Prof. Dr. Hüseyin Fakir danışmanlığındaki tezler
10 tez · Isparta University of Applied Sciences
Isparta ili'nde doğal yayılış gösteren salep (Orchis spp.) taksonlarının bazı botanik özellikleri ve potansiyel dağılım haritalaması
Bu tez çalışmasında, Isparta İli'nde Doğal Yayılış Gösteren Orchis anatolica, Orchis purpurea, Orchis mascula susbp. pinetorum, Orchis simia, Orchis spitzelli, Orchis pallens taksonlarının yayılış alanları tespit edilmiştir. Bu alanlardan vejetatif ve generatif organları toplanarak bazı botanik özellikleri belirlenmiştir. Arazi çalışmalarında 132 örnek alan belirlenmiş, 67'sinde orkide türlerine ait var verileri kaydedilmiştir. En fazla bitki boyuna sahip olan O. mascula subp. pinetorum (70 cm) ve O. spitzelii (60 cm), en fazla çiçek adetine sahip olan O. mascula subp. pinetorum (68 adet) ve O. purpurea subsp. purpurea (68 adet), en fazla yumru ağırlığına sahip olan O. purpurea subsp. purpurea (17,82 gr), en az yumru ağırlığına sahip olan O. mascula subp. pinetorum (0,12 gr), en fazla yumru enine sahip olan O. purpurea subsp. purpurea (31,12 cm), en az yumru enine sahip olan O. anatolica (0,24 cm), en fazla yumru boyu sahip olan O. purpurea subsp. purpurea (49,12 cm), en az yumru boyuna sahip olan O. anatolica (1,18 cm) olarak belirlenmiştir. Ayrıca salep taksonlarının ekolojik özellikleri, coğrafi dağılımı ile yetişme ortamı özellikleri arasındaki ilişkileri ortaya koyulmuş, türlerin yöredeki potansiyel dağılım haritası oluşturulmuştur. Potansiyel tür dağılımında sadece var verisi ile çalışan Maksimum Entropi yöntemi kullanılmıştır. O. anatolica'ya ait model sonucunda (ROC:0.974-0.953); bonitet, bio10, yaş sınıfı, bio12 ve engebelilik değişkenleri etkili olmuştur. Modelleme sonucunda O. anatolica'nın potansiyel dağılım gösterdiği bir haritalama yapılmıştır. Çalışma ile biyolojik çeşitliliğin korunması dâhilinde tür koruma, sürdürülebilir ormancılık faaliyetlerini sağlamak için yapılacak planlamalara altlık oluşturmuştur. Aynı şekilde Isparta İli'nde meydana gelebilecek çevresel değişikliklerine karşı temel bilgi kaynağı olacağı düşünülmektedir.
Isparta ili'nde doğal yayılış gösteren dağ çayı (Sideritis spp.) taksonlarının bazı botanik özellikleri ve tarımsal performanslarının belirlenmesi
Bu doktora tez çalışmasında Isparta İli'nde doğal yayılış gösteren Sideritis spp. taksonlarının bazı botanik özellikleri ve tarımsal performaslarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Isparta İli'nde gerçekleştirilen arazi çalışmalarında Sideritis perfoliata L., Sideritis hispita P.H.Davis, Sideritis libanotica Labill. subsp. linearis (Bentham) Bornm., Sideritis libanotica Labill. subsp. libanotica, Sideritis condensata Boiss. & Heldr. Apud Bentham, Sideritis cilicica Boiss. & Bal., Sideritis congesta P.H. Davis & Hub.Mor, Sideritis stricta & Heldr. Apud. Bentham, Sideritis leptoclada Hwarz & P.H. Davis, Sideritis syriaca