Theses supervised by Doç. Dr. Şeref Göküş
11 theses · Akdeniz University
Nöro linguistik programlama (NLP)'nin ortaöğretim seçmeli peygamberimizin hayatı dersinde kullanılması
Bu araştırmanın amacı ortaöğretim Peygamberimizin Hayatı dersinde Hz. Muhammed'in örnekliğinin anlaşılması ve uygulanması açısından Nöro Lingoistik Programlama (NLP) iletişim ve modelleme tekniklerinin kullanılması durumunu araştırarak sonuçlarını ortaya çıkarmaktır. Durum çalışması kullanılarak hazırlanan araştırmada, NLP temelli Peygamberimizin Hayatı dersi, örnek olarak lise birinci sınıfa üç hafta boyunca müfredata uygun olarak uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak derslerden sonra gönüllü öğrencilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler, ders gözlemleri ve ders dokümanlarından faydalanılmıştır. Veri analizinde boylamsal kodlamalar ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma neticesinde ortaya çıkan sonuçlarda öğrenciler dersleri faydalı ve akıcı bulmuş, etkinlik katılımlarını ve öğrenmeyi iyileştirici tavsiyeler vermişlerdir. Derslerin işleniş tarzının Hz. Muhammed'e empati kurdurarak onu anlamayı kolaylaştırması dikkat çeken görüşlerdendir. Derslerde Hz. Muhammed'in İslam'ı yayması ile birlikte ortaya çıkan değişim, bireysel ve toplumsal bazda NLP teknikleri ile irdelenmiştir. Bunun için değişime sebep olan noktalar bulunarak tarihsel süreç temelli analitik okuma yapılmıştır. Bu durum öğrencilerde bilişsel ve duyuşsal farkındalıklara sebep olmuştur. NLP iletişim teknikleri ders anlatımı ve ders içi iletişimde kullanılmıştır. Bu da olumlu bir ders atmosferinin oluşmasına katkı sağlamıştır. Son derste NLP'den faydalanılarak Hz. Muhammed'i modelleme taslağı paylaşılmış, onun hicret başarısındaki örnekliği incelenmiş ve öğrencilere elde edilen sonuçları kendi hayatlarındaki özel meraklarına ulaşma başarısına uyarlayabilecekleri anlatılmıştır.
Çocuk Bahçesi (1329-1330) ve ahlaki değerler
Bu çalışmanın amacı, II. Meşrutiyet döneminde yayın hayatına başlayan Çocuk Bahçesi dergisinde ele alınan ahlaki değerlerin ne olduğunu ortaya koymaktır. Çocuk Bahçesi, 13 Kanun-u Sani 1320 (26 Ocak 1905) ile 1 Kanun-u Evvel 1321 (14 Aralık 1905) tarihleri arasında haftalık olarak çıkarılmıştır ve toplamda 43 sayı yayımlandıktan sonra derginin basımına ara verilmiştir. Dergi, II. Meşrutiyet Dönemi'nde 20 Şubat 1329 (5 Mart 1914) ile 10 Temmuz 1330 (23 Temmuz 1914) tarihleri arasında yeniden neşredilmiştir. Bu süreçte derginin 21 sayısı ile ilavesi olarak "Nüsha-i Fevkalâde"si çıkarılmıştır. Araştırmada Çocuk Bahçesi dergisinin 1329-1330 yılları arasında yayımlanan 21 sayısı ele alınıp incelenmiştir. Derginin incelenmesi esnasında nitel araştırma metotlarından biri olan doküman analizi yöntemi tercih edilmiştir. Derginin tüm sayılarına Hakkı Tarık Us dijital kütüphanesinden ulaşılmış ve her sayı baştan sona titiz bir şekilde taranarak elde edilen veriler bilgisayar aracılığıyla fişlenmiştir. Fişlenen veriler kendi içerisinde tasnif edilip gerekli değerlendirmeler yapıldıktan sonra Çocuk Bahçesi dergisinde Vicdanlı olmak, Çalışkanlık, Vatan Sevgisi, Merhamet, Dayanışma, Komşuluk, Vefa, Fedakârlık, Sabır, Yardımseverlik gibi ahlaki değerler üzerinde durulduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında dergide hem Tembellik, Haset ve Kıskançlık, Kibir, Cimrilik, Hiddet, Yalancılık, Nefret ve Kin, Fesatlık, Hırs, Küfürlü Konuşmak gibi kötü davranışların yerildiği belirlenmiş hem de okuyucu kitlenin bu tür tutumlardan uzak tutulmaya çalışıldığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Çocuk Bahçesi Dergisi, II. Meşrutiyet Dönemi, Ahlaki Davranış, Çocuk.
