Theses supervised by Prof. Dr. Mine Oyman
11 theses · Anadolu University
Bir gerilla pazarlama uygulaması olarak ambient reklamcılık: Geleneksel ve ambient reklamın etkililik açısından karşılaştırılması
Değişen pazar şartları ve tüketici tercihleri işletmeleri daha etkili pazarlama faaliyetleri yürütmeye zorlamaktadır. Bu bağlamda geleneksel yöntemlerin etkilerini yitirmeye başlamasıyla birlikte hem maliyet açısından daha etkili hem de yürütülen iletişim faaliyeti açısından daha verimli pazarlama yöntemleri ortaya çıkmıştır. Bu yöntemlerden bir tanesi gerilla pazarlamadır. Gerilla pazarlama geleneksel olmayan pazarlama tekniklerini kullanan, maliyeti çok düşük, tüketiciyi şaşırtma yeteneğine sahip, yaratıcı ve sıra dışı olan her türlü pazarlama faaliyetini kapsayan şemsiye bir terimdir. Bu çalışmada gerilla pazarlamanın uygulama alanlarından biri olan ambient (ortam) reklamcılık kavramı incelenmiştir. Ambient reklamcılık tüketicilerin etkileşim içerisinde oldukları çevresel elemanları reklam mesajlarını iletmek için kullanan ve bu elemanları reklam açısından anlamlı hale getiren yaratıcı ve sıra dışı bir reklamcılık formudur. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır ve veriler anket tekniği ile toplanmıştır. Çalışmada geleneksel bir mecrada yayınlanan yaratıcı bir reklam ile ambient reklamın etkililik açısından karşılaştırması yapılmış ve tüketicilerin bu reklamlara yönelik tutumları cinsiyet ve reklamlara yönelik genel inanış değişkeni açısından incelenmiştir. Sonuç olarak geleneksel ve ambient reklam arasında etkililik açısından bazı farklılıklar bulunmuştur.
Onlıne plansız satın almayı etkileyen faktörlerin uyaran-organizma-tepki "Sor" modeli temelinde değerlendirilmesi
Günümüzde teknolojinin ilerlemesi ile birlikte dijitalleşme ve iletişim teknolojilerinde yaşanan değişimler, rutin yaşamın her alanına etki etmektedir. Özellikle bu değişimlerden biri olarak internet teknolojileri, online siteler üzerinden gerçekleştirilen alışveriş olgusunu ön plana çekmektedir. Teknolojinin tüketicilere satın alma seçeneklerinde önemli fırsatlar sunduğu bu dönemde, online plansız satın alma davranışı e-ticarette önemli bir role sahip olmaktadır. Öyle ki, geleneksel mağaza ortamlarında olduğu gibi e-ticaret platformlarında da tüketicilerin online plansız satın alma davranışı, çeşitli disiplinlerde araştırmacılar ve uygulayıcılar tarafından artan bir ilgiyle takip edilmektedir. Bu tez çalışmasında online plansız satın alma sürecinde tüketicilerin web sitesi uyaranlarından nasıl etkilendiği ile alışveriş sırasında yaşadıkları hoşnutluk, uyarılma ve dürtüselliklerinin online plansız satın alma davranışları üzerindeki etkisi incelenmektedir. Çalışmada nicel araştırma yönteminin ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma modeli ise 704 kişinin verisi kullanılarak yapısal eşitlik modellemesi aracılığıyla test edilmiştir. Bulgular, uyarılma ve dürtüselliğin online plansız satın alma davranışı üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu, ancak hoşnutluğun online plansız satın alma davranışı üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığını göstermektedir. Bu bağlamda online alışveriş sitelerinin tüketicilerde sosyal bulunuşluk ve televarlıklarını artıracak çözümler geliştirerek tüketicilerin uyarılma düzeylerini yükseltmeleri önerilmektedir. Böylelikle online plansız satın alma davranışının gerçekleşmesinde tüketicilerin dürtüselliklerinden yararlanılabilecek ve alışveriş için uyarılma düzeylerinin artırılması mümkün olabilecektir.
