Theses supervised by Doç. Dr. Aziz Kılınç
12 theses · Çanakkale Onsekiz Mart University
Dede Korkut destanlarının kültürel açıdan incelenmesi ve eğitimde kullanılabilirliği
Türk Edebiyatında Türk Milli kültürünü bünyesinde barındıran birçok eser vardır. Bu eserler arasında en önemli yeri teşkil edenlerden birisi muhakkak ki Dede Korkut Destanları'dır.19. yüzyılda Dede Korkut Destanları'nın ilk ve kapsamlı nüshası olan Dresden yazmasının bulunmasının ardından 1950'de ilk olarak Muallim Rifat tarafından yayımlanmıştır.Destanlar üzerinde yapılan çalışmaların çoğu ?lingustik? çalışmalar olarak tanımlanabilir. Bu durum Dede Korkut Destanları'nın kültür hazinesi olma özelliğinin unutulmasına veya bu özellikten yeterince yararlanılamamasına neden olmuştur. Bu gözlemimiz sonucunda, Dede Korkut Destanları'nı kültürel açıdan incelemek ve eğitimde kullanılabilirliğini değerlendirmek için bu çalışmayı gerçekleştirdik.Kitab- ı Dedem Korkut Alâ Lisân- ı Taife- i Oğuzân adlı kitabı oluşturan on iki destan titizlikle okunmuş belirli sıklıklarla tekrar eden ve birer kültürel öge olan bölümler alınmış, farklı destanlardan alınan benzer bölümler birleştirilmiş ve böylelikle bulgular elde edilmiştir.Araştırma, literatür taraması tekniğine dayalı olarak yapılmıştır. Öncelikle kültür ve destan kavramları açıklanmıştır. Ardından Dede Korkut Destanları üzerine yapılan çalışmalar incelenmiştir.Kültürel ögeler bakımından zengin olan bu metinlerden, Türkçe eğitiminde nasıl ve ne kadar yararlanılabileceği tartışılmış ve değerlendirmelerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: kültür, destan, kültürel öge, Dede Korkut, Türkçe Eğitimi
Mehmet Seyda'nın (Çeliker) çocuk romanlarında çocuk ve eğitim teması
Çocuk edebiyatı çocukların duygularını düşüncelerini eğitmek yaşamlarını geliştirmek için var olan bir alandır.Bu yazarların içinde Mehmet Seyda da yer almaktadır. Seyda 1966 yılında ?Doğan Kardeş Çocuk Romanı Yarışması? birincilik ödülünü kazandığı yıldan, ölümü 1986 yılına kadar çocuk edebiyatında çeşitli türlerde eserler vermiştir. Özellikle 1965 yılında emekli olmasından ölümüne kadar olan hayatının son on bir yılında çocuk edebiyatında en verimli dönemini yaşamıştır.Çalışmada Mehmet Seyda'nın (Çeliker) çocuk romanlarındaki (Deli Ali, Bir Gün Büyüyeceksin, Bastı Bacak Ermiş) çocuk ve eğitim teması incelenmiştir. Seyda'nın hayatı ve incelenen çocuk romanlarından çocuk ve eğitim anlayışı ortaya konmuştur. Yazarın çocuk ve eğitim teması eğitim felsefesi yaklaşımlarıyla ilişkilendirilmiştir.Mehmet Seyda, çocukların da bir birey olarak algılanmasını ister. Çocuklarla hayatın gerçeklerinin konuşulmasını savunur. Özellikle kendileriyle ilgili gerçeklerin onlara açıklanmasını ister. Bunların yanında çocukluğun tekrar geri dönülemeyecek kadar özel ve bir o kadar da çocuk eğitiminin yanlışsız yapılmasını savunurdu. Ona göre çocuk eğitiminde okuldan önce, ailenin okul öncesi dönemde bilinçli ve dikkatli yaklaşması gereklidir.
