15
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Türkiye yangından korunma yönetmeliğinin uluslararası yönetmelikler ile karşılaştırılması ve dijitalleştirilmesi: İlaç fabrikası depo örneği
Anahtar kelimeler: NFPA, yönetmelik, yangın, bina, söndürme Her yıl birçok insan çıkan yangınlar sonucu hayatını kaybetmektedir. Eskiye nazaran evlerimizde kullandığımız plastik malzemelerin sayısının artışı hem yangının daha kolay ve hızlı büyümesini hem de çıkardığı zehirli gazlardan dolayı insanların daha çabuk etkilenmesine neden olmaktadır. Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte yangınlara alınan tedbirler de sürekli gelişmektedir. Daha öncesinde yangına müdahale edebilmek için kazma, kürek ve kova ile bir yangın köşesi hazırlanırken şimdi yangınları başlangıç safhasında fark eden ve uyarı veren algılama sistemleri, yangının başlangıç safhasında söndürülmesini sağlayan söndürme sistemleri kullanılmaktadır. İlk defa 2002 yılında yayınlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile bu yangın tedbirlerini uygulamak zorunluluk haline getirilmiştir. Bu çalışmada, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile NFPA açısından yangın güvenliği değerlendirmesi yapılmış, iki yönetmelik arasındaki farklar tespit edilmiştir. Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmeliğe uygun olarak yapılan incelemelerin standarda bağlanması ve tüm kurumların ortak olarak kullanabileceği bir akıllı yönetim sistemi geliştirilmiştir.
Nükleer santrallerde yangın güvenlik sistemlerinin analizi ve geliştirilmesine yönelik öneriler
Ülkemizde ve dünyada çoğalan nüfus ile birlikte enerji ihtiyacı sürekli artmakta ve tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de, artan enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla farklı çözüm yolları arayışı içine girilmektedir. Çevreye zarar verme oranının az olması, genellikle kaynaklarının doğal olması, daha önemlisi hükümetlerin teşvikleri nedeniyle içinde bulunduğumuz dönemde yenilenebilir enerji kaynaklarının, elektrik üretimindeki oranı tüm dünyada hızla artmaktadır. En yaygın kullanılan yenilenebilir enerji kaynağı güneştir. Güneş enerjisinden elektrik üretimi yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretiminde en yaygın ve en çok tercih edilen yöntemlerdendir. Tüm dünyada 40'tan fazla ülkede güneş enerjisinden elektrik üretimi yatırımları için teşvikler kanunlaştırılması da bu yöntem ile elektrik üretiminin en büyük paya sahip olmasında önemli bir etken olmuştur. Bu çalışmada NGS'de gerçekleşen zincirleme reaksiyon sonucu açığa çıkan enerji kontrol altında tutulamadığı durumlarda ne gibi sonuçlar ile karşılaşılabileceği incelenmiş, yeni kurulacak NGS'ler için referans olabilecek sonuçlar nicel hesaplamalar ile verilmiştir. Fukuşima Daiichi NGS'de meydana gelen olay her ne kadar tsunami dalgalarının tahminlerin üzerinde oluştuğu yönünde kamuoyunda bilinse de yapılan hesaplamalarda çıkan sonuçlar, tahminler ve hesaplamalar dışında H2O moleküllerinin hidrolizine sebep olarak patlamaya neden olan H2 gazının açığa çıkmasına sebep olduğunu göstermektedir. Patlama yaşanmaması için tasarlanan havalandırma sistemleri yanlış öngörüler nedeniyle yeterli kapasitede olmadığından havadan çok hafif olan H2 gazı üst kısımlarda birikmiş, patlama olayının gerçekleşmesi için gerekli olan tüm şartlar meydan gelmiş, sonuç olarak yaşanan patlama sonrası güvenlik sistemlerinin hasar görüp işlevini yitirmesi nedeni ile yakıt çubukları aşırı ısınmaya devam etmiş ve çevreye radyasyon yayılmış, sonuçları önlenemeyen ulusal ve uluslar arası güvenlik sorunları ile karşı karşıya kalınmıştır. Bu çalışmada meydana gelen durumun aslında önlenebilir bir kaza olduğu, kurulum aşamasında yapılan hesaplama hatalarının bu sonuçları ortaya çıkardığı nicel veriler ve hesaplamalar ile ortaya konmuştur.