Proje imam-hatip lisesi son sınıf öğrencilerinin üniversite tercihleri ile meslek seçimlerini etkileyen faktörler üzerine bir araştırma
Bu çalışmanın amacı, proje imam-hatip lisesi son sınıf öğrencilerinin üniversite ve meslek tercihlerini etkileyen faktörlerin neler olduğunu incelemektir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemleri arasında bulunan durum çalışması kullanılmıştır. Bu minvalde, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Antalya merkezinde bulunan 4 ilçedeki 5 adet Proje İmam-Hatip lisesiyle çalışma yapılmış, bu liselerde bulunan 15 kız ve 15 erkek olmak üzere toplamda 30 son sınıf öğrencisi çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Söz konusu öğrencilerden yarı yapılandırılmış görüşme formu yoluyla veri toplanmış, bulgular içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda; proje imam-hatip lisesi son sınıf öğrencilerinin üniversite tercihlerinde yükseköğretim kurumunun konumu, marka değeri, sosyal çevresinin kalitesi, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerinin çeşitliliği ile eğitim, burs, barınma, kariyer ve iş imkânlarından; bölüm tercihlerinde ise aile, sosyal çevre, sosyal medya, mesleğin prestiji, ekonomik gerekçeler, kişilik özellikleri ve mevcut düzene etki etme istediğinden etkilendikleri tespit edilmiştir. Bunun yanında; söz konusu öğrencilerin, mesleki rehberlik faaliyeti yürütenlerin muhatabını tanıyan, alanında bilgi sahibi kimseler olmalarını talep ettiği ve bu minvalde kendilerini ilgi, yetenek ve isteklerine göre doğru bir şekilde yönlendirmelerini istedikleri belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin, ilahiyat alanını tercih etme noktasında, çeşitli gerekçelerden kaynaklı, bazı olumlu-olumsuz kanaatlere sahip oldukları anlaşılmıştır.
1960-1980'li yıllardaki İslamcı yayınlarda din eğitimi tartışmaları: Seher Vakti gazetesi örneği
Bu çalışmanın temel amacı, Seher Vakti gazetesinde din eğitimiyle ilgili yapılan tartışmaların neler olduğunu tespit etmektir. 15 Kasım 1969 ile 1 Temmuz 1971 tarihleri arasında 22 sayı olarak neşredilen Seher Vakti gazetesi, neredeyse her sayısında din eğitimi tartışmalarına önemli bir yer ayırmıştır. Özer Şenler tarafından kurulan gazetenin başyazarlığını Şule Yüksel Şenler üstlenmiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi ile incelenmiştir. Bu amaçla gazetenin çalışma kapsamındaki nüshalarına İslamcı Dergiler Projesi dijital arşivinden ve Şule Yüksel Şenler Vakfı'ndaki arşivden erişilmiştir. Ulaşılan her sayı, din eğitimi bağlamında baştan sona titiz bir şekilde taranıp incelenmiştir. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde, Seher Vakti gazetesinde özellikle çocukluk ve gençlik dönemindeki din eğitimiyle ilgili konuların ele alındığı görülmüştür. Gazetede, bireylerin dini bakımdan bilinçlenmesi ve topluma faydalı fertler olarak yetişmesinde ailenin önemli olduğu vurgulanmış; din eğitimi teorik bilgiden ziyade pratik uygulamalarla desteklenen bir süreç olarak değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra gazetede, örgün ve yaygın din eğitimiyle ilgili konulara da değinilerek İmam-Hatip Okullarının ve Yüksek İslam Enstitülerinin kuruluş süreci ve o dönemde ilgili kurumlarda karşılaşılan problemler ele alınmıştır. Ayrıca gazetede yaygın din eğitiminde camilerin rolü ve orada verilen yaygın din eğitiminin topluma olan katkıları üzerinde durulmuştur. Bununla birlikte gazetede, kadınların eğitilmesi ve bilinçli bireyler olarak topluma yön vermesiyle ilgili konulara da değinilmiştir. Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Seher Vakti, Örgün Din Eğitimi, Yaygın Din Eğitimi, Şule Yüksel Şenler.