Sınıf öğretmenlerinin Türkçe derslerinde tekerlemelerden yaralanma ve önem verme dereceleri
Dil hayatın her döneminde kullanılan, kişiyi toplumla özdeşleştiren, kişinin sosyal kimliğini ortaya koyan, bir araçtır. Kişilerin hayatları boyunca en çok yaptıkları dil etkinlikleri ise dinleme ve konuşma etkinliğidir. Etkin bir dinleme, etkileyici ve düzgün bir konuşma kişinin sosyal hayatını şekillendiren ilk etmendir. Bu çalışmanın amacı sözlü halk edebiyatı geleneğimizin vazgeçilmez bir parçası olan tekerlemelerin dil eğitimi açısından önemini ve ilköğretimin birinci kademesinde okutulan Türkçe derslerinde işlenme düzeylerini belirlemektir.Çalışmanın ilk kısmında çalışmanın amacı ve önemi belirlenmiştir. İkinci kısımda tekerleme türü ile ilgili teorik bilgiler verilmiştir. Üçüncü kısımda ise Türkçe derslerinin temel etkinlik alanlarından üçü olan dinleme, okuma ve konuşma eğitiminin yerine ve tekerlemelerin bu beceri alanlarının geliştirilmesindeki önemine değinilmiştir. Yapılan literatür taraması sonucunda tekerlemelerin özellikle konuşma eğitinin önemli bir parçası olan diksiyon eğitimi açısından uygun bir eğitim aracı olduğu saptanmıştır ve konu ile ilgili örnekler verilmiştir.Hazırlanan veri toplama aracı sayesinde, öğretmenlerin cinsiyetlerine ve kıdemlerine göre; tekerlemelerin Türkçe dersleri için uygun birer eğitim aracı olup olmadıkları hakkındaki görüşleri belirlenmiştir.Yapılan testler sonucunda, cinsiyetlerine göre iki grup arasında önemli bir fark görülmemiştir. Sonuçlar hizmet yılına göre değerlendirildiğinde gruplar arasındaki görüş farklılıklarının önemsiz olduğu belirlenmiştir. Ancak 16-20 yıl arası ve 21 yıl ve üzeri hizmet yılına sahip öğretmenlerin tekerlemelerin eğitici yönü hakkında daha bilinçli oldukları görülmüştür.
Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde akademik yazma becerilerinin geliştirilmesine yönelik uygulamalı bir çalışma
ÖzetTürkçenin yabancı dil olarak öğretiminin yapıldığı kurslarda öğrencilerin Türkçeyi öğrenme nedenlerine bakıldığında ilk sırayı yüksek öğrenim görmek amacı almaktadır. Her yıl ülkemize dünyanın farklı kıta ve ülkelerinden binlerce öğrenci bu amaçla gelmektedir. Bu öğrencilerin öğrenimlerini nitelikli bir şekilde sürdürebilmeleri ve akademik olarak başarılı olabilmeleri için Türkçeyi ileri bir düzeyde kullanabilmeleri gerekmektedir. Bu nedenle ülkemize gelen öğrenciler öncelikle üniversitelere bağlı Türkçe Öğretim Merkezlerinde bir yıl kurs almakta ardından bölümlerinde Türkçe eğitim ile öğrenimlerini sürdürmektedirler.Yabancı uyruklu öğrencilerin temel beceri alanlarına yönelik olarak yapılan çalışmalar, öğrencilerin en çok yazma alanında başarısız olduklarını ortaya koymuştur. Bu durum, akademik amaçlarla Türkçeyi öğrenen öğrenciler için önemli bir problem teşkil etmektedir. Nitekim yüksek öğrenimlerde öğrencilerin akademik başarılarının büyük bir bölümü yazma becerilerine (sınavlar, ödevler, projeler, raporlar vb.) bağlı olarak elde edilmektedir. Bu nedenle bu çalışmada yabancı uyruklu öğrencilerin akademik yazma becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır.Çalışma, iki kısımdan oluşmaktadır: Birinci bölümde, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yazma becerileri ele alınmıştır. Bu amaçla, yazma becerilerinin önemi, ana dilde ve ikinci dilde yazma becerilerindeki farklılıklar, ikinci dilde yazma becerileri, yazma yaklaşımları ve yazma türleri açıklanmıştır. Yüksek öğrenimlerde öğrencilerin en çok karşılaştıkları akademik yazma çeşitlerinden biri olan akademik deneme türü ele alınmış, bu bağlamda akademik deneme teriminin niçin tercih edildiği açıklanmış, yapısal özellikleri verilmiştir. Örnek bir metin üzerinde akademik denemenin giriş, gelişme ve sonuç bölümleri tahlil edilmiştir. Çalışmanın kavramsal çerçevesini de oluşturan bu bölümlerde akademik deneme türünde öğrencilerin yazma becerilerini geliştirmek amacıyla kazanımlar tespit edilmiş, bunlara bağlı olarak etkinlikler geliştirilmiştir.