Yangınlar ile mücadelede itfaiyecilerin organizasyon yapılanması ve müdahale biçimlerinin araştırılması
İtfaiyecilerin yangınlara müdahalesinde yangın organizasyonu yapılacak müdahalenin kısalmasında önemli bir rol oynamaktadır. Olay yerine giden ilk ekibin olay hakkında bilgi toplaması, yangın müdahale kollarını çıkması, yardıma gelecek ekipler için genel hazırlık çalışmalarını yapmasıda bu sürecin bazı parçalarındandır. Yangıncılık genel olarak bireyin olaylara müdahale esnasında kendisini geliştirerek uzmanlaştığı bir alandır. Olaylara müdahale etmek, başlı başına bir uzmanlık gerektirir; ancak olay yeri yönetimi ise uzmanlaşmanın bilgi birikim ve tecrübe ile yoğunlaşmasıdır. Ülkemizde yangın konusu ve yangın yönetimi hakkında yeterli kaynak ve çalışmalar bulunmamaktadır. Bu çalışmada, itfaiye teşkilatlarında çalışan müdahale personellerinin olası olaylara karşı ihbarın alınmasından olay yerine varış ve olay yerinin yönetimi ile ilgili aşamaların belirlenmesi ve hızlı müdahale tarzları ile hızlı söndürme yöntemlerini geliştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmamızda yangınlara müdahale eden personelleri kendi arasında ayırarak iş kollarınının belirlenmesini, daha sonra da araç içi sıralanışını belirleyerek olay anında görev dağılımınının oluşturulmasına çalışılmıştır. Çalışama, ülke genelinde bulunan belediye itfaiye çalışanları, Arff memurları, Askeri itfaiye çalışanları, özel teşebbüs itfaiye çalışanların birebir ve internet yolu ile ulaşılarak anket yöntemi ile yapılmıştır. Ankete katılan bireylere yangın müdahale, yangın organizasyonu, çalışma şartları, bilgi birikim ve tecrübe yeterliliği gibi, yaşamış tecrübe ve olaylar doğrultusunda hazırlanan sorular sorularak ölçüm değerleri içeren sonuçlar istatistiksel olarak yorumlanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, ülke genelinde yangın organizasyonu konusunda bilgi sahibi olunmadığı, araç malzeme, personel ve bilgi eksikliği yaşandığı, yangınlara müdahalede belli bir düzensizliğin olduğu çıkan sonuçlar arasındadır.
Eğitim kurumlarında kullacıların acil durum tahliye tatbikatlarının simülasyon yöntemleriyle karşılaştırmalı incelenmesi
Bu çalışmada, acil durum tahliye tatbikatında eğitim yapısında bulunan tüm yapı kullanıcılarının okuldan tahliye oldukları gerçek sürenin hesaplanması, insan hayatı ve acil durum emniyeti için alınan tedbirlerin yeterliliğinin testi, yaş, cinsiyet, antropometrik özellikler, hareket kabiliyeti, kaçış hızları parametreleri ve toplu hareket sonucunda kullanıcıların sosyal davranışları acil durum tahliyesine etkisi araştırılmıştır. Acil durum tahliyesine olumsuz etki eden faktörler kullanıcıların antropometrik özellikleri ve hareket kabiliyet verileri Pathfinder simülasyon programına girilerek belirlenmiştir. Acil durum tahliye tatbikatında öğrencilerin bir bütün halinde hareket ettiği gözlenmiştir. Kombine halde hareket sonucunda akış yoğunluğunun arttığı kısımlar Pathfinder tahliye simülasyonu ile belirlenerek, acil çıkış merdiveni veya koridorsa genişlik ölçüsü, kapı ise temiz aralık ölçüsü, doğru yönlendirme ve merdivenlerde yaya hareketinin akış sürekliliği tahliyede önem arz etmiştir. Ayrıca her yaş grubuna ayrı ayrı verilen acil durum tahliyesi eğitimleri gerçek ve güvenli tahliyeye büyük katkı sağlamıştır. TED Kocaeli Koleji'nde yapılan çalışmada, 4-14 yaş arası Türk insanının antropometrik özelliklerin tahliyeye etkisi çalışılmıştır. Okulun mimari projesinin uygulandığı alan ile mimari proje kontrol edilmiş ve değişikliği olmadığı görülmüştür. Mimari proje Pathfinder simülasyon programına aktarılarak 778 yapı kullanıcısının tahliyesi simülasyon ile çalışılmıştır. Pathfinder simülasyonu ile var olan veya proje aşamasındaki eğitim yapılarının acil durum tahliye performansları değerlendirilebilmektedir. Bu sebeple eğitim yapıları değerlendirilerek acil durum tahliye zafiyetleri yapı tahliye planında yeni planlamalar yapılabileceği ve tekrar tekrar değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır.