İlahiyat fakültesi öğrencilerinin akademik aidiyet, motivasyon ve başarı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmada ilahiyat fakültesi öğrencilerinin akademik aidiyet, akademik motivasyon ve akademik başarı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda akademik başarı odaklı bir hipotetik model geliştirilmiştir. Söz konusu modelde akademik aidiyet değişkeninin akademik motivasyonu, akademik motivasyonun akademik aidiyeti ve her ikisinin birden akademik başarıyı yordadığı varsayılmıştır. İlgili kapsamda akademik aidiyet, akademik motivasyon ve akademik başarı değişkenleri arasındaki ilişkinin düzeyi tespit edilmeye çalışılmıştır. İlahiyat fakültesi öğrencilerinin akademik aidiyetlerini tespit edebilmek maksadıyla Hatice Kızılkaya ve İsmail Doğan tarafından lisans öğrencileri için geliştirilen Akademik Aidiyet Ölçeği kullanılmıştır. İlahiyat fakültesi öğrencilerinin akademik motivasyon seviyelerini ortaya çıkarabilmek için Hülya Karagüven tarafından Türkçeye uyarlanan Akademik Motivasyon Ölçeğine başvurulmuştur. Öğrencilerin akademik başarılarının tespiti için GANO puanları baz alınmıştır. Elde edilen veriler ilişkisel tarama modeliyle incelenmiştir. Araştırmanın evreni Akdeniz Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ve Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde öğrenimini sürdüren öğrencilerden oluşmaktadır. Örneklem grubu ise 548 kişidir. Verileri analiz etmek için SPSS 25.00 paket programından faydalanılmıştır. Verilerin analizinde yapısal eşitlik modellemesi (doğrulayıcı faktör analizi), ilişkisel analizler (regresyon ve korelasyon) ve gruplar arası farklılıkları belirlemeye yönelik istatistiksel testler kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda aidiyet ile akademik başarı arasında pozitif yönlü ve sınırlı düzeyde, motivasyon ile akademik başarı arasında ise zayıf düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Buna karşılık aidiyet ile motivasyon arasında pozitif yönlü orta seviyede bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. İlahiyat fakültesi öğrencilerinin alanlarına aidiyet beslemelerinin akademik başarılarına katkı sağladığı anlaşılmıştır. Ayrıca aidiyetin motivasyon üzerindeki olumlu etkisi ve motivasyonun başarıya dolaylı katkısı değerlendirildiğinde aidiyetin motivasyonu arttırarak akademik başarıyı yordadığı sonucuna ulaşılmıştır.
