Theses supervised by Doç. Dr. Tuba Büyükbeşe
13 theses · Hasan Kalyoncu University
Örgüt kültürünün iş tatminine etkisi üzerine Gaziantep ilinde bir araştırma
Örgüt kültürü ve iş tatmini kavramları hızlı bir değişim ve gelişim yaşayan günümüz iş dünyasında, örgütlerin büyümesinde ve gelişmesinde etkin bir rol üstlenmektedir. Örgüt kültürü kavramı 1980'lerin başlarında Deal ve Kennedy ile Peters ve Waterman'ın çalışmalarını takip ederek, yönetim literatüründe popüler hale gelmiştir. Bu bilim adamlarından Deal be Kennedy, örgüt değerlerinin, örgüt kültürünün çekirdeğinde yer aldığını ileri sürmüşler; Peters ve Waterman ise, yaptıkları kapsamlı araştırmalarla başarılı işletmelerin ortak özelliği olarak bazı temel örgüt kültürü değerlerinin bulunduğunu ortaya koymuşlardır. Diğer yandan iş tatmini kavramı ise, 1950'lerden itibaren üzerinde çalışılan ve pek çok araştırma yapılan bir yönetim konusu olarak dikkati çekmektedir. Bu çalışmada, Örgüt kültürünün iş tatminine etkisi üzerine Gaziantep İlinde bir araştırma hakkında bilgi verilmiş olup, bu tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; kültür, örgüt kültürü ve örgüt kültürü ile ilgili kavramlar temel özellikleri itibariyle incelenmiş; sonra örgüt kültürünün unsurları, özellikleri, fonksiyonları, örgüt kültürüne ilişkin sınıflandırmalar ve örgüt kültürü tipleri, örgüt kültürünün oluşturulması, sürdürülmesi, değiştirilmesi ve örgütsel uygulamalar açısında örgüt kültürünün boyutları incelenmiştir. İkinci bölümde; iş tatmini ile ilgili kavramlar, iş tatminini etkileyen faktörler, bireysel faktörler, iş ve örgüt ile ilgili faktörler, işin yapılandırılmasına dönük faktörler ve insan kaynakları yönetim sistemi ve uygulamaları, iş tatmini ile ilgili teoriler, iş tatmini sonuçları ve iş tatminin ölçülmesi konuları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise; Örgüt kültürünün iş tatminine etkisi üzerine Gaziantep ilinde önde gelen bir işletmede yapılan bir araştırmaya yer verilmiştir. Bu araştırmada örgüt kültürünün iş tatmini üzerinde anlamlı bir ilişki olduğu literatürdeki yaygın görüşleri destekler nitelikte olduğu sonuca ulaşılmıştır.
Psikolojik sermayenin iş gören sesliliğine etkisinde iyi olma halinin aracı rolü
Bu çalışmanın temel amacı psikolojik sermayenin iş gören sesliliğine etkisinde iyi olma halinin aracı rolünün bütüncül bir model çerçevesinde çok uluslu bir örneklem üzerinde incelenmesidir. Araştırmanın evrenini NATO bünyesinde Afganistan'da bulunan kamplarda görev yapan çeşitli uluslardan 4000 sivil ve resmi çalışan oluşturmaktadır. Çalışmada 13 ayrı ülkeden 598 personelden anket yöntemi kullanılarak veri toplanmıştır. Toplanan veriler yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak, SPSS.21.0 ve AMOS istatistiksel analiz paket programları ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, psikolojik sermayenin, iyi olma hali ve iş gören sesliliğini pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği, iyi olma halinin iş gören sesliliğini pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği bulguları elde edilmiştir. Ayrıca psikolojik sermaye, iyi olma hali alt boyutları ve iş gören sesliliği arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Aracılık rolünün incelenmesinde, öz yeterliliğin iş gören sesliliği üzerindeki etkisinde pozitif iyi olma halinin kısmi aracı rolü olduğu bulunmuştur. Ayrıca her üç değişkenin çok uluslu bir örneklemde demografik faktörlere göre farklılıklar gösterdikleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Pozitif Örgütsel Davranış, Psikolojik Sermaye, İyi Olma Hali, İş Gören Sesliliği.
