Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Seyfullah Efe
19 theses · Dokuz Eylül University
Bahru'l-ulûm'da i'râbü'l-Kur'ân (Bakara sûresi örneğinde)
Kur'ân-ı Kerim'in mesajını kavramada bize ilk elden yol gösteren ilim hiç kuşkusuz tefsir ilmidir. Kur'ân-ı Kerim'in hakikatine ulaşmak isteyen her birey, Kur'ân ilimlerine yakından ilgi duymalıdır. Özellikle anlam-yorum bağlantılı olan tefsirin en önemli dallarından biri İ'râbü'l-Kur'ân'dır. Biz de bu çalışmamızda Kur'ân'ın mana ve mesajını anlamada önemli bir rolü olan İ'râbü'l-Kur'ân konusunu ele almak istedik. "Bahru'l-Ulûm"da İ'rabü'l-Kur'ân (Bakara Sûresi Örneğinde)" adını verdiğimiz bu çalışmamız bir giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmamızın konusu, amacı, yöntemi ve kaynaklarından bahsettik. Birinci bölümde, Alâeddin es-Semerkandî'nin hayatı ve eserlerinden söz ettik. Bunun yanında i'râbü'l-Kur'ân konusuna da değindik. İkinci bölüm, Semerkandî'nin Bakara Sûresi ile ilgili yaptığı i'râb analizlerinden oluşmaktadır. Bu bağlamda örneğin, mebnî kelimelerden (zamîr, işaret isimleri, ism-i mevsûller, istifhâm isimleri, şart isimleri ve sesler) bahsettik. Bunun yanında mu'reb kelimelerden merfû' ifadeler başlığı altında mübtedâ, haber, fâil vb. zikrettik. Mansûb ifadeler, başlığında mef'ûller, münâdâ, iştigâl, hâl, temyiz ve istisnâ konularına değindik. Mecrûr ifadeler başlığıyla izafet ve harf-i cerlerden bahsettik. Bunlara ek olarak i'râbta mahalli olmayan cümleler, tevâbi' (tâbi'ler) ve bazı edatlardan söz ettik. Son olarak çalışmamızı bir sonuç bölümüyle bitirdik. Anahtar Kelimeler: İ'râbü'l-Kur'ân, Kur'ân İlimleri, Bahru'l-Ulûm, Bakara Sûresi, Alâeddin es-Semerkandî.
Beyânu'l-Meânî bağlamında Molla Huveyş'in tefsir yöntemi
Bu çalışmada Molla Huveyş'in "Beyânu'l-Meânî 'ala Hasebi Tertîbi'n-Nüzûl" adlı tefsiri bağlamında Kur'an'ı yorumlama yöntemi incelenmiştir. Huveyş'in, bu eseri nüzûl sıralı ilk tefsir olmasından ötürü önemli bir konuma sahiptir. Çalışmamız giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Molla Huveyş'in hayatı, hocaları, öğrencileri ve eserleri ve bunun yanında tefsirin genel özellikleri, yazılış amacı, tarihi, kaynakları, âyet ve sûre tefsirinde izlediği yöntem hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde müfessirin üzerinde durduğu Kur'ân tarihi, esbâb-ı nüzûl, mekkî-medenî, nesh, vb. Kur'an İlimleri incelenmiştir. Üçüncü bölüm ise rivayet ve dirayet tefsir yöntemleri açısından incelemeye tabi tutulmuştur. Sonuç kısmında da elde edilen veriler yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Molla Huveyş, Beyânu'l-Meânî, Yöntem, Nüzûl Sıralı Tefsir.
Ömer Nesefi tefsirinde Hacc sûresi'nin tahkik ve değerlendirmesi
Bu araştırmada Ömer Nesefî'nin et-Teysir fi't-Tefsir adlı eserinde Hacc Sûresi tahkik edilmiş ayrıca Kur'ân İlimleri ile ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu ve amacı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölüm rivayet ve dirâyet metodu ve Kur'ân İlimleri açısından incelenerek üç ana başlığa ayrılmıştır. Rivayet kısmında Kur'ân'ın Kur'ân'la tefsiri, Kur'ân'ın sünnetle tefsiri, Kur'ân'ın sahabe ve tabiûn sözlerine yer vermesi vb. konulardan bahsedilmiştir. Dirâyet kısmında kıraat, kelime açıklaması, şiirle iştişhâd, tasavvuf ve kelam gibi konulara yer verilmiştir. Kur'ân İlimleri başlığında, sebebi nüzûl, sûrenin Mekkî-Medenî oluşu, sûrenin ayet ve harf sayısı, münasebetü'l-Kur'ân ve son olarak da Hacc Sûresi'nin faziletinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde et-Teysîr fi't-Tefsîr'in 94b-114b varakları arası tahkikli metni bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ömer Nesefî, et-Teysîr fi-tTefsir, Kur'ân, Metot, Tahkik.