7. sınıf hac ve kurban ünitesinin incelenmesi ve öğretimine yönelik materyal önerileri
Araştırmanın temel amacı, 7. sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi dersinde yer alan "hac ve kurban" ünitesinin öğrenci merkezli, anlamlı ve kalıcı öğrenmeyi destekleyecek materyaller vasıtasıyla öğretimine katkı sunmaktır. Bu çalışma, özellikle soyut dini kavramların somutlaştırılmasıyla öğrencilerde konuya yönelik ilgi ve farkındalık oluşturulması noktasında önem arz etmektedir. Ünitede yer alan hac ve kurban kavramları detaylı biçimde analiz edilmeye çalışılarak bu kavramların öğrenci dünyasında nasıl karşılık bulabileceğine odaklanılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan öğretim programı, ders kitabı içeriği ve ünitenin kazanımları doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bu analiz doğrultusunda öğrencilerin gelişimlerini destekleyecek materyal önerileri sunulmaya çalışılmıştır. Yapılandırmacı yaklaşım yöntemiyle öğrenci katılımını merkeze alarak çoklu öğrenmeye teşvik eden araç-gereç ve materyallerin sunulmasına öncelik verilmiştir. Uygulama aşamasında birtakım öğretim materyalleri sunulmuştur. Bunlar arasında hac ibadetinin aşamalarını anlatan akış diyagramları, etkinlik önerileri, bilgilendirici maket örnekleri ve oyun temelli öğrenme materyalleri yer almaktadır. Ayrıca kurban ibadetine dair toplumsal dayanışma ve paylaşma temalarını öne çıkaran görsel çalışmalar ve oyun önerileri de hazırlanmıştır. Öğrencilerin aktif katılımına destek olacağı düşünülen bu materyallerin aynı zamanda değerlendirme sürecine katkı sunması da planlanmıştır. Çalışma sonucunda ulaşılan veriler, materyal destekli eğitim-öğretimde öğrencilerin dini içerikleri daha kolay ve derinlemesine kavrayabilecekleri sonucunu ortaya koymuştur. Özellikle soyut kavramları hikayeleştirme ve görselleştirme yoluyla somutlaştırılmanın öğrenci dikkatinin derse çekilmesine ve öğrenmede kalıcılığın artmasına katkı sağlayacağı öngörülmüştür. Ayrıca, etkinlik temelli ve etkileşimli öğretim yöntemlerinin öğrencilerde anlamlı öğrenme sağladığı, soru sorma ve düşünme becerilerini geliştirdiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, materyal temelli öğretim yaklaşımlarının, hac ve kurban ünitesinin öğrencilere etkili şekilde aktarılmasına katkı sunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, öğretmenlerin materyal kullanımı konusunda desteklenmesi ve bu tür içeriklerin yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Hallyu: Kore dalgasının imam-hatip lisesi öğrencileri üzerindeki etki ve sonuçları (K-pop müzik örneği)
Kore dalgası olarak ifade edilen Hallyu, bir hikâyeye, tarihsel bağlama, işaret ettiği çok boyutlu ve çok yönlü fenomeni göstermeye aracılık eden, derin anlam örüntüsüne sahip bir kavramdır. Güney Kore 1960'lı yıllardan itibaren sistemli bir teknoloji ve bilim politikası izleyerek bu hususta alt yapı çalışmaları gerçekleştirmiştir. Ülke, aynı dönemlerde teknoloji kabiliyetlerini genişletmek amacıyla araştırma-geliştirmeye ağırlık vererek kamu araştırma-geliştirme merkezini kurmuştur. Özellikle kültür politikalarındaki asıl yenilikler 1997'de gerçekleşen demokratikleşme süreciyle beraber başlamıştır. Bu dönemde önemli politik değişiklikler yaşanmış, kültürel ürünler devlet tarafından desteklenerek kalkınmanın bir aracı haline getirilmiştir. Ülkelerin klasik kültür politikalarının aksine Güney Kore hükümeti, film ve televizyondan pop müziğe, dijital oyunlardan modaya, geleneksel yemeklere, Korece'den yaratıcı içeriklere kadar çok çeşitli kültürel yapımları hayata geçirmiştir. K-pop olgusu, "Hallyu" yıldızlarının varlığı ve sosyal medya platformlarının yaygınlaşması ile beraber, ortaya yeni bir ''Hallyu'' gerçeği çıkmıştır. Bu yeni "Hallyu" da endüstrinin üretimi tüm medya ortamlarını kapsamına almakta ve içerikler sosyal medyada kullanıcılar aracılığıyla yaygınlaşmaktadır. Türkiye Hallyu ile ilk kez Kore dizileri aracılığıyla 2005 yılında TRT ekranlarında tanışmış TRT'nin yayınladığı ikinci dizi olan Düşlerimin Prensi adlı romantik komedi dizisinin yaz tatili sırasında yayına girmesi ise takipçilerin büyük bir kısmının öğrencilerden oluşmasına neden olmuştur. Hallyu Avrupa'da yeni bir fenomendir ama Türkiye'de Hallyu rüzgârları daha güçlü olarak esmekte ve daha geniş bir kitleye etki etmektedir. Türkiye'de birçok genç artık Kore dizilerini izlemeyi, Kore müziğini dinlemeyi ve Kore kozmetik ürünlerini kullanmayı tercih etmeye başlamıştır. Bu araştırmanın önemi; Güney Kore popüler kültürü son yıllarda bir imaj değişikliğine giderek, etkinliğini Kore Müziği (K-pop) aracılığı ile devam ettirmeye çalışmaktadır. Küreselleşme ile beraber kitle iletişim araçları Kore kültür ürünlerinin tüm dünyada hızla yayılmasına sebep olmuştur. Bu kitlesel yayılma K-pop hayranları arasında oldukça önemli bir etkileşime ve kendi aralarında yeni bir iletişim dili geliştirmelerine sebep olmuştur. Türkiye'de oldukça geniş bir alana yayılan K-pop hayran kitlesi konusunda henüz yeterli akademik çalışmanın yapılmamış olması bu tezin konusunun önemini ortaya koymaktadır.