Çalışmanın ikinci kısmında eylem araştırmasına bağlı olarak uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Yüksek öğrenimlerde öğrencilerin akademik yazma sorunlarının tespit edilmesi, soruna yönelik çözümün geliştirilmesi, uygulamanın yapılması ve sonuçların değerlendirilmesi olmak üzere eylem araştırması süreci gerçekleştirilmiştir. Uygulama öncesinde kavramsal çerçeveden hareketle oluşturulan akademik yazma kazanımları ve etkinlikleri uzman görüşleri alınarak uygulamaya hazır hale getirilmiştir. Uygulama, 30 Temmuz ile 28 Ağustos tarihleri arasında 5 haftalık (30 saat) sürede gerçekleştirilmiştir. Araştırmacı günlüğü, öğrenci günlüğü, öğrenci çalışma kâğıtları, gözlem formları, görüşme kayıtları olmak üzere beş farklı veri toplama aracından gelen veriler analiz edilmiştir.Uygulamalara başlamadan önce öğrencilerin yazılı anlatımları değerlendirilmiş, yabancı uyruklu öğrenciler, kurslarda derslerine giren okutmanlar ve öğretim üyeleri ile görüşmeler yapılmıştır. Belirtilen kaynaklardan gelen veriler değerlendirildiğinde akademik yazma çalışmaları bir ihtiyaç olarak görülmüştür. TÖMER kurslarından gelen öğrencilerin Türkçe yazma becerilerinin geliştirilmesine yönelik olarak üniversitelerde derslerin olması gerekliliği vurgulanmış, bu derslerin içeriğinde hangi temaların yer alması gerektiği tespit edilmiştir. Öğrencilerin, başlık, akademik kelime, cümle yapıları, söz dizimi, paragraf mantığı, paragraf içeriği, metin planlaması, metin tutarlılığı konularında sorun yaşadıkları görülmüştür.Araştırma, süreç temelli yazma yaklaşımı ile gerçekleştirilmiştir. Akademik yazmanın süreç temelli olarak ele alınması yazılı anlatımların niteliğini arttırmıştır. Kelime, cümle, paragraf ve metin düzeyinde ele alınan uygulama ile öğrencilere, akademik yazmanın diğer türlerden farklı yönleri açıklanmıştır. Gerçekleştirilen etkinliklerle öğrenciler, verilen konuyu akademik olarak nasıl yazacaklarını uygulamalı olarak görmüşlerdir. Bu durum, öğrencilerin yazılı anlatımlarında bir yandan niteliği arttırırken diğer yandan yazma becerilerine yönelik tutumlarını olumlu yönde etkilemiştir.Ülkemizde öğrenim gören otuz bine yakın yabancı uyruklu öğrencinin akademik gelişimleri için yazma becerileri temel bir ihtiyaçtır. Türkçenin ikinci bir dil olarak öğrenilmesi yazma becerilerini elde etmeden mümkün olamayacaktır. Düşüncelerin ve bakış açılarının yazma becerileri aracılığıyla iletildiği ve değerlendirildiği yükseköğrenimlerde akademik yazma ihtiyacının yapılan uygulamalı çalışmaların verilerinden hareketle gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
2005 dil anlatım dersi kapsamı ile genel ve özel hedeflerin değerlendirilmesi ve öğretmen tutumları
