Theses supervised by Prof. Dr. Mehmet Erdoğan

Küresel grafitli dökme demirlerin yüzeyinde çil oluşumu ve östemperleme ısıl işleminin mikroyapı ve mekanik özellikler üzerine etkisi

Bu çalışmada küresel grafitli dökme demirlerin yüzeyinde çil oluşumu ve östemperleme ısıl işleminin mikroyapı ve mekanik özellikler üzerine etkisi incelenmiştir. Bu amaçla, numune çapları (Ø10-50 mm), kalıp malzemesi türleri (Kum, Paslanmaz çelik, Çelik ve Bakır) ve et kalınlıkları farklı kalıplara dört farklı kimyasal kompozisyona sahip malzemelerin dökümleri gerçekleştirilmiş ve östemperleme ısıl işlemi uygulanmıştır.Deneysel çalışma sonuçları, dökülmüş koşullardaki numunelerde kalıp et kalınlığının sabit tutulduğu ve numune çapının değiştiği koşullarda numune çapı büyüdükçe çil derinliğinin azaldığını göstermiştir. Bu numunelerde yüzeyden merkeze doğru grafit sayısı azalırken, grafit hacim oranı ve küreselliği artmış ve özde soğuma hızına bağlı olarak perlitik ya da ferritik yapı oluşmuştur. Yine dökülmüş koşullardaki numunelerde numune çapının sabit tutulduğu kalıp et kalınlığının değiştirildiği koşullarda, kalıp et kalınlığı artıkça yüzeyden merkeze doğru çil derinliği artmıştır. Bu eğilim ısı iletim katsayısı yüksek kalıp malzemesinin kullanılması ile daha belirgin hale gelmiştir. Çapı büyük numunelerde (Ø30-50 mm) en yüksek çil derinliği 30 mm numune çapı ve 50 mm et kalınlığına sahip bakır kalıba dökülen numunelerde elde edilmiştir.Dökülmüş koşullardaki numunelerde karbür hacim oranı arttıkça aşınma direnci ve çekme dayanımı artarken darbe dayanımı ve toplam uzama azalmıştır.Östemperlenmiş koşullardaki I, II ve III nolu alaşımlarda çil bölgesinin tamamen çözündüğü, düşük Si ve yüksek Cr içeren IV nolu alaşımda ise çil bölgesinin varlığını bir miktar azalarak koruduğu gözlenmiştir.Östemperleme ısıl işlemi genel olarak darbe, çekme ve toplam uzamayı arttırırken aşınma direncini düşürmüştür. Ancak IV. nolu alaşımda aşınma direncindeki kayıp çok az gerçekleşmiştir.Yapay sinir ağları (YSA) ile yapılan matematiksel modelden elde edilen değerlerin deneysel sonuçlarla büyük oranda örtüştüğü belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler : Küresel grafitli dökme demir, Çil, Östemperleme, Soğuma hızı

Östemperlenmiş küresel grafitli dökme demirlerde indüksiyonla yüzey sertleştirme işleminin mekanik özellikler üzerine etkisi

Bu çalışmada, indüksiyonla yüzey sertleştirme ısıl işleminin östemperlenmiş küresel grafitli dökme demirin mikroyapı ve yorulma dayanımı üzerine etkisi incelenmiştir. Bu amaçla, GGG70 sınıfı alaşımlı küresel grafitli dökme demir numuneler; 900°C'de 90 dk östenitleme yapılarak, 375°C sıcaklıktaki tuz banyosunda 120 dk süre ile östemperlenmiştir. Daha sonra östemperlenmiş yorulma numuneleri yüksek frekanslı indüksiyonla yüzey sertleştirme ısıl işlemi yapılmıştır. Karşılaştırma amacıyla döküm koşullarındaki numunelerinde yüzeyi indüksiyonla yüzey sertleştirme yapılmıştır. Numunelerin yorulma dayanımları dönmeli-eğmeli yorulma yöntemi ile belirlenmiştir. Deneysel sonuçlar, östemperlenmiş+yüzeyi indüksiyonla sertleştirilmiş numunelerin yorulma dayanımlarının yüzeyi indüksiyonla sertleştirilmiş dökülmüş haldeki numunelerden daha iyi olduğunu göstermiştir. Ayrıca indüksiyonla yüzey sertleştirme işlemi, östemperlenmiş koşullara göre yorulma dayanımını %25 arttırmıştır.