subsp. nusairiensis Hub-Mor, Sideritis pisidica Boiss & Heldr. Apud Bentham, Sideritis phrygia Bornm, Sideritis dichotoma Huter, Sideritis erythrantha Boiss & Heldr. Apus Bentham var. erythrantha taksonlarının yayılış yaptığı tespit edilmiştir. Çalışmamızda SPME analizi ile sırasıyla doğal yetişme ortamı ve tarla ortamında; Sideritis condensata'nın β-pinen (%18.12-5.66), trans-kariofillen (%12.77-0.83) ve germakren-D (%10.59-0.67); Sideritis perfoliata'nın α-pinen (%51.72-43.36), β-pinen (%14.07-12.25) ve limonene (%10.96-14.09); Sideritis hispita'nın α-pinen (%22.86-13.74), β-pinen (%28.31-16.39) ve trans-kariofillen (%11.24-14.49); Sideritis libanotica subsp. linearis'in α-pinen (%25.29-9.29), β-pinen (%20.14-13.71) ve β-mirsene (%2.41-15.96); Sideritis libanotica subsp. libanotica'nın germakren-D (%16.01-29.24), trans-kariofillen (%18.29-21.20) ve β-pinen (%6.30-5.07); Sideritis stricta'nın germakren-D (%33.85-26.45), kariofillen (%30.82-23.84) ve β-elemene (%3.14-3.06); Sideritis leptoclada'nın trans-kariofillen (%19.76-15.81), α-pinen (%4.34-11.86) ve β-pinen (%3.67-10.76); Sideritis syriaca subsp. nusairiensis'in kariofillen (%27.08-22.49), germakren-D (%4.80-6.93) ve bicyclogermacrene (%6.78-4.68); Sideritis congesta'nın doğal ortamı β-pinen (%34.13), dl-limonen (%16.08), α-pinen (%15.25); tarla ortamı (E)-2-heptenal(%0.02), Z-3- heksenil 2-metilbütanoat (%0.02), benzoat(%0.02) bileşenleri, en yüksek oranda trans(β)-kariofillen (%25.03), β-bisabolen (%13.24), bisiklogermakren (%9.47) ana bileşenleri olarak belirlenmiştir. Uçucu bileşen verimi doğal ortamda, tarla ortamından daha yüksek olarak belirlenmiştir.
Salda Gölü (Burdur) çevresinin geofit bitkileri
Ülkemizin doğal kaynaklarından biri olan Salda Gölü, Gölller Yöresinde bulunur. Göl genellikle suyunun berraklığı ve turkuaz rengiyle dikkat çeker. Son yıllarda ülkemizde ve dünyada yoğun bir ilgiye maruz kalmıştır. Bir turizm destinasyon alanı olarak görülen Salda Gölü'nün ziyaretçi sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Artan ziyaretçi sayısı sebebiyle bölgedeki bitki florası baskı altındadır. Bu çalışmada bölgenin doğal güzellikleriyle bilinen Salda Gölü çevresindeki geofit bitkiler tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında Amaryllidaceae (2), Apiaceae (1), Araceae (2), Colchicaceae (3), Geraniaceae (2), Iridaceae (6), Liliaceae (13), Orchidaceae (9), Primulaceae (1), Ranunculaceae (2) ve Valerianaceae (1) familyalarına ait 42 adet geofit bitki belirlenmiştir. Bu bitkilerden 42 adet bitkinin 5 tanesi endemiktir. Çalışmada geofit bitkilerin familya, yükselti, çiçeklenme zamanı, habitat, toplanma zamanı, botanik özellikleri, endemizm ve tehlike kategorisi bilgileri çizelge halinde verilmiştir. Ayrıca geofit bitkilerin göl çevresindeki yayılış alanları harita üzerinde gösterilmiştir. Endemik türlerin tehlike durumlarına göre koruma yöntemleri öneri olarak sunulmuştur.