Örgütsel yabancılaşma ve örgütsel sessizlik ilişkisi: Gaziantep'te bir alan araştırması
Bu çalışmanın temel amacı örgütsel yabancılaşma ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Bu amaçla T.C. Adalet Bakanlığı'na bağlı taşra teşkilatı olan Gaziantep Adliyesinde farklı unvanlarda (cumhuriyet savcısı, hakim, yazı işleri müdürü, zabıt katibi, mübaşir) çalışmakta olan kamu personeli üzerinde bir alan araştırması yapılmıştır. Anket yöntemi ile elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS 23 istatistik programıyla analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda örgütsel yabancılaşmanın örgütsel sessizlik alt boyutları olan kabullenici sessizlik, korunmacı sessizlik ve korumacı sessizlik ile ilişkisi olduğu ve örgütsel yabancılaşmanın sessizlik boyutları üzerinde etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
İnsan kaynakları uygulamalarının örgütsel bağlılık üzerinde etkisi
Bu çalışmanın amacı insan kaynakları uygulamalarının örgütsel bağlılık üzerindeki et-kisi araştırmaktır. Bu amaçla Gaziantep ilinde faaliyet gösteren 4 ve 5 yıldızlı otel çalışanla-rından anket yöntemi ile elde edilen veriler yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmiş olup; analiz neticesi insan kaynakları uygulamalarının örgütsel bağlılığı ve örgütsel bağlılığın alt boyutları olan duygusal bağlılığı, devam bağlılığını ve normatif bağlılığı pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği bulgusu elde edilmiştir. Anahtar kelimeler: İnsan kaynakları uygulamaları, örgütsel bağlılık
Otantik liderlik ve psikolojik sermaye ilişkisi: Gaziantep'te bir alan çalışması
Bu araştırmanın amacı; otantik liderlik ve psikolojik sermaye ile bu değişkenlerin boyutları arasındaki ilişkinin belirlenmesi; otantik liderlik algıları ile psikolojik sermaye düzeylerinin, katılımcıların demografik özelliklerine göre değişim gösterip göstermediğinin test edilmesidir. Bu nedenle, Gaziantep'de bulunan tekstil sektöründe üretim yapan bir işletmede çalışan, 521 personelin katılımıyla bu anket çalışması yapılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 24 programında analiz edilmiştir. Bu analizler neticesinde, Otantik liderlik boyutlarından ilişkilerde şeffalık boyutu ile psikolojik sermaye boyutlarından dayanıklılık arasında; işçelleştirilmiş ahlak anlayışı ile özyeterlilik arasında; öz farkındalık ile tüm psikolojik sermaye boyutları arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Genel otantik liderliğin ise dayanıklılık boyutuyla pozitif ilişkisi bulunmuştur. Ankete katılanların demografik özelliklerine göre, otantik liderlik algılarının ve psikolojik sermaye düzeylerinin anlamlı farklılıklar gösterdiği sonucu elde edilmiştir.
Yöneticilerin iletişim tarzı ile liderlik tarzları (türleri) arasındaki ilişki
Bu araştırmada, yöneticilerin liderlik tarzları ile iletişim becerileri arasındaki ilişki iş görenlerin bakış açısı ile değerlendirilmiştir. Araştırma Ankara'da çalışmakta olan 18 yaş üstü 408 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplamada katılımcıların iletişim tarzlarını, liderlik türlerini ve kişisel bilgilerini belirlemeye yönelik soruların yer aldığı anket formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; etkileşimci liderlik, bilgi sağlayıcı değerlendirici iletişim düzeyini artırmaktadır. Otokratik liderlik, bilgi sağlayıcı değerlendirici iletişim düzeyini azaltmaktadır. Bununla birlikte, dönüşümcü liderlik ve etkileşimci liderlik, etkileyici iletişim düzeyini artırırken; otokratik liderlik, etkileyici iletişim düzeyini azaltmaktadır. Anahtar Kelimeler: Liderlik, liderlik tarzları, iletişim, iletişim tarzları
İnovasyon kültürü ile örgüt içi girişimcilik etkileşiminin inovasyon yeteneği üzerine etkisi
Bu çalışmanın amacı, örgüt içi girişimciliğin, inovasyon kültürüne ve inovasyon kültürünün, inovasyon yeteneğine etkisini imalat sanayisinde faaliyet gösteren firmalar üzerinde araştırmaktır. Ayrıca örgüt içi girişimciliğin inovasyon yeteneği üzerindeki etkisinde inovasyon kültürünün aracılık rolü araştırılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul Sanayi Odasının 2017 yılında belirlemiş olduğu Türkiye'nin en büyük ilk 1000 firması oluşturmaktadır. Çalışmada Gaziantep ilinde tekstil ve gıda sektöründe faaliyet gösteren 76 firmada pilot çalışması gerçekleşmiştir. Pilot çalışma sonrasında Türkiye'nin ilk 1000 sanayi firmasında 20 farklı sektörden 286 firmadan anket yöntemi ile veri toplanmıştır. Toplanan veriler yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak, SPSS ve AMOS istatistiksel analiz programları ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, örgüt içi girişimciliğin inovasyon kültürü ve yeteneğini pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği, inovasyon kültürünün de inovasyon yeteneğini pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca Örgüt içi girişimciliğin inovasyon yeteneği üzerindeki etkisinde inovasyon kültürünün kısmi aracılık rolünün olduğu görülmüştür. Ar-Ge ya daha fazla kaynak ayıran imalat firmalarının ürün, süreç ve yönetim inovasyonlarının anlamlı farklılık gösterdiği bulgusu elde edilmiştir.