Türkiye Diyanet Vakfına bağlı yurtlarda kalan üniversiteli gençlere verilen yaygın din eğitimi faaliyetlerinin değerlendirilmesi
Türkiye'de üniversite öğrencilerinin barınması için Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu dışında özel yurtlar, vergi dışında bırakılan vakıflar ve toplumun faydası için emek harcayan derneklere ait yurtlar da hizmet vermektedir. Vergi muafiyeti tanınan ve yükseköğretim öğrencileri için barınma hizmeti veren vakıflardan biri de Türkiye Diyanet Vakfı'dır. Genç neslin yetişmesinde birçok çalışması bulunan TDV çatısı altında farklı illerde bulunan yurtlarda barınan öğrencilerin bilimsel, düşünsel, sanatsal, toplumsal ve bedensel ilerlemelerine yardımcı olmak maksadıyla; konferanslar, yardım faaliyetleri, gezi ve kamp aktiviteleri, atölye faaliyetleri, kurs çalışmaları, manevi programlar ile sporla ilgili etkinlikler gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı; Türkiye Diyanet Vakfına bağlı yükseköğretim yurtlarında gerçekleştirilen yaygın din eğitimi faaliyetlerin incelenmesi ve değerlendirilmesidir. Bu süreçte, araştırmanın kuramsal çerçevesinin oluşturulması esnasında öncelikle literatür taraması yöntemi kullanılmıştır. Akabinde konuyla ilgili olarak yurtta kalan 25 kız öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmış ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma neticesinde; örneklem grubunun genelinin yurdun fiziki şartlarından memnun olduğu, kendilerine yurtta sunulan yaygın din eğitimi faaliyetlerinin bilişsel gelişimlerine katkıda bulunduğu, motivasyon ve manevi doyum yaşadıkları ve öğrendiklerini hayata aktarma eğilimi gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bu öğrencilerin çoğunluğu, söz konusu faaliyetlerin içeriği, sıklığı gibi niteliksel yönlerinden memnunken, hayatlarına somut ve soyut anlamda katkılar sağladığını ifade etmiştir. Elde edilen veriler neticesinde ilgili gençlerin bu etkinlikler sayesinde kendilerini bireysel ve sosyal anlamda geliştirdikleri ancak bazılarının yoğunluk yaşamaktan şikayetçi oldukları görülmüştür. Son olarak örneklem grubunun söz konusu din eğitimi etkinliklerine aktif katılmak istedikleri, yalnızca pasif dinleyici konumunda olmak istemedikleri belirlenmiştir.
