Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Hasan Aksoy
12 theses · Gaziantep University, Hasan Kalyoncu University
İnovasyon kültürü, rekabet stratejileri ve firma yeteneklerinin işletme performansına etkisi
Ekonomik sistem değişiklikleri, küreselleşme, bilgi iletişim teknolojisindeki gelişmeler, tüketicilerin talep yapısının değişmesine ve çeşitlenmesine yol açmıştır. Bu durum işletmelerin, kendi müşterilerinin isteklerini karşılamak ve onlara en iyi hizmeti sunmak için rakip işletmeler ile yoğun bir rekabet ortamına girmesine neden olmuştur. Rekabet, kısa sürede ulusal sınırların ötesine geçmiş, bu nedenle yeni bir küresel ekonomik yapının doğmasına ve bu yapı içerisindeki firmaların farklı stratejiler geliştirmesine zemin hazırlamıştır. İşletmeler, varlıklarını devam ettirmek ve rakiplerinin önüne geçmek adına rekabetçi bir güç arayışı içerisinde hareket ederek, stratejiler üretmektedir. Rekabet stratejileri ile ilgili yaklaşımlar bu gücün meydana gelme durumunu çeşitli sebeplere bağlamıştır. Bu yaklaşımlardan birisi olan kaynak temelli yaklaşım, firmanın gücünün, örgütün sahip olduğu eşsiz ve kolay taklit edilemez yeteneklerden ve inovasyon kültüründen kaynaklandığını savunmaktadır. Bir diğer bakış açısı olan Endüstri temelli bakış ise, güç faktörünü, firmaların iç dinamiklerinden çok dış rekabetten dolayı yapması gereken bir zorunluluk olarak görmektedir. Mücadele edilen pazarda, üstün performans göstermenin yolunun farklılaşmaktan, maliyet liderliğinden veya bir pazar nişine odaklanmaktan geçtiğini ifade etmektedir. Farklı teorilerin düşüncelerini bir araya getiren bu çalışmanın amacı, firmaların inovasyon kültürünün ve rekabet stratejilerinin inovasyon yeteneklerine ve firma pazar performansına doğrundan ve dolaylı etkisini araştırmaktır. Aynı zamanda inovasyon yeteneklerinin de firma pazar performansına etkisini incelemeye çalışmaktır. Bu doğrultuda araştırma, Gaziantep Organize Sanayi Bölgesinde makine halısı üretimi faaliyetlerini sürdüren firmalar üzerinde gerçekleştirilmiştir.
Gaziantep'te yaşayan tüketicilerin yerli ve yabancı kahve markalarına bakış açıları
Dünyadaki değerli ürünler kategorisinde yer alan kahve, özellikle sıcak içecek tüketim kültürünün gelişmiş olduğu ülkelerde önemli bir talep görmektedir. Türkiye, kahve pazarında hızlı büyüyen tüketici pazarlarından olup bu durum kahve ve türevleri ürün satan kahve mağazalarına olan talebi de arttırmaktadır. Bu çalışma, yerli (Kahve Dünyası) ve yabancı (Starbucks) kahve markalarına bakış açılarını ve bu markaları tercih ederken üzerinde etkili olduğu düşünülen kültür, fiyat etkisi, mağaza özellikleri ve tatmin kavramlarının etkisini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Kahve kültürüne ilişkin alışılmış kültürün yaygınlaşması, ülkede faaliyet gösteren kahve mağazalarını, tüketicilere yönelik, farkındalık yaratacak sürdürülebilir marka stratejileri yaratma konusunda yeni arayışlara yönlendirmektedir. Araştırmada kullanılan ölçekler, konuyla ilgili geniş bir literatür taraması sonrası, benzer birçok çalışmada da kullanılan ölçeklerden oluşmaktadır. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmanın evrenini, Gaziantep Üniversitesi öğrencileri arasında kahve deneyimine sahip olan öğrenciler oluşturmaktadır. Bu kapsamda üniversitede öğrenim gören 311 öğrenciye ulaşılmış, öğrencilerden yüz yüze anket tekniği kullanılarak veri toplanmıştır. Elde edilen veriler, YEM (Yapısal Eşitlik Modeli) aracılığıyla test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, literatürde daha çnce yapılan çalışmalarla benzer sonuçlar ortaya çıkarmıştır.
