Theses supervised by Prof. Dr. Muhteşem Baran
11 theses · İstanbul University
İnovasyon kültürünün inovasyona etkisi Türkiye ve Azerbaycan teknoparklarında faaliyet gösteren işletmeler üzerinde karşılaştırmalı bir araştırma
Günümüzde ekonomik ve sosyal gelişim ve rekabetçilik kriteri olarak görülen kavram inovasyondur. Ve inovasyonun geliştirilmesi ve milli ekonomiler ve yaşam koşulları üzerinde olumlu katkısı ise ancak uygun bir ekosistemin ve kültürel iklimin varlığı ile doğrudan ilişkilidir. Bu çalışmada ilgili kuramsal ve teorik çerçevenin çizilmesinin ardından inovasyon ve inovasyon kültürü arasındaki ilişki analiz edilip belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, inovasyon ile ilgili temel kavramlar ve inovasyonun modern anlayış ve uygulamaları açıklanmıştır. İkinci bölümde, inovasyon ekosisteminin unsurları ve modelleri tanımlanmıştır. Üçüncü bölümde, teknoparklar ve onların inovasyon ekosistemindeki rolü açıklanmıştır. Dördüncü bölümde inovasyon kültürü ve inovasyon kültürünün belirleyicileri açıklanmıştır. Ve nihayet beşinci son bölümde ise, inovasyon ve inovasyon kültürü ilişkisi Türkiye ve Azerbaycan'da teknoparklarda yerleşen işletmeler üzerine yapılan bir araştırma ile ortaya konmuştur. Araştırma sonucunda her iki ülke açısından da inovasyon ve inovasyon kültürü belirleyicileri arasında güçlü bir ilişki olduğu saptanmıştır.
İşletmelerde liderlik tarzının örgütsel performans algısı üzerindeki etkisi: Azerbaycan telekomünikasyon sektöründe bir araştırma
Liderlik tarzının örgütsel performans algısı üzerindeki etkisi birçok araştırmacılar tarafından incelenmiştir. Modern yönetimde, liderlik tarzının önemine dair bir farkındalık, çalışanları etkileme olasılıklarının anlaşılması büyük pratik önem taşımaktadır. Bu, liderlik tarzı fenomenini incelemenin önemini açıklamaktadır. Liderlik basitçe "insanları etkileme sanatıdır, böylece çalışanlar hedeflere ulaşmak için isteyerek çaba sarf ederler". Liderlik, bir organizasyonda coşkulu bir atmosfer ve kültür yaratmada çok önemli bir rol oynar. Bu çalışmanın amacı, liderlik tarzının Azerbaycan'daki telekomünikasyon şirketlerindeki örgütsel performans algısına etkisini incelemektir. Çalışmanın en önemli amacı liderlik tarzı, örgütsel performans algısı kavramlarını ortaya koymak ve liderlik tarzlarının örgütsel performans algısına etkisini ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmanın evrenini Azerbaycan'da faaliyet gösteren telekomünikasyon şirketleri oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi ise Azerbaycan`da bulunan Azercell, Bakcell ve Nar şirketleridir. Genel olarak bu şirketlerde çalışanlara yönelik anket çalışması yapılmıştır. Liderlik tarzlarına yönelik sorular Clark'ın "Liderlik tarzı ölçeği"nden yola çıkarak Türkçeye çevrilmiş ve katılımcılara sunulmuştur. Ankete dahil olan sorular katılımcının demografik özellikleri ve yöneticilerin liderlik tarzlarına yönelik yargıların bulunduğu iki kısımdan ve toplam olarak 34 sorudan oluşmaktadır. Örgütsel performans algısına yönelik sorular ise Ulusal Bilim Vakfı tarafından 1991 yılında kurulmuş Ulusal Kuruluşlar Anketinin Genel Sosyal Anket modülünden yaralanarak tasarlanmışdır ve toplam olarak 11 sorudan oluşmaktadır.