Veli Ertan'ın eğitim ve din eğitim-öğretim görüşleri
Bu araştırmanın amacı Veli Ertan (1912-1991)'ın hayatı, eserleri, eğitim ve din eğitim-öğretimi konusundaki görüşlerinin incelenmesidir. Hem eğitimci hem de yazar kimliği ile öne çıkan Ertan, Türk düşünce dünyasının da önemli isimlerinden birisidir. Bu tür isimlerin hayatı, eserleri ve görüşlerinin araştırılıp yazılması hem kültürel devamlılığın sağlanması bakımından hem de akademik olarak sağlayacağı fayda açısından önem arz etmektedir. Pedagoji bölümünü bitiren ve bu alanda çalışmaları da olan Ertan aynı zamanda öğretmenlik yaparak pratik olarak öğrendiklerini uygulama fırsatını yakalamıştır. Din eğitimine dair görüşleri bu açıdan da önemlidir. 1962'de açılan Konya Yüksek İslâm Enstitüsü müdürlüğüne tayin edilen Veli Ertan bu enstitünün kuruluş ve gelişmesine önemli katkılarda bulunmuş; çeşitli teşebbüsleriyle kurumun öğretim kadrosunun gelişmesine, öğrencilerin bilgi ve kültür düzeyinin yükselmesine ortam hazırlamıştır. Veli Ertan'ın hayatı ve din eğitim-öğretim görüşlerine yönelik bilgi ve belge toplayabilmek adına öncelikle Ertan'ın doğduğu köy olan Sadıklar köyüne gidilmiş ve yaşadığı yerler ziyaret edilmiştir. Bununla birlikte "Antalya İli Akseki İlçesi Sadıklar Köyü" kitabının yazarı ve Veli Ertan'ı da yakından tanıyan Ahmet Ali Uçar ile tanışılıp görüşülmüş ve kütüphanesindeki ilgili eserlerden istifade edilmiştir. Ankara Milli Kütüphanede, müdürlük görevini yürüttüğü Ankara İmam-Hatip Lisesinde ve Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğünde de Ertan ve eserleri için araştırma yapılmıştır. Yürütülen incelemeler sonucunda Veli Ertan'ın gerek yerel gerekse de uluslararası literatürü eğitim bilimleri bakımından çok iyi analiz ettiği gözlemlenmiştir. Nitekim Ertan'ın eserlerinde ayetlere, hadislere ve Hz. Ali'nin özlü sözlerine rastlanıldığı gibi birçok eğitimci, felsefeci ve sosyologların düşüncelerinin analizine rastlanmıştır. Bu durum Ertan'ın kendi alanında oldukça etraflı bir okuma yaptığını göstermektedir. Din eğitimi konusunda öncelikle içinde bulunduğu toplumun sosyolojik yapısını çok iyi inceleyen Ertan hem ailenin hem de dinin Türk toplumu için önemi üzerine durmaktadır. Din eğitimini sadece resmi olarak okullar üzerinden değil aile üzerinden de değerlendiren Ertan'a göre; çocuklar için din eğitimi küçük yaşlarda sevdirerek alıştıra alıştıra başlamalıdır. Bununla birlikte eğitimin etkili olabilmesi için aile ve öğretmenlerin iş birliğini son derece önemseyen Ertan, özellikle öğretmenlerin iyi birer örnek olması gerektiğini vurgulamaktadır. Çünkü Ertan'a göre din eğitimi demek sadece ibadetlerin tanıtımı ve öğretilmesi demek değil aynı zamanda ahlaki ve milli değerlerin de öğrencilere aktarılması anlamına gelmektedir. Anahtar Kelimeler: Örgün Din Eğitimi, Yaygın Din Eğitimi, Veli Ertan, Aile, Öğretmen.
Çocuk evlerinde görev yapan Diyanet personelinde bulunması gereken vasıflar
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı sosyal hizmet kurumlarından biri olan çocuk evlerinde barınan çocuklara Dinî Sosyal Hizmet faaliyetleri uygulanmaktadır. Bu çalışma ilgili faaliyetlerin değerlendirilip daha iyi seviyelere çıkarılması maksadıyla planlanmıştır. Birinci bölümde kavramsal çerçeve etrafında sosyal hizmet ve bu alana hizmet eden başlıklar açıklanmış, sosyal hizmetin amaçları, çalışma alanları, tarihçesi gibi alt boyutlarla konu irdelenmiştir. Ardından sosyal hizmetlerin manevi yönünü oluşturan, dünya genelinde adını duyuran ve dinî ihtiyaçlara cevap veren Dinî Sosyal Hizmet kavramı açıklanıp temellendirilmiştir. Bu kapsamda Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığının ortak yürüttüğü bu projenin hukuki boyutlarına değinilmiş, Diyanet personelinin görev tanımı ve yaptığı faaliyetler belirtilmiştir. Sosyal hizmet ve Dinî Sosyal hizmetin birbirini tamamlayan yönlerinin bulunmasına dair çalışmamızın sonunda ortaya koyulan bulgular bu konunun Dinî Sosyal Hizmet'in bakıma ve korumaya muhtaç çocuklar için son derece önemli olduğunu göstermektedir. İkinci bölümde tezin niteliğini