Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Orhan Kaplan
11 theses · Sakarya University
Mecmû'a-i Gazeliyyât ve Eş'âr, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Numara: NEKTY03296 (1b-38a) inceleme- karşılaştırmalı metin
Tezin konusu İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi NEKTY03296 numarada "Mecmûa'a- i Gazeliyyât ve Eş'âr" ismiyle kayıtlı şiir mecmuasının 1b-38a arası varakların incelenmesi, transkripsiyonu ve tenkitli metninin oluşturulmasıdır. Çalışmada öncelikle çalışmanın amacı, önemi, yöntemi ve konusu hakkında bilgi verilmiş; mecmuanın dış özellikleri, içeriği, dil ve yazım özellikleri maddeler ve tablolar halinde gösterilerek eserin tanıtımı yapılmıştır. Kimlikleri tespit edilen şairlerin biyografilerine yer verilmiştir. Mecmuada kayıtlı şiirlerin transkripsiyonu yapılmıştır. Tespit edilen şiirlerin karşılaştırmalı metni oluşturularak elde edilen bilgiler dipnotta belirtilmiştir. Mecmuada; 12 Farsça ve 182 Türkçe olmak üzere 193 şiir bulunmaktadır. Farsça şiirler çalışma konusunun dışında tutulmuş, inceleme kısmına dahil edilmemiştir. Türkçe şiirler şairin mahlası, nazım şekli/türü, vezni gibi özellikleri birer birer belirtilerek kaydedilmiştir. Mecmuada şiiri tespit edilen 70 tane şair tespit edilmiştir. Bu 70 şairin 26 tanesinin kimliği belirlenmiş ve biyografik bilgileri çalışmaya dâhil edilmiştir. Mecmua yapısı bakımından incelenerek ve eserdeki farklı kayıtlar göz önünde bulundurularak eserin farklı dönemlerde birden çok tertip edici tarafından kaleme alındığı tespit edilmiştir. Amacımız divanı bulunmayan, adları tezkirelerde geçen ancak şiirlerine ulaşılamayan, akademik kaynaklarda ulaşamadığımız şairlerin şiirlerinin ortaya çıkmasına olanak sağlamaktır. İlaveten şöhret sahibi olup eserlerine ulaşabildiğimiz şairlerin ilinmeyen şiirlerini ortaya çıkartarak onların eserlerinin eksik yönlerini gidermekte ve bu aydınlatıcı ve tamamlayıcı çalışma ile araştırmacıların dikkatine sunmaktadır.
Mecmû'a-i Eş'âr-ı Kudemâ, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Numara: NEKTY03560 (198-257) (İnceleme-MESTAP tablosu-karşılaştırmalı metin)
Tezin konusu İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi NEKTY03296 numarada "Mecmûʻa-i Eşʻâr-ı Kudemâ," ismiyle kayıtlı şiir mecmuasının 198-257 arası varakların incelenmesi, transkripsiyonu ve tenkitli metninin oluşturulmasıdır. Çalışmada öncelikle çalışmanın amacı, önemi, yöntemi ve konusu hakkında bilgi verilmiş; mecmuanın dış özellikleri, içeriği, dil ve yazım özellikleri maddeler ve tablolar halinde gösterilerek eserin tanıtımı yapılmıştır. Kimlikleri tespit edilen ve mecmuadaki şiirlerini divanlarında bulduğumuz şairlerin yaşam öykülerine yer verilmiştir. Mecmuada kayıtlı şiirlerin transkripsiyonu yapılmıştır. Tespit edilen şiirlerin karşılaştırmalı metni oluşturularak elde edilen bilgiler dipnotta belirtilmiştir. Mecmuada; 161 Türkçe şiir bulunmaktadır. Bunlardan yalnızca bir tanesi tekrar edilmiştir. Türkçe şiirler şairin mahlası, nazım şekli, ve hangi vezinde yazıldığı gibi özellikleri belirtilerek kaydedilmiştir. Mecmuada şiiri tespit edilen 31 tane şair olduğu bilgisine varılmıştır. Bu 31 şairin 24 tanesinin kimliği belirlenmiş ve biyografik bilgileri çalışmaya dâhil edilmiştir. Amacımız divanı bulunmayan, adları tezkirelerde geçen ancak şiirlerine ulaşılamayan, akademik kaynaklarda ulaşamadığımız şairlerin şiirlerinin ortaya çıkmasına katkı sağlamaktır. Ayrıca tanınmış ve divanı çalışılmış şairlerin de bilinmeyen yeni şiirlerini ortaya çıkartarak onların eserlerine katkı sağlamak ve bu amacı güden saha araştırmacılarının da yeni çalışmalarına bir nebze olsun katkı sağlayabilmektir. Akademik sahaya sunduğumuz bu çalışmanın faydalı olmasını temenni ediyoruz.