Kamu ve vakıf üniversitelerindeki akademik personelin stratejik planlama tutumlarının sosyo-demografik değişkenlere göre değerlendirilmesi: bir alan çalışması
Stratejik planlama kavramı ile günümüzde özellikle kamu kurum ve kuruluşları için önemli hale gelen uzun vadeli düşünme eylemi; örgütlerin güçlü ve zayıf yönlerini, fırsat ve tehditleri göz önünde bulundurarak yöneticileri, örgütün tüm kaynaklarından etkin biçimde faydalanmaya, esnek ve şeffaf bir örgüt yapısı oluşturmaya ve alınan kararlarda gerek örgütün kendi dinamiklerini gerekse çevresel dinamiklerini hesaba katmaya mecbur bırakmaktadır. Bu araştırmada, akademisyenlerin stratejik planlama tutumlarının sosyo-demografik değişkenlere göre nasıl farklılaştığının tespiti amaçlanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre akademisyenlerin stratejik planlamaya yönelik tutumları; medeni durumları, yaşları, akademik pozisyonları ve görevli olunan üniversite türüne göre kısmen farklılık gösterirken, stratejik planlama hakkında bilgi sahibi olma ve stratejik planlama sürecine katılma durumu stratejik planlamaya yönelik tutumlarda anlamlı farklılık yaratmaktadır.
Algılanan lider güç kaynaklarının iş performansına, iş stresine ve işten ayrılma niyetine etkisi
Bu araştırmanın amacı, özel hastane yöneticilerinin sahip oldukları güç kaynaklarının çalışan bakış açısıyla, iş performansı, iş stresi ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinin araştırılmasıdır. Bu nedenle araştırmanın evrenini Adana il merkezinde bulunan özel hastanelerin çeşitli kademelerinde görev yapan 408 kişi oluşturmuştur. Veri toplamada katılımcıların kişisel bilgilerini, algıladıkları güç kaynaklarını, iş performanslarını, iş streslerini ve işten ayrılma niyetlerini belirlemeye yönelik soruların yer aldığı anket formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve LİSREL programlarıyla analiz edilmiştir. Bu analizler neticesinde lider güç kaynaklarından meşru (yasal) gücün, iş performansını negatif yönde anlamlı; bilgi gücünün iş performansını pozitif yönde anlamlı; yasal gücün ve uzmanlık gücünün iş stresini pozitif yönde ve anlamlı etkilediği bulunmuştur. Lider güç kaynaklarından karizmatik gücün iş stresini negatif yönde ve anlamlı, ödül gücü ve bilgi gücünün ise işten ayrılma niyetini negatif yönde ve anlamlı etkilediği bulunmuştur.