ASMR reklamlarına karşı geleneksel reklam: İlginlik ve koku görüntüsü ilişkisinin reklama angaje olma üzerindeki etkisi
Fiziksel ortamlarda olduğu gibi dijital bağlamlarda bir ürüne dokunmak, onun kokusunu almak veya tadına bakmak mümkün değildir. Ancak duyusal görüntülerin varlığı ile reklamlar aracılığıyla bu duyulara ulaşmak mümkündür. Bu nedenle, video formatlı reklamların ve özellikle ASMR uyaranlı reklamların gerçek kokular olmadan reklama angaje olmayı etkileyen koku görüntüleri uyandırabileceğini ortaya koyan bu araştırma, yeni bir koku görüntüsü uyandırma sürecine ilişkin bir çerçeve sunmaktadır ve bunu test etmektedir. ASMR (Otonom Duyusal Meridyen Tepkisi), belirli görsel-işitsel uyaranlar ile duyulara odaklanarak bireylerin duygusal ve bilişsel performansını etkileyen duyusal bir fenomendir. Çalışmada 302 katılımcı ile Birleşik Krallık'ta 2x3 faktöriyel desende bir deneysel araştırma gerçekleştirilmiştir. Veriler, Process Model 1, Process Model 4 ve Process Model 8 kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, farklı uyaranlar açısından birbirinden ayrışan reklamların, koku görüntüsü uyandırma ve reklama angaje olma üzerindeki farklı etkilerini ortaya koymaktadır. Ek olarak bulgular, koku görüntüsünün ne zaman veya hangi koşullarda devreye gireceğini bireysel bir değişken olarak araştırmaya dahil edilen ürüne yönelik ilginlik düzeyi (yüksek vs. düşük) tarafından belirlendiğini ortaya koymaktadır. Sonuçlar, özellikle etkili duyusal stratejiler geliştirmede pazarlama ve reklamcılık için yenilikçi anlayış sunarak teoriye ve uygulayıcılara önemli katkılar sağlamaktadır. ASMR reklamlarının potansiyeline ilişkin değerli bilgiler sağlamaktadır.
Öz belirleme teorisi kapsamında birlikte yaratılan deneyimin ziyaretçilerin tatmin ve yeniden ziyaret niyetlerine etkisi
Bu araştırmada turistik bir merkezi doğrudan ve sanal olarak ziyaret eden kişilerin temel psikolojik ihtiyaçları, deneyimleri, birlikte yaratılan deneyimleri ve tatminlerinin yeniden ziyaret niyetlerine olan etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle, araştırmada kullanılan ölçekler İngilizce'den Türkçe'ye, Türkçe'den İngilizce'ye çevrilerek dil uyumu sağlanmış, sonrasında ölçekler uyarlanarak geçerlilik ve güvenilirlikleri sağlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Eskişehir Bilim Deney Merkezi'ni doğrudan ziyaret eden 199 katılımcı ve Anadolu Üniversitesi Türk Dünyası Bilim Kültür ve Sanat Merkezi'nin sanal müzesini ziyaret eden 2454 katılımcı oluşturmaktadır. Ayrı zamanlarda iki farklı örneklemden yüz yüze ve çevrimiçi anket yoluyla toplanan veriler aynı model üzerinden ayrı ayrı analiz edilmiştir. Açıklayıcı faktör analizleri, doğrulayıcı faktör analizleri, yapısal modelin analizleri ve çoklu grup analizleri sonuçlarına göre önerilen modelin turistik bir merkeze yönelik yeniden ziyaret niyetini %70,5 oranında, sanal bir merkeze yönelik yeniden ziyaret niyetini ise %89,2 oranında açıkladığı belirlenmiştir. Ziyaretçilerin temel psikolojik ihtiyaçlarının deneyimlerine, deneyimlerinin birlikte yaratılan deneyimlerine ve tatminlerine, tatminlerinin ise yeniden ziyaret niyetlerine doğrudan ve pozitif yönde etki ettiği görülmüştür. Her iki araştırmada da katılımcıların yeniden ziyaret niyetlerine en fazla etki eden unsurun tatmin olduğu belirlenmiştir. Araştırmada farklı olarak, ziyaretçilerin sanal müze ziyaretlerinde temel psikolojik ihtiyaçları birlikte yaratılan deneyimlerine doğrudan ve pozitif yönde etki etmekteyken, turistik bir merkeze yönelik doğrudan ziyaretlerinde temel psikolojik ihtiyaçları deneyim aracılığıyla birlikte yaratılan deneyimlerine etki etmektedir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, turizm pazarlaması alanındaki araştırmacılara ve turizm deneyimi sunan hizmet sağlayıcılara önerilerde bulunulmuştur.