Ortaöğretim okullarında yangın güvenliği ve farkındalığın irdelenmesi
Binalarda meydana gelen yangınlar sonucu birçok insan hayatını kaybetmekte veya ciddi olarak yaralanmaktadır. Bu ölümlerin veya yaralanmaların büyük bölümü yoğun duman ve tehlikeli gazlardan kaynaklanmaktadır. Yangınlar, bunun yanında mülkiyete hasardan, iş kaybına büyük ekonomik zararlara sebebiyet vermektedir. Bu çalışmada Sakarya ili Sapanca ilçesi Lokman Hekim Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nin öğretmenleri, öğrencileri ve görevlileri arasında bir anket çalışması yapılarak yangın güvenliği farkındalığı ölçülmüş, risk analizi ve anketler sonucunda alınması gereken tedbirler sorgulanmış ve öneriler sunulmuştur.
Pilot Kurtarma Araçlarına Hareket Platformu Kazandırılması
Bu çalışmada, havaalanı yangınla mücadele araç ve personel teşkilat yapısı, sağlanacak koruma seviyeleri, kurtarma ve yangınla mücadele araçları araştırılmış, kaza-kırım olayları sonrasında pilot, personel ve yolcuların kurtarılmasına yönelik çalışmalar incelenmiş, mevcut uygulamalar tespit edilmiştir. Mevcut uygulamalar kapsamında, kurtarma faaliyetlerinde merdiven kullanımının yaygın olduğu görülmüştür. Gerek uçak tehlikeli sahalarının riskleri, gerekse kazazedelerin kaza sonrası yaralanmalarına (ikincil yaralanmalara) neden olacağı konusunda ciddi endişeleri beraberinde getirmiştir. Bu çalışmanın temeli olması bakımından, Türkiye'deki kamu ve özel kuruluşlar için çalışan 141 ARFF personeline mevcut uygulamalar, riskler veya olumlu yönler ve platformun gerekip gerekmediği hakkında bir anket uygulanmıştır. Bu sayede kurtarma operasyonları için bir platforma ihtiyaçları varsa, kurtarma faaliyetleri sırasında hangi koşulların yerine getirilmesi gerektiği belirlenecektir. Buna ek olarak, kurtarılacak kişi olabilecek 13 pilota, mevcut kurtarma uygulamaları hakkında ne kadar şey bildikleri, kurtarılan tarafın fikirleri ve platform kurtarma aracının kurtarma faaliyetleri sırasında kullanılmasının değerlendirilmesi hakkında bir anket uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, mevcut kurtarma uygulamalarının hem ARFF personeli hem de kazazedeler açısından çok riskli ve güvensiz olduğu açıktır. Bu nedenle, ARFF personelinin, kurtarma faaliyetleri sırasında platformlu kurtarma aracıyla daha güvenli koşullar altında çalışabileceği açıkça belirlenmiştir. Bu çalışma sonunda platformun ihtiva etmesi gereken özellikler tespit edilmiş, platform tasarlama çalışmalarında göz önünde bulundurulmuştur.
