Theses supervised by Prof. Dr. Tamer Aksoy
10 theses · Ibn Haldun University
Perakende mağazacılık sektöründe iç kontrol sisteminin finansal ve finansal olmayan performans üzerindeki etkisi: D&R örneği
Bu çalışmanın amacı, perakende mağazacılık sektöründe iç kontrol sisteminin finansal ve finansal olmayan performans üzerindeki etkisini, COSO iç kontrol bileşenleri ve D&R mağazaları üzerinden açıklamaya çalışmaktır. Çalışmada ayrıca iç kontrol sisteminin finansal ve finansal olmayan performans üzerindeki etkisine yönelik algıların demografik özelliklere göre farklılık arz edip etmediğinin incelenmesi de amaçlanmıştır. Dolayısıyla "iç kontrol sisteminin mağazanın finansal ve finansal olmayan performans algısı üzerinde olumlu ve anlamlı bir etkisinin olduğu" çalışmamızın 1.Hipotezi olarak; "iç kontrol sisteminin mağazanın finansal ve finansal olmayan performansı üzerindeki etkisine yönelik algıların demografik özelliklere göre farklılık göstermediği" ise çalışmamızın 2.Hipotezini oluşturmuştur. Ayrıca her bir hipotez için beş, toplamda 10 adet alt hipotez oluşturulmuştur. Araştırmanın verileri betimsel tarama modeline dayalı nicel anket yöntemi kullanılmak suretiyle toplanmıştır. Çalışmanın evrenini D&R bünyesindeki tüm çalışanlar (1540 kişi) oluşturmuştur. Örneklemini ise anketi cevaplayan 302 personel oluşturmuştur. Seçilen örneklem % 95 güven aralığına ve % 5 örnekleme hata payına tekabül etmektedir. Anket soruları 5'li likert ölçeklemesine uygun hazırlanmıştır. Elde edilen verilerin analizi, SPSS 22.0 bilgisayar programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Ölçeklerin ve verilerin güvenilirlik analizi için Cronbach's Alpha testi, verilerin normal dağılıp dağılmadığının ölçülmesinde de Skewness ve Kurtosis testi uygulanmıştır. Ayrıca, çalışmanın 1.Ana Hipotezine yönelik olarak korelasyon testi; çoklu düzeylerdeki ilişkilerin incelenmesinde ise Regresyon testi uygulanmıştır. 2.Ana Hipoteze yönelik olarak ise T-testi, Varyans Analizi (Tek Yönlü ANOVA) ve Post-hoc (Scheffe) testi uygulanmıştır. Çalışma neticesinde; 1.Hipotezi kabul edecek tarzda, COSO bütünleşik iç kontrol sistemi ve bileşenlerinin mağaza performans algısı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca 2.Hipotezi reddedecek şekilde, iç kontrol sisteminin mağazanın finansal ve finansal olmayan performansı üzerindeki etkisine yönelik algının demografik özelliklere göre farklılık gösterdiği gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda, demografik özelliklerden cinsiyet, unvan ve mesleki tecrübe yılı açısından, çalışanların algılarında farklılıklar olduğu, yaş ve eğitim durumlarına göre ise bir farklılık olmadığı gözlemlenmiştir.
The evaluation of the effectiveness of internal control systems and its impacts on the financial and non-financial performance of banks using COSO internal control framework: The case of Ghanaian banks
The aim of this study is to access the effectiveness of internal control systems (ICS) of banks operating in Ghana and the impact it has on their performances. The study employed COSO internal control framework (Control Environment, Risk Assessment, Control Activities, Information and Communication, Monitoring Activities) as the independent variable and firm performance as the dependent variable. The study considered both financial performance (FP) and non-financial performance (NFP) indicators of firm performance. The population for this study consisted of the banks operating in Ghana. The study, employed questionnaire in data collection and Statistical Package for Social Sciences (SPSS) version 25 used for analysis. Among the tests conducted, include descriptive statistics (means, standard deviation), t-test, correlation and regression. The targeted respondents were the managers and the employees of IC and internal audit departments. Data gathered and analyzed was from 113 of the target population. Out of 113 send questionnaires, 73 copies were received representing 64.6% response rate. In the study, four sets of research questions were answered. Methodologically, the researcher used quantitative research method approach. The results of the study depicts that, there is effective positive ICS in Ghanaian banks. In addition, the study found IC to have strong impact on both financial performance and non-financial performance. The study recommends that banks should not be negligent but should work much harder to ensure higher results. Furthermore, banks should invest more into risk management since banks work under high risk than any other financial institutions. Thus, to prevent any possible embezzlement or fraudulent activity that could occur and could be big threat to the bank.