Mecmû'a-i Eş'âr ve Makâlât-ı Mahbûbiyye, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Numara: NEKTY00147 (25b-54b) (İnceleme-MESTAP Tablosu-Karşılaştırmalı Metin)
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi'nde bulunan NEKTY00147 numaralı Mecmû'a-i Eş'âr ve Makâlât-ı Mahbûbiyye adlı şiir mecmuasının 25b-54b varakları arasındaki şiirleri çeviri yazıya aktarmak; bu konuyla alakalı yayınlanmış diğer nüshalarla karşılaştırmalar yaparak aradaki farkları tespit etmek; ve bu mecmuada bulunan manzumelerin meçhul müelliflerini araştırmacıların dikkatine sunmaktır. Böylelikle divanlarda olmayan veya eksik yazılan kelimelerin doğrusunu gün yüzüne çıkarmaktır. Mecmuanın ilgili varaklarında toplamda 146 şiir ve 39 şair bulunmaktadır. Bunlardan 34 şairin hayatına ulaşılıp bilgi verilmiş 5 şairin ise hayatı hakkında bilgi bulunamamıştır. 59 gazel, 55 müfret, 4 kıt'a, 3 terci-i bend, 1 kaside, 1 nazm, 1 muaşşer, 3 müstezad, 1 tuyuğ, 2 murabba ve 1 muhammes olmak üzere 12 nazım biçimiyle yazılmıştır. Mecmuada geçen şiirler 16. yüzyıl ve 19. yüzyıl arasında yaşamış şairlere aittir. Mecmuada aruzun 10 farklı kalıbına yer verilmiştir. Arapça ve Farsça yazılan şiirler incelemeye dahil edilmemiş sadece Türkçe şiirler incelenmiş ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne uygun olarak hazırlanmıştır.
Mecmu'atü'l-Eş'âr Süleymaniye Kütüphanesi Galata Mevlevîhânesi koleksiyonu 170 numaralı mecmua (143-217) inceleme-karşılaştırmalı metin
Bu tez çalışması Süleymaniye Kütüphanesi Galata Mevlevîhânesi Koleksiyonu 170 numara ile kayıtlı mecmuanın (s.143-217) incelenmesi ve transkripsiyonlu metninin hazırlanmasından oluşmaktadır. Metin hazırlanırken Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'nin (MESTAP) kurallarına dikkat edilmiş ve tablolar buna göre oluşturulmuştur. Çalışmamızda ilk olarak mecmua tanıtılıp burada yer alan şairlerin biyografilerine yer verilmiş; daha sonra ise şiirlerin transkripsiyonlu metni oluşturulmuştur. Bu şiirler akademik çalışmalarla karşılaştırılmış ve varsa bulunan farklar ortaya konulmuştur. Mecmuaya bakıldığında müstensihin şair seçimi 2 olup 15. yüzyıl ve 17-18. yüzyıllara ait 179 şiir bulunmaktadır. Çalışmamızın son kısmını ise sonuç bölümü, kaynakça, tıpkıbasım ve özgeçmiş oluşturmaktadır.