Duman dedektörü test cihazının tasarımı ve prototipinin geliştirilmesi
Bu çalışmada, yangın algılama ve ihbar sistemlerinin bakım ve idamesini sağlamak amacıyla, bu tarz sistemlerde sıklıkla kullanılan duman dedektörlerinin istenilen ölçütte, doğru bir şekilde çalıştı ğının doğrulanması için gerekli olan test aparatını tasarlamak amaçlanmıştır. Günümüzde teknoloji alanındaki gelişmeler bizlere kolaylıklarla beraber riskleri de getirmektedir. Bu risklerin başlangıcında veya sonucunda yangın ile karşılaşılması hepimizin bildiği bir durumdur. Bu yüzden uluslararası normlar da, ülkemizdeki yönetmelikler de bu kapsamda değerlendirilerek ortaya çıkmaktadır. Yangın tehlikesiyle başa çıkmanın en emniyetli yolu yangını önleyebilmek veya yangına erken müdahale edebilmektir. Yangına erken müdahale etmenin günümüz dünyasında en etkili yolu yangın algılama ve ihbar sistemleridir (YAVİS). YAVİS'ler kuruluş yerine ve kuruluş amacına gore konvansiyonel ve adresli tip olarak ikiye ayrılmaktadır. Konvansiyonel tip yangın algılama ve ihbar sistemi bölgesel olarak yangını ihbar edebilirken, adresli tip yangın algılama ve ihbar sistemi noktasal olarak yangını ihbar edebilmektedir. Konvansiyonel tip yangın algılama ve ihbar sistemleri, hacimsel olarak küçük alanlarda (az bölme sayısı olup, bölme alanları büyük olan yapılar) kullanılırken, adresli tip olanlar hacimsel olarak daha geniş alanlarda (hastane, otel veya yüksek katlı binalar) kullanılmaktadır. Tez konusunda ele alınan duman dedektörü test aparatı her iki sistemde de çokça kullanılan saha elemanı olan duman dedektörünün test işlemleri için kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Bu saha elemanlarının üretici firmaya bağlı olarak kullanım ömürleri (genelde 3 ile 5 yıl) değişiklik göstermektedir. Ancak bu dedektörlerin montajı sonrasında idamesi ve doğru çalışıp çalışmadığını test etmek yangın önleme planlarının önemli bir kısmını teşkil eder. Mevcut kullanılan duman dedektörlerinin üretici firmaya bağlı kalmaksızın büyük kısmını test edebilecek bir aparat, yangın algılama ve ihbar sistemi kullanıcılarının kendi saha elemanlarını test etmesini sağlayacaktır.
Büyük gövdeli uçak yangın söndürme simülatörü
Başta yakıt olmak üzere, yapısal olarak üzerinde barındırdığı tüm materyaller bir uçağın olası bir kaza kırım anında saniyeler içinde alev topuna dönmesine yetecektir. Alev topunun içinde mahsur kalan yolcu ve mürettebattan, kendi imkanlarıyla kaçamayanların kurtarılması, tüm kaçış yollarının açık ve güvenli tutulması ile yangının söndürülmesi çalışmaları havaaracı kurtarma ve yangın söndürme personelinin (ARFF) ana görevlerindendir. Bu araştırmanın amacı; büyük gövdeli uçak yangın söndürme simülatörlerinin ARFF personelinin eğitimleri için gerekliliğinin tespit edilmesi ve bu amaç için bir proje örneği sunmaktır.Bu amaçla