Ömer Nesefi'nin İbrahim ve Hicr sûresi tahkik ve değerlendirmesi
Çalışmamızda Ömer Nesefî'nin (ö. 537/1142) et-Teysîr fi't-Tefsîr adlı eserindeki İbrahim ve Hicr Sureleri'nin tahkîk ve değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışma bir giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında, çalışmanın konusu, kapsamı, amacı, önemi, yöntemi ve kaynakları yönüyle bilgi verilmiştir. Sonra çalışmamız çerçevesinde ele alınan yazma eserler ve metin tahkîkinde tespit ettiğimiz sonuçlar hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, İbrahim ve Hicr Sureleri'nde et-Teysîr fi't-Tefsîr'in rivâyet ve dirâyet tefsîr yöntemine göre incelenmiştir. Yöntemi incelerken örnekler verilmiş ve bu verilen örneklerin asıl nüshadaki yerleri dipnotlarla belirtilmiştir. İkinci bölümde, İbrahim ve Hicr Sureleri'nde Ömer Nesefî'nin et-Teysîr fi't-Tefsîr'inde Kur'ân İlimlerine Yaklaşımı incelenmiştir. Üçüncü bölümde, İbrahim ve Hicr Sureleri'nin bulunduğu 133b-163a numaralı varakların tahkîkli metni yapılmış, metin içerisinde geçen ayetlerin ayet numarası ve sure ismi, yine metin içerisinde geçen hadislerin kaynakları, müfessirin yaptığı alıntıların ve rivâyet ettiği şiirlerin kaynakları da dipnotta verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ömer Nesefî, et-Teysîr fi't-Tefsîr, İbrahim Suresi, Hicr Suresi, Metod, Değerlendirme, Tahkîk.
Ömer Nesefi tefsirinde Şuara ve Neml sürelerinin tahkik ve değerlendirmesi
Ömer Nesefi'nin eserlerinden biri olan et-Teysir fi't-Tefsir, el yazması birçok nüshası bulunmaktadır. Bu çalışmamızda Şu'ara ve Neml Sûrelerinin tahkik ve değerlendirmesini çalıştık. Nesefi'nin, Kur'ân ilimlerine hakimiyeti, geniş kaynak kullanımı Şu'ara ve Neml Sûrelerinde kendisini göstermektedir. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde müellifin sûre ve âyetlerde başvurduğu yöntemi, konusu, kaynak ve amacı hususunda bilgi verildi. Birinci bölümde tefsirin Ulûmi'l-Kur'ân rivayet ve dirayet açısından yöntemi hakkında bilgi verildi. İkinci bölümde et-Teysir'in el yazmasının iki farklı nüshası karşılaştırıldı. Bunlardan ilki Manisa İl Halk Kütüphanesi, 67 numarada kayıtlıdır. Sekiz ciltten oluşan bu elyazması eser, esas kabul edilerek bu nüshaya ا(أليف/elif) simgesi verildi. Karşılaştırılan ikinci nüshaya ise ب (الباء/ ba) simgesi verildi. Her iki nüshanın metinlerdeki eksik ve fazlalıkları dipnotlarda yazılmaya çalışıldı. Anahtar Kelimeler: Ömer Nesefî, Şu'ara Sûresi, Neml Sûresi, et-Teysîr, Tefsir.
