalara en fazla randevu verilme endikasyonları "inflamatuar bağırsak hastalığı (İBH)'' ve "kronik karaciğer hastalığı'' tanı/ön tanılarıydı. İkinci dönemde hastalara en sık işlem randevusu verilme nedenini ise 'İBH'' grubu oluşturdu. Birinci dönem işlemlerin en sık erteleme nedeni "enfeksiyon"du. İkinci dönemde en sık erteleme nedeni ''COVID-19 Pandemisi'' idi. Dönemler arası erteleme nedenleri arasındaki fark anlamlı bulundu (p< 0,001). Çalışmamız, COVID-19 döneminin çocuklarda gastrointestinal girişimsel işlemlere etkisini inceleyen merkezimizde yapılan ilk çalışmadır. Çalışmamızın konu ile ilgili olarak çocuk gastroenterologlarına önemli çıkarımlar sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: COVID-19 pandemisi, çocuk, çocuk gastroenterolojisi, girişimsel işlem, endoskopi
MIS-C hastalarinin HLA doku tiplendirmesi ve genetik yatkınlıklarının araştırılması
MIS-C ( Covid'in indüklediği çoklu inflamatuvar sendrom),hastalarda % 80'ine varan oranlarda kardiyojenik şok gibi kritik hastalığa yol açabilir ve ölüm oranı % 2'dir. MIS-C patofizyolojik mekanizması halen net değildir. Patofizyoloji anlaşılırsa hem ölümleri önleme ve hem de hastalıktan korunma için önemli bir adım atılacaktır. Yoğun bakımda izlenen ve %2 mortalitesi olan bu hastalığın patofizyolojisi çözülebilirse, bu hastalığı o kadar iyi kontrol altına alabilir, yoğun bakım ihtiyacını azaltılabilir ve tedavi maliyetlerini düşürülebilir ve hastalığa bağlı gelişebilecek komplikasyonları o kadar iyi önleyebiliriz. Bu nedenle bu hastaların genetik analizi ve HLA değerlendirilmesi çok önemlidir.Bu çalışma ilk olucaktır. MIS-C tanısı almış 40 hasta ve anne ile babalarından HLA alelinin amplifikasyonunun ve tüm ekzon dizilemenin yapılması planlanmıştır. Yönetim: Cengiz Gökçek Çocuk Hastanesinde toplanmış olan 120 örnek ( hasta, anne, baba ) Hacettepe İmmünoloji laboratuarında çalışılacaktır.