Otantik liderliğin çalışan performansına etkisinde psikolojik sermayenin aracı rolü
Bu araştırmanın amacı, otantik liderliğin çalışan performansına etkisinde psikolojik sermayenin aracılık rolünü belirlemektir. Araştırma Kayseri ve Nevşehir İŞKUR bünyesinde çalışan 265 çalışanla yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Anketin birinci bölümünde katılımcıların sosyo-demografik bilgilerine ilişkin sorular, ikinci bölümünde katılımcıların liderlerine ilişkin "Otantik Liderlik Ölçeği", üçüncü bölümünde "Çalışan Performansı Ölçeği" ve dördüncü bölümde ise "Psikolojik Sermaye Ölçeği" kullanılmıştır. Anketin geçerliliği için Keşfedici ve Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmış; güvenirliği için ise Cronbachs Alfa iç tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır. Verilerin analizinde yüzdelik dağılımlar, T Testi, Tek Yönlü Anova Testi, Tukey Testi, Korelasyon Testi, Hiyerarşik Regresyon Testi ve Sobel Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, otantik liderliğin çalışan performansına etkisinde psikolojik sermayenin aracı rolünün olduğu bulunmuştur. Psikolojik sermayenin hem otantik davranışlarla ilişkili olduğu ve bu davranışları artırdığı hem de çalışanların performansına etki ederek performanslarını artırdığı saptanmıştır. Anahtar kelimeler: otantik liderlik, çalışan performansı, psikolojik sermaye.
İş hayatında mükemmeliyetçiliğin ve öz yeterliliğin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi
Bu araştırmada, iş hayatında mükemmeliyetçiliğin ve öz yeterliliğin, örgütsel vatandaşlık davranışına etkisinin saptanması amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, İstanbul ilinde iş hayatında bulunan ve 18 yaş üzeri gönüllü bireyler oluşturmuştur. Araştırmada nitel yöntem kullanılmış olup veriler anket aracılığı ile toplanmış, SPSS 23 programında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda örgütsel vatandaşlık genel düzeyi ile başlama düzeyi arasında negatif yönlü bir anlamlı ilişki tespit edilirken, Örgütsel vatandaşlık genel düzeyi ile yılmama düzeyi arasında da pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bunun yanında öz yeterlilik ve mükemmeliyetçilik boyutlarının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde anlamlı etkisinin olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Mükemmeliyetçilik, öz yeterlilik, örgütsel vatandaşlık.
Kariyer çapaları ve temel benlik değerlendirmenin iş tatminine etkisi: Bir alan çalışması
Geleceğin nitelikli insan gücünü yetiştiren üniversitelerin eğitimde kaliteye ulaşmaları, kendilerinden ulusal ve uluslararası düzeyde söz ettirmeleri, bünyelerinde görev yapan akademik ve idari personelin performansına bağlıdır. Bu performansa da işinden tatmin olan, işini severek yapan personel ile ulaşılabilir. Bu bağlamda iş tatminini etkileyen faktörlerin tespit edilmesi son derece önemlidir. Araştırmada çalışanların kariyer çapaları ve temel benlik değerlendirmesinin iş tatminine etkisi incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini Mardin Artuklu Üniversitesi'nde akademik ve idari kadrolarda görev yapan 261 personel oluşturmaktadır. Anket aracılığıyla toplanan veriler Spss programında frekans, korelasyon ve regresyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda; çalışanların kariyer çapaları ile temel benlik değerlendirmesine ilişkin algılarının genel iş tatminleri üzerinde olumlu etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Liderlik tarzları ile rekabet stratejileri arasındaki ilişki: Tekstil işletmeleri örneği
Bu çalışmanın temel amacı, yöneticilerin liderlik tarzları ile işletmenin rekabet stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini Kahramanmaraş ilinde 2018 senesinde aktif olarak faaliyet gösteren tekstil işletmelerinde yönetici pozisyonunda çalışan 311 kişi oluşturmaktadır. Bu kapsamda geçersiz anketler olması durumu göz önünde bulundurularak 350 kişiye anket dağıtılmıştır. Yapılan bu çalışmada Kahramanmaraş ilinde faaliyet gösteren tekstil işletmeleri örneği ile liderlik tarzları ve rekabet stratejileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Veriler değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları ve ilişki analizleri (korelasyon, regresyon) kullanılmıştır. Anketlerde Likert tipi ölçek kullanılmıştır. Araştırma sonucunda yapılan çalışmalar neticesinde, liderlik tarzlarının rekabet stratejilerini uygulamada etkin rol oynadığı görülmüştür. Liderlik tarzı, yoğun rekabetin yaşandığı piyasalarda uygulanan rekabet stratejisini de etkilemektedir. Liderlik tarzı ile maliyet stratejileri, farklılaştırma stratejileri ve odaklanma stratejileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Lider, liderlik tarzları, strateji ve rekabet stratejileri, tekstil işletmeleri