Manisa yazma eser kütüphanesi'nde bulunan kırâat ve tecvid yazmaları (Tesbit-tasnif ve değerlendirme)
Bu çalışmamızda Manisa Yazma Eser Kütüphanesi'nde bulunan Kıraat'a dair 66, Tecvid ilmine dair de 50 eser ve bu eserlerin müellifleri tanıtılmıştır. Kütüphanede bulunan eserler İl Halk ve Akhisar Zeynelzâde olmak üzere iki koleksiyonda tasnif edilmiştir. Tezde katalog halinde eserlerin fizîki özellikleri belirtilirken İl Halk bölümü için Hk, Akhisar Zeynelzade bölümü için de Ak Ze kısaltmaları kullanılmıştır. Çalışmamız, giriş, iki ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte çalışmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları ile ilgili tezimize dair genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Manisa YEK'te bulunan Kırâat yazmaları, tahkik edilmemiş olan ve tahkik edilmiş olan şeklinde, iki genel başlık ve farklı alt başlıklar altında tanıtılmıştır. İkinci bölümde önce Tecvid ilmine dair açıklamalarda bulunulmuş, ardından da Manisa YEK'te bulunan Tecvid yazmaları, tahkik edilmemiş olan ve tahkik edilmiş olan şeklinde iki genel başlık ve farklı alt başlıklar altında istifadeye sunulmuştur. Bugüne kadar henüz tahkik edilmemiş olan eserlerin tanıtımı detaylıca yapılmış olup, müellifi bilinen eserlerin, müellifleri hakkında da kısaca bilgiler verilmiştir. Çalışılmış olan eserlerde ise eserin fiziki özellikleri, çalışıldığı üniversite, basılmışsa basıldığı yer, tarih vb. bilgileri belirtilmiştir. Çalışmamız, esere dair genel değerlendirme ve tavsiyeler içeren sonuç kısmıyla son bulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Manisa Yazma Eser Kütüphanesi, Kıraat, Tecvid, Nüsha, Varak.
Es-Suyûrî'nin Kenzü'l-İrfân'ında kıraatler ve anlama etkisi
Bu araştırmada es-Suyûrî'nin Kenzü'l-İrfân fî Fıkhi'l-Kur'ân adlı tefsiri kıraatler bağlamında ele alınmıştır. Bu kıraatler sadece tesbit edilmekle kalmayıp bunların Kur'ân'ı anlamaya ne gibi bir etkisi olduğu incelenmiştir. Üzerinde çalışmış olduğum tezi farklı kılan bir özellik ise eserin Şiî bir müfessir tarafından yazılan bir tefsir olmasıdır. İşte bizim buradaki amacımız Ehli sünnet müfessirlerinin tefsirinden ziyâde, Şiâ tefsirini ve Şii müfessirlerin Kur'ân'ı tefsir ederken nasıl bir yol takip ettiklerini, özellikle ahkâm tefsirlerinde ahkâm ayetlerini kıraatler çerçevesinde nasıl değerlendirdiklerini gün yüzüne çıkarmak ve kıraatin Kur'ân'ın anlamına ne gibi bir etkisi olduğunu incelemektir. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öncelikle Suyûrî'nin hayatına, eserlerine ve öğrencilerine değinilmiştir. Yine bu bölümde Suyûrî'nin üzerinde çalışmış olduğumuz Kenzü'l-İrfân fî Fıkhi'l-Kurân adlı eserinin gerek içeriği gerekse kullandığı metot, kaynaklar vb. gibi konular genişçe ele alınmıştır. İkinci bölümde ise bu kıraatler eserdeki bulundukları bölümler alt başlığında bir bir açıklanmış ve bu kıraatlerin Kur'ân'ın anlamına ne gibi bir etkisi olduğu incelenmeye çalışılmıştır. Çalışma sonuç ve kaynakça ile bitirilmiştir.
Abdürrezzâk b. Hemmâm es-San'ânî ve tefsir metodu
Bu çalışmada rivâyet tefsirinin önde gelen isimlerinden Abdürrezzâk b. Hemmâm'ın hayatı ve "Tefsiru'l-Kur'ân" isimli eserindeki tefsir metodu incelenmiştir. Çalışmamız, giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Abdürrezzâk'ın hayatı, hocaları, öğrencileri ve eserleri zikredilmiştir. Ayrıca tefsir ve mukaddimesinde işlenen konular hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Mekkî-Medenî, nâsih-mensûh, esbâb-ı nüzûl, mübhemâtü'l-Kur'ân başlıkları altında müfessirimizin bu konuda ele aldığı rivayetler incelenmiştir. Üçüncü bölümde tefsir, rivâyet ve dirâyet tefsiri başlıkları altında ele alınmıştır. Rivâyet bölümünde, Kur'ân'ın Kur'ân'la tefsiri, Kur'ân'ın sünnetle tefsiri, Kur'ân'ın sahabe ve tabiîn görüşleriyle tefsiri vb. konular işlenmiştir. Kıraat, emsâlü'l-Kur'ân, fıkhî hükümler, kelime açıklaması gibi konular dirâyet tefsiri bölümünde ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise bu üç bölümün kısa bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Abdürrezzâk, Tefsir, Rivâyet, Dirâyet, Metod.