Psikolojik güçlendirmenin örgütsel bağlılığa etkisi ve bir araştırma
Günümüz rekabet ortamında, değişen ve gelişen teknoloji ve diğer dış çevre etkenlerine uyum sağlayabilmek, sürekliliği sağlamak ve sürdürülebilir rekabeti sağlayabilmek adına işletmeler çalışanlarını olumlu yönde etkileyecek bir takım yeni yaklaşım ve uygulamalarda bulunmaktadırlar. Bu kapsamda psikolojik güçlendirme ve örgütsel bağlılık kavramları önemli hale gelmiştir. Çalışanların psikolojik olarak güçlendirilmeleri yönetim açısından zorunlu hale gelmiş olup çalışanların işleriyle ilgili kendi kararlarını verebilmelerini sağlamak, yaptıklarını işlerin şirket hedefleri noktasında ne anlam ifade ettiğinin farkında olmalarını sağlamak, bilgi ve yetkinlik açısından işleri ile ilgili kendilerini yeterli hissetmeleri iş motivasyonlarını ve beraberinde iş verimliliğini artırmış olacaktır. Bu doğrultuda yapılan tez çalışmasının amacı, çalışanların psikolojik güçlendirme algılarının örgüte olan bağlılıklarının etkisini incelemektir. Çalışmanın uygulaması için hazırlanan anketler, sağlık sektöründe faaliyet gösteren özel bir hastanenin sağlık çalışanlarına uygulanmıştır. Çalışanların psikolojik güçlendirme algılarının, örgütsel bağlılıklarına olan etkisini, etkinin yönü ve şiddetinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma neticesinde psikolojik güçlendirmenin örgütsel bağlılığa pozitif yönde anlamlı etkisi olduğu sonucuna varılmış, kavramlar detaylı olarak incelenmiştir.
Psikolojik güçlendirme ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki ve bir araştırma
Günümüz iş dünyasındaki hızlı değişim ve yüksek kalite beklentisi işletmeler için daha iyisini ve mükemmeli hedeflemeyi ve ortalama ile yetinmemeyi zorunlu hale getirmiştir. İşletmelerdeki insan kaynağının iş tanımlarını aşan, kendiliğinden ve karşılık beklemeksizin yaptığı örgütsel vatandaşlık davranışları ve işlerini daha anlamlı hissetmelerine, işlerinde etkili ve yetkin olduklarına inanmalarına dair güçlendirme algıları işletmelerin rekabet üstünlüğü için her geçen gün daha da önemli bir hal almıştır. Kapsayıcı ve uzun soluklu iş tanımları yapmanın modern örgütlerde gittikçe daha zorlaşması da bu durumu desteklemektedir. Bu araştırmada sözü geçen iki unsur arasındaki ilişki ele alınmış ve psikolojik güçlendirme örgütsel vatandaşlık davranışının bir öncülü olarak hipotize edilmiştir. Araştırma dinamiklerin çok hızlı değişmesi ve karmaşıklığın yoğun olması hasebiyle bu unsurların daha da ön plana çıktığı bilgi teknolojileri (IT) sektöründe çalışan 159 katılımcı üzerinde yapılmıştır. Korelasyon ve regresyon sonuçları çalışmanın psikolojik güçlendirme ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiye yönelik savını doğrulamıştır.
Algılanan dönüşümcü liderlik tarzının yöneticiye güven üzerindeki etkisi ve bir araştırma
Gün geçtikçe karmaşıklaşan işletme yapıları ve değişen sosyo-ekonomik durumlar doğrultusunda işletme yönetimi ve çalışanlar ile yöneticilerin ilişkileri daha da önemli hale gelmeye başlamıştır. Yöneticilerin işletme amaçlarına ulaşma konusunda belirledikleri stratejiler, yönetim tarzları ve çalışanlar ile olan ilişkileri örgüt verimliliği ve varlıklarını sürdürebilme çabaları açısından kilit rol oynamaktadır. Bu çalışmada çağımızın önemli liderlik stillerinden görülen Dönüşümcü Liderlik ve alt boyutları olan İdealleştirilmiş Etki, Bireysel İlgi, Telkinle Güdüleme ve Entelektüel Uyarım' ın insan ilişkilerinde önemli bir kavram olan güven kavramının unsurlarından Yöneticiye Güven ve alt boyutları olan Bilişsel Güven ve Duygusal Güven üzerindeki etkisini incelemek için İstanbul ili Başakşehir ilçesindeki 13 devlet okulunda toplanan veriler ile çalışılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda yöneticilerin dönüşümcü liderlik davranışları ile çalışanlarının yöneticilerine duydukları güven duygusu belirlenmiş ve aralarındaki ilişki incelenmiştir. Ayrıca çalışanların yaş ve cinsiyet gibi demografik özelliklerine göre güven duygularının farklılık gösterip göstermediği kontrol edilmiş buna bağlı olarak farklı cinsiyet gruplarında yöneticiye güven duygusu bakımından anlamlı bir farklılık belirlenemezken farklı yaş gruplarında yöneticiye güven tutumunda kısmen anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre algılanan dönüşümcü liderlik davranışının yöneticiye güven duygusunu olumlu yönde etkilediği ve en yüksek etkinin dönüşümcü liderliğin alt boyutlarından olan bireysel ilgi ve ideal etki boyutlarında olduğu saptanmıştır.
Telekomünikasyon sektöründe yenilik (İnovasyon) yeteneklerinin kurumsal performansa etkisi
5G teknolojilerinin hayata geçirilme çalışmalarının sürdüğü, tüketicilerin veri kullanım yoğunluğunun ve veriye ulaşma süresinin büyük önem kazandığı, veriyi güvende tutmanın işletmelerin en önemli gündemlerinden biri haline geldiği, birbiri ile iletişim halinde olan cihaz sayısının hızla arttığı günümüzde Telekomünikasyon sektörü şirketleri arasında yoğun bir rekabet gözlemlenmektedir. Pazar payını ve gelirlerini, müşteri memnuniyeti ve sadakatini, verimlilik ve etkinliğini artırmak isteyen sektör firmaları, faaliyetlerinde, süreçlerinde, ürün veya hizmetlerinde yenilik çalışmalarını öne çıkarmak durumundadır. Bu araştırmanın amacı yenilik yeteneklerinin kurumsal performansa olan etkisinin incelenmesidir.
Örgütsel çatışma yönetimi stratejileri üzerinde psikolojik güçlendirme ve duygusal zekâ düzeyinin etkilerine yönelik bir araştırma
Organizasyonlarda bireylerarası çatışma yönetimi süreçleri, örgütsel öğrenme ve etkinliğin artırılması adına önemli bir potansiyel barındırmaktadır. Modern yönetim anlayışında kaçınılmaz süreçler olarak değerlendirilen çatışmalar, etkin şekilde yönetildiğinde örgütsel amaçlara ulaşılmasına, yaratıcılık ve yeniliğin artırılmasına katkı sağlamaktadır. Çatışma süreçlerinde bireylerin sahip olduğu duygular, tutumlar ve algılar; bireylerin yaklaşımlarını şekillendirmektedir. Bu anlamda, gerçekleştirilen araştırmada bireylerin çatışma yönetimi süreçlerinde tercih ettikleri stratejiler üzerinde psikolojik güçlendirme algılarının ve duygusal zekâ düzeylerinin etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma verileri, İstanbul ilinde otomotiv sektöründe faaliyet gösteren üç farklı yetkili satış ve servis noktasında görev yapmakta olan 219 beyaz-yakalı çalışandan anket tekniği aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 24.0 programı kullanılarak faktör analizi, güvenilirlik analizi, korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre psikolojik güçlendirme ve duygusal zekâ düzeyinin çatışma yönetimi stratejileri üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik güçlendirme düzeyinin, problem çözme ve uzlaşma stratejileri üzerinde olumlu yönde; kaçınma stratejisi üzerinde ise olumsuz yönde etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Duygusal zekâ düzeyinin uzlaşma, rekabet etme ve problem çözme stratejileri üzerinde olumlu yönde etkisi tespit edilirken, uyum sağlama ve kaçınma stratejileri üzerinde olumsuz yönde etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Çatışma Yönetimi, Psikolojik Güçlendirme, Duygusal Zekâ, Çatışma Yönetimi Stratejileri, Otomotiv Sektörü