Kurumsal yönetime sahip organizasyonlarda afet durumunda iç kontrol sisteminin kriz yönetim becerilerine etkisi: İBB İtfaiye Teşkilatı örneği
Bu araştırma araştırmanın temel amacı; afet durumunda iç kontrol sisteminin etkinliğinin kriz yönetim becerileri üzerindeki etkilerini İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) İtfaiye teşkilatı üzerinden incelemektir. Amaç doğrultusunda kişisel bilgi formu, İç kontrol sistemi ölçeği ve kriz yönetim becerilerinden oluşan anket formu 2020 yılı içerisinde İBB İtfaiye Teşkilatı Anadolu Yakası İtfaiye Müdürlüğü'nde çalışan 251 kişiye uygulanmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS 22.0 istatistik programı aracılığı ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda İBB İtfaiye teşkilatının afet durumunda iç kontrol sisteminin yüksek düzeyde etkinlik gösterdiği ve yüksek düzeyde kurumun kriz yönetim becerisine sahip olduğu saptanmıştır. Araştırmada İBB itfaiye teşkilatının afet durumunda iç kontrol sisteminin etkinliği ile kriz öncesi, kriz dönemi ve kriz sonrası yönetim becerileri arasında yüksek düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişkilerin olduğu belirlenmiştir. İç kontrol sisteminin etkinliğinin kriz öncesi, kriz dönemi ve kriz sonrası yönetim becerilerini olumlu ve yüksek düzeyde etkilediği ve iç kontrol sisteminin etkinliğinin kurumun kriz yönetim becerilerini artırdığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Afet, İç Kontrol; COSO; Kriz; Kriz Yönetimi; Kriz Yönetim Becerisi
The impact of operational performance of full-service carrier airlines on stock prices during COVID-19
The COVID-19 pandemic was a sudden shock to the aviation industry. Home lockdowns and the closure of national borders caused a historic drop in passenger numbers and operational indicators. This study examines how the operational performance indicators of full-service airline companies affected their stock prices during and after the COVID-19 pandemic. Monthly data from 2019 to the third quarter of 2024 were collected for Turkish Airlines, Lufthansa, and American Airlines, representing full-service airlines in Türkiye, Europe, and the USA. The analysis focuses on the effects of operational performance indicators, such as Available Seat Kilometers (ASK), Revenue Passenger Kilometers (RPK), Load Factor (LF), Passenger Numbers (PN), and Flight Numbers (FN) on stock prices. The data were analyzed using panel data and time series econometric models with R software. The findings reveal that the load factor (LF) operational performance indicator has a positive and statistically significant effect on stock prices during the COVID-19 period for the selected airlines, while the other indicators had no effect. In addition, it was found that the stock prices of these airlines were strongly influenced by their past values during the pandemic. This may be due to the perception of investors created by the pandemic's macroeconomic effects. Another result of the study is that the impact of the pandemic on stock prices was only short-term and did not have a statistically significant impact in the long term. The data also indicate that the operational performance indicators of all the examined airlines experienced a sudden drop at the beginning of the pandemic. However, the recovery levels varied among the airlines. Lufthansa's indicators did not return to pre-pandemic levels, while American Airlines managed to reach them. Turkish Airlines significantly surpassed its pre-pandemic operational levels. Regarding stock prices, it was observed that Lufthansa and American Airlines struggled to recover their pre-COVID values. At the same time, Turkish Airlines stood out by exceeding them and showed a substantial positive upward divergence.
Üniversite öğrencilerinin e-ticaret sitelerinden satınalma eğiliminin ve demografik özelliklerin öğrenci memnuniyetine etkisi: Bir vakıf üniversitesi örneği
Çalışmada, Türkiye'nin önde gelen bir vakıf üniversitesi örneği üzerinden üniversite öğrencilerinin e-ticaret sitelerinden satınalma eğiliminin ve demografik özelliklerin öğrenci memnuniyeti üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Çalışmada, üniversite öğrencilerinin e-ticaret sitelerinden satınalma eğilimi ve demografik özellikleri ile öğrenci memnuniyeti arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma evreni olarak, aynı zamanda araştırma üniversitelerinden de birisi olan Türkiye'nin önde gelen bir vakıf üniversitesi seçilmiştir. Çalışmanın, e-ticaret sitesinden yapılan satınalma eğiliminin ve demografik özelliklerin öğrenci memnuniyet düzeyi üzerindeki etkisini, bir eğitim vakfı ve araştırma üniversitesi bağlamında birlikte ele alan bir çalışma olması nedeniyle önem taşıdığı ve literatüre katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Metodolojik olarak, sekiz hipotez oluşturulmuştur. Araştırmanın örneklemini rastgele yöntemle seçilmiş 240 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Uygulama, betimsel tarama modeline ve 5'li likert ölçeğine dayalı bir soru formu içeren nicel çevrimiçi (online) anket yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler, SPSS-22 ile analiz edilmiştir. Çalışma, demografik özelliklerden cinsiyet, medeni durum, eğitim ve aylık gelir ile öğrenci memnuniyet düzeyi arasında anlamlı bir farkın olmadığını, buna karşın yaş ile memnuniyet düzeyi arasında anlamlı farklılık bulunduğu sonucunu ortaya koymuştur. Yaş kriteri açısından sözkonusu farklılığın özellikle 22-25 yaş grubu öğrenciler lehine olduğu bulunmuştur. Ayrıca, E-ticaret sitelerinden satınalma eğilimini yansıtan kriterlerden internette geçirilen günlük ortalama süre ve E-ticaret sitelerine bağlanılan cihaz türü ile öğrenci memnuniyet düzeyi arasında da anlamlı bir fark bulunmadığı, buna karşın E-ticaret yoluyla satınalınan ürün sayısı kriteri ile öğrenci memnuniyet düzeyi arasında farklılık olduğu, sonucuna varılmıştır. Çalışma, çeşitli açılardan seçilen örnek vakıf/araştırma üniversitesi, katılımcı sayısı, anket soruları-cevapları, uygulanan istatistiksel analiz yöntemi ve testlerle sınırlıdır. Dolayısıyla, daha genel sonuçlara ulaşmak için daha farklı ve fazla sayıda vakıf üniversitesi ile öğrencinin kapsanması önerilmiştir.
İç kontrol sisteminin kurumsal yönetime etkisi: Bir eğitim vakfı örneği
Yapılan tezin amacı, COSO'nun beş temel bileşeninden oluşan iç kontrol sisteminin kurumsal yönetim ilkeleri üzerindeki etkilerini bir eğitim vakfı örneği üzerinden incelemektir. Çalışmada, vakıf çalışanlarının iç kontrol sistemi bileşenlerinin kurumsal yönetim üzerindeki etkilerine ilişkin algıları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı araştırılmıştır. Sözkonusu algıların cinsiyet, yaş, eğitim, kıdem (çalışma yılı) ve pozisyon gibi demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı da araştırılmıştır. Metodolojik olarak, veri toplamak için soru formunu içeren betimsel bir çevrimiçi (online) anket yöntemi uygulanmıştır. Anket, 5'li Likert ölçeğine uygun olarak demografik özellikler ve COSO'nun temel iç kontrol bileşenleri ile kurumsal yönetim ilkelerine ilişkin sorulardan oluşmuştur. Anket vakıfta farklı bölüm ve pozisyonlarda çalışan 234 katılımcıya gönderilmiş ve 197 çalışandan yanıt alınmıştır. Veriler, SPSS-22 istatistik programı ile analiz edilmiştir. Cronbach's Alpha testi ile kullanılan ölçeğin güvenilirlik değerleri tüm alt boyutlarda 0.70'in üzerinde bulunmuş, seçilen örneklemin % 95 güven aralığına ve % 5 örnekleme hata payına tekabül ettiği görülmüştür. Gerekli genel istatistiki testlere ve frekans dağılımlarına ilaveten, ilgili detaylarda korelasyon analizleri, faktör analizleri ve nonparametrik testlere de yer verilmiştir. Neticede, COSO'nun tüm bileşenlerinin kurumsal yönetim ilkeleri ile anlamlı ve pozitif bir ilişkiye sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bu doğrultuda, H1 ana hipotezi tüm alt hipotezleriyle beraber kabul görmüştür. Çalışma, seçilen örnek eğitim vakfı, katılımcı sayısı, anket soruları-cevapları, uygulanan istatistiksel analiz v yöntemi ve testler ile sınırlıdır. Dolayısıyla daha genel sonuçlara ulaşmak için, daha farklı ve fazla sayıda eğitim vakfı, çalışan, anket sorusu ve istatistiki yöntemler/testler ile çalışmaların genişletilmesi önerilmiştir.