Yarı-katı döküm tekniği ile üretilen Al-Zn alaşımlarında yapı-özellik ilişkisinin incelenmesi

Yarı-katı metal şekillendirme tekniği ile üretilen Al ve Mg alaşımı parçalar son yıllarda havacılık, uzay ve otomobil endüstrisinde geniş kullanım alanı bulmuştur. Yarı-katı metal şekillendirme tekniği ile üretilen parçaların mekanik özellikleri geleneksel döküm yöntemleriyle üretilen parçalara göre daha yüksektir. Bununla birlikte üretilen parçalarda çok düşük çekme oranı, iyi yüzey kalitesi ve yüksek dayanım/ağırlık oranları bu yöntemle üretilmiş parçaların endüstride geniş yer bulmasına olanak sağlamıştır.Bu çalışmada, Al-Zn alaşımlarından endüstride en çok kullanılan ve dövme alüminyum alaşımı olan AA7075 alaşımı yarı-katı metal şekillendirme tekniklerinden tikso-döküm yöntemiyle şekillendirilmiştir. Tikso-dökümde gerinimin neden olduğu sıvı aktivasyonu (SIMA) işlemi ile üretilen numuneler kullanılmıştır. Yarı-katı bölgede, farklı sıvı oranlarına karşılık gelen sıcaklıklara (600 °C, 606 °C ve 611 °C) ve farklı piston hızlarına (0,5 m/s, 1 m/s, 1,5m/s, 2 m/s ve 2,37 m/s) bağlı olarak mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişimi araştırılmıştır. Numune üretiminde artan yarı-katı sıcaklıkla tane boyutunun ve şekil faktörünün arttığı, artan soğuk deformasyon oranı ile tane boyutunun azaldığı ve şekil faktörünün arttığı belirlenmiştir.Tikso-dökümle şekillendirmede, düşük sıvı oranlarına karşılık gelen sıcaklıklarda (600 °C ve 606 °C) ve düşük piston hızlarında (0,5 m/s ve 1 m/s) yarı-katı haldeki numunenin kalıp boşluğunu tam olarak doldurmadığı tespit edilmiştir. Tikso-dökümle şekillendirilmiş numunelerin mekanik özellikleri artan piston hızıyla iyileşmiştir. En iyi mekanik özellikler %30 soğuk deformasyon ile üretilmiş numunede 611 °C'den (%50 sıvı oranında) 2,37 m/s piston hızında elde edilmiştir. En iyi mekanik özellikleri sağlayan tikso-dökümle üretilen numunelere T6 yaşlandırma ısıl işlemi uygulanmıştır. Bu numunelerin mekanik özellikleri ekstrüze koşullardaki numunelere yakındır.

Kritik tavlama sıcaklıklarından östemperlenmiş çift matrisli alaşımsız küresel grafitli dökme demirlerin yorulma özellikleri