Örgüt kültürünün tedarik zinciri entegrasyonuna ve firma performansına etkisi
Bu çalışmada çevresel belirsizlikler, çevik tedarik zinciri ve esnek tedarik zincirinin aracılık rolü bağlamında, örgüt kültürünün tedarik zinciri entegrasyonu ve firma performansına etkisi araştırılmıştır. Model tasarımı örgüt kültürünün tedarik zinciri bütünleşmesi üzerindeki etkisinde çevresel belirsizliklerin aracılık rolü ve tedarik zinciri bütünleşmesinin firma verimi üzerindeki etkisinde çevik ve esnek tedarik zincirinin aracılık rolünü ortaya çıkaran bir model geliştirilmiş ve hipotezler, yapısal eşitik modeli (YEM) ile test edilmiştir. Çalışmanın evrenini Mersin ilinde Serbest Bölge ve Organize Sanayi Bölgesinde imalat firmaları oluşturmaktadır. Bu çalışmada toplamda 238 anket uygulanmıştır. Araştırma SPSS ve AMOS programları ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda örgüt kültürünün tedarik zinciri entegrasyonu üzerindeki etkisi ile çevresel belirsizliğin tedarik zinciri entegrasyonu üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ancak örgüt kültürünün çevresel belirsizlik üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur. Son olarak tedarik zinciri esnekliği ve çevikliğinin aracılık rolünün, tedarik zinciri entegrasyonun firma performansı üzerindeki etkisinde var olduğu bulgusu elde edilmiştir. Anahtar sözcükler: Örgüt Kültürü, Çevresel Belirsizlik, Tedarik Zinciri Entegrasyonu, Firma Performansı
SCOR Modeli süreçlerinin iadelere etkilerinin belirlenmesi – Gaziantep halı imalat sektöründe bir uygulama
Bu araştırmada, tedarik zinciri karmaşıklığını gideren ve yalınlaştıran bir süreç referans modeli olan SCOR Modelinin ikinci seviye süreç kategorileri olan planlama, tedarik, üretim, teslimat ve etkinleştirme boyutlarının ürün iadeleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın modelini SCOR Modeli ikinci seviye süreç kategorilerine ait metrikler oluşturmaktadır. Model doğrultusunda geliştirilen hipotezler SPSS programı ile analiz edilmiş ve daha sonra çok kriterli karar verme tekniklerinden biri olan Entropi yöntemiyle önceliklendirilmiştir. Çalışmanın son aşamasında Gaziantep Organize sanayi bölgesinde faaliyet gösteren bir firmanın yöneticileri, tedarikçileri ve perakendecileriyle tedarik zincirlerleri üzerine mülakat yapılmıştır. Çalışmanın evrenini Gaziantep ili Organize Sanayi Bölgesinde halı imalatı yapan firmalar oluşturmaktadır. Bu çalışmada toplamda 119 anket uygulanmıştır. Analiz sonucunda SCOR Modeli 2.seviye süreç kategorilerinden Planlama ve Teslimat, İade süreci üzerinde pozitif yönlü anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Ancak tedarik süreci iade süreci üzerinde istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur. Son olarak SCOR Modeli 12. Versiyonla modele dahil olan Ekinleştirme sürecinin de iade süreci üzerinde etkili olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.