öncelikle ARFF personelinin ulusal ve uluslararası eğitim standartları incelenmiştir. Bu standartlarda ARFF personeli eğitimleri çok kapsamlı bir şekilde ele alındığından konumuzla ilgili bölümler bu çalışmaya dahil edilmiştir. Sonrasında ülkemizde bulunan büyük gövdeli uçak yangın söndürme eğitim simülatöründe eğitim almış ve henüz eğitim almamış ARFF personeline iki ayrı anket uygulaması yapılmıştır. Araştırma verilerinin analizi sonucunda; a. BGUYSS'de eğitim alan ARFF personelinin eğitimi; gerçekçi, kurtarma ve yangın söndürme hizmetleri ile mesleki gelişimleri açısından faydalı ve fiziksel açıdan zorlayıcı bulduğu tespit edilmiştir. Eğitim alan ARFF personelinin en çok zorlandığı konun BGUYSS'de yaralı arama kurtarma çalışmaları olduğu da araştırma bulguların da yer almaktadır. Araştırmada elde edilen diğer bulgular ise katılımcıların genel olarak simülatörün farklı şehirlerde de olması ve ARFF personelinin her yıl bu eğitimi alması gerektiğini düşündüğüdür. b. BGUYSS'de eğitim almamış ARFF personelinin %40'ı ise bugüne kadar aldıkları teorik bilgilerle uçak kaza kırım ve yangın olaylarında kurtarma ve söndürme faaliyetlerini yerine getiremeyeceklerini düşündüklerini ortaya koymuştur. Katılımcılara neden BGUYSS'de eğitim almak istiyorsunuz sorusu sorulduğunda büyük bir bölümü, gerçekçi ve zorlayıcı bir eğitim olduğunu, teorik bilgilerini uygulama fırsatı bulacaklarını ve nadir görülen bir uçak kaza kırım ve yangın olayında stresle başa çıkabilmelerine yardımcı olacağını düşündüklerini ortaya koymuştur. Çalışmanın üç, dört ve beşinci bölümlerinden elde edilen veriler doğrultusunda ARFF personeli eğitimlerinde, alevli yangın söndürme eğitimlerinin önemli olduğu ve bu eğitimlerde BGUYSS'ün gerçeğe yakın bir ortam sağladığı tespit edilmiş olup, BGUYSS'ne ihtiyaç duyan Havaalanları ile ARFF personeli eğitimi veren kurumlara düşük maliyetlerle uygulayabilecekleri bir proje örneğide sunulmuştur.
Sanayi tesisleri nde yangın söndürme sistemleri için özgün bir bakım modelinin geliştirilmesi
Sanayi tesisleri için yangın sistemleri bakımları konusu tam olarak ele alınmadığı gözlemlenmiş olup bu tez çalışması ile ülkemiz sanayi tesislerinin beklentilerine duyarlı bakım sistematiği incelenmiştir. Yangın hatları bakımları hali hazırda yapılan çalışmalarda ABD menşeyli NFPA modelleri kullanılmaktadır. Tez kapsamında ülkemizde bulunan sanayi tesislerinde bulunan yangın söndürme sistemlerine dair bir modeli geliştirilmiştir. Ulusal mevzuata uygun şekilde sanayi tesislerinin talep ettiği yangın sistemleri bakımları ile birlikte sistematiğin geliştirmek, bu sistematiği madde madde sıralamak, bilimsel ve objektif verilerle harmanlamak suretiyle yeni bir model oluşturulmuştur. Geliştirilen modelde yangın söndürme sistemlerinin bakımlarının nasıl yapılacağına dair sistematik yaklaşım önerilmiştir.