KR T K TAVLAMA SICAKLIKLARINDAN ÖSTEMPERLENM ŞÇ FT MATR SL ALAŞIMSIZ KÜRESEL GRAF TL DÖKMEDEM RLER N YORULMA ÖZELL KLER(Yüksek Lisans Tezi)smail OVALIGAZ ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜEylül 2006ÖZETBu çalışmada, alaşımsız küresel grafitli dökme demirin kritik sıcaklıklardanöstemperlenmesinin mikroyapı ve yorulma özelliklerine etkisi incelenmiştir. Buamaçla küresel grafitli dökme demir çift fazlı bölgede; 810ºC, 820ºC, 830ºC'de20 dk tavlama yapılarak, 315 ve 375ºC' de sıcaklıktaki tuz banyosunda 120 dksüre ile östemperlenmiştir. Bazı numuneler karşılaştırma amacıyla aynıöstemperleme koşullarında 900 ºC' den geleneksel olarak östemperlenmiştir.Numunelerin yorulma dayanımları dönmeli-eğmeli yorulma yöntemi ilebelirlenmiştir Sonuçlar, Isıl işlem uygulanmış bütün numunelerin yorulmadayanımlarının dökülmüş haldeki küresel grafitli dökme demirden daha iyiolduğunu göstermiştir.Kritik sıcaklıklardan (Ae1-Üst kritik sıcaklık) östemperlenmiş numunelerdeartan ösferrit hacim oranın ile birlikte yorulma dayanımı ve sertlikte artmıştır.Yüksek östemperleme sıcaklıklarında oluşan kaba ösferrit yapı numunelerinyorulma dayanımlarını düşürmüştür.Geleneksel olarak östemperlenmiş numuneler kritik tavlama sıcaklıkaralıklarından östemperlenen tüm numunelerden daha yüksek yorulmadayanımı sergilemişlerdir.Bilim Kodu : 710.1.092Anahtar Kelimeler :Östemperlenmiş Küresel Grafitli Dökme Demir(ÖKGDD), Çift Matrisli Yapı, Östemperleme süresi,Yorulma, Ösferrit.Sayfa Adedi : 90Tez Yöneticisi : Prof. Dr. Mehmet ERDOĞAN

Küresel geometride bazı uygulamalar

Hiperbolik geometride bazı uygulamalar

Manifoldların harmonik dönüşümleri ve genelleştirilmiş varyasyon formülü

Bu tez çalışması 4 bölümden oluşmaktadır.birinci bölümde,klasik harmonik fonksiyonlar ve harmonik morfizmlere kadar ulaşantarihçesi ile,weierstrass gösterimi sayesinde harmonik fonksiyonlarla kompleks analitik fonksiyonların ilişkisi incelendi.ayrıca ,harmonik dönüşümlerindüzgün varyasyon fonksiyonellerinin kritik noktalarının jeodezik eğrileri ve minimal yüzezleri tanımladığı gösterilerek,diferensiyellenebilir manifold,tensör alanları,riemann manifoldları ve levicita koneksiyonu gibi temel kavramlar verildi.ikinci bölümde,riemann manifoldlarının harmonik dönüşümleri çalışıldı ve bu amaçla bir dönüşümün enerjisi,kotanjant uzay ve geri çekilmiş tanjant demetleri üstünde koneksiyonlar tanımlanarak riemannmanifoldların harmonik bir dönüşümünün düzgün varyasyonu incelendi.üçüncü bölümde ,riemann manifoldları arasında tanımlanan bir düzgün harmonik dönüşüm için genelleştirillmiş varyasyon formülü elde edildi.dördüncü ve son bölüm ise sonuçları ve bir değerlendirmeyi kapsamaktadır.

Clifford cebiri ve geometrik uygulamaları

Bu tez çalışması 4 bölümden oluşmaktadır.Birinci Bölümde Clifford Cebiri (Geometrik Cebir) ve tarihçesi anlatıldı ve Unipodal sayı sistemi ile geometrik cebir ile matris cebiri arasında bir izomorfizmanın varlığı gösterildi.İkinci bölümde, düzlemde geometrik sayılar, Minkowski uzay-zamanın geometrik cebiri, genelleştirilmiş iç ve dış çarpım ve özellikleri verilerek genelleştirilmiş geometrik cebir incelendi.Bu bölümde ayrıca, k-vektörlerin ters sıralanması, inversi ve normu tanımlandı.Üçüncü bölümde geometrik cebirin uygulamaları olarak izdüşüm, doğru ve düzlem, kompleks sayılar, yansıma ve 3-boyutlu dönme hareketleri geometrik cebirin elemanları sayesinde açıklandı.Dördüncü ve son bölüm ise sonuçları ve bir değerlendirmeyi kapsamaktadır.