Eğitim sistemleri eğitim programları ile işlerlik kazanmaktadır. Eğitim programları bir eğitim kurumunun milli eğitimin ve kurumun amaçlarının gerçekleşmesine yönelik faaliyetleri içermektedir. Eğitim programları planlı bir eğitim faaliyeti gerçekleştirmek için oluşturulmuştur.Bu araştırmanın temel amacı 2005 Dil Anlatım Dersi Programının kapsamı ile genel ve özel hedeflerinin değerlendirilmesidir. Programın bu yönleri ile değerlendirilmesi için programı uygulayan Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenlerinin program hakkındaki görüşleri kullanılmıştır.Araştırmanın evrenini Çanakkale merkez ile Biga, Bayramiç, Lâpseki, Gelibolu, Gökçeada ilçelerindeki toplam 38 lise oluşturmaktadır. Okulların tamamında çalışan, Dil Anlatım Dersi Programını uygulayan ve anketi cevaplamaya gönüllü olan öğretmenler araştırmanın çalışma evrenini oluşturmuştur.Araştırma için gerekli veriler literatür taraması ve anket uygulaması yoluyla elde edilmiştir. Bunun için önce araştırma konusuna yönelik olarak araştırma, yayın ve kitaplar taranmış ve araştırmanın kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Daha sonra yapılan literatür taramasından yararlanılarak araştırmacı tarafından anket soruları geliştirilmiştir.Anketin uygulanması sonucu elde edilen verilerin analizinde SPSS 15 programı kullanılmıştır. İki bölümden oluşan anketin birinci bölümünde elde edilen verilerin frekans ve yüzde değerleri belirlenerek tablolaştırılmıştır. İkinci bölümü oluşturan maddelerin analizinde ise frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri belirlenmiş ve tablolaştırılmıştır. Daha sonra söz konusu boyutların öğretmenlerin kişisel özellikleri bakımından karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi (one-way ANOVA) tekniği kullanılmış ve görüşlere yönelik farkın kaynağını belirlemek amacıyla Tukey testinden yararlanılmıştır.Araştırma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; araştırmanın problemi başlığı altında Dil Ve Anlatım ile ilgili kuramsal bilgilere yer verilmiş, arkasından araştırmanın amaç ve alt amaçları, önemi, sayıltılar, sınırlılıklar, tanımlar yer almıştır. İkinci bölümde; araştırmanın yöntemine yer verilmiştir. Üçüncü bölüm, araştırma sonucunda elde edilen bulgular ve bulguların yorumuna ayrılmıştır. Dördüncü bölümde de; araştırmanın sonuçlarına ve önerilere yer verilmiştir.Araştırmada elde edilen bulgulara göre, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin Dil Anlatım Dersi Öğretim Programının hedefleri ve kapsamının değerlendirilmesine ilişkin anket sorularına olumlu cevap verdikleri görülmüştür. Öğretmenlerimizin cinsiyet, kıdem ve eğitim düzeyi bakımından değerlendirme uygulamalarında benzer görüşlere sahip oldukları görülmüştür.Araştırma sonuçlarına göre uygulayıcılara ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Dil Anlatım Programı, Hedefler, Kapsam, Çanakkale Ortaöğretim Kurumları
Mehmet Şemseddin'in çocuk dergiciliği
Mehmet Şemseddin, 1. Meşrutiyet sonrası çocuk edebiyatı alnında eserler vermiş önemli bir çocuk edebiyatçısıdır. O dönem sanatçı, yazar ve şairleri gibi kendisi de ?memleket hareketi? içinde bulunmayı ihmal etmemiştir. Yayımladığı eserlerin içeriğine ve yapısına bakılırsa, onun Namık Kemal ve arkadaşlarının hareketi içinde olduğunu görürüz. Yayımladığı eserlerde sade bir dil kullanması ve yeri geldiğinde ?Evlâd-ı vatana hizmet etmek? ifadesini sık sık kullanması, o dönemde hürriyet isteyen şair ve yazarlarla aynı düşünceye sahip olduğunu göstermektedir.Yazarımızın ismi çocuk edebiyatında çok geçmemesine rağmen o dönem çocuk edebiyatı öncüleri arasında yer almıştır. Şu an kütüphanelerde kayıtlı bulunan 14 eserden 13' ü çocuklara yöneliktir. Bu eserlerin her biri çocuk edebiyatına hakkıyla hizmet edebilecek nitelikte olgun eserlerdir. Yayımlanan bu eserler Meşrutiyet döneminde oldukça ilgi görmüştür. Özellikle ilk okuma yazma kitapları, birçok kez yenilenerek basılmıştır.Mehmet Şemseddin, o dönem revaçta olan çocuk dergisi alanında da eser