Geyik Dağı (Gündoğmuş/Antalya)'nın endemik Sideritis spp. taksonlarının uçucu bileşenlerinin ve antioksidan özelliklerinin belirlenmesi
Bu yüksek lisans tez çalışmasında Geyik Dağı (Gündoğmuş/Antalya)'nda doğal yayılış gösteren Sideritis libanotica subsp. linearis (Benth.) Bornm., Sideritis libanotica subsp. libanotica ve Sideritis phrygia Bornm. taksonlarının uçucu bileşenleri ve antioksidan özellikleri belirlenemiştir. Çalışmada S. libanotica subsp. linearis 56, S. libanotica subsp. libanotica 47 ve S. phrygia 72 uçucu bileşen tespit edilmiştir. S. libanotica subsp. linearis'de; trans-Caryophyllene (%19.33), Bicyclogermacrene (%9.79), Limonene (%9.72), beta-Pinene (%8.40), alpha-Pinene (%7.88), S. libanotica subsp. libanotica'da; alpha-Pinene (%25.81), beta-Phellandrene (%19.73), beta-Myrcene (%11.45), beta-Pinene (%8.43), Bicydoermacrene (%6.18) ve S. phrygia'da; trans-Carophyllene (%222.80), beta-Myrcene (%10.53), alpa-Piene (%9.16), Limonene (%8.06) ve beta-Piene (%6.62) ana bileşenler olarak belirlenmiştir. Varyans analiz analizi sonucunda DPPH ve Cuprac antioksidan kapasiteleri CV değeri kabul edilebilir aralıkta çıkmıştır. Aynı zamanda her iki antioksidan süpürme kapasitesi de istatistiksel olarak %1önem düzeyinde çıkmıştır. S. libanotica subsp. linearis populasyonu en yüksek DDPH antioksidan kapasitesine sahip iken S. libanotica subsp. libanotica ve S. phrygia popülasyonları aynı grupta yer almışlardır. S. phrygia popülasyonu en yüksek Cuprac antioksidan kapasitesine sahip iken S. libanotica subsp. linearis ve S. libanotica subsp. libanotica popülasyonları aynı grupta yer almışlardır. Toplam fenolik madde miktarı genotipler arasındaki fark istatistiksel olarak önemsiz çıkmıştır ve bütün genotipler aynı grupta yer almışlardır.
Yaz ıhlamuru (tilia platyphyllos scop.)'nun bazı morfolojik özellikleri ile yaprak ve çiçek uçucu bileşenlerinin belirlenmesi
Yüksek lisans tezi olarak sunulan bu çalışmada yaz ıhlamuru (Tilia platyphyllos Scop.) morfolojik özellikleri ile yaprak çiçek uçucu bileşenleri araştırılmıştır. Çalışma alanı Isparta ilinin Yenişarbademli, Aksu, Sütçüler ilçesine bağlı Belence ve Kasımlar köyünde yaz ıhlamuru (Tilia platyphyllos Scop.) bulunmuştur. Yenişarbademli, Aksu, Belence ve Kasımlar köyünden örnek toplanılmış morfolojik özellikleri ve uçucu bileşenlerini belirlenmiştir. Yaz ıhlamur (Tilia platyphyllos Scop.), kültür tarihi çok eskilere dayanan dünyada üretimi ve tüketimi yaygın olan odunsu bitkilerden biridir. Magnoliopsida sınıfının Malvales takımının Tiliaceae familyasında Tilia cinsine girmektedir. Ülkemizde yayılışı bilinen 4 taksonu doğal olarak bulunan Tilia platyphyllos (yaz ıhlamur), Tilia rubra (kafkas ıhlamuru), Tilia tomentosa (gümüşi ıhlamur), Tilia cordata (küçük yapraklı ıhlamur) ülkemizde yayılış gösterir. Morfolojik özelliklerini belirlemek amacıyla yaprak, çiçek ve brakte örneklerinde ölçümler yapılmıştır. Yaprak aya boyu 4.2-10.8 cm (ort. 7.72 cm), yaprak aya eni ise 4.2-10.2 cm (ort. 6.8 cm) arasında ölçülmüştür. Yaprak sapı uzunluğu 2.8-6.2 cm aralığında olup, ortalama değeri 4.42 cm'dir. Brakte boyu 4.2-13.0 cm (ort. 8.07 cm), brakte eni ise 1.0-2.5 cm (ort. 1.67) aralığındadır. Brakte sapı 0.1-1.7 cm