Konveks düzlem eğrilerinin evolüsyonu

Bu tez çalışması 5 bölümden oluşmaktadır.Birinci Bölümde, düzlemsel eğrilerin evolüsyon probleminin tarihsel gelişimi ve probleme literatürde yapılan katkılar ele alındı, ayrıca tez çalışmasında ele alacağımız evolüsyon problemi tanımlandı.İkinci bölümde, eğrilerin lokal teorileri, eğriliğin farklı şekillerdeki tanımları ve uzay eğrilerinin Frenet-Serre denklemleri verildi ve eğriler teorisinin temel teoremi ifade edildi. Bu bölümün ikinci kısmında ise düzlemsel bir eğrinin zamana göre hareketi incelenerek evolüsyon denklemleri elde edildi.Üçüncü bölümde, genel bir düzlem eğrisinin eğriliği, uzunluğu ve sınırladığı alanın evolüsyon denklemleri elde edildi ve bulunan denklemlerin eğrinin zamana göre hız vektörünün teğetsel bileşeninden bağımsız oldukları kanıtlandı.Dördüncü bölüm ise başlangıç eğrisi konveks olan evolüsyon eğrisinin evulüsyon sürecince konveksliğini koruduğunu ve evolüsyonun nihai şeklinin Hausdorff metriğine göre bir çember olduğunu kanıtlamaya ayrıldı.Beşinci ve son bölüm ise genel sonuçları ve bir değerlendirmeyi kapsamaktadır

Minkowski uzayında eğriler ve elastik olmayan hareketler

Bu tez çalışması 5 bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde, düzlemsel eğrilerin evolüsyon probleminin tarihsel gelişimi ve çeşitli yazarlar tarafından yapılan katkılar incelenerek Minkowski uzayında inceleyeceğimiz problem ifade edildi.İkinci bölümde, Minkowski uzayı ile ilgili temel kavramlar verildi ve bu uzaydaki vektörler uzaysal, zamansal ve ışıksal olarak sınıflandırılarak eğrilerin lokal teorileri bu sınıflandırmaya göre incelendi.Üçüncü bölümde, Minkowski uzayında genel bir düzlem eğrisinin eğriliğinin farklı şekillerdeki tanımları yapılarak, eğrilerin karekterlerine göre Frenet-Serre denklemleri verildi. Ayrıca, farklı karekterlere sahip sabit eğrilikli düzlemsel eğriler incelendi.Dördüncü bölümde, Minkowski uzayında zamansal uzay eğrilerinin elastik olmayan hareketleri incelenerek evolüsyon denklemleri elde edildi ve zamansal düzlem eğriler için bu denklemlerin çözümü verildi.Beşinci ve son bölüm ise genel sonuçları ve deki ışıksal eğriler hakkında bir değerlendirmeyi kapsamaktadır.

Konveks düzlem eğrilerinin evolüsyonu için hiperbolik teori

Bu tez çalışması 8 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, düzlemsel eğrilerinin hiperbolik evolüsyon problemi tanımlandı.İkinci bölümde, eğrilerin lokal teorileri, eğriliğin farklı şekillerdeki tanımları ve uzay eğrilerinin Frenet-Serre denklemleri verildi ve eğriler teorisinin temel teoremi ifade edildi. Bu bölümün ikinci kısmında ise düzlemsel bir eğrinin zamana göre hareketi incelenerek evolüsyon denklemleri elde edildi.Üçüncü bölümde, genel bir düzlem eğrisinin eğriliği, uzunluğu ve sınırladığı alanın evolüsyon denklemleri elde edildi ve bulunan denklemlerin eğrinin zamana göre hız vektörünün teğetsel bileşeninden bağımsız olduğu gösterildi.Dördüncü bölümde başlangıç eğrisi konveks olan evolüsyon eğrisinin evulüsyon sürecince konveksliğini koruduğu ve evolüsyonun nihai şeklinin Hausdorff metriğine göre bir çember olduğu gösterildi. Beşinci bölümde normal evolüsyon tanımlanarak parametre değişimi altında normal evolüsyonun korunduğu gösterildi ve hiperbolik Monge-Ampere denklemi elde edildi.Altıncı bölümde normal hiperbolik eğri akışı bir örnekle ele alınarak sonlu bir zaman sonunda eğrinin bir noktaya indirgendiği kanıtlandı. Bu bölümde tezdeki iddiamızı destekleyen bazı önemli sonuçlara da yer verildi.Yedinci bölümde Minkowski uzayında hiperbolik eğrilik akışı ile dizisel evolüsyon denklemi arasındaki bağıntılar incelenerek bir dizinin hareketinin genel normal hiperbolik ortalama eğriliğin akışına ait bir uygulama olduğu gösterildi.Sekizinci ve son bölüm ise Örnek 6.1 ve diğer bölümlerde ele alınan teoremlerin sonucu olarak tezin esasını oluşturan Teorem 1.1 in ispatını ve genel bir değerlendirmeyi içermektedir.