Markalar arası işbirliklerinin ara mamûl üreticilerinin ihracat birim fiyat performansı üzerine etkisi: "İSKO" örneği
Küreselleşmenin artarak gelişimi ve uluslararası etkileşim imkânlarının artışına bağlı olarak uluslararası ticaret, daha geniş bir perspektifle yürütülen ve daha karmaşık bir iş ilişkileri ağı tesis edilmesini mecburî kılan bir yapıya dönüşmektedir. Yeni bir markanın oluşturulması, tanıtılması ve piyasada kalıcı kılınması konusunda her zaman çeşitli riskler olagelmiştir ve yeni bir markanın başarısızlık oranı oldukça yüksek olabilmektedir. Bu olumsuz etkileri gidermek için firmaların, alternatif yöntem arayışlarını sürdürmekte oldukları ve gittikçe artan bir kullanıma sahip olan 'birden fazla markayı içeren farklı stratejiler'e yöneldikleri görülmektedir. Markalar arasında kurulan ittifaklar, tüketicinin zihnindeki farkındalığı arttırmak, satışları teşvik etmek ve acil finansal kaynaklar sağlamak için kısa vadeli bir taktik ortaklık da olabilir, ancak markanın büyümesi, geliştirilmesi ve pazarlama başarısı için uzun vadeli stratejik bir araç da olabilir. Bu tez, bir ara mamûl üreticisi ve ihracatçısı Türk Markasının (İSKO), yabancı ticarî markalarla yaptığı markalar arası işbirliği faaliyetleri ile ihracat performansı arasında içsel bir bağlantı kurmayı amaçlamaktadır. ArGe ve inovasyondan beslenen markalar arası işbirlikleri, bir içerik markasının ihracat birim fiyatlarında rakiplerine kıyasla olumlu bir gelişme sağlayıp sağlamadığı zaman serileri üzerinde farklı analizler yapılarak incelenmiştir. Çalışma, yapılan araştırma sonucunda elde edilen bulguların ve Turquality marka destek programının, markalar arası işbirliklerine yönelik oluşunun tartışılması ile sonlanmaktadır. Anahtar kelimeler: Markalar Arası İşbirlikleri, Birlikte Markalama, Birlikte Pazarlama, İçerik Markası, Denim, Turquality
Firmaların mobil pazarlama uygulamalarını benimsemesinin firma ve pazar performansına etkisi
Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler şirketler için önemli pazarlama fırsatları yaratmaktadır. Şirketlerin pazarlama faaliyetlerini etkileyen son teknolojik gelişmelerden biri de mobil iletişimin pazarlama iletişimi kanalı olarak kullanılmasıdır. Malların, hizmetlerin ve fikirlerin tanıtımı sürecinde, bu durum, hedef müşterilerle pazarlama iletişimi kurmak olarak tanımlanabilen "Mobil Pazarlama" nın önemini artırdı. Tornatzky ve Fleischer (1990), örgütsel benimsemeyi etkileyen üç temel belirleyiciden oluşan teknoloji, organizasyon ve çevre bağlamlarını geliştirilerek firma ve kuruluşların çalışmalarında başarıyla uygulanmasına katkı sağlamıştır. Bu çalışmada firmaların teknoloji ve örgütsel bağlamda mobil pazarlama uygulamlarını benimsemesinin firma ve pazar performansında yarattığı etki açıklanmaktadır. Yapılan anket çalışması faktör analizi, korelasyon ve yapısal eşitlik modeli kullanılarak bulgular analiz edilmiştir. Anahtar Kelime: Mobilite, Mobil İletişim, Mobil Pazarlama, Mobil Pazarlamanın Benimsenmesi, Performans
Sosyal medya reklamları algısının ve ünlü desteğinin tüketici tutumu ve satın alma niyetine etkisi (Gaziantep y kuşağı örneği)
Günümüzde gelişen teknoloji ve artan internet kullanımıyla birlikte hayatımızda bir takım değişiklikler meydana gelmiş olup kişisel bilgisayar, tablet ve akıllı telefonlar neredeyse herkes tarafından kullanılır bir hal almıştır. İletişim teknolojilerindeki bu gelişmelere paralel olarak internet kullanımı artmış ve sosyal medya ağları da oldukça fazla kullanılır duruma gelmiştir. Sosyal medya ağları firmalar için yeni bir rekabet ve tanıtım mecrasına dönüşmüş olup, sosyal medya reklamları günümüzde oldukça fazla tercih edilen bir tutundurma faaliyeti olmuştur. Firmalar pazarlama