vermeyi ihmal etmemiştir. Hatta yayın hayatına Avrupaî tarzda ilk dergi olan ?Arkadaş? ile başlamıştır. Çocuklar için çıkardığı üç farklı derginin, çıktığı dönemde sevilerek okunduğunu, okurlardan gelen mektuplardan anlamaktayız. Çocuklar için yayımladığı süreli yayınları o dönem çocuk dergiciliği için önemli bir açılım olmuştur. Yazar, o dönem çocuk dergiciliğinde çağdaş bir anlayışı benimseyerek yayın hayatını devam ettirmiştir. Yayımladığı dergiler o dönem yayınlanan diğer dergiler için de örnek teşkil etmiştir. Bu özelliği ile Mehmet Şemseddin'in süreli yayınları incelemeye değer nitelikte eserlerdir. Tek başına çıkardığı bu dergiler talep gördüğü için farklı isimlerde yenilenerek yayın hayatına devam etmiştir.Mehmet Şemseddin'in o dönemdeki çalışmaları üzerine ayrıntılı bir araştırmanın yapılmaması, bizi onun çocuk dergilerini incelemeye sevk etti. Yazarın çıkardığı Arkadaş, Çocuklara Arkadaş ve Çocuklara Talim dergileri bizim çalışma alanımızı oluşturdu. Bu üç dergi çalışmamızda ayrıntılı olarak incelenmiştir. Dergiler hakkında genel bilgiler verilmiş, dergilerin fihristi çıkarılmış, dergide yayımlanan konu başlıkları incelenmiş ve dergilerde yayımlanan yazılardan seçme metinler verilerek çalışma daha somut hale getirilmiştir.Dergilerin yanında, yazarın kütüphanelerde kayıtlı bütün eserleri taranarak bu eserler hakkında genel bilgiler verilmiştir. Bu eserler hakkında verilen bilgiler, yazarı daha iyi tanımamıza ve çalışmamızın daha objektif olmasına yardımcı olmuştur. İncelediğimiz bu eserler onun çocuk edebiyatındaki yerini daha somut hale getirmiştir.Yazar, çocuk edebiyatına ömrünün sonuna kadar hizmet etmiştir. Dergi ve kitaplarında çocuğun eğitilmesini ön plânda tutarak ?evlâd-ı vatana hizmetten? geri kalmamıştır. Mehmet Şemseddin, araştırmalarımızda ortaya çıkan 21 farklı eserle, ülkemizde Tanzimat'tan sonra başlayan çocuk edebiyatı ve dergiciliğinin öncülerinden olmuştur.
Yabancılara Türkçe öğretiminde sözlü Türkçenin kelime sıklığı ve yaygınlığını belirleme çalışması
Bu çalısma yabancı uyruklu öğrencilerin üniversite yerleskesi içerisinde bulunan kantin, öğrenci isleri, kütüphane, yemekhane, fotokopi ve kırtasiyede ihtiyaç duyacağı kelimeleri ve kelime gruplarını belirleme amacı ile yapılmıstır.Sözlü Türkçenin kelime sıklığı ve yaygınlığını belirleme çerçevesinde yapılan bu çalısmada evren Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yerleskesidir. Örneklem olarak kullanılan alanlar ise yerleske içerisinde bulunan kantin, kırtasiye, öğrenci isleri, fotokopi, kütüphane ve yemekhanedir. Arastırmada örneklem olarak seçilen yerlere farklı gün ve saatlerde ses kayıt cihazıyerlestirilmistir. Ses kayıtları bilgisayar ortamında yazılı hale getirilmistir. Aynı ortamlarda doğal isleyise müdahale etmeden doğal gözlemler yapılmıstır. Doğal gözlem sırasında tespit edilen kelimeler yine bilgisayar yardımı ile yazıya aktarılmıstır. Bu sayede bir kelime havuzu olusturulmustur. Elde edilen veriler daha sonra değisik özelliklerine göre gruplanmıstır. Olusturulan tablolar bu özellikler dikkate alınarak olusturulmustur. Kelimeler sadece sıklıklarına ve yaygınlıklarına göre gruplanmamıstır. Kantinde öğrenciler tarafından kullanılan soru kalıpları, kırtasiye ve fotokopide kullanılan soru kalıpları, yerleske içerisinde kullanılan fiiller yapılmıs olan gruplamalardan bazılarıdır. Tespit edilen kelimeler toplam 22 farklı tabloda çesitli özelliklerine göre gruplara ayrılmıstır. Çalısmanın sonunda ise çalısma sonucu elde edilen bilgilere dayanılarak çesitli önerilerde bulunulmustur.