Ömer Nesefî'nin et-Teysîr adlı tefsirinde Tevbe sûresinin tahkîk ve değerlendirmesi (126b-162a varaklar arası)
Çalışmamızda Ömer Nesefî'nin et-Teysîr fi't-Tefsîr adlı eserinde yer alan Tevbe Sûresinin 1-67. âyetler arasındaki bölümde, müfessirin Kur'ân tefsir metodunu ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmamız, giriş bölümünün yanı sıra üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları ele alınmıştır. Birinci bölümde Ömer Nesefî'nin hayatı, hocaları, talebeleri ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca tefsirinde yararlandığı kaynaklar, sûre ve âyet tefsirinde izlediği yöntem üzerinde kısa bir değerlendirme yapılmıştır. İkinci bölümde, Müfessirimizin Kur'an tarihi konusundaki görüşleri ve tefsirinde faydalandığı esbâb-ı nüzûl, mübhemât, tenâsüb, umum-husus gibi Kur'an ilimleri ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde et-Teysîr, rivâyet ve dirâyet yöntemi açısından değerlendirilmiştir. Rivâyet yönteminde Kur'an'ın Kur'an ile tefsiri, Kur'an'ın sünnet ile tefsiri gibi konular ele alınmış, dirâyet yönteminde ise dilbilimi, fıkıh, kelam ve tasavvuf açısından et-Teysîr incelenmiştir. Üçüncü bölümde, et-Teysîr fi't-Tefsîr'in 126b-162a varakları arası tahkikli metni bulunmaktadır. Anahtar kelimeler: Ömer Nesefî, Tefsir, Kur'an, Metot.
Ömer Nesefî tefsirinde Isra sûresinin tahkik ve değerlendirmesi
Bu araştırmada Ömer Nesefî'nin "et-Teysîr fî't-Tefsîr" adlı eserinde yer alan İsra Sûresi iki nüsha incelenerek Kur'ân yorumları açısından tahkik ve değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde öncelikle araştırmamızın konusu, amacı, yöntemi, kaynakları, çalışılan nüshalar hakkında bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölüm üç ana başlıktan oluşup, Rivayet yöntemi başlığı altında Kur'an'ın Kur'an ile tefsiri, Kur'ân'ın sünnet ile tefsiri, Kur'ân'ın sahabe ve tâbiûn görüşleriyle tefsiri, Kur'an tefsirinde kıssalar ve İsrailiyyat konuları incelenmiştir. Dirayet yöntemi başlığı altında, Dilbilimsel, Fıkhî, Kelamî, Tasavvufî Tefsir ele alınmıştır. Kur'an İlimleri başlığı altında ise, Sebeb-i Nûzül, Mekki Medeni, Nâsih-Mensuh, Hitabu'l-Kur'an, Fezâil'ul-Kur'an konuları ele alınmıştır. İkinci Bölüm İsra Sûresi'nin Tahkikli metninden oluşurken, iki nüsha arasındaki farklılıklar metinde tespit edilip dipnotta belirtilmiştir. Sonuç bölümünde ise yaptığımız çalışmanın genel değerlendirmesi ve bulgular sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ömer Nesefî, et-Teysîr fi't-Tefsir, İsra Sûresi, Tahkik.