The impact of cargo and ancillary revenues on net profit for full-service carrier airlines
Air transport has become an increasingly common tool used by most people today and has been a constantly growing industry. On the other hand, it is a sector with low profitability despite high investment costs and risks, which are quickly affected by increasing competition, economic, political, and natural events. That's why airline companies have had to manage their capacities better and generate new revenues due to low profitability rates, high risk, and increasing competition conditions. Ancillary Revenue is defined as the income earned as part of the travel experience through sales made to passengers directly or indirectly before, during, or after the trip. Ancillary revenues are what airline companies offer to their passengers other than the tickets they have sold, services such as inflight catering, baggage fees, loyalty programs, seat fees, advertising and commission revenues, and in-flight entertainment systems. In this study, the relationships between cargo revenues, ancillary revenues, and net profitability of airline companies for the period 2014Q1-2019Q4 were examined in the examples of three full-service airline companies (Turkish Airlines, American Airlines, and Delta Air Lines). The study revealed that there is cointegration between cargo revenues, ancillary revenues, and net profit, and there are one-way causality relationships from both cargo revenues to net profit and from ancillary revenues to net profit. The study also indicated a positive correlation between cargo and ancillary revenues, and net profit. In other words, cargo revenues and ancillary revenues have a positive effect on the net profit of airline companies. In addition, the study found that aviation ancillary revenues provide an essential resource for airline companies; furthermore, two American companies are among the top three companies with the highest incomes in the world in terms of Cargo and Ancillary Revenues; also showed that Turkish Airlines' ancillary revenues are lower than those of these two American companies. On the other hand, the study showed that the contribution of Turkish Airlines' cargo revenues to net profit is much higher than the other two companies.
Bütünleşik iç kontrol sistemi etkinliğinin ölçülmesi ve örgüt kültürü ile ilişkisi: Turkuvaz görsel/işitsel medya uygulaması
Bu çalışmanın amacı, iç kontrol sistemi etkinliğinin ölçülmesini sağlamak ve örgüt kültürü ile arasında ilişki olup olmadığını Turkuvaz Görsel/İşitsel Medya üzerinden açıklamaya çalışmaktır. Çalışmada, iç kontrol sistemi etkinliği ile örgüt kültürüne yönelik algıların demografik özelliklere göre farklılık arzedip arzetmediğinin incelenmesi de amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntemi kullanılan araştırmada vaka çalışması olarak Turkuvaz Medya'nın görsel/işitsel alanda yayın yapan mecraları incelenmiştir. Veriler anket tekniğiyle toplanmış, her iki kavram için oluşturulan anketler medya çalışanlarına e-posta yoluyla gönderilmiştir. Anket çalışması pozisyon farkı gözetmeksizin yönetici, ara kademe ve çalışanlara uygulanmış ve toplamda 309 adet geri dönüş sağlanmıştır. 5'li likert ölçeklemesine uygun anket verilerinin analizinde, tanımlayıcı istatistikler frekans, yüzde, ortalama, standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Ölçeklerin güvenilirlik analizleri için Co. Alpha testi, uygunluk düzeyleri için Kolmogrov Smirnov testi, katılımcıların demografik özelliklerine göre incelenmesinde bağımsız t-testi ve Varyans analizi kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 25.0 paket programı kullanılarak, boyutlar arasındaki ilişkilerin incelenmesinde korelasyon, çoklu düzeylerdeki ilişkilerin incelenmesinde regresyon analizi uygulanmıştır. Çalışma neticesinde; bütünleşik iç kontrol sisteminin bileşenlerinden kontrol ortamı boyutunun, örgüt kültürü ve iç kontrol sistemiyle pozitif yönlü ve güçlü düzeyde anlamlı ilişki gösterdiği, tüm kültür tiplerinin en fazla kontrol ortamından etkilendiği gözlemlenmiştir. Ayrıca Turkuvaz Görsel/İşitsel Medya'nın en gelişmiş kurumsal COSO bütünleşik iç kontrol modeli çerçevesinde etkin bir iç kontrol sistemine sahip olduğu ve kontrol faaliyetlerinin etkin şekilde kullanıldığı anlaşılmıştır. İç kontrol sisteminin en yüksek düzeyde ilişkiyi Hiyerarşi kültürü ile gösterdiği, ayrıca kurumda egemen kültürün Hiyerarşi olduğu, kurumun yüksek düzeyde bir örgüt kültürüne sahip olduğu görülmüştür. Demografik özelliklere göre kadın çalışanlarının örgüt kültürü ve iç kontrol sistemi algılarının erkeklerden daha yüksek düzeyde olduğu, ara kademe çalışanlar ile lisansüstü eğitime sahip çalışanların algılarının diğer pozisyon ve eğitim seviyelerinden düşük düzeyde olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmanın ayrıca, şirketlerin iç kontrol yapılarını güçlendirmelerine ve güçlü bir örgüt kültürü inşa etmelerine yönelik odaklanmaları gereken hususlara bir farkındalık ve katkı sağlaması umulmaktadır.