Mecmu'atü'l – Eş'âr Süleymaniye Kütüphanesi Galata Mevlevîhânesi koleksiyonu 170 numaralı mecmua (72-142) inceleme-karşılaştırmalı metin
Yapılan bu tez çalışması Süleymâniye Kütüphanesi'nin Galata Mevlevîhânesi Koleksiyonu'nda 170 numarada Mecmû'atü'l-Eş'âr adıyla kayıtlanmış mecmuanın 72-142 arası varakların incelenmesi ve transkripsiyonlu metninden oluşmaktadır. Mecmua incelendiğinde, müstensihin yalnızca bir döneme ait değil çeşitli yüzyıllardan şair seçtiği görülmektedir. Bu süre geniş bir zaman dilimini kapsayıp 14. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar toplam 36 şairin 154 şiirini içermektedir. Bu şiirlerin yazıldığı mecmuadaki varakların satır sayısı ortalama 29 ile 58 arasında değişmektedir. Çalışmaya başlamadan önce mecmua MESTAP'a göre tasnif edilmiştir; daha sonra mecmuanın dış özellikleri başta olmak üzere, muhteva ve dil özellikleri de tanıtılmış ve mecmuanın transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Şiirlerde yer alan mahlaslardan hareketle karşılaştırma yapabilmemizi sağlayacak eserleri/divanları bulunan şairlerin şiirlerinde mukayese yoluna gidilmiş ve aradaki farklar ortaya konmuştur. Araştırma sonucunda, haklarında bilgi sahibi olduğumuz şairlerle ilgili kısa biyografiler hazırlanmıştır. Hazırlanan çalışmanın sonunda sonuç bölümü, kaynakça, orijinal metin ve öz geçmiş bulunmaktadır.
Cem‛iyyetü'ş-şi‛r, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Numara:105 (1b-44a) (İnceleme-karşılaştırmalı metin)
Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY 105 numarada kayıtlı olan Cem‛iyyetü'ş-Şi‛r adlı şiir mecmuasının 1b-44a varakları arasının incelenmesi ve transkripsiyonu yapılmış karşılaştırmalı metin çalışmasından oluşmaktadır. Çalışmada öncelikle mecmuanın 1b-44a varaklarının tanıtımı yapılmış, ardından da metnin transkripsiyonu yapılarak dîvânlar ya da ilgili akademik çalışmalarla karşılaştırmalı metni oluşturulmuştur. Mevcut farklar ise dipnot alanında gösterilmiştir. Ayrıca, kimliklerini tespit edebildiğimiz şairlerin kısa biyografilerine yer verilmiştir. 1209/1794-95 tarihinde derlenen mecmua, 208 varaktan oluşmaktadır. Eserde (ilgili bölümde) on beşinci ile on sekizinci yüzyıl arasında yaşamış bu şairlerin 12 farklı nazım şekli ve 1 tane 11'li hece ölçüsü ile kaleme aldığı 162 şiir ve 22 cümleden oluşan nesir bölümü yer almaktadır. Bu şairler ve kullandıkları nazım şekilleri ile şiirlerin bahir ve kalıpları, tablolar halinde verilmiştir. Mecmuada, tespit edebildiğimiz 53 şaire ait farklı nazım şekilleriyle ve hece ölçüsüyle yazılmış 99( 3 tane mükerrer) adet şiir ve bir nesir bölümü kayıtlıdır. Mahlas bulunmayan beyit ve müfredlerde başlıkta isim yazmadığından, araştırmamız sonucunda şairini tespit edemediğimiz toplam şiir sayısı 63'dur. Çalışmada yer alan muhteva tablosu, başta şiir mecmuaları olmak üzere cönkler de dahil tüm mecmuaların ayrıntılı tasnif ve dökümlerinin yapılmasını hedefleyen Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP)'ne uygun olarak hazırlanmıştır.
Cem'iyyetü'ş-Şi'r, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Numara: 105 (44b-88a) (İnceleme-METSAP tablosu-karşılaştırmalı metin)
Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY 105 numarada kayıtlı olan Cem‛iyyetü'ş-Şi‛r adlı şiir mecmuasının 44b-88a varakları arasının incelenmesi ve transkripsiyonu yapılmış karşılaştırmalı metin çalışmasından oluşmaktadır. Çalışmada öncelikle mecmuanın 44b-88a varaklarının tanıtımı yapılmış, ardından da metnin transkripsiyonu yapılarak dîvânlar ya da ilgili akademik çalışmalarla karşılaştırmalı metni oluşturulmuştur. Mevcut farklar ise dipnot alanında gösterilmiştir. Ayrıca, kimliklerini tespit edebildiğimiz şairlerin kısa biyografilerine yer verilmiştir. 1209/1794-95 tarihinde derlenen mecmua, 208 varaktan oluşmaktadır. Çalışmamızı oluşturan ilgili varaklarda 74 şair ve bu şairlerin 14 farklı nazım şekliyle kaleme aldığı 299 şiir yer almaktadır. Bu şairler ve kullandıkları nazım şekilleri ile şiirlerin bahir ve kalıpları, tablolar halinde verilmiştir. Çalışmada yer alan muhteva tablosu, başta şiir mecmuaları olmak üzere cönkler de dahil tüm mecmuaların ayrıntılı tasnif ve dökümlerinin yapılmasını hedefleyen Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP)'ne uygun olarak hazırlanmıştır.