Pazarlama eğitiminde simülasyon kullanımının akış kuramı ve bağ kurma aracılığıyla algılanan öğrenme ve öğrenme deneyiminden elde edilen tatmin üzerindeki etkisi
Pazarlama alanındaki teorik eğitimin uygulama ile desteklenememesi durumunda öğrenciler, yeterli seviyede tecrübeye sahip olmadan iş hayatına giriş yapmak durumunda kalmaktadır. Gerçek hayatta karşılaşılması güç olan pek çok senaryoyu deneyimleme fırsatı sunan pazarlama simülasyonlarının kullanımının yaygınlaşması ile öğrenciler mezun olmadan önce pazarlama kavramlarını uygulama ve sonuçlarını görme fırsatı yakalamaktadır. Bu kapsamda bu çalışmanın amacı; Türkiye'de geliştirilmiş eğitim amaçlı bir pazarlama simülasyonunun akış ve bağ kurma aracılığıyla öğrenme deneyimleri üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Öğrenme motivasyonu, öğrenme deneyiminden elde edilen tatmin ve algılanan öğrenme değişkenlerinin incelendiği bu çalışmanın sonuçları teorik ve pratik açından tartışılmıştır. Pazarlama simülasyonu aracılığıyla akış deneyimi yaşayan bireylerin öğrenme deneyimlerine ilişkin çıktılarını ortaya koyan bu çalışmanın, sonuçları itibarıyla pazarlama literatürüne ve uygulamaya yönelik anlamlı katkılar sunabileceği düşünülmektedir.
Ortak yaratım davranışının tüketici tatmini üzerindeki etkisinde marka deneyiminin aracı rolü
Tüketiciler hizmet ortamlarındaki deneyimlerini marka ve kendi kaynaklarını birleştirerek ortak bir şekilde yaratmaktadır. Hizmet-baskın mantık anlayışının bir çıktısı olan ortak yaratım davranışının öncüllerinin ve sonuçlarının ortaya konulması hizmetlerin pazarlanması literatürüne önemli katkılar sağlayacaktır. Yapılan literatür taraması sonucunda etkileşim kalitesi, öz yetkinlik ve motivasyon değişkenleri ortak yaratım davranışının öncülleri, tatmin değişkeni ise sonucu olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada karma yöntem benimsenmiş ve geliştirilen araştırma modeli keşfedici sıralı desen aracılığıyla analiz edilmiştir. Nitel aşamada 15 katılımcı ile çevirimiçi birebir görüşme yapılmıştır. Veriler yönlendirilmiş içerik analizine tabi tutulmuştur. Nitel bulgulara göre bazı yapılarda alt boyutlar keşfedilmiş ve araştırma modeli bu doğrultuda iyileştirilmiştir. Yeni boyutlar için ölçek ifadeleri geliştirilmiştir. Nicel aşamada veri anket tekniğiyle toplanmış, katılımcılara uygun örnekleme yoluyla ulaşılmıştır. Araştırma modeli 479 kişilik veri ile yapısal eşitlik modellemesi aracılığıyla SPSS AMOS programı üzerinde test edilmiştir. Etkileşim kalitesi, öz yetkinlik ve motivasyon değişkenlerinin ortak yaratım davranışı üzerinde, ortak yaratım davranışının ise tatmin değişkeni üzerinde pozitif etkisi bulunmuştur. Marka deneyiminin bilişsel ve duygusal boyutları ise ortak yaratım davranışı ve tatmin arasındaki ilişkide aracı bir role sahiptir. Teoriye ve uygulamaya yönelik katkılar tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Değerin ortak yaratımı davranışı, Marka deneyimi, Tatmin, Etkileşim kalitesi, Ortak yaratıma yönelik motivasyon.