İtfaiye teşkilatlarında personel organizasyonuna genel bakış
Şehirlerin gelişmesi ve büyümesine paralel olarak ortaya çıkan yerel hizmetler, gün geçtikçe karmaşıklaşan, aktörlerini ve politikalarını çeşitlendiren bir yapıya bürünmektedir. Küreselleşme ve kapitalizmin her geçen gün kendini yeniden üretme süreçlerinin tanığı olunan kentlerimizde yerel hizmetlerin dönüşümünün ve bu dönüşümün yönünün nereye doğru evirildiğini tartışmak büyük bir önem taşımaktadır. Bu tanıklığın izleri, kentlilerin gündeliklerinin vazgeçilmez bir parçası olan çöp, ulaşım, kanalizasyon, acil yardım ve itfaiye hizmetlerinin sunuluş biçimlerinde yakalanabilir. Özellikle yaşamsal bir önem taşıyan itfaiye hizmetlerinin dönüşümünden yola çıkmak, yerel hizmet sunumundaki yönetişim meselesinin çok boyutlu tartışılmasına verimli bir zemin sunacaktır. Kent sakinleri için olmazsa olmaz bir hizmet alanı olan itfaiye hizmetinin işleyişine ilişkin çalışmalar oldukça kısır kalmaktadır. Bu çalışma ile gerek uluslararası gerek de ülkemizdeki itfaiye teşkilatları ele alınarak, itfaiye hizmeti tarihçesi ve personel nitelikleri, donanım ve eğitim hizmetleri açısından durum tespiti yapılmıştır. Söz konusu hizmetlerin ilerleyen süreçlerde iyileştirilmesi faaliyetlerine bir mihenk taşı olarak ortaya konması sağlanmıştır. Anahtar Kelimeler: İtfaiye hizmeti, personel nitelikleri
Park halindeki uçaklarda gövde içi yangınların söndürülmesi için bir model önerisinin geliştirilmesi
Bu çalışmada, havaalanları park yerlerinde bulunan hava araçlarının gövde içlerinde çıkabilecek yangınların söndürülme modelleri araştırılmıştır. İncelenen modeller üç boyutlu grafik programı ile tasarlanmış ve yorumlanmıştır. Araştırma havaalanlarının yangın söndürme faaliyetlerini yürüten yangın ekiplerini de bütünü ile ele almıştır. Bunun amacı ise faaliyet/uygulama esasının incelenmesidir. Akabinde hava alanlarının yangın güvenliğinin sağlanmasında ki faktörlerin önemine bahsedilmiştir. Hava aracında kullanılan ağırlıklı yapı maddelerinin özellikleri ve bunların çıkardığı toksik gazların insan hayatına zararları konusunun üzerine durulmuştur. Modeller incelendiğinde esasen iki temel başlık kullanılmıştır. Bu iki başlık ayrı ayrı ikişer başlığa ayrılarak toplamda dört proje üzerinde durmamızı sağlamıştır. Bunlardan biri süngü lans diye tabir ettiğimiz ucu sivri ve delici özelliğe sahip nozulun park yerlerinde bulunan yangın söndürme cihazlarında kullanılmasıdır. Bir diğeri ise yine süngü lansın park yerlerinde bulunan yangın dolaplarına yerleştirilmesidir. Bu yangın dolabında süngü lans, yangın hortumu, köpük mikseri (melanjörü) ve köpük bulundurularak bir yangına müdahale (gövde içi yangınlar için) istasyonu kurulması amaçlanmıştır. Diğer iki başlığımızın esası ise hava aracı içerisinde manuel olarak yangın söndürme sistemi dizayn edilmesidir. Bir sistemde askılı bir şekilde bulunan 'bonpet' diye tabir edilen yangın söndürme (patlayabilir özellikte) kapsülünün kullanılmasıdır. Son araştırılan ve tasarlanan sistem ise elektrik sistemi kurulmadan tamamen ısı etkileşimi ile aktif hale gelen yangın söndürme sistemidir. Araştırma ile tasarlanan yangına müdahale teçhizatlarının ve yangına müdahale sistemlerinin gövde içi yangınlarda aktif olarak kullanılmasının (ayrı ayrı olarak) yangın güvenliğine katkı sağlayacağı değerlendirilmiştir.
yangın güvenliğinde termal algılama sistemlerinin kullanımı orman yangınları
Bu çalışmada, Orman yangınları ile mücadelede günümüzde sıklıkla kullanılmakta olan termal algılama sistemlerinin, gözetlenmesi hedeflenen sahaya doğru bir şekilde konumlandırılması işlemi incelenmiştir. Halihazırda konumlandırma işinde kullanılan yöntemlerin güçlü ve zayıf yönleri ortaya konmuş ve bu yöntemlere alternatif olarak bir simülasyon programı önerilmiştir. Gözetlenmesi istenen hedef sahada yapılacak olan konumlandırma Simülasyonu işlemi neticesinde en uygun noktaya en uygun ekipman ile en uygun maliyeti belirlemek hedeflenmiştir. Teklif ettiğimiz simülasyon programımız aynı zamanda yangın gözetleme kulesi inşaa yeri tespitindede kullanılabilir.