Bilişim teknolojileri yeterliğinin işletmelerin bilgi yönetimi üzerindeki etkisi
İşletmeler, iç ve dış çevreden elde ettiği ham verileri, bilgiye dönüştürerek kullanmak durumundadır. Faaliyetleri sürdürülebilmek için sürekli bilgi oluşturulmakta, bu bilgiler korunarak yenilenmekte ve kaydedilmektedir. Bu sayede bilgi yönetimi için önemli bir süreç olarak, bilginin bilinçli ve işletme için ortak bir amaç doğrultusunda üretilip tüm süreçlerde ilgililerince paylaşılıp kullanılabilmesi sağlanabilecektir. Bu çalışma, işletmelerin kullanmakta olduğu bilişim teknolojileri ile bilgi yönetiminin boyutları arasındaki etkileşim düzeylerini belirlemek üzere yapılmıştır. Bu araştırmanın temel hedefi, bilişim teknolojileri yeterliğinin boyutları olan Bilişim Teknolojileri Bilgisi, Bilişim Teknolojileri Uygulamaları ve Bilişim Teknolojileri Araçlarının bilgi yönetiminin boyutları olarak tanımlanan bilginin kullanımı, toplanması ve paylaşımı üstündeki etkilerini tespit etmektir. Araştırma için uygulama İstanbul ilinde faaliyette bulunan Borsa İstanbul A.Ş., (BİAŞ) Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.,(MKK) ve Takasbank A.Ş. bünyesinde gerçekleştirilmiş, yanıtlanan toplamda 269 anket formu ile elde edilen bulgular ışığında bilişim teknolojileri yeterliğinin işletmelerin bilgi yönetim boyutları açısından dikkate alınması gereken faktörleri tartışılmıştır. Elde edilen ilgili veriler SPSS 25 programıyla değerlendirilerek araştırmada yer verilen hipotezler test edilmiştir. Araştırmanın sonucunda bilişim teknolojileri ile bilgi yönetim boyutları arasında olumlu ve anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Araştırma üç bölümden oluşmakta olup, birinci bölümde bilgi yönetimi, ikinci bölümde bilişim teknolojileri konuları genel çerçeveleri ile açıklanmış, çalışmamızın üçüncü bölümündeyse bilişim teknolojilerinin işletmelerde kullanımıyla bilgi yönetimi üstündeki tesirleri hakkında hazırlanan araştırma modeliyle bu modele ilişkin anket çalışmasına yer verilmiştir. Bunun sonucunda araştırmaya katılan işletmelerde, bilişim teknolojileri yeterliği ile bilgi yönetiminin ne derece etkilendiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın bu bölümünde araştırma ile ilgili sonuç ve önerilere de yer verilmiştir. Bu sonuçlar ile mevcut literatürde yer alan veriler kıyaslanarak bilişim teknolojileri yeterliğinin bilgi yönetimi üzerindeki etkisi tartışılmıştır. Bu bölüm işletme ve araştırmacılara yönelik öneriler ile sonlandırılmıştır.
Müşterilerin algılamasına bağlı olarak kurumsal itibar ve marka sadakati ilişkisinin ölçülmesi
Bu çalışmada, müşterilerin değerlendirmesine bağlı olarak kurumsal itibar ve marka sadakati arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Telekomünikasyon sektöründe hizmet veren X GSM operatörünün kurumsal itibarı, müşterilerinin değerlendirmelerine bağlı olarak ölçülmüş ve sonrasında marka sadakati ile olan ilişkisi incelenmiştir. Araştırma toplam üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kurumsal itibarın kavramsal çerçevesi açıklanarak, etkileşim içinde olduğu alanlar ve kurumsal itibarın temel bileşenleri açıklanmıştır. Bu bölümde ayrıca kurumsal itibar yönetimi uygulamaları ve kurumsal itibar yönetiminin işletmeler açısından sağladığı faydalar ve önemine değinilmiştir. İkinci bölümde marka sadakati ile ilgili literatür yer almaktadır. Bu bölümde, marka kavramı ve yapısı, marka sadakatinin tanımı, marka sadakati çeşitleri, marka sadakatinin oluşum süreci, marka sadakati ölçütleri ile marka sadakatinin işletmeler için önemi ve sağladığı faydalar açıklanmıştır. Üçüncü bölümde müşterilerin değerlendirmesine bağlı olarak kurumsal itibar ve marka sadakati ilişkisinin ölçülmesi üzerine yapılan uygulama yer almaktadır. Sonuç ve öneriler başlığı altında araştırma bulgularına yönelik yorum ve öneriler yapılmıştır. Araştırma sonucunda marka sadakati ve kurumsal itibar algısı arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür.