aralığındadır. Brakte sapı ortalama 0.72 cm olarak ölçülmüştür. Çiçek sayısı en az 2 adet, en çok 5 adet, ortalama 3 adet olarak tespit edilmiştir. Türün uçucu yağ bileşenlerini belirlemek amacıyla yaprak, çiçek (brakte) örnekleri oda sıcaklığında kurutulmuş, HS-SPME/GC-MS analizi ile uçucu bileşenleri belirlenmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda çiçeklerin uçucu bileşenlerinde toplam 113 farklı bileşen, yaprakların uçucu bileşeninde ise toplam 62 adet bileşen bulunmuştur. Çiçeklerin uçucu bileşenlerinde en etken bileşenler: (%26.66) (E)-2-Hexenal moleküler yapısı C6H10, (%35.52) 1-Undecyne moleküler yapısı C11H20, (%14.88), n-Hexanal C6H12O ,(%10.11), 1-Dodecyne C12H22 molekül yapısı bulunmuştur. Yaprakların uçucu bileşenlerinde en etken uçucu bileşenler: (%64.84) 2-Hexenal moleküler yapısı C6H10O, (%22.73) 1-Decyne moleküler yapısı C10H18 olarak bulunmuştur.
Yaz ıhlamuru (tilia platyphyllos scop.)'nun bazı morfolojik özellikleri ile yaprak ve çiçek uçucu bileşenlerinin belirlenmesi
Yüksek lisans tezi olarak sunulan bu çalışmada yaz ıhlamuru (Tilia platyphyllos Scop.) morfolojik özellikleri ile yaprak çiçek uçucu bileşenleri araştırılmıştır. Çalışma alanı Isparta ilinin Yenişarbademli, Aksu, Sütçüler ilçesine bağlı Belence ve Kasımlar köyünde yaz ıhlamuru (Tilia platyphyllos Scop.) bulunmuştur. Yenişarbademli, Aksu, Belence ve Kasımlar köyünden örnek toplanılmış morfolojik özellikleri ve uçucu bileşenlerini belirlenmiştir. Yaz ıhlamur (Tilia platyphyllos Scop.), kültür tarihi çok eskilere dayanan dünyada üretimi ve tüketimi yaygın olan odunsu bitkilerden biridir. Magnoliopsida sınıfının Malvales takımının Tiliaceae familyasında Tilia cinsine girmektedir. Ülkemizde yayılışı bilinen 4 taksonu doğal olarak bulunan Tilia platyphyllos (yaz ıhlamur), Tilia rubra (kafkas ıhlamuru), Tilia tomentosa (gümüşi ıhlamur), Tilia cordata (küçük yapraklı ıhlamur) ülkemizde yayılış gösterir. Morfolojik özelliklerini belirlemek amacıyla yaprak, çiçek ve brakte örneklerinde ölçümler yapılmıştır. Yaprak aya boyu 4.2-10.8 cm (ort. 7.72 cm), yaprak aya eni ise 4.2-10.2 cm (ort. 6.8 cm) arasında ölçülmüştür. Yaprak sapı uzunluğu 2.8-6.2 cm aralığında olup, ortalama değeri 4.42 cm'dir. Brakte boyu 4.2-13.0 cm (ort. 8.07 cm), brakte eni ise 1.0-2.5 cm (ort. 1.67) aralığındadır. Brakte sapı 0.1-1.7 cm aralığındadır. Brakte sapı ortalama 0.72 cm olarak ölçülmüştür. Çiçek sayısı en az 2 adet, en çok 5 adet, ortalama 3 adet olarak tespit edilmiştir. Türün uçucu yağ bileşenlerini belirlemek amacıyla yaprak, çiçek (brakte) örnekleri oda sıcaklığında kurutulmuş, HS-SPME/GC-MS analizi ile uçucu bileşenleri belirlenmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda çiçeklerin uçucu bileşenlerinde toplam 113 farklı bileşen, yaprakların uçucu bileşeninde ise toplam 62 adet bileşen bulunmuştur. Çiçeklerin uçucu bileşenlerinde en etken bileşenler: (%26.66) (E)-2-Hexenal moleküler yapısı C6H10, (%35.52) 1-Undecyne moleküler yapısı C11H20, (%14.88), n-Hexanal C6H12O ,(%10.11), 1-Dodecyne C12H22 molekül yapısı bulunmuştur. Yaprakların uçucu bileşenlerinde en etken uçucu bileşenler: (%64.84) 2-Hexenal moleküler yapısı C6H10O, (%22.73) 1-Decyne moleküler yapısı C10H18 olarak bulunmuştur.