Ömer Nesefî tefsirinde Nisa Sûresi'nin tahkîki ve değerlendirmesi (55b-82a arası)
Bu araştırmada Ömer Nesefî'nin "et-Teysîr fî't-Tefsir" adlı eserinde yer alan Nisa Sûresi, iki nüsha incelenerek Kur'ân yorumları açısından tahkîk ve değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde öncelikle araştırmamızın konusu, amacı, yöntemi, kaynakları, çalışılan nüshalar hakkında bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölüm üç ana başlıktan oluşup, Rivâyet yöntemi başlığı altında Kur'ân'ın Kur'ân ile, Kur'ân'ın sünnet ile, Kur'ân'ın sahabe ve tâbiûn görüşleriyle tefsiri, Kur'ân tefsirinde kıssalar ve İsrailiyyat konuları incelenmiştir. Dirâyet yöntemi başlığı altında, Dilbilimsel, Fıkhî, Kelamî, Tasavvufî Tefsir ele alınmıştır. Kur'ân İlimleri başlığı altında ise, Sebeb-i Nûzül, Nâsih-Mensuh, Fezâilu'l Kur'ân konuları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci Bölüm Nisa Sûresi'nin Tahkîkli metninden oluşurken, iki nüsha arasındaki farklılıklar metinde tespit edilip dipnotta belirtilmiştir. Sonuç bölümünde ise yaptığımız çalışmanın genel değerlendirmesi ve bulgular sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ömer Nesefî, et-Teysîr, Tefsir, Tahkîk.
Ömer Nesefî tefsirinde Yusuf suresinin tahkik ve değerlendirmesi (82b-113b)
Bu çalışmada Ömer Nesefî'nin (v. 537/1142) et-Teysîr fî't-Tefsîr adlı eserindeki Yusuf Sûresi'nin ikinci bölümü olan 82-113 varakları incelenmiştir. Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde öncelikle müfessir Ömer Nesefî'nin kısaca hayatına yer verilmiştir. Daha sonra çalışmada esas alınan nüshalar, araştırmamızın konusu, amacı, yöntemi, kaynakları hakkında bilgilere değinilmiş, tefsir, hadis, kıraat, lügat, kelam ve tasavvuf yönünden kaynakları incelenmiş, çalışmamıza konu olan nüshalardaki başvuru kaynakları tespit edilerek yazıya aktarılmıştır. Birinci bölümde rivayet, dirayet ve Kur'ân ilimleri açısından yöntemi alt başlıklar halinde incelenmiştir. İkinci bölümde ise et-Teysir fi't-Tefsir'de Yusuf Sûresi'nin bulunduğu 82-113 numaralı varakların tahkîkli metnine yer verilmiştir. Sonuç kısmında ise çalışmamız içerisinde ulaştığımız bulgular değerlendirilmeye tabi tutulmuş, elde ettiğimiz bilgiler okuyucuya sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ömer Nesefî, et-Teysir fi't-Tefsir, Yusuf Sûresi, Metod, Tahkîk.
Ömer Nesefi tefsirinde Nahl suresi tahkiki ve değerlendirmesi
et-Teysîr fi‟t-Tefsîr, Ömer Nesefi‟nin eserlerinden biridir. El yazması birçok nüshası olmasına rağmen henüz matbu değildir. Biz de bu tefsirden Nahl Suresi‟nin tahkiki ve değerlendirmesini çalıştık. Müellifin, Nahl Suresi tefsirinde rivayet ve dirayet tefsir yöntemlerinden her ikisini de kullandığı görülür. Geniş kaynak kullanımı, Kur‟an ilimlerine olan hakimiyeti Nahl Suresi tefsirinde hemen ilk göze çarpan özelliğidir. Çalışmamız, giriş ve iki bölümden oluşur. Giriş kısmında müellifin sure ve ayetlerde başvurduğu yöntemi, konusu,kaynak ve amacı hususunda bilgi verildi. Ayrıca et-Teysîr fi‟t-Tefsîr‟inin özellikleri,sayfa ve satır sayıları hakkında bilgi aktarıldı. Birinci bölümde tefsirin dirayet, rivayet ve Ulumu‟l-Kur‟an açısından yöntemi hakkında bilgi verildi. İkinci bölümde et-Teysîr‟in el yazmasının iki farklı nüshası karşılaştırıldık. Bunlardan ilki, Manisa Ġl Halk Kütüphanesi, 67 numarada kayıtlıdır. Sekiz ciltten oluşan bu el yazması eser, esas kabul edilerek bu nüshaya elif simgesi verildi. Karıştırılanlar ikinci nüshaya ise ب(Ba / الباء)simgesi verildi. Her iki nüshanın metinlerindeki, artı ve eksileri yazılmaya çalışıldı.
