Theses supervised by Doç. Dr. Esra Karakuş Tayşi
10 theses · Kütahya Dumlupınar University
Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin tür temelli yazma modeline göre incelenmesi
Dil öğretiminin en önemli yapı taşlarını dil becerileri oluşturmaktadır. Dil becerilerinin yeterli düzeyde kazanılması yalnızca günlük hayattaki kullanımlarıyla mümkün olmamaktadır. Bu nedenle doğumdan itibaren tüm bireylerin dinleme, okuma, konuşma ve yazma becerileri için farklı çaba ve emek harcanarak geliştirilmesi gerekmektedir. Dil becerilerinden yazma becerisinin daha karmaşık bir süreci içerdiği göz önünde bulundurulursa öğrencilerin yazma becerisini doğru bir biçimde kazanmaları ve bireysel olarak yönetebilmeleri için uygun öğretim etkinlikleriyle bu beceri üzerine çalışmaları, beceriyi pekiştirecek uygulamalar yapmaları gerekmektedir. Bu nedenle yazma becerisi tüm sınıf düzeylerinde öğretmen rehberliğinde çeşitli öğretim etkinlikleri aracılığıyla geliştirilmelidir. Tür temelli yazma modelinin hem güncel hem öğrenci odaklı bir model olması kullanım alanını gün geçtikçe genişletmektedir. Bu bağlamda modelin günümüzde öğrencinin en fazla etkileşim içinde olduğu ders kitaplarındaki etkinliklerle ne kadar ilişkilendirilebileceğinin analizi ihtiyaç haline gelmiştir. Çalışmanın amacı, Türkçe ders kitaplarında yer alan yazma etkinliklerinin tür temelli yazma modeline ve Türkçe Öğretim Programındaki yazma kazanımlarına uygunluğunun incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmacı tarafından hazırlanan ölçütlerle örneklemi oluşturan ortaokul Türkçe MEB ders kitaplarında bulunan 265 yazma etkinliği nitel doküman analizi yöntemiyle incelenip yorumlanmıştır. Ders kitaplarından elde edilen veriler bulgular bölümünde betimsel analiz yöntemiyle sistemli olarak ortaya konulmuş, analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda tür temelli yazma modelinin tüm aşamalarına ders kitaplarında neredeyse hiç yer verilmediği tespit edilmiştir.
Çizgi romanlarla değer aktarımı-Naruto örneği
Bu çalışmada dünyada oldukça popüler olan ve son yıllarda Türkçeye de çevrilen Masashi Kishimoto'nun "Naruto" çizgi roman serisi incelenmiştir. Nitel desenli bu araştırmada elde edilen veriler doküman analizi yoluyla toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Çalışma kapsamında "Naruto" çizgi romanının ilk üç cildi ve bu ciltler dahilinde yer alan yirmi yedi bölüm ele alınmıştır. Eserler 2019 Türkçe Öğretim Programı'nda yer alan adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik kök değerlerini işlemeleri açısından incelenmiştir. Çalışma kapsamında bu değerlerle ilgili 79 bulgu tespit edilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda eserlerde en çok yer alan değerlerin dürüstlük ve öz denetim olduğu bunları sırasıyla yardımseverlik, sorumluluk, saygı, dostluk, vatanseverlik, sabır ve sevgi değerlerinin izlediği ve adalet değerine ise ciltlerin incelenen bölümlerinde yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda eserlerin değer aktarımı açısından yetersiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler:Türkçe öğretimi, çizgi roman, değerler eğitimi, Naruto
Miyase Sertbarut'un çocuk edebiyatı eserlerinin estetik ölçütler açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı çocuk edebiyatı alanında eserler veren Miyase Sertbarut'un eserlerini önceden belirlenmiş estetik ölçütler bağlamında incelemektir. Çalışmanın araştırma nesnesini Miyase Sertbarut'a ait "Çöp Plaza-1, Hayaller Hawaii- Çöp Plaza-2, Ünsüz Youtuber'ın Günlüğü, Ünsüz Youtuber'ın Günlüğü- Troller, Ünsüz Youtuber'ın Günlüğü- Cesaret Oyunu" isimli eserler oluşturmaktadır. Söz konusu yazara ait beş çocuk edebiyatı eserinin estetik ölçütler açısından incelenmesi ve değerlendirilmesi temel nitel desen yöntemiyle saptanmıştır. Araştırmada temel nitel desen yöntemiyle elde edilen veriler içerik analizi yoluyla değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır. Verilerin çözümleme aşamasında Dedeoğlu Orhan (2019)'un hazırlamış olduğu "estetik ölçütler kontrol listesi" kullanılmıştır. Eserler kontrol listesinde yer alan 11 ölçüt ve 42 alt ölçüt bağlamında incelenmiştir. İncelenen eserler, ölçütler bağlamında incelenmiştir. Ardından ölçütlere göre gruplandırılıp yorumlanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilere göre "Çöp Plaza-1, Hayaller Hawaii- Çöp Plaza-2, Ünsüz Youtuber'ın Günlüğü, Ünsüz Youtuber'ın Günlüğü- Troller, Ünsüz Youtuber'ın Günlüğü- Cesaret Oyunu" isimli eserlerde estetik ölçütleri büyük çoğunlukla karşıladığı saptanmıştır. Eserlerden hareketle, belirlenen 11 ölçüte uygun örnek bulgulara yer verilmiştir. Söz konusu beş eserin belirlenen 11 ölçütten 28 evet, 20 kısmen, 6 hayır bulunmaktadır. İncelenen beş eserin çocukta estetik bir bakış açısı oluşturabilecek niteliklere sahip olduğu kanısına varılmıştır. Dolayısıyla eserler hem çocukları güzel olana yönlendirecek bir özelliğe hem de dilsel, duyuşsal ve bilişsel becerilerini geliştirme özelliğine sahiptir.
Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesinde dinlediğini anlama başarı testinin geliştirilmesi
Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen B1 düzeyindeki öğrencilerin dinlediğini anlama becerilerinin ne ölçüde olduğunu saptamak amacıyla yapılmıştır. Buna göre çalışmanın problem cümlesini "B1 düzeyindeki yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin dinlediğini anlama becerileri ne durumdadır?" sorusu oluşturmaktadır. Bu çalışma nicel bir başarı testi geliştirme çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Türkiye'de bulunan üniversitelerin Türkçe Öğretim Merkezleri ve Dil Eğitimi Uygulama ve Araştırma Merkezleri'nde B1 seviyelerinde öğrenim gören uluslararası öğrenciler oluşturmaktadır. Belirlenen çalışma grubuna 2 metinden oluşan 2 dinlediğini anlama başarı testi geliştirilmiştir. Metinlerin belirlenip dinlediğini anlama başarı testlerinin geliştirilme aşamalarında 8 alan uzmanının görüşlerine başvurulmuştur. 1. ve 2. Dinlediğini anlama başarı testlerinin uygulanmasıyla araştırmanın verileri toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler Test Analysis Program (TAP) aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizler sonucunda geliştirilen testlerin geçerlilik ve güvenirlik sonuçları alanyazında kabul edilen değerler arasında olduğu için araştırmacı tarafından geliştirilen dinlediğini anlama başarı testlerinin geçerli ve güvenilir oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Buradan hareketle bu dinlediğini anlama başarı testlerinin B1 seviyesindeki Türkçe öğrenen yabancı öğrencilere uygulanabileceği gözlenmiştir. Bu sonuca göre de Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesi alanında çalışan araştırmacılara tüm dil seviyelerinde dinlediğini anlama becerisi alanında bir başarı testi geliştirmeleri, yabancılara Türkçe öğretimi alanının ölçme-değerlendirme basamağına daha fazla ağırlık vermeleri önerilerinde bulunulabilir. Anahtar Kelimeler: Başarı Testi, Dinlediğini Anlama, Dinleme, Türkçe Eğitimi
Web 2.0 araçlarıyla desteklenen anlama becerisine yönelik etkinliklerin öğrencilerin okuduğunu ve dinlediğini anlama başarısına etkisi
Bu araştırmanın amacı ortaokul 5.sınıf öğrencilerinin Web 2.0 uygulamalarıyla desteklenen okuma ve dinleme becerisine yönelik etkinliklerin öğrencilerin okuduğunu ve dinlediğini anlama başarıları üzerindeki etkisini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın uygulama sürecinde, verilerin toplanması, elde edilen verilerin analizi ve yorumlanmasında nicel araştırma yöntemlerinden ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma İstanbul ili Esenyurt ilçesinde bulunan bir devlet ortaokulunda öğrenim görmekte olan toplam 72 5. sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma 2021-2022 eğitim öğretim yılı güz yarıyılında uygulamaya konulmuştur. Dersler hem deney hem kontrol gruplarında araştırmacının kendisi olan Türkçe öğretmeniyle yürütülmüştür. Deney gruplarındaki dersler Web 2.0 uygulamalarıyla desteklenen ders kitabındaki anlama becerilerine yönelik etkinliklerle kontrol grubunda ise Türkçe ders kitabı merkezli etkinliklerle işlenmiştir. Araştırmada öğrencilerin okuduğunu ve dinlediğini anlama becerileri Karasu, Girgin ve Uzuner (2013) tarafından geliştirilen "Okuduğunu Anlama Başarı Testi" ve Bulut'a (2013) ait "Dinlediğini Anlama Başarı Testi" aracılığıyla ölçülmüş ve değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen nicel verilerin istatistiksel hesaplamaları, bağımlı ve bağımsız örneklemler için t-testi ile yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular Web 2.0 uygulamalarıyla desteklenen anlama becerilerine yönelik etkinliklerle yürütülen öğretimin öğrencilerin okuduğunu ve dinlediğini anlama başarılarının deneysel işlem öncesinden deneysel işlemin sonrasına istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığını göstermektedir.