İdeal benlik ve gerçek benliğin reklama angaje olma üzerindeki etkisinde psikolojik iyi oluş, kendini izleme, sosyal istenirlik ve benlik saygısının rolü
Bireyin kendine yönelik algıları ve değerlendirmeleri olarak nitelendirilen benlik kavramı, reklamla ilişkilidir; çünkü tüketiciler kendilerini göstermek ve değerlerini başkalarına iletmek için ürün ve markaları kullanmaktadır. Markalar da reklamlarında benlik kavramını duygusal bir çekicilik olarak kullanmaktadır. Bu sebeple, benliğin reklama angaje olma üzerindeki etkisini ortaya koymak önemlidir. Bu tezin amacı, benlik türlerinden gerçek benlik ve ideal benlik reklamda bir çekicilik unsuru olduğunda hangisinin daha yüksek angaje olma ile sonuçlandığını bulmak ve bu etkide benlik saygısı, kendini izleme ve sosyal istenirliğin düzenleyici etkisini, psikolojik iyi oluşun ise aracı etkisini incelemektir. Araştırmanın amacı kapsamında nicel araştırma yöntemlerinden deneysel araştırma; deneysel tasarım desenlerinden ise tam deneysel araştırma tercih edilmiştir. Gerçek benlik uyaranlı ve ideal benlik uyaranlı olmak üzere iki reklam video olarak tasarlanmıştır Araştırmaya katılan 920 katılımcının, 470'i gerçek benlik uyaranına, 450'si ise ideal benlik uyaranına rassal olarak atanmıştır. Katılımcılardan toplanan veriler için doğrulayıcı faktör analizi, korelasyon analizi, ANCOVA analizi ve SPSS Process Macro ile Hayes Model 14 analizi yapılmıştır. Sonucunda, doğrudan etki bağlamında gerçek benliğin reklama angaje olma üzerinde daha etkili olduğu; ancak kendini izleme, sosyal istenirlik ve benlik saygısının düzenleyiciliğinde psikolojik iyi oluşun durumsal aracılık etkileri devreye girdiğinde ideal benliğin reklama angaje olma üzerinde daha etkili olduğu gözlemlenmiştir. Reklam alanında tüketicilerin benlik kavramlarının tüketim tercihlerine nasıl yansıdığı anlaşılarak, ürün ve hizmetler tüketicilere daha etkili stratejiler ile anlatılabilir.
Tüketici kozmopolitanizmi ve etnosentrizminin ürün değerlendirmede menşe ülke bilgisi arama davranışına etkisi
Tüketici ihtiyaçlarına uygun cevap verebilme adına rekabet eden şirketlerin pazarlama stratejileri psikolojik, ekonomik, sosyo-kültürel vb. pek çok faktör göz önünde bulundurularak oluşturulmaktadır. Küreselleşme ve teknolojik gelişmeler de bu faktörlerden başat rol oynayan iki faktördür. Ülke sınırlarının giderek ortadan kalktığı günümüzde, tüketiciler farklı ülkelerde üretilmiş ürünlere daha kolay ulaşabilmektedir. Tüm bu değişmelere rağmen tüketiciler ürünleri farklı yaklaşım ve eğilimlerle değerlendirmektedir. Özellikle farklı ülkelere ya da kendi ülkesine ve kültürüne yönelik tutumları, tüketicileri ürün değerlendirmelerinde menşe ülke bilgisi arama konusunda farklı etkileyebilmektedir. Elbette ki ülke-kültür konusunda tutumları katı kültürel normlarla kuşatılmamış tüketiciler de vardır. Kozmopolitanizm ve etnosentrizm gibi kavramlar, tüketicilerin satın alma tercihlerinin oluşumunda işletmelerin dikkate almaları gereken kavramlardır. Bu nedenle, kozmopolit ve etnosentrik eğilimler ile tüketicilerin ürün değerlendirme esnasında menşe ülke bilgisi arama davranışı arasındaki ilişkinin araştırmaya değer bir özellik taşıdığı söylenebilir. Çalışmanın ilk adımı, tüketicilerin kozmopolit ve etnosentrik eğilimlerinin hangi yönde seyrettiğini ölçmeyi hedeflemektedir. Çalışmanın diğer bir adımı ise kozmopolit ve etnosentrik seviyelerin, ürün değerlendirmede menşe ülke bilgisi arama davranışına olan etkisinin sınanmasıdır. İlk olarak çalışmanın temelini oluşturan kavramlardan detaylı olarak söz edilmiş, sonrasında ise bu alanlarda gerçekleştirilmiş çalışmalara yer verilmiştir. Araştırma soruları bu doğrultuda oluşturulmuş; varyans, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılarak test edilmiştir. Çalışmanın sonucunda tüketici kozmopolitanizmi ile ürün değerlendirmede menşe ülke bilgisi arama davranışı arasında anlamlı bir farklılık saptanamazken, tüketici etnosentrizmi ile ürün değerlendirmede menşe ülke bilgisi arama davranışı arasında anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Taraftarların sosyal medya kullanım motivasyonlarında ve davranışlarında sosyal kimliklerinin ve takımla özdeşleşmelerinin etkisi