Murat Dağı (Kütahya-Gediz) doğal adaçayı (Salvia sp.) taksonlarının yaprak ve çiçek uçucu bileşenlerinin belirlenmesi
Bu tez çalışmasında Kütahya ilinin Gediz ilçesi sınırları içerisinde yer alan Murat Dağı'nda doğal olarak yayılış gösteren Adaçayı (Salvia L.) taksonlarının yaprak ve çiçek uçucu bileşenlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu yörede 2016-2017 yılları arasında gerçekleştirilen arazi çalışmaları sonucunda Salvia verbenaca, Salvia verticillata, Salvia candidissima subsp. occidentalis, Salvia virgata, Salvia sclarea, Salvia frigida, Salvia bracteata taksonlarının yayılış gösterdiği tespit edilmiştir. Kütahya Adaçayı taksonlarının daha çok orman içi açıklıklarda, sarp yamaçlarda, yol ve tarla kenarlarında, taşlık arazilerde ve dere kenarlarında yoğun olarak bulunduğu belirlenmiştir. Ayrıca alanların eğimlerinin % 5-75 arasında, rakımın ise 300 ile 1300 m arasında olduğu görülmüştür. Uçucu bileşenleri belirlemek amacıyla yaprak ve çiçekler oda sıcaklığında kurutulmuş, HS-SPME/GC-MS analizi ile uçucu bileşenleri belirlenmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda 7 farklı adaçayı türüne ait toplam 150 adet uçucu bileşen olduğu tespit edilmiştir. S. sclarea'da 34; S. candidissima subsp. occidentalis'te 27; S. verticillata'da 30; S. virgata'da 39; S. frigida'da 33; S. verbenaca'da 31 ve S. bracteata'da 38 uçucu bileşen tespit edilmiştir. Temel bileşenler S. sclarea'da Linalyl acetate (%84,83), Linalool (%2,47) ve β-Myrcene (%2,27), S. candidissima subsp. occidentalis'te γ terpinene (%28,76), Sabinene (%20,26) ve Linalool (%11,26), S. verticillata'da Benzofuran-2-one (%40,98), trans-Caryophyllene (%14,42), Geyrene (%8,43) ve Methalactone (%), S. virgata'da α-Pinene (%37,17), 2-β-Pinene (%21,4) ve Limonene (%10,85), S. frigida'da Linalyl acetate (4%4,09), β-Myrcene (%9,26) ve β pinene (%7,87), S. verbenaca'da Linalyl acetate (8%1,70), Linalool (%8,66) ve β-Myrcene (%2,73) ve S. bracteata'da Phenethyl alcohol (3%9,93), α-Copaene (%8,75) ve Sabinene (%7,03).