Mecmuat'ül-Eşâr, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Numara: T3560 (139-197) ( İnceleme-MESTAP Tablosu-karşılaştırmalı metin)
Çalışmamızın konusunu İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Kataloğu'nda yer alan T3560 numaralı MecmûǾatul-EşǾâr adıyla kayıtlı olan eserin 139-197 varakları arasının okunması, incelemesi ve transkripsiyonlu metin çalışması olıuştumaktadır. Mezkûr çalışmada ilk önce mecmuanın 139-197 varaklarının tanıtımı konusunda bilgiler sunulmuş olup, sonraki sayfalarında da metnin transkripsiyonu edinmiş ve dîvânlar ya da ilgili akademik çalışmalarla karşılaştırılması yapılmıştır. Varılan sonuçlar kapsamında karşılaşılan mevcut farklar ise dipnot alanında yer almıştır. Ayrıca çalışmada yer alan ve kimliklerini tespit edebildiğimiz mezkûr şairlerin hayatı ve çalışmalarından oluşan çok kısaca biyografilerine de yer verilmiştir. Eserde on altı ile on dokuzuncu asırlar arasında yaşamış 78 şair ve 169 şiir mevcuttur. Bu şairlerin, ayrıca eserde kullanılan nazım şekilleri, manzumelerin bahirleri ve aruz vezinleri tablolar şekilinde gösterilmiştir. Çalışmada yer alan muhteva tablosu, öncelikle şiir mecmuaları olmak üzere cönkler de dâhil tüm mecmuaların ayrıntılı tasnif ve dökümlerinin yapılmasını hedefleyen Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP)'ne uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışmanın son kısmında sonuç bölümü, kaynakça, tıpkıbasım ve özgeçmiş yer almaktadır.
Mecmû'a-i Eş'âr, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, numara: NEKTY03473 (1B-36A) (İnceleme-MESTAP Tablosu-karşılaştırmalı metin)
Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi NEKTY03473 numarada kayıtlı olan Mecmûՙa-i Eşՙâr isimli şiir mecmuasının 1b-36a varaklı arasında yer alan şiirlerin transkripsiyonu yapılmış karşılaştırmalı metni ve incelemesinden oluşmaktadır. Çalışmanın amacına, önemine, yöntemine ve konusuna değinildikten sonra ilgili mecmua tanıtılmış, mecmuada yer alan şiirler ve şairlerle ilgili çeşitli bilgiler verilmiş, sayısal veriler tablolar ve grafiklerle gösterilmiştir. Ardından mecmuanın ilgili kaynaklarla karşılaştırması yapılarak transkripsiyonlu metni oluşturulmuştur. Karşılaştırma yapılan eser ile mecmua arasındaki farklar dipnotlar ile gösterilmiştir. Mecmuadan elde edilen bilgiler ve veriler sonuç kısmında belirtilmiştir. Mecmuanın 1b-36a varakları arasında 46'sı Farsça, 362'si Türkçe olmak üzere toplam 408 şiir yer almaktadır. Bu şiirler 15. yüzyıl ile 19. yüzyıl arasında yaşamış mahlasını tespit edebildiğimiz 133 şair tarafından 8 farklı nazım şekliyle kaleme alınmıştır. Şiirler 22 farklı aruz kalıbıyla yazılmıştır. Farsça şiirler inceleme kısmına dahil edilmemiştir. Çalışmamızda yer alan muhteva tablosu ise Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP)'ne uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışmamızın amacı dîvânı bulunmayan ve çeşitli nedenlerle tezkire gibi kaynaklarda yer almayan şairlerin şiirlerini gün yüzüne çıkarmak, dîvânı bulunan ya da hakkındaki bilgilere muhtelif kaynaklardan ulaşabildiğimiz şairlerin yeni şiirlerini ortaya koymak, varsa şiirlerindeki eksiklikleri tamamlamak, dîvân nüshalarında şiirleri okumaya engel olan yıpranmalar bulunuyorsa bu şiirlerin doğru okunmasına katkı sağlamaktır. Şairini tespit edemediğimiz şiirleri araştırmacıların dikkatine sunmak da bir diğer amacımızdır.