XVIII. yüzyıl fetva mecmuaları ışığında Osmanlı'da aile hukuku

Çalışmamızda XVIII. yüzyılın önemli fetva kitaplarından olan Fetâvâ-yı Feyziyye, Behcetü'l-fetâvâ ve Netîcetü'l-fetâvâ adlı eserlerin aile hukuku kısımları incelenmiştir. Bu eserler Osmanlı Fetvahanesi tarafından muteber kabul edildiği ifade edilen mecmualar içerisinde yer alıp hem kendi dönemine hem de sonraki dönem eserlerine kaynaklık etmiştir. Bu çalışmada aile hukuku başlığı altında nikâh, radâ', talâk konularındaki fetvaların Osmanlı toplumundaki uygulanışı hakkında bilgi verilmiştir. Klasik fıkıh kitaplarından yararlanılarak hükümlerin, şart ve durumlara göre nasıl yorumlandığı görülmüştür. Ayrıca, dönemin sosyolojisinin ve aile yaşantısının fetvalara yansıyan kısımları ortaya çıkarılmıştır. XVIII. yüzyıl Osmanlı halkının din ile olan ilişkisi, örf ve gelenekleri, evlilik ve boşanma süreçleri, kadın ve erkeklerin bu süreçteki rolleri, nikâh ve talâk sonrası mali yükümlülükleri gibi hususlar, danışılan meseleler üzerinden çözümlenmiştir. Araştırmamızda, literatür incelemesi ve karşılaştırmalar yapılıp fetvalar yorumlanarak ele alınmıştır. Bu çalışmanın, İslam aile hukuku ve Osmanlı tarihi üzerine yapılan çalışmalara ışık tutucu bir kaynak olması amaçlanmaktadır.

17. yüzyıl Şeyhülislamlarından Çatalcalı Ali Efendi'nin (1631-1692) Fetâvâ'sı ışığında fıkıh düşüncesi

17. yüzyılda yaşamış bir Osmanlı fakihi olan Çatalcalı Ali Efendi hem on üç yıl süren şeyhülislamlığı, hem de oldukça muteber görülen fetvaları ile dikkat çeken bir isimdir. Fetvalarının derlendiği Fetâvâ-yı Ali Efendi adlı eserden hareketle hazırlanan bu çalışma giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Birinci bölümde Çatalcalı Ali Efendi'nin kapsamlı bir biyografisi hazırlanmış, Fetâvâ-yı Ali Efendi'nin derleniş süreci ortaya konmuş ve eser hakkında literatürde yer alan bilgiler tekrar gözden geçirilerek en isabetli verilere ulaşılmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde Ali Efendi'nin fetvalarına genel bakış yapılmış; kullandığı fetva dili ve üslubu, fetvalarında yer verilen coğrafi ögeler ve fetvaya konu olan kişiler / topluluklar araştırılarak dönemin Osmanlı toplumu hakkında incelemeler yapılmıştır. Üçüncü ve son bölümde Ali Efendi'nin fetvaları fıkhî açıdan ele alınmıştır. Bu bağlamda bazı ihtilaflı meselelerde tercih edilen kavli ifade biçimi, teklîfî hükümlere dair ıstılahları kullanımı, fıkhî kavramlara dair izahları, Osmanlı dönemindeki bazı tartışmalı meselelere yaklaşımı, mezhep dışı kavillerle amel hakkındaki tutumu ve fetvalarında gözettiği fıkhî ilkeler incelenerek Çatalcalı Ali Efendi'nin fıkıh düşüncesi tespit edilmeye çalışılmıştır. Son olarak, Ekler kısmında Fetâvâ-yı Ali Efendi'nin bizzat gördüğümüz doksan adet yazma nüshasına ait istinsah bilgilerinin yanısıra, Vakıf bahsinin tenkitli neşrine de yer verilmiştir.