oluşturan ve literatüre katkı sağlaması hedeflenen yönü ele alınarak çocuk evlerinde görev yapan Diyanet personelinde bulunması gereken vasıfların neler olduğunu başlıklandırılmıştır. Bu kapsamda mesleki formasyon, mesleki tutum ve mesleki motivasyon şeklinde incelenen başlıklar detaylı bir biçimde açıklanarak Diyanet personelinde bulunması gereken vasıfların neler olduğu ve nelere dikkat edilmesi gerektiği üzerinde durduk. Nitel araştırmalar, ürünlerden çok süreçle yakından ilgilidir, ayrıca algıların ve olayların doğal ortamda, gerçekçi ve bütüncül bir biçimde ortaya konmasına yönelik çalışmalardır. Bu bağlamda geçmişte yaşanan olaylar veya bir problemin geçmişle alakası yönünden incelenmesinde kullanılan nitel araştırma metodu olan literatür taraması yapılarak ilgili bilgiler elde edilmiştir. Süreç esnasında, kütüphanelerden, online kütüphanelerden ve diğer internet sitelerinden yararlanılmış, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın hizmet içi eğitim faaliyetlerinin gelişim süreci incelenerek, SHÇEK ile aralarında yapılan iş birliği neticesinde şuan yürürlükte olan proje üzerine değerlendirmeler yapılmış, dezavantajlı gruplar için yürütülen bu projenin bilimsel zeminde yürütülmesi, ihtiyaçların belirlenmesi, eksiklerin giderilmesi ve uygulanan din eğitimi faaliyetlerinin niteliğinin artırılmasına yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin iş doyum ve mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı okullarda görev yapan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin iş doyum ve mesleki tükenmişlik durumlarının ne düzeyde olduğunu, söz konusu durumların çeşitli değişkenler açısından farklılaşıp farklılaşmadığını ve birbirlerini etkileyip etkilemediklerini araştırmaktır.Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden olanilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın yürütülebilmesi için etik kurul onayı ve Antalya Milli Eğitim Müdürlüğü'nden resmi araştırma izin belgesi alınmıştır.Araştırmanın amacı bağlamında, Antalya il sınırları içerisindeki okullarda görev yapan 287 Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenine, çevrimiçi ve yüz yüze olacak şekilde iki farklı ortamda, "Minnesota İş Doyumu Ölçeği" ve "Maslach tükenmişlik ölçeği" soru formları uygulanmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde, Kolmogorov-Smirnov/ShapiroWilks, basıklık ve çarpıklık katsayıları ve basıklık-çarpıklık Z değerleri, t testi, varyans analizi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır.Araştırma bulgularına göre,Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin,iç doyumunun,dış doyumunun ve kişisel başarıda düşme alt ölçek ortalamalarının orta düzeyde olduğu;duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt ölçek ortalamaları ile Maslach tükenmişlik ölçek genel ortalamasının orta düzeyin altında olduğu görülmüştür. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin,dış doyum,iş doyumgenel, duygusal tükenme,kişisel başarıda düşme,duyarsızlaşma ve mesleki tükenmişlik genel ölçek puanlarının cinsiyet,medeni durum ve haftalık çalışma süresine göre anlamlı olarak farklılaşmadığı görülmüştür.Ancak Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin çalışılan kurum düzeyine göre mesleki tükenmişlik genel ölçek ortalamalarında anlamlı farklılaşmanın olduğu,yerleşim yerine göre dış doyum alt ölçek puanları açısından farklılaştığı;mezun olunan bölüme göre,kişisel başarıda düşme alt ölçek puanları açısından farklılaşmanın olduğu görülmektedir.Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin,çalışma yılına göre dış doyum alt ölçek puanlarının,iş doyum genel ölçek puanlarının,duygusal tükenme ölçek puanlarının,mesleki tükenmişlik genel ölçek puanlarının ve iç doyum alt ölçek puanlarının farklılaştığı görülmüştür. İş doyumu ilemesleki tükenmişlik genel ve alt ölçekleri arasında oldukça anlamlı, yüksek ve doğru yönlü ilişkiler belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: İş Doyum, Mesleki Tükenmişlik, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenleri