Theses supervised by Prof. Dr. Şafak Aksoy
17 theses · Akdeniz University
Antalya'da spor turizmi: Mevcut durumun tespiti
Bu çalışmada, spor turizminin kavramsal çerçevesinin belirlenmesi ve Antalya ilini kapsayan uygulama araştırması ile mevcut spor turizmi uygulamalarının bölgede daha organize şekilde geliştirilmesi için karar organlarına bilgi sağlamak amaçlanmıştır. Spor, turizm ve spor turizmi kavramları bölümler halinde ele alınarak yeni sayılabilecek bu araştırma alanına katkı sağlanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın uygulama bölümü için Türkiye'de özellikle bu alanda oldukça ileri düzeyde bulunan Antalya seçilmiştir. Uygulamanın turizm işletmeleri boyutunu, spor turizmi faaliyetlerinin yoğun olarak toplandığı Belek ve Kundu bölgesi otel işletmeleri ile il genelinde faaliyet sürdüren ve spor turizmi üzerinde uzmanlaşmış seyahat acenteleri ve tur operatörleri oluşturmuştur. Ayrıca spor turizmi faaliyetlerinin gerçekleşmesinde çeşitli görevleri olan kamu kurumlarıyla sivil toplum kuruluşlarının da aralarında bulunduğu aktörler uygulamanın diğer boyutunu oluşturmuştur. Veri toplama işlemi, spor turizmi alanında kendi kurumlarında yetkili kılınan yöneticilerle yüz yüze görüşme yoluyla yapılmıştır. Bir kısmı kapalı uçlu, bir kısmı açık uçlu olmak üzere 27 soruluk bir forma dayanan mülakat görüşmeleri sonucunda ulaşılan sonuçlar grafikler ve tablolar yardımıyla yorumlanmıştır. İstatistik işlemleri için toplanan bilgilerin frekansları alınıp yüzde değerleri yorumlanmaya çalışılmıştır. Spor turizmi kavramının kamu ve özel sektördeki yetkililer tarafından nasıl algılandığı, ülkemizde spor turizmine yönelik paydaşların kimler olduğu ve hangi sorumlulukları üstlenmeleri gerektiği, Antalya'da spor turizminin mevcut düzeyinin ne olduğu, altyapının durumu, spor turizmindeki güvenlik durumu, spor turizminin geleceği gibi sorulara cevaplar bulunmaya çalışılmıştır. Yapılan literatür taramaları çerçevesinde ve uygulama çalışmasıyla toplanan bilgiler, spor turizmi kavramının Türk turizmi içerisinde gelişebilmesini ve sahip olduğumuz çok çeşitli kaynaklara ve hizmet kalitemize rağmen bizden daha önde yer alan irili ufaklı ülkelerle rekabet edebilmek için Antalya'da yapılması gerekenleri ortaya koymaktadır. Ülkemizde spor turizminin gelişmesi için Antalya'daki katılımcılar tarafından tespit edilen konuların ele alınarak eksikliklerin tamamlanması ve bilimsel bir komite tarafından çalışmaların yürütülmesi uygun olacaktır. Anahtar Kelimeler: Spor, Spor ve Turizm, Spor Turizmi, Antalya‟da Spor Turizmi
Dağıtım kanallarında alıcı-satıcı ilişkileri
Dağıtım, pazarlama karmasının en önemli elemanlarından biridir. Üretilen ürünlerin müşteriye ulaştırılmasında dağıtım kanallarının rolü büyüktür. Literatürde dağıtım kanalını oluşturan üyeler arasındaki alıcı-satıcı ilişkileri üzerine yapılmış birçok çalışma vardır. Turizm sektöründe dağıtım kanallarındaki alıcı-satıcı ilişkilerini inceleyen az sayıda çalışma vardır. Bu çalışmanın önemi, Türkiye turizm sektöründeki alıcı-satıcı ilişkilerini inceleyen ilk çalışma olmasıdır.Bu çalışma, dağıtım kanallarındaki alıcı-satıcı ilişkilerinin belirleyicileri üzerine odaklanmıştır. Çalışmada, alıcı-satıcı ilişkilerini inceleyen temel modeller incelenmiş ve son yıllarda çalışmaların alıcı-satıcı ilişkilerinin belirleyicileri üzerine yoğunlaştığı görülmüştür. Çalışmada, literatürde en çok incelenen yedi alıcı-satıcı ilişkisi belirleyicisi tespit edilmiştir. Çalışmanın araştırma kısmında literatürden yola çıkarak Türkiye turizm sektöründeki seyahat acentası-otel ilişkilerinde üç senaryo üzerinde çalışılmıştır. Senaryo 1, en çok incelenen yedi belirleyiciden çoğunu içeren Leonidou vd.'nin (2008) modelidir. Senaryo 2, literatüre dayalı Leonidou vd.'nin (2008) zenginleştirilmiş modelidir. Senaryo 3, Leonidou vd.'nin (2008) modelindeki belirleyicilerin yer aldığı literatüre dayalı alternatif modeldir. Yapılan analizler sonucunda Senaryo 1'in iyileştirmeye ihtiyacı olduğu, Senaryo 3'ün istenilen uyum endekslerini kısmen yakaladığı ve Senaryo 2'nin en iyi model olduğu görülmüştür.