İlköğretim Türkçe ders kitaplarındaki hak ve özgürlükler temasının demokrasi eğitimi açısından incelenemsi
Araştırmada; Türkçe ders kitaplarındaki Hak ve Özgürlükler Teması'nın demokrasi eğitimine uygun olup olmadığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırmada içerik analizi ve anket tekniği birlikte kullanılmıştır.Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı incelendiğinde; Türkçe dersinin genel amaçlarında ve Türkçe dersinin amaç ve kazanımlarında, demokrasi ile hak ve özgürlükler ifadelerine yer verilmediği belirlenmiştir.Hak ve Özgürlükler Teması, sadece Pasifik Yayınları'nın 7. Sınıf Türkçe Öğretmen Kılavuz Kitabı'nda yer aldığı için bu kitaptaki Hak ve Özgürlükler Teması araştırmada kullanılmıştır. Temadaki amaç ve kazanımlarda demokrasi ile hak ve özgürlükler ifadelerine yer verilmediği belirlenmiştir. Temadaki metinlere içerik analizi uygulanarak metinlerdeki demokratik değerler; demokrasi eğitimiyle ilgili temel beceriler; hak, özgürlük ve demokrasi kavramlarının metinlerdeki yeri belirlenmiştir. Temadaki etkinliklerde dil becerisi ve metin çözümlemesinden çok demokrasi eğitimine ağırlık verildiği belirlenmiştir.Araştırmanın anketi, Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi (8. Sınıf) Öğretim Programı büyük ölçüde aynen alınarak hazırlanmıştır. Araştırmanın evrenini Çanakkale'de görev yapan 168 Türkçe öğretmeni, örneklemini 118 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 15.0 kullanılmıştır. Türkçe öğretmenlerinin görüşlerine göre Hak ve Özgürlükler Teması'nın öğrencilere hak ve özgürlükler bilincini, demokrasi kültürünü, demokratik değerleri ve demokrasi eğitimi ile ilgili temel becerileri kazandırmada ?çok etkili? olduğu belirlenmiştir. Temanın demokrasi eğitimindeki etkisine ilişkin Türkçe öğretmenlerinin görüşlerinin cinsiyetlerine göre değişmediği belirlenmiştir. Türkçe öğretmenlerinin mesleki kıdemleri arttıkça temanın demokrasi eğitiminde daha az etkili olduğunu düşündükleri ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Demokrasi, demokrasi eğitimi, demokratik değerler, demokrasi eğitimi ile ilgili temel beceriler, Hak ve Özgürlükler Teması, Türkçe Ders Kitabı.