Kütüphane binalarında tahliye yönetimi
Tahliye, yangın güvenlik konseptlerinin bir parçasıdır. Tahliye güvenliği ve hızı yapısal, teknik ve yönetimsel yangın güvenlik tedbirlerden doğrudan etkilenmektedir. Tahliye güvenliğini ve hızını etkileyen diğer bir husus ise insan faktörüdür. Tahliye hızlarının hesaplanmasında genel olarak iki model kullanılmaktadır. Tahliye hızı makroskobik modellerde manuel olarak hesaplanırken, mikroskobik modellerde dijital olarak hesaplanmaktadır. Makroskobik modellerde insan davranışına etki eden çevresel faktörler istenilen düzeyde yansıtılamazken, mikroskobik modellerde insan faktörü tam olarak simüle edilememektedir. Bu çalışmanın amacı tahliye sürelerinin hesaplanmasında makroskobik ve mikroskobik modellerle elde edilen bulguların karşılaştırılmasıdır. Tahliye tatbikatı üniversite bünyesinde hizmet veren kütüphanede gerçekleştirilmiştir. Aynı şekilde tahliye simülasyonu da üniversite kütüphanesi için kurgulanmıştır. Normal şartlar altında gerçekleştirilen tahliye tatbikatına ve simülasyonuna 296 kişi/ajan katılmıştır. Analiz sonucunda her iki model sonuçlarının farklı olduğu görülmüştür. Ayrıca makroskobik model üzerinde çevresel faktörlerin ve mikroskobik model üzerinde insan faktörünün hesap edilemediği tespit edilmiştir.
Tersanelerde yangın güvenliği ve risk analizi özel bir tersanenin Fıne Kınney risk analiz yöntemi ile incelenmesi
Son yıllarda gemi inşaa ve onarım sektöründe gerçekleşen hızlı büyüme ile bu alanda istihdam edilen kişi sayısıda hızla artmaktadır. İnsan faktörü olan her çalışma kolunda olduğu gibi bu sektördede yangın ve patlamalar iş gücüne paralel olarak artmaktadır. Tersanelerde meydana gelecek olası yangınların önüne geçilmesi, can kaybı, yaralanma ve işgücü kaybını önlemek veya en aza indirmek amacıyla yeni politikalar geliştirme zorunluluğu doğmaktadır. Risk analiz yöntemleri bu politikalardan birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Önceden yapılacak risk analizleri ile tersanelerde meydana gelebilecek bu gibi durumların neler olabileceği ortaya konularak yangınların ve patlamaların önüne geçmek mümkündür. Yangın güvenliği açısından bakıldığında yangınların birçoğunun insan kaynaklı faktörler sonucu çıktığı görülmektedir. Önceden hangi önlemler ile ne çeşit olayların engellenebileceği bilindiğinde bu faktöre bağlı olaylar en aza indirilebilmektedir. Bu çalışmada öncelikle yangın güvenliği ile ilgili temel bilgilere yer verilmiş, Türkiye' de tersane sektörü ile ilgili veriler paylaşılmış ve Fine Kinney risk analiz yöntemi kullanılarak özel bir tersanenin yangın risk analizi yapılmıştır. Bu sayede olası riskler belirlenerek; Yangına müdahale edecek ekiplerin ve karar vericilerin önceden bu riskleri göz önünde bulundurarak önlemler alması, olası can ve mal kaybını önlenmesi amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: İSG, Yangın güvenliği, Tersane, Risk analizi, Fine Kinney.