Çalışmada yer alan hipotezlerden zorlayıcı gücün çatışmayı pozitif ve memnuniyeti negatif etkilediği, zorlayıcı olmayan gücün memnuniyeti pozitif etkilediği, çatışmanın güveni negatif etkilediği, memnuniyetin güveni pozitif etkilediği, güvenin bağlılığı pozitif etkilediği, çatışmanın memnuniyeti negatif etkilediği, memnuniyetin bağlılığı pozitif etkilediği, zorlayıcı gücün güveni negatif etkilediği, bağlılığın memnuniyeti pozitif etkilediği ve güvenin memnuniyeti pozitif etkilediği bulunmuştur. Diğer hipotezler reddedilmiştir.Çalışmanın sonuç ve öneriler kısmında, çalışmanın bilimsel ve sektörel katkıları ele alınmış ve çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Bankacılık sektöründe müşteri memnuniyeti
Tüm sektörlerde kıyasıya süren rekabette üstünlük sağlayarak fark yaratabilmek için teknoloji ve bilgiyi en iyi şekilde kullanmanın yanı sıra müşteri memnuniyetini de en iyi şekilde uygulamak gerekmektedir.Müşteri memnuniyeti, müşterinin ürün ve hizmet konusundaki algılarına doğru ve eksiksiz cevap verebilmektir. Diğer bir deyişle, müşteri odaklı düşünebilmektir.Müşteri memnuniyeti ürün ve hizmetlerin müşteri beklentilerinin cevaplanmasıyla başlayıp, ürün ve hizmetlerin sunumu ve sonrasında geri bildirimleri de takip eden bir süreçtir. Yani müşteri memnuniyeti anlık bir durum değil, uzun bir süreçtir.Sürekli artan rekabet ortamında ürün ve hizmet çeşitlendirmesiyle farklılaşarak ön sıralara yerleşmeyi hedeflerken aynı bankanın farklı şubeleri de kendi aralarındaki yarıştan etkilenerek farklılaşma yoluna gitmektedirler.
Antalya'nın destinasyon markası özelliklerinin turistler ve turizm aktörleri açısından değerlendirilmesi
Sürekli büyüyen sektörlerden biri olan turizm sektörünün 21.yüzyılda hacim olarak en büyük sektör olacağı ileri sürülmektedir. Türkiye ekonomisinde de önemli bir role sahip olan turizm sektöründe son yıllarda her şey dahil sistem uygulaması benimsenmiştir. Bu uygulama beraberinde sorunları da getirmiştir. Her şey dahil sistem ile seyahat eden turist ziyaret ettiği destinasyonun özelliklerini dahil olduğu tur paketinin ona sağladığı imkanlar kadar bilebilmektedir. Bu durumda destinasyonların turizmde rekabet edebilmesi için marka olma çabaları zorlaşmaktadır.Bu çalışmanın temelini turistlerin Antalya'nın marka değeri yaratacak öğelerinden haberdar olup olmadıklarının belirlenmesi ve Antalya'nın mevcut durumu hakkındaki bilgilerinin ölçülmesi oluşturmaktadır. Bu amaçla olasılıksız örnekleme yöntemiyle belirlenen 260 Alman ve Rus turistin ifadelere yönelik tutumları belirlenmiştir. Turistlere Antalya'nın özellikleri hakkındaki bilgileri ile ilgili yöneltilen ifadeler Antalya turizminde rol alan bazı kuruluşların yetkililerine de yöneltilmiştir. Turistlerin ve yetkililerin ifadelere yönelik tutumları karşılaştırılmıştır.Sonuç olarak Alman ve Rus turistlerin ifadelere karşı tutumlarında farklılıklar gözlenmiştir. Genel olarak Rusların ifadelere yönelik tutumlarının daha olumlu olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra şehrin hangi özellikleriyle ilgili bilgilerinin olmadığı belirlenmiştir. Turistlerin en az bilgilerinin olduğu konuların; Antalya'da yaşayan insanlar, Antalya'da yapılmakta olan etkinlikler ve Antalya'daki spor alanları olduğu gözlenmiştir. Turistler ve yetkililerin ifadelere yönelik tutumlarında da farklılıklar tespit edilmiştir. Burada karşılaşılan dikkat çekici nokta yetkililerin şehir ile ilgili `Antalya doğal güzellikler ve özellikler açısından zengindir' ve `Antalya tarihi yerler açısından zengindir' dışındaki ifadeler için daha olumsuz bir tutuma sahip olmalarıdır.
Müşteri yönlü konaklama işletmelerinde pazarlama departmanı örgütlenme yapısı
Pazar yönlülük kavramı, pazarlama anlayışı ve kavramlarının işletmeler tarafından örgüt performansını ve rekabet avantajını yükseltmeye yönelik uygulanmaya başlamasıyla, özellikle 1990'lı yıllardan itibaren akademik çalışmaların da yoğunlaştığı bir konu haline gelmiştir. Hem pratikteki uygulamalar, hem de kuramsal bulgular pazar yönlülük kavramının çok çeşitli yönlerden incelenmesini, bileşenlerinin belirlenmesini, uygulama ve yoğunlaşma düzeylerinin çeşitlenmesini sağlamıştır. Birçok akademisyen ve yönetici için, pazar yönlülüğün en önemli elemanı müşteri yönlülük olarak değerlendirilmekte ve işletmelerde strateji olarak kabul edildikten sonra, planlamalar müşteriye yönelik yapılmaktadır. Müşteri yönlülük, rekabetçi ortamda ayakta kalmanın ve örgüt performansını yükseltmenin vazgeçilmez bir önceliği olarak kullanılmaktadır.Müşteri yönlü olma stratejisini benimseyen işletmelerin, en başta yoğunlaştıkları konulardan biri de, örgütlenme yapısı olmuştur. Bu anlayışın yerleşmesi ve çok çeşitli uygulamalarla ortaya koyulması, örgütlenme ve özellikle pazarlama faaliyetlerini yürüten işlevlerin örgütlenmesine yönelik birçok model üretilmesini ve kullanılmasını sağlamıştır.Bu çalışmanın amacı, hem pazar yönlülüğün en önemli unsuru olan müşteri yönlülük, hem de bu stratejinin kabul görmesiyle gelişen ve değişen pazarlama örgütlenmeleri konularındaki bilgi, fikir ve modelleri açıklamak, bu kavramların, uygulama alanı olarak Antalya'daki 5 yıldızlı oteller seçilerek, özellikle pazarlama örgütlenmeleri yapısı ve içeriğinde, pratikteki kullanım biçimlerini ortaya koymaktır.Bazı ölçütlere göre müşteri yönlü olduğu belirlenen konaklama işletmelerinin satış ve pazarlama yöneticileri ile görüşülerek, pazarlama örgütlenmeleri, çalışan profili ve görevleri ile bu özelliklerin müşteri odaklı uygulamalardaki yeri üzerine tespitler yapılmıştır.
Otel işletmelerinde dolaylı dağıtım kanalı kullanma oranının işletme performansına etkisi: Antalya örneği
Bu çalışmanın amacı, otel işletmelerinin dolaylı dağıtım kanalı kullanma düzeyleri ile performansları arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve otel işletmelerinin performansını azami düzeye çıkarabilmek için en uygun dolaylı dağıtım kanalı kullanma oranını belirlemektir. Bu kapsamda, Antalya'da bulunan 365 adet dört ve beş yıldızlı otel işletmesi araştırmanın evreni olarak belirlenmiştir. Araştırmanın evreninin tamamının ulaşılabilir büyüklükte olması nedeniyle örnekleme yöntemi kullanılmayıp tam sayım yapılmak istenmiştir. Araştırmada online anket tekniği kullanılmıştır. Otel işletmelerinin satış ve pazarlama sorumluları öncelikle telefonla çalışma hakkında bilgilendirilmiştir ve anket e-mail adreslerine gönderilmiştir. Yaklaşık bir buçuk aylık veri toplama süreci sonunda 123 otel işletmesinden veri toplanabilmiştir. Toplanan veriler sosyal bilimler için kullanılan bir istatistiksel paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Sonuç olarak, otel işletmelerinin dolaylı dağıtım kanalı kullanma oranı ile işletme performansı arasında bir ilişki olmadığı ve bu oranı %61 ila %80 düzeyinde olan otel işletmelerinin finansal performanslarının diğer otellere kıyasla daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, Antalya'da bulunan dört ve beş yıldızlı otel işletmelerine dolaylı dağıtım kanalı kullanma oranını %61 ila %80 düzeyinde tutmaları önerilmektedir. Anahtar Kelimler: Hizmet İşletmelerinde Dağıtım, Dağıtım Kanalı, Performans, Otel, Seyahat Acentası, Tur Operatörü, Antalya
Elektronik hizmet kalitesi ve hizmet telafi kalitesinin ınternet bankacılık hizmetlerine uyarlanması
Web ortamının geleneksel pazaryerlerine göre oldukça fazla sayıdaki avantajı birçokgirişimcinin bu ortamda yer alma çabasıyla sonuçlanmıştır. Internet 20 yıl kadar önce varolmayan hizmetlerin sunulmasına olanak vermiştir. Hizmet sektöründe, tüketici tatmininsağlanması ve dolayısıyla firmaların başarısı için gerekli olan hizmet kalitesinin önemi artıktartışılmamaktadır. Ancak mükemmel hizmet kalitesi sunabilmek için Web'de varlığı olanfirma yöneticilerinin, tüketicilerin elektronik hizmet kalitesini nasıl algılayıp değerlendirdiğinianlaması gerekmektedir. Bu ihtiyaçtan hareketle, çok boyutlu elektronik hizmet kalitesi (E-SQUAL)ve hizmet telafi kalitesi (E-Recs-QUAL) ölçekleri Internet bankacılığı hizmetçevresinde potansiyel faydaları açısından uyarlanarak ampirik olarak uygulanmıştır. Araştırmaamaçlarına ulaşmak için ampirik uygulamaya veri sağlanmasına yönelik olarak akademisyenlerve firmalardan oluşan iki ayrı örneklem belirlenmiştir. Her iki örnekleme uygulanan onlineanketler sonucunda sırasıyla 2017 ve 298 adetlik kullanılabilir gözlem sayılarına ulaşılmıştır.Verilerin öngörülen modellere uyumu, yapısal denklem modelleme kullanılarakdeğerlendirilmiştir. Her iki örneklem ve uyarlanan ölçekler uygulanan çeşitli güvenilirlik vegeçerlilik ölçütleri sonucunda anlamlı psikometrik özellikler göstermiştir. Elektronik hizmetkalitesi ve elektronik hizmet telafi kalitesi boyutlarının tüketici sadakati ve tüketici tarafındanalgılanan değer yapılarıyla etkileşimi oluşturulan yapısal modellerle değerlendirilmiş ve anlamlısonuçlara ulaşılmıştır. Sonuçların yönetimsel açıdan tartışılması yapılmış ve elektronik hizmetkalitesine yönelik ileri çalışmalara önerilerde bulunulmuştur.
Bütünleşik pazarlama iletişiminin algılanışı ve uygulanması: Reklam ajansları ve firmalar düzeyinde araştırmalar
Rekabetçi küresel ortamda organizasyonları faaliyet gösterdikleri alanlarla ilgili olarak daha dikkatli olmaya yönelten önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Birçok pazarlamacı, izleyici kitleleriyle daha etkin iletişimde bulunmak ve hedef pazarlarda olumlu bir imaja sahip olabilmek için tutundurma araçlarının eşgüdümünün sağlanmasının gerekliliğini farketmektedirler.Tutundurma çalışmaları, etkin bir iletişim aracı olarak kullanılması durumunda işletmeleri bir adım öne çıkarmaktadır. Rekabet ortamlarında başarının sağlanması amacıyla, son on yılın pazarlama yeniliklerinden biri olduğu ileri sürülen bütünleşik pazarlama iletişiminin, bir tutundurma aracı olarak kullanımı üzerinde sıkça durulmaya başlanmıştır.Bu amaçla yapılan bu çalışmada, amacı bütünleşik pazarlama iletişimi (BPİ) yaklaşımı ve programını doğuran sebeplerin incelenmesi, gelişme süreci ve firma performansına etkisinin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Tez kapsamında önce BPİ'yi oluşturan faktörlerin belirlenebilmesi ve firma performansını ölçmeye yarayacak boyutlara karar verebilmek için iki ayrı yapısal denklem modeli kurulmuştur. Daha sonra bütünleşik pazarlama iletişimi programı ile firma performansı arasındaki olası ilişki test edilmiştir. Bu çalışma sonunda bütünleşik pazarlama iletişimi programı ile firma performansı arasında karşılıklı ve olumlu bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir.
Sosyal medya marka angajmanı, marka etkileşim faydası ve marka güveni arasındaki ilişkiler
Müşteri angajmanı (customer engagement) kavramı son yıllarda tüketici davranışlarıyla ilgilenen akademisyenlerin ve uygulamacıların çalışma takviminde yer alan karmaşık bir fenomen olmakla beraber, Sosyal Bilimler Atıf İndeksinde (Social Sciences Citation Index; SSCI) önde gelen pazarlama dergilerinin özel sayılarında yer alan bir araştırma alanını temsil etmektedir. Angajman kavramının sosyal medyaya dayalı çevrimiçi marka toplulukları bağlamında işleyişini ve altında yatan mekanizmaları anlamak marka yöneticileri ve sosyal medya uzmanları açısından güncel bir pazarlama sorunsalını işaret etmektedir. Bu doktora tez çalışmasının amacı, sosyal medyaya dayalı marka toplulukları bağlamında, Kullanımlar ve Doyumlar Teorisi (Uses and Gratification Theory; U> Katz vd. 1973; 1974) ve Sosyal Değişim Teorisi (Social Exchange Theory; Blau, 1964; Emerson, 1976) çerçevesinde algılanan marka etkileşim faydası, sosyal medya marka angajmanı ve marka güveni arasındaki ilişkileri yapısal eşitlik modelleme yöntemini kullanarak analiz etmektir. Bu bağlamda, doktora tez çalışması içerisinde müşteri angajmanı, çevrimiçi marka toplulukları, sosyal medyaya dayalı marka toplulukları ve sosyal ağ sitelerine (ör. Facebook ve Instagram) ilişkin mevcut literatür bilgisi kapsamlı olarak ele alınmıştır. Dünya çapındaki kullanıcı istatistiklerine göre en büyük sosyal ağ siteleri arasında olan Facebook ve Instagram'daki ürün ve hizmetlere ait resmi marka sayfalarının en büyük takipçisi konumunda olan genç yetişkin tüketicilerden (18-24 yaş) elde edilen 815 adet kullanılabilir verinin analizi neticesinde araştırma modelinde yer alan ilişkiler test edilmiştir. Böylelikle, sosyal medyaya dayalı marka topluluklarında kullanıcıların elde ettiği algılanan marka etkileşim faydasının sosyal medya marka angajmanına yol açtığı ve angajmanın marka güveni üzerinde anlamlı ve olumlu etkisi olduğu bulgusuna erişilmiştir.
