Theses supervised by Doç. Dr. Babek Erdebilli
10 theses · Ankara Yıldırım Beyazıt University
Fuzzy decision protocol in collaborative network of enterprises
In today's world, energy management and efficiency are significant for sustainability. Hybrid Energy Systems, which effectively integrate and utilize various energy sources, have gained considerable attention. This study addresses the optimization of energy distribution models in hybrid energy systems using fuzzy logic and distributed decision-making. The primary objective of the study is to minimize the transportation costs of Hybrid Energy Systems and enhance energy efficiency. To achieve this goal, fuzzy logic and distributed decision-making models are integrated. Fuzzy logic enhances flexibility in transitioning between different energy sources and making decisions while effectively dealing with uncertainties. The distributed decision- making model aids in the optimal decision-making process for various aspects of energy distribution. The methodology of the study involves the amalgamation of these two fundamental components to create the FDDM (Fuzzy Distributed Decision- Making) model. The FDDM model plays a crucial role in simplifying the complexities of energy distribution processes. Integrated with the DCSP (Demand Capacity Sharing Protocol) model, which is one of the protocols used for demand-capacity sharing in the energy system, the FDDM model demonstrates significant potential for enhancing the efficiency of hybrid energy systems. The study underscores that the FDDM model is an effective tool for optimizing the transportation costs of hybrid energy systems and improving energy efficiency. This integrated model represents a substantial step toward sustainable energy management and is particularly notable for its adaptability to the complexities and diversities of different energy sources. It is anticipated that this model can make a substantial contribution to achieving sustainability goals in the energy sector and to developing more efficient and environmentally friendly energy systems in the future.
Identical parallel machines scheduling with sequence dependent setup-time in the aviation industry
In this study, the machine scheduling process of a company working in the aviation industry was examined. There are identical parallel machines that process profile raw materials specific to the aviation industry. The sequential processing of parts in the form of different profile raw materials reveals the preparation processes as the tools and sequences to be used in production need to be changed. Setup time depends on job and sequencing. The mixed integer mathematical model, which considers sequencing setups has been developed to minimize the overall tardiness. Since scheduling problems are known to be difficult, the optimal solution has been found for the small size data set. In addition, sensitivity analysis was performed for 3 different scenarios.
Firmaların işçi sağlığı ve güvenliği performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri yardımıyla ölçülmesi
İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin sorunlar, iş yerlerinde karşı karşıya kalınan risklerin analiz edilmesi ve bu risklerin etkisini azaltmak için çeşitli önlemler alınmasına rağmen meydana gelmeye devam etmektedir. Hatalı uygulamalar ve bunun sonucu olan kaza, yaralanma ve hastalıkların incelenmesi sonucunda yeni birçok şey öğrenilmekte ve bunun yarattığı ekonomik ve sosyal sonuçlar uzmanlar tarafından araştırılmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği bağlamında alınan önleyici tedbirler, üretim ve hizmete dönük operasyonel süreçlerde meydana gelen kaza ve hastalıkların sayısını azaltmaktadır. Bunun yanında, belli riskleri ortadan kaldırmak amacıyla iş güvenliğine ilişkin yeni kanun ve yönetmelikler ülke düzeyinde kabul edilmekte ve uygulamaya sokulmaktadır. Örgütsel sistemler geliştikçe, ergonomi gibi çok disiplinli alanlar geliştirilmekte ve iş risklerine ilişkin sorunlarla mücadele giderek organize biçimde yerine getirilmektedir. Yaşanan bu gelişmelerin diğer bir ürünü ise iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemlerinin geliştirilmesidir. Bu sistemler, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin temel sorunlarla başa çıkmanın temel araçları olarak bir süredir kullanılmakta ve böylelikle daha güvenli bir iş yaşamının temelleri atılmaya çalışılmaktadır. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin kurulan bu sistemlerin performanslarının hedeflenen sonuçları doğurması ise öncelikle bir ölçümleme alt yapısının oluşturulmasını gerekmektedir. Bu araştırma, benzeri bir altyapı oluşturmayı amaçlamakta ve izleyen ana unsurlardan oluşmaktadır: (1) iş sağlığı ve güvenliği bağlamında bir gösterge havuzunun oluşturulması ve uygun göstergelerin taranarak belirlenmesi, (2) Türkiye'de demir-çelik sektöründe faaliyet gösteren bir firmadan alınan veriler kullanılarak Entropy tabanlı bir gösterge ağırlığı belirleme çalışmasının yapılması, (3) firmanın iş sağlığı ve güvenliği performansının yıllar itibariyle TOPSIS kullanılarak karşılaştırmalı olarak hesaplanması, ve (4) araştırmanın sonuçları, zayıf yanları ve yeni araştırma imkanlarının tartışılması.