faaliyetlerini planlarken çeşitli stratejiler geliştirmek durumundadır ve bunlardan biri de çalışmamıza konu olan sosyal medya reklamlarındaki ünlü desteğidir. Firmalar da çekici, uzman ve güvenilir ünlülerle işbirliği yaparak markalarının tanıtımını yaparak tüketicilere ulaşmaktadır. Bu doğrultuda çalışmamızda giderek artan sosyal medya reklamlarındaki ünlü desteği ile Y kuşağı tüketicilerin davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere bir model geliştirilmiştir. Araştırma modeline uygun anket formu geliştirilerek Gaziantep'te yaşayan 405 Y kuşağı bireye yüz yüze ve online olarak anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler YEM (Yapısal Eşitlik Modeli) aracılığıyla test edilmiş olup bulunan sonuçlar, literatürde daha önce yapılan çalışmalarla benzer sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya Reklamları, Ünlü Desteği, Tüketici Davranışları
Deneyimsel pazarlamanın marka tercihi, marka sadakati ve marka özgünlüğüne etkisi: Giyim ürünleri üzerine bir araştırma
Deneyimsel pazarlama üründen ziyade daha çok tüketiciye odaklanır. Bireyi akılcı ve duygusal olarak ele almaktadır. Ürünün birey için ne anlam ifade ettiği, ürünle ne yapılmak istendiğini, hayatını nasıl anlamlı hale getirebileceğini, hayatında nasıl bir farklılık yaratmak istediğini öğrenmeye çalışıp, bireyin bu hedefine ulaşmasına yardımcı olacak bir deneyimi ona hissettirmeye ve bireylerin aklını ve kalbini kazanmaya çalışır. Bu çalışma ile deneyimsel pazarlamanın tüketici üzerinde marka tercihi, marka sadakati ve marka özgünlüğüne etkisi incelenmiştir. İhtiyaç duyulan veriler Gaziantep Üniversitesinde okuyan öğrencilerden yüz yüze anket yapılarak elde edilmiştir. Çalışma ile deneyimsel pazarlama ve deneyimsel pazarlama yöntemlerinin iyi bir şekilde uygulanması, doğrudan marka tercih edilirliğini ve marka sadakatini arttıracağı, dolaylı olarak da marka deneyiminin marka özgünlüğü üzerindeki etkisi sayesinde tercih edilebilirlik ve sadık müşteriler oluşturulmasına katkı sağlayacağı sonucuna varılmıştır.
Hizmet kalitesinin marka algısı ve satın alma niyeti üzerine etkisi: Kültürün düzenleyici rolü
Bu araştırmanın amacı Türkiye'de yaşayan Suriye uyruklu yükseköğretim öğrencilerinin fastfood tüketim alışkanlarını bölümlendirmektir. Araştırmanın çalışma evrenini, Gaziantep Üniversitesinde eğitim görmekte olan Suriye uyruklu yükseköğretim öğrencileri oluşturmaktadır. Bu kapsamda, 2017-2018 eğitim öğretim yılında basit tesadüfi (random) örnekleme yöntemiyle ulaşılan toplam 191 katılımcıya araştırmacı tarafından geliştirilen anket formu uygulanmıştır. İlişkisel tarama modeli ile desenlenen araştırma verilerinin çözümlenmesinde SPSS 23 ve AMOS 23 paket programları kullanılmış ve veri setinin normal dağılım özellikleri göstermesinden ötürü verilerin çözümlenmesinde parametrik testlerden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Suriye uyruklu yükseköğretim öğrencilerinin hizmet kalitesi ve marka algısı skorları pozitif yönde iken, satın alma niyeti algılarında bariz bir eğilim tespit edilmemiştir. Buna ek olarak, katılımcıların toplulukçuluk ve dişilik skorlarının yüksek, belirsizlikten kaçınma ve uzun zamanlı oryantasyon skorlarının ise orta seviyede olduğu saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların hizmet kalitesi, marka algısı, satın alma niyeti ve kültürel değerleri arasında doğrudan ve dolaylı anlamlı ilişkiler de tespit edilmiştir. Son olarak Suriye uyruklu yükseköğretim öğrencileri içerisinde ekonomik durum temelli iki farklı tüketici profili olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Hizmet kalitesi, marka algısı, satın alma niyeti, kültür, fast-food, Suriye uyruklu yükseköğretim öğrencileri.