Muhasebe meslek mensuplarının muhasebe kültürü ve finansal tablo hilelerine yönelik algılarının incelenmesi: İstanbul İli örneği
Çalışmanın amacı, muhasebe meslek mensuplarının (Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Yeminli Mali Müşavir) muhasebe kültürü ve finansal tablo hilelerine yönelik algılarının incelenmesidir. Çalışmada, muhasebe meslek mensuplarının muhasebe kültürü ile hileli finansal raporlamaya yönelik algılarının arasında anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığı ve bu algıların demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır. Metodolojik olarak; çalışma evreni İstanbul ilinde faaliyet gösteren muhasebe meslek mensuplarıdır. Uygulamada, seçilmiş, gönüllü 214 meslek mensubundan oluşan bir örneklem kullanılmıştır. Araştırmada nicel anket yöntemi ile birlikte Chanchani&Willet (2004) tarafından geliştirilmiş Muhasebe Kültürü Ölçeği ve Khaligova (2019) ve Kutlu (2020) tarafından geliştirilmiş Hileli Finansal Raporlama anketi kullanılmıştır. Muhasebe Kültürü Ölçeği 16 ifade ve 4 alt boyut (Tutuculuğa Karşı İyimserlik, Tekdüzeliğe Karşı Esneklik, Gizliliğe Karşı Şeffaflık ve Profesyonelliğe Karşı Statükoculuk), hileli finansal raporlama anketi ise 16 ifadeyi içermektedir. Veriler çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmış ve SPSS-v22 ile analiz edilmiştir. Analizde genel/özel test ve analizler (Kruskal Wallis-H, Mann Whitney-U, Bağımsız Gruplar T, Cronbach Alpha, Pearson Korelasyon vb) gerçekleştirilmiştir. Neticede muhasebe meslek mensuplarının muhasebe kültürüne yönelik algıları ile hileli finansal raporlama algıları arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca söz konusu algıların demografik özelliklere göre farklılaştığı da gözlenmiştir. "Muhasebe Kültürünün Tekdüzeliğe Karşı Esneklik" ve "Profesyonelliğe Karşı Statükoculuk" algıları, meslek mensuplarının cinsiyetine göre değişmektedir. Buna karşın, diğer demografik özelliklerin muhasebe meslek mensuplarının muhasebe kültürü algısında etkili değişken olmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan, meslek mensuplarının hileli finansal raporlamaya yönelik algılarının ise demografik özelliklerden cinsiyet, yaş, hizmet yılı ve unvana göre farklılaştığı, buna karşın çalışılan müşteri sayısı ve öğrenim durumuna göre farklılaşmadığı ve bir başka deyişle hileli finansal raporlama algısında herhangi bir etki yaratmadığı görülmüştür.
The perceptive analysis of the effect of proactive maintenance scheduling on maintenance costs and airline profitability: A case study of Turkish Airlines Technic
The accelerated development trend that the industry is going through has created an intensively competitive environment between global airlines. Intense competition in the sector and the pronounced decline in profit rates have increased the importance of reducing expenses and costs, in addition to the management of incomes. Towards this aim, airlines implement various methods to reduce their own costs. Maintenance comprises one of the significant expenses incurred by airlines, while airlines adopt various approaches in their cost-reduction efforts, including general maintenance enhancement programs. It has been seen that some of these methods positively affect cost-reduction efforts that have begun to be implemented. Proactive maintenance planning, on the other hand, is considered one of the methods aimed at reducing maintenance costs and thus increasing airline profitability and is actively used by many airlines. Turkish Airlines is playing a leading role in the effective use of proactive maintenance planning management. However, some proactive maintenance practices are controversial. In order to clear the air about these controversies, this research was carried out to make a perceptive analysis of the Turkish Airlines Technic employees. I carried out this study by using a quantitative survey with a sample of 133 Turkish Airlines Technic staff, which consists of technicians, engineers, planning staff, clerks, and managers. Staff was chosen among departments relating to maintenance. Besides questions that measure the perception of Turkish Airlines Technic staff on the effects of proactive maintenance scheduling on maintenance costs and airline scheduling, some questions relating to demography and experience are also posed. The data which is obtained as a result of this study were collected using an online survey method and analyzed with SPSS version 22. Chi-square and Fisher's tests, which are the most appropriate methods for comparing independent variables, were carried out to analyze the results. Keywords: Aircraft ground times, airline costs, airline profitability, aviation and finance, maintenance costs, proactive aircraft maintenance planning.