Azerbaycan perakende sektöründe müşteri ilişkileri yönetimi faaliyetlerinin müşteri memnuniyetine ve müşteri sadakatine etkisi
Müşteri İlişkileri Yönetimi (MİY) süreçlerini uygulayan çoğu kuruluşun amacı, müşterilerle ilişkilerini güçlendirmek, onları bağlı müşterilere dönüştürmek ve bu sayede iş hedeflerine başarıyla ulaşmaktır. Diğer kuruluşlar gibi perakende sektörü içinde yer alan kuruluşlar da sektörü araştırır, operasyonlarına en uygun MİY trendlerini uygular, ürün/hizmetlerini farklılaştırmaya çalışır ve müşterilerine onları diğer rakipler arasından tercih etme güdüsü sunar. Bu tez, gerçek yaşam vakalarını analiz etmek ve literatürdeki teoriyle gerçeyi karşılaştırmak amacıyla, Azerbaycan'daki perakende kuruluşlarının MİY faaliyetlerini incelemeyi ve başarılı MİY süreçlerinin müşteri bağlılığı üzerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Tez amacına ulaşmak ve literatür taramasına dayalı olarak kurulan hipotezleri test etmek için perakende sektörünü temsilen Azerbaycan'da bulunan 5 süpermarket ve onların müşterileri bu araştırmaya dahil edilmiştir. İlk olarak, genel sektör durumunu tartışmak ve Azerbaycan süpermarketlerindeki MİY uygulama bilgisini belirlemek amacıyla üç süpermarket yöneticisiyle görüşülmüştür. Daha sonra, süpermarketlerin MİY uygulama düzeyini belirlemek için 5 süpermarkete 6 MİY boyutunu içeren 31 soruluk anket uygulanmıştır. Son olarak, 502 müşteriye çevirimiçi anket yönlendirilerek süpermarketlerin müşteri memnuniyeti ve sadakat düzeyi değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, kuruluşların tüm MİY trendlerini ve kampanyalarını uygulamak yerine orta MİY düzeyini uygulaması durumunda yüksek düzeyde müşteri bağlılığının sağlandığı elde edilmiştir. En yüksek MİY düzeyi yerine orta MİY düzeyinin daha başarılı bir şekilde sonuçlanmasının nedeni, müşterilerin memnuniyet ve sadakat düzeyine doğrudan etki eden "diğer" unsurlardır. Araştırma sonucunda, müşterilerin ikamet ettikleri şehir türü, eğitim düzeyi ve aylık gelir düzeylerinin süpermarketlerin müşteri memnuniyet ve sadakat düzeyi üzerinde daha etkili faktörler olarak tanımlandığı ortaya çıkmıştır.
Online gıda pazarlamasının gelişimi, geleceği ve Türkiye'ye yansımaları
İnternet üzerindeki sanal marketlerin yayılması ve fiziksel mağazalara sahip süpermarket zincirlerinin çoklu mağaza konseptini iş süreçlerine dahil etmesiyle birlikte; internet üzerinden gıda ürünlerinin satın alımı yıldan yıla önemli bir düzeyde artış gösterecektir. Pazarın hakimi konumundaki işletmeler, fiziksel ve online mağazacılık konseptini birleştiren çok kanallı süpermarket zincirleri olacaktır. Günümüzün gerçekliğine göre dünya genelinde gıda ürünlerinin internet üzerinden satın alımı ortalama olarak %3 seviyesinde seyretmektedir. 2024 yılı projeksiyonlarına göre genel kanı, bu oranın global olarak %4.5 seviyesine geleceği şeklindedir. Bu oranın diğer elektronik ticaret kategorilerine göre az olmasının sebebi, taze gıda ürünlerinin bozulabilir olması ve tüketicilerin bu yüzden tereddüt etmesidir. Bunun yanında tüketiciler tatma, koklama ve dokunma gibi duyularla hissetmeden gıda ürünleri satın almak istememektedir. Halihazırda dünyadaki ilk on ülkede online market endüstri hacmi 147.9 milyar dolar seviyesindeyken, 2023 yılı için tahmin edilen rakam 347.9 milyar dolar seviyesinde olacaktır. Bu sebeple hem işletmeler hem de tüketiciler açısından giderek önemi artan önemli bir konu haline gelmiştir. Tezin amacı tüketicilerin online gıda pazarlaması konusuna bakış açısını incelemek ve Türkiye'deki tüketicilerin algısını ölçerek değerlendirmektir. Çalışmanın kavramsal modeli Teknoloji Kabul Modeli (TAM) üzerine kurulmuştur. Tüketicilerin satın alma davranışlarını oluşturan niyetleri ve niyeti oluşturan tutumları alt faktörler incelenerek değerlendirilmiştir. Çalışmada pozitivist bir yöntem benimsenerek, keşfedici amaçlar doğrultusunda, sahadan belirli bir zaman dilimindeki tüketici davranışlarını incelemek üzere online anket çalışması yapılan bir metodoloji izlenmiştir. Yapılan anket üzerinden toplanan veriler, kavramsal model ışığında oluşturulmuş hipotezler açısından incelenerek değerlendirilmiştir. Tüketici algılarını oluşturan faktörler ve gerçeğe dönüşen online gıda satın alımı davranışı arasında önemli düzeyde ilişkiler bulunmuştur.