Sosyal medya platformlarının kullanıcı sayısının artması ve sosyal medyanın insanların üzerindeki etkisi nedeniyle, spor kulüpleri, sosyal medyayı daha aktif kullanmaya başlamıştır. Spor kulüplerinin sportif başarıları kadar, hedef kitleleri olan taraftarları ve onların oluşturduğu toplulukları tanımaları ve etkileşim içinde olmaları da kulübün başarısında önemlidir. Çalışmanın ana amacı, Türkiye'deki futbol taraftarlarının sosyal kimliklerinin ve tuttukları takımla özdeşleşmelerinin sosyal medya kullanım motivasyonlarındaki ve sosyal medya davranışlarındaki etkisini ortaya koymaktır. Bu amaçla Facebook ve Twitter platformlarından taraftar gruplarına ulaşılarak kolayda örnekleme yöntemiyle diğer katılımcılara ulaşılmıştır. Nicel araştırma yönteminin tarama metodu kullanılarak yapılan bu araştırmada veriler online anket tekniği ile toplanmış, taraftarların sosyal kimliklerinin ile özdeşleşmelerinin sosyal medya kullanım motivasyonlarına ve sosyal medya davranışlarına etkisi irdelenmiştir. Sonuç olarak taraftarların medya tüketiminde, sosyal medya kullanım motivasyonları ve sosyal medya davranışlarında sosyal kimliklerinin etkili olduğu, özdeşleşmenin de sosyal kimlik gibi, taraftarların medya tüketimini, sosyal medya kullanım motivasyonlarını ve sosyal medya davranışlarını (Facebook içerik tüketimi hariç) etkilediği belirlenmiştir. Bununla birlikte yapılan fark testlerinde söz konusu olan motivasyonlarda ve davranışlarda demografik faktörler açısından anlamlı farklılıklar oluştuğu ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Spor Taraftarlığı, Sosyal Medya, Sosyal Kimlik, Özdeşleşme
Uluslararası pazarlarda satış sonrası hizmet sunan distribütörlerin hizmet kalitesi ve firma memnuniyeti: Makine imalat sanayinde bir uygulama
Son yıllardaki küreselleşme ile birlikte, rekabetin ve müşteri tatmininin oldukça önem kazandığı uluslararası pazarlarda uluslararası işletmeler müşterilerine daha iyi hizmetler sunabilmek için çağın gereksinimlerine ayak uydurmak durumunda kalmışlardır. Bunu sağlayabilmek adına uzak coğrafya ve bölgelerde farklı özellik ve avantajlar ile ön plana çıkan oluşumlardan faydalanmak rekabet açısından bir zaruriyet halini almaktadır. Bu çalışma kapsamında uluslararası endüstriyel pazarlara ürünlerini pazarlayan makina imalat sektöründeki firmaların satış sonrası hizmet süreçlerine aracılık eden distribütörlerin sundukları hizmetlere yönelik hizmet kalitesi algıları ile aldıkları hizmetten memnuniyetleri ve sadakatleri değerlendirilecektir. Bu çalışmanın amacı, uluslararası pazarlarda satış sonrası hizmet sunan distribütörlerin hizmet kalitelerini ve firmaların bundan duyduğu memnuniyeti ortaya koymaktır/ölçmektir. Çalışmanın ilk bölümünde uluslararası pazarlarda distribütörlerin işletmelere sağlamış olduğu hizmetlere değinilmiş ve çalışmanın kapsamı makina imalat sanayisinde faaliyet gösteren işletmeler ile sınırlandırılmıştır. Sonrasında bu işletmelerin almış oldukları hizmetlerden duyduğu tatmin ve sadakat ölçülmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Uluslararası Pazarlar, Distribütörler, Satış Sonrası Hizmetler, Servqual Hizmet Kalitesi, Müşteri Tatmini, Müşteri Sadakati
Çalışanların kurumsal yönetim ilkelerine ilişkin algılarının yenilikçi örgüt kültürü ve iş tatminine etkisi: Mobilya sektörü üzerine bir araştırma
Bu çalışmada, kurumsal yönetim ilkelerinin yenilikçi örgüt kültürü ve iş tatmini arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı, eğer anlamlı bir ilişki varsa kurumsal yönetim ilkelerinin yenilikçi örgüt kültürü üzerindeki etkisi, kurumsal yönetim ilkelerinin iş tatmini üzerindeki etkisi, kurumsal yönetim ilkelerinin iş tatmini üzerindeki etkisinde yenilikçi örgüt kültürünün düzenleyici etkileri incelenmiştir