Mevlâna İdris Zengin'in masal kitaplarının çocuk edebiyatının temel ögeleri açısından incelenmesi
Çocuk edebiyatımızda son yıllarda nitelikli yayın sayısında önemli bir artış gözlemlenmektedir. Çocuklara yönelik nitelikli yayınlar veren, Türk Çocuk Edebiyatının önde gelen yazarlarından biri de Mevlâna İdris Zengin'dir.Bu çalışmada ağırlıklı olarak masal türünde eserler veren Mevlâna İdris Zengin'in 23 kitapta yer alan 42 masalı, çocuk edebiyatının temel ögeleri olarak belirlenen biçimsel olarak ?büyüklük, kâğıt, kapak, cilt, sayfa düzeni, harfler ve resimler?; içerikle ilgili olarak ise ?konu, karakterler, dil, anlatım ve iletiler? açısından inceleme konusu yapılmıştır. Eserlerin çocuk edebiyatı içerisindeki yeri ortaya konulmaya çalışılmıştır.Araştırmanın amacı, Mevlâna İdris Zengin'in masal türündeki kitaplarının çocuk edebiyatı eserlerinde bulunması gereken iç ve dış yapı ölçütlerine uygunluğunu ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın kapsamını yazarın 23 adet masal kitabı oluşturmaktadır. Çalışmanın başında çocuk edebiyatı eserlerinde bulunması gereken temel ölçütler verilerek yapılan değerlendirmelerin dayandığı temeller ortaya konulmuştur. Yazarın masalları bu ölçütler doğrultusunda incelenmiş ve eserlerin çocuklarda edebî zevk oluşturabilecek nitelikler taşıdığı, nitelikli ve yetkin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Mevlâna İdris Zengin, çocuk edebiyatı, çocuk kitapları, masallar, masallarla çocuk eğitimi.
İlköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarında yer alan millî kültür temasına ilişkin kazanımların değerlendirilmesi
ÖZETAraştırmada Türkiye genelindeki okullarda okutulan iki yayınevine ait Türkçe Öğretmen Kılavuz Kitapları incelenmiştir. Pasifik Yayınları ve MEB Yayınlarına ait bu kitaplar 6,7 ve 8. sınıflara aittir. Toplam altı kitap incelenmiştir. İlk olarak kitaplarda bulunan kazanımlar incelenmiştir. Daha sonra bu kazanımlar doğrultusunda oluşturulmuş etkinlikler tek tek ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Altı kitapta yer alan hedef, kazanım ve etkinlikler, ait oldukları ?Millî Kültür? temasına uygunluklarına göre incelenmişlerdir.İncelenen altı kitapta bulunan hedef ve kazanımlar, dil becerilerine dönük olmakla birlikte, araştırmanın temeli olan millî kültür kazanımına yönelik hedef ve kazanıma rastlanmamıştır. Millî kültür temasına ait hedef ve kazanımların, tamamen dil becerilerine yönelik olduğu görülmüştür. İncelenen etkinliklerde, dil becerisi ve metin çözümlemesinin yanında millî kültür kazanımına dönük etkinlikler de bulunmaktadır. Her ne kadar dil becerilerine dönük etkinliklerden sayıca az olsa da, millî kültür kazanımına yönelik etkinliklerin herhangi bir kazanımla ifade edilmedikleri görülmüştür. Altı kitapta yapılan araştırma neticesinde, verilen yöntemlerin öğrenciye dönük olması, öğretmeni tamamen rehber konumunda bırakıp, İlköğretim Türkçe Öğretim Programının gereği olan öğrencinin kendi yapılandırmasına izin vermesi gerektiği belirlenmiştir.Araştırmada içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde tümevarım yöntemi esas alınmıştır. Elde edilen bulgulara dayanılarak önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Millî Kültür, Millî Kültür Teması, Türkçe Dersi ve Kültürel Unsurlar.
2006 programına göre 6. 7. 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında masal metinlerinden yararlanma durumları
Bu çalışma 2006 yılında yenilenen Türkçe Öğretim Programı'na uygun olarak hazırlanan 6. 7. 8. sınıf ders kitaplarında yer alan masal metinlerinin programda belirlenen kazanımlara ulaşma durumlarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır.Yaşanan teknolojik gelişmeler ve öğretim yöntemlerindeki yenilikler sonucunda çağın ihtiyaçlarına cevap veremeyen Türkçe Öğretim Programı 2006 yılında yenilenmiştir. Çalışmada, yenilenen program hakkında özet bilgilendirmeye gidilmiştir. Programın genel amaçları, programda ulaşılması beklenen temel beceriler ve temel dil becerileri tanıtılmıştır.Programın tanıtılmasının ardından masalların çocukların gelişimindeki etkileri ve eğitim-öğretim ortamında öğrencilere katkıları üzerinde durulmuştur. Masalın tanımı, kaynakları, sınıflandırılması, bölümleri, çocuk eğitimindeki önemi ve ders kitaplarında yer alan masal metinlerinde bulunması gereken özellikler incelenmiştir.Çalışmada tarama yöntemi kullanılmıştır. 2006 programına göre hazırlanan ve içerisinde öğrenci ders ve çalışma kitapları da bulunan dokuz adet Türkçe Öğretmen Kılavuz Kitabı'ndaki masal metinleri ile bu metinlere bağlı etkinlikler incelenmiştir.Çalışma sonunda; 2006 programına göre hazırlanan Türkçe ders kitaplarındaki masal metinlerinin sayısının az olduğu, kitaplarda yer alan metinlere ait kazanımların duyuşsal alana hitap etmede yetersiz olduğu ancak metinlere bağlı olarak hazırlanan etkinliklerin temel dil becerilerini geliştirecek nitelikte olduğu düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Türkçe öğretim programı, masal, ders kitabı, kazanım, temel dil becerileri.