Başarılı farklılaşma stratejileri: Teori ve uygulamalar
Bu modern iş dünyasında işletmeler, tüm kurumsal, işletme ve fonksiyonel seviyelerde etkili stratejiler uygulayarak sektörlerindeki rakiplerle ilgili rekabet güçlerini korumalıdır. Rekabetçilik en iyi şekilde sadece rekabeti vurgulamakla kalmayıp aynı zamanda piyasadaki şirket için benzersiz bir marka kimliği yaratan rekabetçi ürünler ve hizmetler yoluyla üstün müşteri değeri yaratarak elde edilebilir. Farklılaşma stratejileri her sektördeki işletme için önemli rekabet avantajı sağlayan yönetim araçlarıdır. Bu tezin amacı, stratejik yönetim ve pazarlama alanları açısından temel farklılaşma teorilerini gözden geçirerek ve bu bilgi ile bölgede / ülkede / dünyada farklılaşma başarısı elde etmiş işletmelerin uygulamaları arasında bir bağlantı kurarak işletmelerin başarılarına yol açan kilit farklılaşma faktörlerini tespit etmektir. Bu çalışmanın birinci bölümünde strateji ve rekabet kavramları ile rekabet stratejileri açıklanmıştır. İkinci bölümde ise farklılaşma ile ilgili kavramlar, yöntemler ve stratejiler ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Üçüncü bölümde, dünyada farklılaşma başarısı elde etmiş şirketlerin uygulamaları incelenmiştir. Vak'a çalışması analizi sonucunda elde edilen bilgilerle, literatürde farklılaşma teorileri ile bir köprü kurulmuştur. Sonuç olarak, kilit başarılı farklılaşma faktörleri belirlenmiştir.
Antalya'da alışveriş merkezleri için rekabet analizi
Günümüzde alışveriş sadece doğal ihtiyaçları karşılayan bir eylem değil, aynı zamanda faaliyetlerin kalitesini de beraberinde getirmektedir. Bu psikolojik doyum ve serbest zaman değerlendirme sağlamaktadır. Eğlence, sanat, kültürel ve sportif etkinlikler özellikle perakende satışta bir araya getirilmektedir. Alışveriş merkezleri, insanların gündelik işlerinden sıyrılarak deşarj oldukları, gün içerisindeki yorgunluklarını merkezlerin içerisinde bulunan olanaklar ile attıkları ve birkaç saatliğine de olsa gündelik rutinlerinden ayrılarak keyifli vakit geçirmek istedikleri mekânlardır. İnsanların alışveriş merkezlerinde geçirdikleri zamanlar göz önüne alındığında bu durum bilhassa alışveriş merkezi yöneticileri için önem arz etmektedir. Yapılan bu çalışma, alışveriş merkezlerinin günümüz ekonomik hayatının önemli bir gerçeği olmasıdan hareketle tüketici hayatındaki yerini göstermektedir.Yöneticilerin alışveriş merkezlerinin varlığı ve yokluğu durumunda görüşlerini yansıttığı için literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır ve aynı zamanda Antalya'daki alışveriş merkezlerinin arasındaki rekabetin nasıl olduğu incelenmektedir. Ayrıca bu çalışmada Porter'ın Beş Güç Modeli, rekabet analizinin endüstriyel ve pazarlama boyutları, işletmelerin birbirlerine göre rekabetçi pozisyonları ve uyguladıkları temel rekabet stratejileri araştırılarak sistemli bir şekilde ortaya konulmuştur.