Örgüt ikliminin örgütsel özdeşleşmeye etkisinde lider-üye etkileşiminin aracılık rolü üzerine bir araştırma
Bu çalışma, örgüt ikliminin örgütsel özdeşleşmeye etkisinde lider-üye etkileşiminin aracılık rolünü araştırmaktadır. Çalışanların örgütsel özdeşleşme seviyelerinin algıladıkları örgüt ikliminden ziyade birinci yöneticileri ile olan etkileşimlerinden hareketle yargılar oluşturdukları ve örgütle özdeşleşme derecelerini değerlendirdikleri önermesinden hareketle bu tez hazırlanmıştır. Araştırmada örgüt iklimi bağımsız; örgütsel özdeşleşme bağımlı ve lider-üye etkileşimi aracı değişken olarak ele alınmış ve aracılık etkisi oluşturan model çerçevesinde test edilmiştir. Katılımcıların araştırma değişkenlerine dair algılarını ölçmek için daha önce geliştirilmiş olan geçerlilik ve güvenilirlik seviyesi yüksek ölçekler kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde faaliyet gösteren işletmelerde çalışan işgörenler oluşturmaktadır. Araştırmada çevrimiçi anket tekniği ile geçerli 406 adet veri elde edilmiştir. Elde edilen verilere aracılık analizi kapsamında hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulguları sonucunda; örgüt iklimi ile örgütsel özdeşleşme arasında, örgüt iklimi ile lider-üye etkileşimi (LMX) arasında ve lider-üye etkileşimi (LMX) ile örgütsel özdeşleşme arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Örgüt ikliminin örgütsel özdeşleşmeyi etkilediği ve bu etkide lider-üye etkileşiminin (LMX) "aracı değişken" rolü olduğu doğrulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Örgüt İklimi, Örgütsel Özdeşleşme, Lider-Üye Etkileşimi
Mahalli kamu kurumlarında örgütsel bağlılığın araştırılması
Günümüz iş dünyasında örgütsel bağlılık konusu, kurumların verimlilik ve etkinliğine yönelik çalışmalarda ve aynı zamanda çalışanların iş tatmini, iş memnuniyeti, toplam kalite yönetimi, örgüt kültürü, liderlik ile bunların kendi aralarında ve yaş, cinsiyet, öğrenim durumu, örgütteki pozisyonu, demografik faktörler gibi hususlarla ilgili ortaya çıkan olgularda çokça araştırılan bir konu olmuş, konunun ehemmiyeti esasıyla bilhassa kamu kurumlarına yönelik çok yönlü akademik araştırmalar yapılmıştır. Örgütsel bağlılığın kurumların performanslarını maddi ve manevi olarak etkilediği bilinmektedir. Yapılan araştırmada Türkiye'de mahalli kamu kurumlarıyla ilgili önceden yapılmış örgütsel bağlılık konulu çalışmalar tarih sıralarıyla incelenmiş, yine bu konuda yabancı akademik literatürde yapılmış bazı önde gelen çalışmalar tarih sırasıyla yazarları ve başlıklarına göre listelenmiştir. Mahalli kamu kurumu olarak seçilen bir büyükşehir belediyesinde çalışanlarla anket formu üzerinden yapılan araştırmada tanımsal sonuçlara ulaşılmış, bunlar da Türkiye genelinde daha önceden yapılmış akademik çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucu tekrar teyit edilmiş ve tanımsal sonuçlar ortaya konulmuştur.