Balkanlar'daki Türk edebiyatı yayınlarında çağdaş Kosova Türk çocuk edebiyatının yeri
Türk edebiyatı, Türklerin geniş coğrafyaya yayılan bir millet olmasından dolayı, zengin kollardan beslenen bir edebiyattır. Kuzeyden güneye, doğudan batıya bir çok farklı kültürün arasında varlığını sürdürebilen bir edebiyat olması, onun bu zenginlikleri edebi ürünler olarak yansıtabilen edebiyatçıların başarısından kaynaklanmaktadır. Balkan coğrafyasından beslenen Türk edebiyatı da böyle şekillenmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun Kosova topraklarına hakim olmasıyla beraber Türk edebiyatı da Balkanlar'da gelişmeye başlamıştır.Balkanlar, tarih boyunca siyasi ve sosyal hareketlilikler yaşayan bir coğrafya olması nedeniyle burada yaşayan insanlar kültürel değerleri ve yaşadıkları topraklar arasında sıkışıp kalmışlardır. Balkanlar'daki hakimiyetini kaybeden Osmanlı'nın ardından bu topraklarda kalan Balkan Türkleri bu zorlukları en yoğun şekilde yaşayanlardandır. Bölgede gelişen Türk edebiyatı alanındaki çalışmalar da, bu sıkıntılı dönemden etkilenerek durma noktasına gelmiştir. 1960'lı yıllarda Balkanlar'da yeniden canlanmaya başlayan Türk edebiyatı, ancak 1980'den sonra fark edilebilir bir yükselişe geçmiştir. Bu yükselişle birlikte özellikle Kosova'da çocuk edebiyatı alanında da önemli gelişmeler yaşanmıştır. Öyle ki, Kosova'da gelişen Türk çocuk edebiyatı, Türkiye'deki çalışmalarla karşılaştırılabilecek seviyelere ulaşmıştır. Ancak, 1999 Kosova Savaşı sonrasında Türkçe'nin bu topraklarda varlığını sürdürebilmesi için mücadele etmek zorunda kalan, Kosova Türkleri ve Türkçe yeni bir yara daha almıştır. Bugün yaralarını sarmaya çalışan Kosova'da ve dolayısıyla Balkanlar'daki Türk edebiyatı alanında yapılan çalışmaların artması, kayıpların daha hızlı bir şekilde telafi edilebileceğinin sinyallerini vermektedir.Bölgede yapılan edebiyat çalışmaları incelendiğinde, çocuk edebiyatının da göz ardı edilmediği, hatta en hızlı gelişmelerin yine bu alanda yaşandığı görülmektedir. Türk edebiyatının Kosova ve beraberinde Balkanlar'daki varlığını sürdürebilmesi için, onun çocuklara hissettirilebilmesi, yaşattırılabilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde Balkanlar'daki Türk edebiyatı, adı tanıdık ama yabancılaşmış bir milletin edebiyatı olma tehlikesi yaşayacaktır. Bu sebeple, Balkanlar'daki Türk çocuk edebiyatı alanında yapılacak her çalışma, atılan her adım Balkan Türklerinin kültürel kimliklerini yitirmemeleri için gereklilik niteliğindedir.Anahtar Kelimeler: Balkanlar, Kosova, Türk Edebiyatı, Çocuk Edebiyatt.