Türkiye'de organik tarım piyasası: İlkeler ve uygulamalar
Gıdanın insan hayatı ve sağlığı için şüphesiz en temel ihtiyaçlardan biri olması ve gıda üretiminin toprak, su, hava, doğa ve tüm canlılar gibi birçok faktörle etkileşim halinde yapılan kapsamlı bir üretim biçimi oluşu tarımsal üretimi tüm dünyanın odak noktası olan bir konu haline getirmektedir. İkinci Dünya Savaşı sonrası yaşanan gıda kıtlığı ve git gide artan dünya nüfusuna bağlı olarak dünyadaki tarıma elverişli arazilerin gıda ihtiyacına karşı yetersiz kalması tarımsal üretimde çıktıyı ve verimliliği arttırıcı yöntem ve tekniklere yönelim oluşmuştur. Bu doğrultuda tarımda; kimyasal ilaç, yapay gübre, hormonlar ve genetiği değiştirilmiş organizmaların bulunduğu girdiler kullanılmaya başlanmıştır. Zamanla üretim miktarını ve verimliliği arttıran tüm bu tekniklerin doğa ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri fark edilmeye başlanmış olup daha sürdürülebilir ve doğayla uyumlu alternatif bir üretim biçimi olan organik tarıma olan ilgi artmıştır. Bu çalışmanın amacı organik tarımın önemini, ilkelerini ve hedeflerini açıklayarak doğa, insan ve ekonomi üzerindeki etkilerini yansıtmak, dünyadaki organik üretimin ve organik gıda pazarının durumunu incelemek ve Türkiye'nin dünya pazarındaki yerini analiz ederek bu pazardaki yerinin gelişimi için yapılması gerekenleri ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışmada literatür taraması ve vaka analizi yöntemleri kullanılmıştır. Türkiye'deki organik tarım uygulamalarının üretim aşamaları, kontrol ve sertifikasyon süreçleri, bu uygulamalarla elde edilen ürünlerin pazarlanma durumlarının incelenmesi adına Ege Bölgesi seçilerek Denizli'de bulunan S.S. İnceğiz Tarımsal Kalkınma Kooperatifi, Aydın'da bulunan Altın İncir, İzmir'de bulunan Tombul Piliç ve Muğla'da bulunan Olive Farm firmaları ile bire bir görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelerden elde edilen bilgiler ve üretim tesislerinden çekilen fotoğraflarla Türkiye'de organik tarımın durumunun şeffaf bir şekilde yansıtılması hedeflenmiştir. Literatür taraması ve yapılan uygulamanın sonucunda devlet desteklerinin yetersizliği, çiftçilerin yeterince bilgilendirilmemesi ve organik tarıma teşviklerinin sağlanamaması nedeniyle Türkiye'de organik tarım üretiminin beklenen miktarların altında kaldığı görülmüştür. Organik tarıma yönelik talep azlığının sebepleri ise tüketicilerin organik tarımla ilgili bilgilendirilmemesi, iç piyasaya yönelik pazar araştırmalarının geliştirilmemesi ve yüksek organik gıda fiyatları olmaktadır. Anahtar Kelimeler: Organik Tarım, Organik Gıda Üretimi, Organik Gıda Pazarlaması
Türkiye'de iç hat yolcu taşımacılığında rekabet analizi
Türkiye iç hat havayolu taşımacılığında rekabetin giderek arttığı görülmektedir. Özellikle 2003 serbestleşmesiyle havacılıkta rekabetin başka bir boyut kazandığı görülmektedir. Dünya ortalamalarının üzerinde gelişme gösteren Türk hava taşımacılığında havayolu işletmelerinin rekabetini etkileyen dahili ve harici birçok faktör vardır. İç hat havayolu taşımacılığında faaliyet gösteren havayolu işletmelerinin bu rekabet koşulları karşısında izledikleri rekabet stratejileriyle rekabet avantajı yakalamak istedikleri gözlemlenmiştir. Bu çalışmada Türkiye iç hat havayolu taşımacılığında endüstri koşulları incelenerek havayolu işletmelerince izlenen farklı rekabet stratejilerinin sebebi ve hizmet sürecine etkileri sunulmuş; işletmelerin uyguladıkları temel stratejiler akademik ve işletme düzeyinde ele alınarak teori uygulamadaki karşılıklarıyla açıklanmıştır.
Tüketim kültürünün biçimlenme sürecinde dönüşümler
Çağımızda tüketiciler, sayısız alternatif arasından karar vererek tüketim faaliyetlerini yerine getirmektedirler. Bu alternatifler arasından seçim yaparken satın alma kararının kendisini en çok tatmin edeceği ürün veya hizmete ulaşmaya çalışır. Ürünün rasyonel faydalarından çok tüketicinin duygusal tepkilerine yanıt verebilmesi gerekmektedir. Tüketicilerin arayış içerisinde oldukları bu gibi özellikler ise mevcut sistem tarafından arzu edilir hale getirilmektedir. Ekonomik sistem tüketimin sağlanabilmesi için, merkezi otoriterlerin de yardımıyla finansal kaynağı sağlamakta aracı olmaktadır. Bunun yanı sıra, devletlerin makroekonomik politikaları, finansal piyasaların serbestlik adı altında bireylere tüketimi sunmak için geliştirdikleri kredilenme sistemleri ve benzeri yapılanmalar tüketimi günümüzde bir "kültür" haline getirecek kadar büyütmüştür. Tüketicilerin birbiriyle iletişimini kolaylaştıran mecralar arttıkça ve popüler kültürün dünya üzerindeki hakimiyeti kuvvetlendikçe tüketim kültürü altında bir çok alt kültürü barındıran bir şemsiye kültür haline gelmiştir. Bir