et-Teysîr fi't-Tefsîr'in Âl-i İmrân Sûresi 146-200. âyetleri (190-214. Varaklar) bağlamında tahkik ve değerlendirmesi
Bu çalışmada Ömer Nesefî'nin "et-Teysîr fi't-Tefsîr" adlı eserinde, Âl-i İmrân Sûresi'ni içeren el yazmaları incelenmiştir. Ömer Nesefî, yaşadığı dönemin ve yetiştiği coğrafyanın da etkisiyle, çalışmaları sayesinde sadece müfessir olarak değil kelâmcı, hanefî fakihi, tarihçi, nahiv âlimi ve edebiyatçı olarak da tanınmıştır. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölüm üç başlıktan oluşmaktadır. İlk başlıkta "et-Teysîr fi't-Tefsîr" in özelliklerinden ve müfessirin bu eseri telif ederken yararlandığı kaynaklardan kısaca bahsedilmiştir. İkinci ve üçüncü bölümde ise eser rivâyet ve dirâyet yöntemi açısından incelenmiştir. Rivâyet yönteminde, "et-Teysîr fi't-Tefsîr" Kur'ân'ın Kur'ân'la, Kur'ân'ın sünnetle, Kur'ân'ın sahâbe görüşleriyle ve Kur'ân'ın tâbiîn görüşleriyle tefsiri açısından tahlil edilmiştir. Dirâyet yönteminde ise dilbilimsel, kelâmî ve tasavvufî açıdan tefsirleri tahlil edilmiştir. İkinci bölümde "et-Teysîr fi't-Tefsîr"in Âl-i İmrân sûresi 146-200. âyetler arası tahkikli metni yer almaktadır. Eserin tahkikinin hazırlandığı bu bölüm için Manisa Yazma Eserler Kütüphanesi 67/1-8 noda kayıtlı olan nüsha esas kabul edilmiştir. Tahkikte kullanılan ikinci nüsha ise Nuruosmaniye Yazma Eserler Kütüphanesinde mevcut olan 249 nolu nüshadır. Anahtar kelimeler: Ömer Nesefî, et-Teysîr fi't-Tefsîr, Âl-i İmrân Sûresi, Tahkik.
Ömer Nesefi tefsirinde Meryem suresinin tahkik ve değerlendirmesi
Bu çalıĢma Ebu Hafs Ömer en-Nesefî‟nin "et-Teysîr fî‟t-Tefsîr" adlı eserinin Meryem suresi tahkik çalıĢmasıdır. AraĢtırmamız giriĢ, iki bölüm, sonuç ve "et-Teysîr fî‟t-Tefsîr"in iki yazma nüshanın Arapça karĢılaĢtırmalı metninden oluĢmaktadır. GiriĢte, çalıĢmanın konusu, amacı, önemi, metodu hususlarının yanı sıra müfessirimiz Ömer Nesefi‟nin hayatı hakkında kısaca bilgilere yer verilmiĢtir. Birinci bölümde "Rivayet tefsirindeki metodu" baĢlığı altında Kur‟an‟ın Kur‟an ayetleri ile tefsiri, Kur‟an‟ın sünnet ile tefsiri, Kur‟an‟ın sahabe ve tâbiûn görüĢleriyle tefsiri, Kur‟an tefsirinde Ġsrailiyyat konuları çalıĢılmıĢtır. Dirayet-dil tefsirindeki metodu baĢlığı altında dilbilgisi kuralları ile ayetleri açıklaması, kelime anlam iliĢkisine değinmesi, kıraat ve kıraat farklılıklarından kaynaklanan anlamlara iĢaret etmesi, Ģiir ile istiĢhad etmesi, belağat vecihlerini göstermesi, muarreb lafızlara değinmesi, kelami konuları ele alması gibi baĢlıklar üzerinde durulmuĢtur. Kur‟an ilimleri açısından metodu baĢlığı altında Esbâb-ı nüzul, MüteĢabih, Vücuh-Nezâir, Fedailü‟l-Kur‟an, Mecazü‟lKur‟an, Mekki-Medeni gibi Kur‟an ilimlerinde müfessirimizin tefsirinden örnekler verilmiĢtir. Ġkinci bölümde "et-Teysir fit-Tefsir" adlı eserin Meryem süresi 25a-45a arasındaki bölüm Arapça olarak verilmiĢ, nüshanın içinde geçen ayetler dipnotta belirtilmiĢ, Manisa Ġl Halk Kütüphanesinde bulunan nüsha ile Feyzullah Efendi Millet Kütüphanesi‟nde bulunan nüsha karĢılaĢtırmalı olarak v tahkik edilmiĢtir. ÇalıĢmamız genel bir değerlendirme yapılarak sonlandırılmıĢtır. Anahtar Kelimeler: Kur‟an, Tefsir, Tahkik, El yazması, Ömer Nesefi