Çağrı merkezlerinde iş sağlığı ve güvenliği faaliyetleri
Bu tez, Türkiye'de kurum ve kuruluşların iletişimde oldukları kişi ve/veya kurumlarla haberleşmelerini çeşitli erişim yöntemleri ile sağladıkları yazılım, donanım ve nitelikli iş gücünden oluşan çağrı merkezlerinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi gereken İSG (iş sağlığı ve güvenliği) faaliyetlerinin iyileştirilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada örnek olarak Ankara merkezli Tepe Servis ve Yönetim A.Ş.'nin Ankara'da bulunan çağrı merkezi birimlerinde anket yapılmış olup bu anketler, birimler bazında Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemi ile değerlendirilmiştir.
Sales prediction using data analytics: A machine learning approach
Artificial intelligence applications are attracting increasing amounts of attention from researchers. These applications, which are mostly used in the fields of robotics and informatics, are able to solve problems experienced on a daily basis in industry. Machine learning (ML), a sub-branch of artificial intelligence, enables predictions to be made about the future based on historical data, and it is therefore possible to use ML methods to make sales forecasts. Since the amounts of data stored by companies are now very large, sales forecast operations are now fairly difficult with traditional methods. In this thesis, a sales forecast is made for a company in the office supply industry using ML algorithms. First, statistical and visual inferences were made from the dataset using exploratory data analysis. The dataset was examined by considering categorical variables and numerical variables separately, and missing data and outlier analyses were carried out. Twelve algorithms (Linear regression, Ridge regression, Lasso regression, ElasticNet regression, K-Nearest Neighbor (KNN), Random Forest (RF), Support Vector Regression (SVR), Classification and Regression Trees (CART), Gradient Boosting Machine (GBM), Light Gradient Boosting Machine (LightGBM), Categorical Boosting Machine (CatBoost) and Extreme Gradient Boosting Machine (XGBoost)) were applied, and the error functions were evaluated using the Root Mean Squared Error (RMSE), Mean Absolute Error (MAE) and coefficient of determination (R^2). Model tuning was performed using different parameters for each algorithm. The results showed that the most successful algorithm was XGBoost, with a value for RMSE of 11.7643. A prediction was made based on this tuned score using XGBoost algorithm model.
Examination of the cotton manufacturing firms in Adana to be ready for the transition to industry 4.0
Manufacturing companies are looking for solutions to their current and expected problems due to the latest developments in technology, changed expectations of consumers, decreased productivity in production, changed conditions and demanding to increase product quality. Delay, stock and wasted resource problems started to cause bigger problems day by day. Companies are aware that they do not have the capacity to solve the problems of their current technologies. For this reason, companies have turned to Industry 4.0, which covers all processes from the beginning to the final stage of a business. The Industry 4.0 strategy aims to reduce production time, cost, energy and raw material requirements while increasing productivity and quality. Companies face difficulties during the transition to Industry 4.0. With Industry 4.0, companies leave traditional production and go into production with digital technology. To pass Industry 4.0, companies need to create a successful plan, identify barriers to be faced, train their employees, hire talented people and improve their digital management. In this study, a survey consisting of 9 main criteria was conducted for experts working in the cotton manufacturing sector in Adana. After testing the reliability of the survey data, they were evaluated using the Intuitionistic Fuzzy TOPSIS method. As a result, the readiness of cotton manufacturing firms in Adana for the transition to Industry 4.0 model was examined, as well as the difficulties and deficiencies that firms will face during the transition to the model. This thesis study is intended to be a guide for companies that will switch to Industry 4.0 model.
Patlayıcı ortamlar ve boyahane risk değerlendirmesi
Çalışanların patlayıcı ortamların tehlikelerinden korunması, çalışanların sağlık ve güvenlik yönünden işyerlerinde oluşabilecek ortamların tehlikelerinden korunmak için alınması gereken önlemler incelenecektir. Patlama Çeşitlerinden, Parlayıcı, Patlayıcı, Yanıcı Gaz, Buhar ve Tozlar patlamaya sebep olacak ortamlarından bahsedilmiştir. Patlayıcı gaz karışımlarının patlayıcı ortam oluşturması için ne tür enerji kaynaklarının olduğu ve bu enerji kaynaklarının patlayıcı ortam oluşmasına etkileri anlatılmaktadır. Patlayıcı ortam nedir, patlayıcı ortam oluşturacak yerler ve bu yerlerin sınıflandırılması yapılmıştır. Fine- Kiney risk değerlendirme yönteminin nasıl yapıldığı anlatılmıştır. Bu çalışmada, büyük kaza yaşanma riski bulunan ve metal kaplama sektöründe faaliyet gösteren bir boyahaneye Fine-Kınney medotu ile L Matris metodu uygulanarak risk değerlendirmesi yapılmıştır. Yapılan risk değerlendirmesinde tehlikeler, riskler ve düzeltici önleyici faaliyetler belirlenmiştir.