yandan mevcut tüketicilerin arayışları sürekli şekil değiştirmekteyken öte yandan yeni tüketici grupları oluşmaktadır. Bu tez çalışmasında mevcut tüketim pratiklerinin yeni biçimlenmekte olan tüketiciler arasında nasıl şekillendiği sorusu yanıtlanmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda ülkemizde geniş bir tüketici grubu olan başörtülü gençler örneklem olarak seçilmiştir. Gençler ile yüz yüze mülakatlar yapılmış ve bu grupta yer alan tüketicilerin tüketim eğilimlerinin keşfedilmesi, bu tüketim eğilimleri içerisinde sembolik ürün, gösterişçi tüketim, statü tüketimi örüntülerinin yer alıp almadığının tespiti, eğer var ise hangi öğenin tüketiciler tarafından nasıl algılandığı ve kullanıldığının belirlenmesi, bu grupta yer alan gençlerin tüketim kültürü içerisinde nasıl bir tüketici grubu olarak konumlanmayı arzuladıkları araştırılmıştır. Mülakatların yanı sıra katılımcıların sosyal medyada takip ettikleri başörtülü gençlerin profilleri incelenmiş ve göstergebilim analizi ile sonuçlar zenginleştirilmiştir. Veriyi çeşitlendirmek ve çalışmanın güvenilirliğini artırmak amacıyla belirli mağaza yetkilileri ile de mülakatlar yapılmıştır. Sonuçlara bakıldığında, henüz hem pazarı hem de tüketicisi büyümekte olan bu grubun tüketim eğilimlerinin dört başlık altında toplanabileceği görülmüştür. Bunlar, modern tesettürün muğlak sınırlarında tüketim, dönüşen tüketim pratikleri ve onların sembolleri, özgünlük ile statü elde etme arayışı, gösterişçi tüketim eğilimleri ve tüketim aracılığı ile popüler kültürün yorumlanması şeklindedir. Ortaya çıkan bu gruplar pazarlama literatüründe tüketici sınıflarının dönüşümleri açısından oldukça önemli bir tartışma sunmaktadır. Her bir başlık ayrı bir çalışmaya konu olabileceği gibi farklı tüketici gruplarında benzer yapıların oluşup oluşmadığı da araştırılmaya değer başka bir çalışma alanı olarak katkı sağlamaktadır.
Online yorumda ürün kullanım süresinin algılanan fayda üzerindeki etkileri
Elektronik ağızdan ağıza iletişimin en yaygın formu olan online yorumlar, tüketici tutum ve davranışları ile firmalar üzerindeki etkilerinden dolayı son yıllarda önem kazanan bir araştırma konusu olmuştur. Geçmiş çalışmalarda, online yorumların farklı platformlarda yer almasından dolayı elektronik ağızdan ağıza iletişim sürecine yönelik bütüncül bir model sunulamamıştır. Bu çalışmada literatürde ilk defa platform farklılıkları da göz önüne alınarak elektronik ağızdan ağıza iletişim süreci modeli sunulmuş; tüketicilerin neden ve nasıl online yorum yazdıkları, yorumların firma ve platformlar tarafından nasıl yönetildiği, ve tüketicilerin tutum ve davranışları ile firmaların karar ve çıktılarının nasıl etkilendiği açıklanmıştır. Online yorumların, firmanın satışları, hisse senedi performansı, marka ederi, firma değeri gibi çıktılar üzerinde önemli etkileri bulunmaktadır. Bundan dolayı firmalar kendi web sitelerinde ya da başka platformlarda yer alan online yorumları çoğu zaman manipüle etmektedir. Bu durumun farkında olan tüketiciler için günümüzde online yorumlar inandırıcılığını yitirmektedir. Bu sebeple bazı firmalar, ürünlerine yönelik yorumların inandırıcılığını ve yorumdan algılanan faydayı arttırmak amacıyla tüketicilerinden yorum yazarken bazı ipuçları sunmalarını istemektedirler. Mevcut çalışmada bu ipuçlarından biri olan ürün kullanım süresinin online yorumda yer almasının yorumdan algılanan fayda üzerindeki etkileri literatürde ilk defa incelenmiştir. Bu amaçla öncelikle, www.decathlon.com.tr internet sitesinde yer alan kadın ve erkek spor ayakkabılarına ait 1364 online yorum incelenmiş ve gerçekleştirilen negatif binom regresyonu analizi ile ürün kullanım süresi ile online yorumun aldığı faydalı oy sayısı arasındaki ilişki açıklanmıştır. İkincil veri analizi sonrasında 2 (ürün kullanım süresi: var veya yok) * 2 (yorumun olumluluğu/olumsuzluğu: olumlu veya olumsuz) manipülasyonlu, yorumdan algılanan faydanın bağımlı değişken olduğu denekler arası faktöriyel tasarım modeli oluşturulmuştur. Buna ek olarak, yorumda ürün kullanım süresinin yer alması ile yorumdan algılanan fayda arasındaki ilişkide yorumun inandırıcılığı değişkeninin aracılık rolü araştırılmıştır. Yapılan analizlerin sonuçlarına göre, ürün kullanım süresinin online yorumda yer alması yorumdan algılanan faydayı arttırmaktadır. Ancak, olumsuzluk önyargısı prensibinden dolayı olumsuz yorumlar olumlu yorumlara göre daha etkili olduğundan, ürün kullanım süresinin olumsuz yorumlarda yer alması yorumdan algılanan faydayı olumlu yorumlarda yer almasına göre daha az etkilemektedir. Buna ek olarak, ürün kullanım süresinin online yorumda yer alması yorumdan algılanan faydayı, yorumun inandırıcılığını etkileyerek arttırmaktadır.