Ömer Nesefi'nin Yusuf sûresi tefsirinin tahkik ve değerlendirilmesi
Bu çalışmada Ömer Nesefî'nin (ö. 537/1142) "et-Teysir fi't-Tefsir" adlı eserindeki Yusuf Sûresi'nin yer aldığı el yazması nüshalar incelenmiştir. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmamızın konusu, amacı, yöntemi, kaynakları ve Müellif Ömer Nesefî hakkında kısa bir bilgi verilmiştir. İlk bölümümüzde ilk olarak et-Teysir fi't-Tefsir Yusuf Sûresi bağlamında rivayet ve dirâyet yöntemleri hakkında bilgi verilmiştir. Rivayet yöntemi, Kur'ân'ın Kur'ân'la, Kur'ân'ın sünnetle, Kur'ân'ın sahâbe ve tabiûn görüşleri ile ayrıca Kur'ân tefsirinde kıssa ve israiliyât alt başlıkları altında incelenmiştir. Aynı şekilde dirâyet yöntemi de dilbilimsel, fıkıh, kelâm ve tasavvuf ilimleri açısından ele alınmıştır. Ayrıca Yusuf Sûresi'nde geçen Kur'ân ilimleri hakkında, esbâbu'n-nüzûl, Mekkî-Medenî, hurûf'u-mukattaa, vücûh-nezâir gibi başlıklarla bilgi verilmiştir. Gerek rivayet ve dirâyet yöntemini gerekse Kur'ân ilimlerini incelerken, konuyla ilgili örnekler verilip, örneklerin bulunduğu varak numaraları dipnotlarla gösterilmiştir. Örneklerde geçen ayetlerin, sûre ismi ve ayet numarası, hadislerin kaynakları ve numaraları ve şiirlerin kaynakları dipnotlarla gösterilmiştir. İkinci bölümümüzde ise Yusuf Sûresi 53-82 varakları arasının tahkikli metni verilmiş, metin içerisinde geçen ayetlerin, sûre ismi ve ayet numarası dipnotta gösterilmiştir. Yine metin içerisinde geçen hadislerin kaynak ve hadis numaraları ve Müfessirin kullandığı şiirlerin kaynakları da dipnotta gösterilmiştir. Çalışmamızın sonuç bölümünde ise incelememiz sonucunda ortaya çıkan bulgular değerlendirilerek okuyucuya sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ömer Nesefî, et-Teysir fi't-Tefsir, Yusuf Sûresi, Metod, Tahkîk.
Ömer Nesefi tefsirinde Nisa sûresi'nin tahkik ve değerlendirmesi (1b-28b arası)
Bu araştırmada Ömer Nesefî'nin "et-Teysîr fî't-Tefsîr" adlı eserinde Nisa Sûresi'nin ilk 33 âyetinin bulunduğu el yazması nüshalar incelenmiştir. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında, Ömer Nesefî ve eseri hakkında kısa bir bilgi, araştırmamızın konusu, amacı, yöntemi, kaynakları hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Rivâyet Yöntemi başlığı altında Kur'ân'ın Kur'ân ile Tefsiri, Kur'ân'ın Sünnet ile Tefsiri, Kur'ân'ın Sahâbe Görüşleriyle Tefsiri, Kurân'ın Tâbiûn Görüşleriyle Tefsiri başlıkları incelenmiştir. Dirâyet Yöntemi başlığı altında Dilbilimsel Açıdan Tefsiri, Tefsirin Ahkâm Yönü, Tefsirin Kelâm Yönü, Tefsirin Tasavvuf Yönü konuları ele alınmıştır. Kur'ân İlimleri başlığı altında Esbâb-ı Nüzûl, Mekkî-Medenî, Nâsih-Mensûh, Hitâbu'l-Kur'ân, Münâsebâtü'l-Kur'ân, Fevâtihu's-Suver, Fezâilü'l-Kur'ân konularıyla müfessirin kaleme aldığı örnekler incelenmiştir. İkinci bölümde Nisa Sûresi'nin tahkikli metnine yer verilmiştir. İki nüsha arasındaki farklılıklar dipnotta belirtilmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmamız neticesindeki genel değerlendirme ve ulaştığımız bulgular verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ömer Nesefî, et-Teysîr fi't-Tefsîr, Nisa Sûresi, Metot, Tahkik.