Çoklu değerlendirme yaklaşımının ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin yazma becerisine ve yazma kaygısına etkisi
Bu çalışmanın temel amacı, çoklu değerlendirme yaklaşımın ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin yazma becerilerine ve yazma kaygılarına etkisini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Kütahya ilindeki iki ortaokuldan deney ve kontrol grubu olarak seçilen 46 kız ve 48 erkek, toplam 94 öğrenciden meydana gelmektedir. Yapılan araştırmada nicel ve nitel yöntemlerin birleşimi olarak karma yöntem kullanılmış olup desen olarak ise açımlayıcı sıralı desen belirlenmiştir. Araştırmada nicel ölçme aracı olarak düşünce yazısı puanlama ölçeği, yazma kaygısı ölçeği; nitel olarak ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Ölçme sonrasında verilerin analizinde SPSS programı vasıtası ile t-testi kullanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde iki grup arasında deney grubu lehine anlamlı farklar ortaya çıkmıştır. Cinsiyete dayalı yapılan testlerde ise herhangi bir farklılık bulunamamıştır. Tüm çalışma genel olarak değerlendirildiğinde çoklu değerlendirme yaklaşımının ortaokul 7 sınıf öğrencilerinin yazma becerilerine olumlu bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Çoklu değerlendirme yaklaşımı sonucunda öğrencilerin yazma kaygılarında ise belirgin bir düşüş olduğu anlaşılmıştır.
Türkçe öğrenen yabancılar için masal metinlerinin B1 düzeyinde uyarlanması: Naki Tezel'in Türk Masalları örneği
Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde dil öğrenme sürecini destekleyecek yardımcı okuma kitaplarına ihtiyaç vardır. Bu gerekçeyle çalışmanın amacı, Türk masal geleneğinin usta isimlerinden Naki Tezel'in "Türk Masalları" adlı eserinden temalara ve kazanımlara uygun olacak şekilde seçilen masalların belirli ölçütler çerçevesinde B1 düzeyindeki öğreniciler için uyarlanmasıdır. Ayrıca her masal için anlama ve anlatma becerilerini kapsayacak şekilde oluşturulan etkinlik örneklerine ekler bölümünde yer verilmiştir. Nitel doküman incelemesiyle şekillenen çalışmada uyarlama sürecinde Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında Talim ve Terbiye Kurulu onaylı ilk program olma özelliğine sahip Türkiye Maarif Vakfı Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı ve bu programda yer alan dil yapıları ve kazanımlar esas alınmıştır. Ayrıca masalların uyarlama aşamasında Konyar ve Mercan'ın (2021) derlemiş olduğu ölçütler dikkate alınmış olup masalların olay örgüsüne, kahramanlarına ve başlığına da müdahale edilmemiştir. Tezin sonuç bölümünde ise bu alanda çalışma yapacak kişilere yol göstermesi açısından sadeleştirme aşamasında dikkat edilmesi gereken özelliklere dair önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Metin Uyarlama, Türk Masalları, Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, Yardımcı Okuma Kitapları
Masal anlatım tekniğinin ortaokul öğrencilerinin estetik dinleme becerilerine etkisi
Bu çalışmada masal anlatım tekniğinin ortaokul öğrencilerinin estetik dinleme becerilerine etkisini tespit etmek amaçlanmıştır. Bu araştırmada nicel araştırma desenlerinden ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma, İstanbul ili Pendik ilçesinde bulunan bir ortaokulda öğrenim görmekte olan 6. Sınıf öğrencileri ile birlikte gerçekleştirilmiştir. Çalışma 2022-2023 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde uygulamaya konulmuştur. Dersler hem deney hem de kontrol gruplarında araştırmacı tarafından yürütülmüştür. Araştırmada kullanılan masal metinleri; araştırmacı, uzman ve Türkçe Öğretmenlerinin fikirleri doğrultusunda belirlenmiştir. Çalışma grubunda toplam 61 öğrenci yer almaktadır. Bu iki sınıf; basit tesadüfi olarak belirlenmiş, birisi deney diğeri kontrol grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Deney grubu 30, kontrol grubu ise 31 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma grubu 34 kız, 27 erkek öğrenciden meydana gelmektedir. Araştırma 9 hafta sürmüştür. Uygulama öncesinde her iki gruptaki öğrencilere masal anlatılmış, dinlediğini anlama başarı testi uygulanmış ve verilen yanıtlar ile ön test verileri oluşturulmuştur. Araştırmanın deney aşamasında, deney grubundaki öğrencilere masallarla estetik dinleme stratejileri öğretimi çalışması yapılmıştır. Deney grubundaki öğrencilere masal anlatım tekniği ile 5 masal anlatılmıştır. Dinlediğini anlama başarı testi uygulanmış ve verilen yanıtlarla son test verileri oluşturulmuştur. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizinde SPSS paket programından yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, masallarla estetik dinleme stratejileri öğretimi çalışması yapılan deney grubundaki öğrencilerin, kontrol grubundaki öğrencilere göre dinlediğini anlama başarı testinden aldığı puanlar daha yüksek çıkmış ve aradaki farkın anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre, masallarla yapılan estetik dinleme stratejileri öğretiminin deney grubundaki öğrencilerin dinleme becerilerinin gelişimine olumlu yönde katkı sağladığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Dinleme Becerisi, Estetik Dinleme, Masal Anlatıcılığı, Masal
Ortaokul öğrencilerinin algılanan öz düzenleme becerileri, okuma tutumu, okuma kaygısı, okuma başarısı ve okuma motivasyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin algıladıkları öz düzenleme becerileri ile okuma tutumu, okuma motivasyonu, okuma kaygısı ve okuma başarası arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın amacına ulaşabilmek için, veri toplama, analiz etme ve yorumlama süreçlerinde nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırma, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı üç devlet okulunda eğitim gören 416 yedinci sınıf öğrencisi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma, 2023-2024 eğitim öğretim yılının bahar döneminde uygulanmaya başlanmıştır. Öğrencilerin okuma başarıları, Taşkın ve Sallabaş (2022) tarafından geliştirilen 'Okuma Başarı Testi' ile, okuma tutumları, Çakıroğlu ve Palancı (2015) tarafından uyarlanan 'Okuma Tutum Ölçeği' ile, okuma kaygıları ise Tekdemir (2019) tarafından geliştirilen 'Okuma Kaygı Ölçeği' ile ölçülmüştür. Öğrencilerin algıladıkları öz düzenleme becerileri Arslan ve Gelişli (2015) tarafından geliştirilen 'Algılanan Öz Düzenleme Ölçeği' ile, okuma motivasyonları ise Durmuş (2014) tarafından geliştirilen 'Okuma Motivasyon Ölçeği' ile belirlenmiştir. Araştırma bulgularının analizinde yapısal eşitlik modeli ve bootstrap regresyon analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğrencilerin algıladıkları öz düzenleme becerilerinin, okuma kaygısını azalttığı, okuma motivasyonunu ve tutumunu artırdığı ve bunun da okuma başarısını dolaylı yoldan iyileştirdiği saptanmıştır. Ayrıca, öz düzenleme becerilerinin okuma başarısını doğrudan olumlu etkilediği, ancak okuma kaygısı, motivasyon ve tutumunun etkisinin daha sınırlı olduğu neticesine varılmıştır.
Ortaokul öğrencilerinin algılanan öz düzenleme becerileri, yazma kaygısı, yazma tutumu, yazma motivasyonu ve yazma becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin algılanan öz düzenleme becerileri, yazma kaygısı, yazma tutumu, yazma motivasyonu ve yazma becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışma, yazma becerilerinin bilişsel ve duyuşsal yönlerini ele alarak öz düzenleme becerilerinin yazma sürecine etkisini anlamayı hedeflemektedir. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında ortaokul 7. sınıf öğrencilerinden oluşan 309 kişilik bir çalışma grubuyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama sürecinde Algılanan Öz-Düzenleme Ölçeği, Yazma Kaygısı Ölçeği, Yazma Tutumu Ölçeği, Yazma Motivasyonu Ölçeği ve Yazma Becerisi Analitik Rubriği kullanılmıştır. Verilerin analizi için yapısal eşitlik modellemesi (YEM) uygulanmıştır. Bu yöntemle öz düzenleme becerilerinin yazma kaygısı, yazma tutumu ve yazma motivasyonu üzerindeki etkileri ile bu değişkenlerin yazma başarısını nasıl yordadığı incelenmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin öz düzenleme becerilerinin yazma becerileri üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu göstermektedir. Öz düzenleme becerilerinin, yazma kaygısını azaltarak ve yazmaya yönelik olumlu tutumlar geliştirerek yazma motivasyonunu artırdığı belirlenmiştir. Ayrıca, yazma kaygısı, tutumu ve motivasyonunun yazma başarısını anlamlı düzeyde yordadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, yazma eğitiminin daha etkili hâle getirilmesi için öz düzenleme becerilerinin önemine dikkat çekmekte ve eğitimciler ile araştırmacılara yönelik önemli öneriler sunmaktadır. .