Lityum ion pil yangınlarına müdahalede endotermik sıvı katkılı su sisi kullanılan bir otomasyon sistemi geliştirilmesi
Bu tez çalışması, günümüzde yaygın olarak kullanılan lityum iyon pillerin yangın risklerini ve bu yangınlara karşı uygulanabilecek etkin söndürme stratejilerini incelemekte olup, özellikle endüstriyel tesisler, elektrikli araçlar ve enerji depolama sistemlerinde kritik önem arz eden pil yangınlarına müdahale yöntemlerini araştırmaktadır. Çalışmanın temel amacı, endotermik sıvı katkılı su sisi teknolojisini esas alan bir otomasyon sistemi tasarlamak ve bu sistemin lityum iyon pil yangınlarındaki performansını deneysel olarak ortaya koymaktır. Lityum iyon pillerin kullanım alanlarının hızla artması, beraberinde ciddi yangın güvenliği problemlerini gündeme getirmiştir. Termal kaçak (thermal runaway) olarak bilinen zincirleme reaksiyon, hücrelerin iç sıcaklığının kontrolsüz artışıyla birlikte gerçekleşmekte; jet alevleri, patlama etkileri ve toksik gaz çıkışları ile sonuçlanabilmektedir. Bu nedenle çalışmada öncelikle lityum iyon pillerin tarihçesi, farklı tipleri (LFP, NMC, NCA vb.), yapısal özellikleri ve arızalanma mekanizmaları ele alınmıştır. Ardından, pil yangınlarının evreleri, ürettikleri gazların miktar ve türleri, ısı açığa çıkış hızları ve güvenlik zafiyetleri detaylı olarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde, yangın algılama ve söndürme sistemleri literatür bazında incelenmiş, su, köpük, kuru kimyasal, gazlı ve aerosol söndürme maddeleri karşılaştırılmıştır. Yapılan analizlerde, su sisi sistemlerinin yüksek soğutma kapasitesi, oksijen seyreltme etkisi, düşük su tüketimi ve elektronik donanımlara daha az zarar vermesi gibi avantajları öne çıkmıştır. Bununla birlikte, su sisi sistemlerinin performansını artırmak amacıyla F-500 EA (Encapsulating Agent) katkılı endotermik sıvı kullanımı, tez çalışmasının özgün katkısını oluşturmaktadır. Tez kapsamında deneysel çalışmalar iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir: Taşınabilir Yangın Söndürme Cihazı Deneyleri: Farklı pil tipleri üzerinde gerçekleştirilen deneylerde, mekanik delme ve sıcaklık artışıyla tetiklenen termal runaway sonrası gelişen yangınlara, endotermik katkılı su sisi ile müdahale edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, katkılı su sisinin jet alevlerinde dahi hızlı soğutma sağladığını, yangını kontrol altına aldığını ancak gaz salınımını tamamen durduramadığını göstermiştir. Otomatik Söndürme Sistemleri Deneyleri: Algılama ile entegre çalışan otomasyon tabanlı sistem tasarlanmış, nozul tipleri, damlacık boyut dağılımı, püskürtme açısı, debi ve yoğunluk parametreleri analiz edilmiştir. Sistem, termal kameralar ve sensörler aracılığıyla yangını algılamış ve otomatik tetikleme sonrasında yangını kısa sürede kontrol altına almıştır. Deneysel bulgular, NMC pillerin diğer pillere kıyasla daha yüksek termal runaway şiddetine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca endotermik katkılı su sisi, klasik su sisi sistemlerine göre daha yüksek soğutma kapasitesi ve daha düşük alev yayılımı sağlamıştır. Ancak gaz emisyonlarının tamamen engellenememesi, pil yangınlarında çoklu söndürme stratejilerinin önemini vurgulamaktadır. Çalışmanın sonuçları, BESS (Battery Energy Storage Systems), elektrikli araç batarya paketleri ve endüstriyel uygulamalar için kritik öneme sahiptir. Bu tez, literatürde mevcut söndürme maddeleri ve yöntemlerine katkı sağlamanın ötesinde, yeni nesil otomatik yangın söndürme sistemleri için uygulanabilir bir model önermektedir. Ayrıca, ulusal ve uluslararası standartların (NFPA 855, UL 9540/9540A, IEC 62933, TS EN 14972 vb.) gerekliliklerine uygun çözümler geliştirilmesine de bilimsel altyapı sunmaktadır. Sonuç olarak, endotermik katkılı su sisi tabanlı otomasyon sistemi, lityum iyon pil yangınlarında etkin, hızlı ve güvenli bir müdahale yöntemi olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, hem akademik hem de endüstriyel açıdan önemli bir boşluğu doldurmakta; gelecekte daha güvenli batarya depolama çözümlerinin geliştirilmesi için yol göstermektedir.