Mecmuâ-i Eş'âr, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi numara: NEKTY03473 (36B-88A) (İnceleme - MESTAP Tablosu - karşılaştırmalı metin)
Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinin NEKTY03473 numarada Mecmuâ-i Eş'âr adıyla kayıtlı şiir mecmuâsının 36b-88a varakları arasını inceleme ve transkripsiyonlu karşılaştırmalı metin çalışmasından oluşmaktadır. Çalışmada ilk önce 36b-88a varaklarının tanıtımı yapılmıştır. Metnin transkripsiyonu yapılmış ve metin oluşturulurken başta yayımlanmış dîvânlar olmak üzere akademik çalışmalardan yararlanarak karşılaştırması yapılmıştır. Tespit edilen farklar dipnotta verilmiştir. Kimlikleri tespit edilebilen şâirlerin kısa biyografilerine yer verilmiştir. 88 varak olan mecmuânın çalışma alanımız olan 50 varağında 181 Türkçe şiir bulunmaktadır. Bu şâirler ve kullandıkları nazım şekilleri tablolar halinde verilmiştir. Ayrıca mecmuâda 154 Farsça, 4 Arapça şiir de bulunmakta olup bu şiirlerin varak ve şiir numaraları tablo halinde gösterilmiştir. Çalışmada bulunan muhteva tablosu, başta şiir mecmuâlarının ve cönklerin ayrıntılı tasnif ve dökümlerinin yapılmasını hedefleyen Mecmuâların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP)'ne uygun olarak hazırlanmıştır.
Mecmû'a-i Gazeliyât ve Eş'âr, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, numara: NEKTY03296 (38b-73b) (İnceleme-MESTAP tablosu-karşılaştırmalı metin)
Tez konusu, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi NEKTY03296 numarada "Mecmûa'a-i Gazeliyât ve Eş'âr" ismiyle kayıtlı şiir mecmûasının 38b-73b arası varakların incelenmesi, transkripsiyonu ve tenkitli metninden oluşmaktadır. Çalışmada öncelikle çalışmanın amacı, önemi, yöntemi ve konusu hakkında bilgi verilmiş; mecmûanın dış özellikleri, muhteva, dil ve yazım özellikleri maddeler/tablolar halinde gösterilerek eserin tanıtımı yapılmıştır. Akabinde mecmûada kayıtlı şiirlerin sistematik tasnif tablosu (MESTAP) ve kimliği tespit edilen şairlerin biyografilerine yer verilmiştir. Mecmûada kayıtlı şiirlerin transkripsiyonu yapılarak karşılaştırmalı metni oluşturulmuş elde edilen farklar dipnotta belirtilmiştir. Mecmûada; 7'si Arapça, 51'i Farsça ve 303'ü Türkçe olmak üzere toplam 361 şiir yer almaktadır. Arapça ve Farsça şiirler inceleme kısmına dâhil edilmemiş, Türkçe şiirler; şairinin mahlası, nazım şekli/türü, vezni gibi hususiyetleri ile kaydedilmiştir. Amacımız dîvânı bulunmayan tezkire, mecmûa gibi çeşitli akademik kaynaklarda isimlerine rastlayamadığımız şair ve şiirlerinin ortaya çıkmasına olanak sağlamak, tezkireler ve çeşitli biyografik kaynaklarda şiirlerine tesadüf edilen; ancak dîvânı bulunmayan şairlerin yeni şiirlerini gün yüzüne çıkarmak, mevcut şiirlerindeki eksiklikleri tamamlamak, aynı zamanda isimleri bilinen şairlerin bilinmeyen ya da dîvânlarında tespit edilemeyen şiirlerini tespit ederek araştırmacıların dikkatine sunmaktır.