Murat Dağı (Kütahya-Gediz) doğal adaçayı (Salvia sp.) taksonlarının yaprak ve çiçek uçucu bileşenlerinin belirlenmesi
Bu tez çalışmasında Kütahya ilinin Gediz ilçesi sınırları içerisinde yer alan Murat Dağı'nda doğal olarak yayılış gösteren Adaçayı (Salvia L.) taksonlarının yaprak ve çiçek uçucu bileşenlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu yörede 2016-2017 yılları arasında gerçekleştirilen arazi çalışmaları sonucunda Salvia verbenaca, Salvia verticillata, Salvia candidissima subsp. occidentalis, Salvia virgata, Salvia sclarea, Salvia frigida, Salvia bracteata taksonlarının yayılış gösterdiği tespit edilmiştir. Kütahya Adaçayı taksonlarının daha çok orman içi açıklıklarda, sarp yamaçlarda, yol ve tarla kenarlarında, taşlık arazilerde ve dere kenarlarında yoğun olarak bulunduğu belirlenmiştir. Ayrıca alanların eğimlerinin % 5-75 arasında, rakımın ise 300 ile 1300 m arasında olduğu görülmüştür. Uçucu bileşenleri belirlemek amacıyla yaprak ve çiçekler oda sıcaklığında kurutulmuş, HS-SPME/GC-MS analizi ile uçucu bileşenleri belirlenmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda 7 farklı adaçayı türüne ait toplam 150 adet uçucu bileşen olduğu tespit edilmiştir. S. sclarea'da 34; S. candidissima subsp. occidentalis'te 27; S. verticillata'da 30; S. virgata'da 39; S. frigida'da 33; S. verbenaca'da 31 ve S. bracteata'da 38 uçucu bileşen tespit edilmiştir. Temel bileşenler S. sclarea'da Linalyl acetate (%84,83), Linalool (%2,47) ve β-Myrcene (%2,27), S. candidissima subsp. occidentalis'te γ terpinene (%28,76), Sabinene (%20,26) ve Linalool (%11,26), S. verticillata'da Benzofuran-2-one (%40,98), trans-Caryophyllene (%14,42), Geyrene (%8,43) ve Methalactone (%), S. virgata'da α-Pinene (%37,17), 2-β-Pinene (%21,4) ve Limonene (%10,85), S. frigida'da Linalyl acetate (4%4,09), β-Myrcene (%9,26) ve β pinene (%7,87), S. verbenaca'da Linalyl acetate (8%1,70), Linalool (%8,66) ve β-Myrcene (%2,73) ve S. bracteata'da Phenethyl alcohol (3%9,93), α-Copaene (%8,75) ve Sabinene (%7,03).
Potental plant species for honey production forests: Isparta Keçiborlu Güneykent honey production forest case
In this thesis, the density of nectar and pollen plants suitable for beekeeping was determined by conducting floral studies. In addition to this, plantations were made by using suitable species for the origin of the region, in order to extend nectar flowing period. It was taken into consideration to using suitable seed/seedlings for the habitat and their origin. Since the maximum flowering of the trees in the honey forests is of great importance, attention has been paid to the spacing in the plantings. In the study area, it was ensured that the trees and sub-vegetation which could bloom could follow together. In order to realize the objectives of honey forest projects, especially trees, bush and herbaceous species that provide a long period of flowering were taken care. The most visited group of plants by bees was the Rosaceae family with 9 taxa, the Fabaceae family ranked second with 5 taxa, and the Lamiaceae family ranked third with 5 taxa. However, considering the flowering periods which are very important in terms of beekeeping, April, May, June and July were found as the most intense flowering period.
Potental plant species for honey production forests: Isparta Keçiborlu Güneykent honey production forest case
In this thesis, the density of nectar and pollen plants suitable for beekeeping was determined by conducting floral studies. In addition to this, plantations were made by using suitable species for the origin of the region, in order to extend nectar flowing period. It was taken into consideration to using suitable seed/seedlings for the habitat and their origin. Since the maximum flowering of the trees in the honey forests is of great importance, attention has been paid to the spacing in the plantings. In the study area, it was ensured that the trees and sub-vegetation which could bloom could follow together. In order to realize the objectives of honey forest projects, especially trees, bush and herbaceous species that provide a long period of flowering were taken care. The most visited group of plants by bees was the Rosaceae family with 9 taxa, the Fabaceae family ranked second with 5 taxa, and the Lamiaceae family ranked third with 5 taxa. However, considering the flowering periods which are very important in terms of beekeeping, April, May, June and July were found as the most intense flowering period.