Et-teysîr fi't-Tefsîr'in Ra'd sûresi bağlamında tahkik ve değerlendirmesi
Bu araştırmada Ömer Nesefî'nin (v. 537/1142) "et-Teysir fi't-Tefsir" adlı eserinde yer alan Ra'd Suresinin yer aldığı el yazması nüshalar incelenip tahkik ve değerlendirmesi yapılmıştır. Hanefî-Mâturîdî çizgiye yakın duran müfessir Ömer Nesefî'nin mezkûr eseri ile ilgili çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. İlk bölümde rivâyet ve dirâyet tefsirindeki metodu incelenmiştir. Bu bölümde Ra'd Sûresi bağlamında Kur'ân-ı Kerim'in Kur'ân'la tefsiri, Kur'ân'ın sünnetle tefsiri ve Kur'ân'ın sahabe kavliyle tefsiri yanında, diğer kelâmî yönleriyle alâkalı yaklaşımına da değinilerek örneklerle izâh edilmeye çalışılmıştır. Ardından yeni bir başlık açılarak müfessirin Ra'd Sûresi tefsirinde Kur'an ilimleri açısından yaklaşımı incelenmiştir. Alt başlıklarda da mübhemâtu'l-Kur'an, esbâb-ı nüzûl, ayetler arası münâsebet, Mekkî Medenî, hurûf-ı mukatta'a konuları irdelenmiştir. İkinci bölümde ise mezkûr eserde Ra'd Sûresinin bulunduğu 113-133 numaralı varakların tahkikli metni bulunmaktadır. Sonuç kısmında ise ulaştığımız bulgular değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ömer Nesefî, et-Teysir fi't-Tefsir, Ra'd Sûresi, Metod, Tahkik.
Ömer Nesefî Tefsiri'nde Secde ve Ahzab surelerinin tahkik vedeğerlendirilmesi (38a- 67a arası)
Bu çalışmada Ömer Nesefî'nin (ö. 537/1142) et-Teysîr fi't-Tefsîr isimli eserindeki Secde ve Ahzab Surelerinin yer aldığı el yazması nüshalar incelenmiştir. Tefsir metodu açısından tahkik ve değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde müfessirin tefsirinde izlediği yöntem, Rivayet Metodu başlığında; Kur'an'ın Kur'an ile Tefsiri, Kur'an'ın Sünnet ile Tefsiri, Kur'an'ın Sahabe ve Tâbiûn Sözleri ile Tefsiri, Dirayet Metodu başlığında; Dilbilimsel Açıdan Tefsiri, Kelam İlmi ile Tefsiri, Tasavvuf İlmi ile Tefsiri, Kur'an İlimleri Açısından Metodu başlığında ise; Sebeb-i Nüzûl, Emsâlü'l-Kur'an, Hitâbü'lKur'an, Mekkî- Medenî, Mübhemâtü'l-Kur'an, Müşkilü'l-Kur'an, Tenâsüb ve İnsicâm konuları müfessirin eserindeki örnekler doğrultusunda ele alınmıştır. İkinci bölümde et-Teysîr fi't-Tefsîr'deki 38-67 numaralı varakların tahkikli metni bulunmaktadır. Metinde geçen ayetlerin sure ismi ve ayet numarası, hadis ve şiirlerin kaynakları dipnotta verilmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmamızdan elde ettiğimiz bulgular değerlendirilerek sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ömer Nesefî, et-Teysîr fi't-Tefsîr, Secde Sûresi, Ahzab Sûresi, Metod,Tahkik.