Vendor selection in it industry using hybrid models of MCDM and fuzzy methodologies
In modern times, products are becoming more and more complex due to the increasing complexity of real-world problems. Because of this, when developing a product or service, organizations should collaborate to combine different technologies. Moreover, working with the best supplier for a company is important to develop products or services more agile, competitive, and cost-friendly. In this research, suppliers are compared considering quality, cost, maintenance, and flexibility criteria with twelve underlying sub-criteria. A combined approach of VIKOR and IF on MCDM problems is proposed and the methodology is applied to select the speech recognition supplier for a product used in the call center industry. The decision matrix is determined with intuitionistic fuzzy due to existing subjectivity and uncertainty, and the problem is solved by VIKOR to find the best alternative for the group utility. A real-life case study is conducted to demonstrate the efficiency of the combined model. Keywords: MCDM, VIKOR, Intuitionistic fuzzy, speech recognition, supplier selection
Creating a green supplier selection model by using intuitionistic fuzzy topsis method in automobil manufacturing industry
Green Supply Chain Management (GSCM) has developed as a crucial and significant issue for companies as a result of rising government regulations, environmental preservation concerns, and public awareness of environmental issues such as global warming. adding environmental considerations into regular supplier selection procedures has enhanced the significance of Green Supplier Selection (GSS). This case study employs an integrated Supplier Selection (SS) approach based on green practices and data from the eight criteria inside an automobile manufacturing industry. The GSS issue was overcome by utilizing the TOPSIS method, which is exceptionally skilled at analyzing and selecting classical and environmental criteria. Due of linguistic criteria and the difficulty of assessing each criterion, fuzzy methodology must be utilized in combination with the TOPSIS methodology. The approach of Intuitionistic Fuzzy TOPSIS is used to analyze decision makers and criteria. The IFT hybrid approach is extremely successful in selecting the most acceptable alternative provider based on the order of importance. Keywords: Green Supply Chain Management (GSCM), Green Supplier Selection (GSS), Multi criteria decision making (MCDM), Intuitionistic Fuzzy TOPSIS (IFT)
Az tehlikeli işlerde çalışanlarda iş sağlığı ve güvenliği bilincinin değerlendirilmesi: Bir kamu kurumu çalışanları uygulaması
İş sağlığı ve güvenliğinin (İSG) amacı, çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye atabilecek tüm unsurların kaza yaşanmadan tespit edilerek bunlar hakkında gerekli önlemlerin alınması ve çalışanlar için sağlık ve güvenlik sunan bir ortamın tesis edilmesidir. İSG bilinci ise kişilerde güvenli davranış olgusunu geliştirmenin yanında İSG kavramının içselleştirilmesini, kişilerin algı ve tutumlarının sistemsel bir dönüşümle yeniden dizayn edilmesini ifade eder. Yapılan bu çalışma, bir kamu kurumunda İSG bilincinin incelenmesi maksadıyla bir kamu kurumunda çalışmakta olan personele bir anket uygulanması suretiyle gerçekleştirilmiş olup, bahsedilen ankete 320 kişinin katılım sağlamış olduğu bu çalışmada İSG bilincinin; çalışanların cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, tecrübe, iş kazası geçirme durumu, İSG eğitimi alma durumu değişkenlerine göre fark oluşturup oluşturmadığı analiz edilmiştir. "IBM SPSS Statistics" adlı istatistik analiz programının yirmi altıncı versiyonu ile yapılan analizler neticesinde, katılımcıların İSG bilinçlerinin cinsiyete ve iş kazası geçirmiş olma haline göre fark oluşturmadığı sonucunun ortaya çıkmasıyla buna uygun kurulmuş olan hipotezler kabul edilirken; İSG eğitimi almış olma durumu, yaş, tecrübe ve eğitim düzeyi değişkenlerine göre iş sağlığı ve güvenliği bilincinde anlamlı bir fark oluşturduğu sonucunun ortaya çıkmasıyla bu duruma dayalı oluşturulmuş hipotezler kabul edilmiştir. İş sağlığı ve güvenliği bilinci için anlamlı fark oluşturan değişkenler göz önüne alındığında İSG bilincinin geliştirilmesi için İSG eğitimlerinin işe başlandığında ve başladıktan sonra belirli periyotlarla uygulanması ve İSG'nin eğitim müfredatına alınarak en azından temel düzeyde de olsa kişilerin eğitim hayatında bir ders olarak aldırılması, İSG kapsamında bir farkındalık oluşturmada ve bu çerçevede bir bilinç oluşturmada temel taşı olacaktır. Ulaşılması istenen iş sağlığı ve güvenliği bilincinin tesis edilmiş olması, iş sağlığı ve güvenliğinin bir kültür olarak yerleşmesi ve bu kavramın tüm taraflarca benimsenerek içselleştirilmesinin sağlanması durumunda çalışanlar için tesis edilmesi gereken sağlıklı ve güvenli çalışma ortamı sağlanabilecek ve çalışanlar iş kazaları ve meslek hastalıklarından mümkün olabilecek en yüksek seviyede korunabileceklerdir.