Freight forwarder şirketlerin sağladığı ilişkisel faktörlerin üretici firmaların lojistik performansı üzerindeki etkisi
Küreselleşmenin her alanda hissedildiği günümüz dünyasında, artan rekabet ve müşteri beklentilerinin fazla olması, uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren firmaların performanslarını değerlendirmelerine neden olmaktadır. Tam da bu noktada işletmeler, rekabet avantajı sağlayabilmek, ana faaliyet alanına odaklanmak ve maliyetlerini düşürmek gibi nedenlerden dolayı lojistik işlemlerini planlayıp organize ederek, profesyonel lojistik hizmet sağlayıcılarına (freight forwarderlar) ihtiyaç duymaktadırlar. Arada köprü görevi kuran bu freight forwarderlar; müşteriler, nakliyeciler, acenteler ve tedarikçiler arasında bilgi paylaşımını sağlar. Bu bağlamda çalışma; işletmelerin freight forwarderlar ile aralarındaki ilişkinin, ilişki kalitesi değişkenleri kullanılarak (Fiyat, Güven, Bağlılık ve Tatmin) kurmuş oldukları bağı incelemektedir. Çalışmada Gaziantep ve Kahramanmaraş illerinde çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren 309 firmaya anket uygulanmış olup elde edilen veriler analiz edilmiştir. Anket uygulanan firmaların en çok çalışma yaptıkları freight forwarder firmalarına yönelik algılarını ölçmek için ''Algı Haritası'' çıkarılmıştır. Ayrıca elde edilen veriler ''SPSS ve AMOS'' istatistik paket programları aracılığıyla "Yapısal Eşitlik Modeli" ile test edilmiştir. Yapılan analizler ilişki kalitesi değişkenleri ile lojistik performans arasında anlamlı ilişkiler bulgulamıştır.
Adil ticaret yaklaşımının satın alma ilgilenimi açısından karşılaştırılması: Gaziantep Üniversitesi ve Viyana ekonomi Üniversitesi örneği
Bu araştırmanın amacı genç tüketiciler tarafından tüketimlerinde tercih edilmeye başlanmasıyla, Adil Ticaret olarak bilinen alternatif ticaret yönteminin, Gaziantep Üniversitesi ve Viyana Ekonomi Üniversitesi öğrencileri açısından durumunu araştırmak, satın alma davranışlarını anlamak ve çıkacak olan sonuçları karşılaştırmaktır. Araştırmanın evrenini, Gaziantep Üniversitesi öğrencileri ve Viyana Ekonomi Üniversitesi öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın değişkenlerini adil ticaret bilgisi, ürün ilgilenimi, güven, fazla ücret ödeme istekliliği ve satın alma ilgilenimi oluşturmaktadır. Bu kapsamda, basit tesadüfi (random) örnekleme yöntemi ile ulaşılan; Gaziantep Üniversitesi'nden 355, Viyana Ekonomi Üniversitesi'nden 323 katılımcıya araştırmacı tarafından geliştirilen anket formu uygulanmıştır. İstatistiksel analizler için Gaziantep Üniversitesi'nde 200, Viyana Ekonomi Üniversitesi'nde ise 159 sağlıklı ve tamamlanmış anket kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS ve AMOS istatistik programları ve yapısal eşitlik modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda Gaziantep Üniversitesi'nden elde edilen veriler ile Viyana Ekonomi Üniversitesi'nden elde edilen veriler karşılaştırılarak literatüre katkıda bulunulmuştur.
Tüketici kibrinin lüks moda ürünleri satın alma niyeti üzerindeki etkisi
Global lüks ürün pazarının son yıllardaki gelişimi incelendiğinde, ekonomik koşullar değişmesine rağmen lüks ürün pazar hacminin artan bir ivmeyle büyümeye devam ettiği görülmektedir. Lüks ürünler kategorisi içerisinde Türkiye pazarı incelendiğinde lüks moda ürünleri, lüks ürünler kategorisi içerisinde satış bazında en çok artış gösteren kategori olmuştur. Lüks ürün pazarının gün geçtikçe büyümesi ve lüks ürünlere olan talebin artması, tüketicilerin lüks ürünlere karşı olan tüketim davranışlarının incelenmesinin önemini arttırmıştır. Tüketici davranışları çeşitli faktörlerden etkilenmekte olup bunlardan biri de çalışmada ele alınan kibir faktörüdür. Kibirli tüketiciler sosyal statülerini ve üstünlüklerini tüketim yoluyla yansıtmakta olup lüks ürün satın almaya isteklidirler. Bu çalışmada tüketici kibrinin lüks moda ürünü satın alma niyeti üzerindeki etkisi incelenirken Sebepli Eylem Teorisinden yararlanılmıştır. Araştırma amacına uygun olarak bir anket formu hazırlanmış ve Gaziantep'te yaşayan ve lüks tüketim yapan 282 katılımcıya online olarak anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler YEM (Yapısal Eşitlik Modeli) aracılığıyla test edilmiştir ve tüketici kibrinin lüks moda ürünü satın alma niyeti üzerinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır.