Theses supervised by Doç. Dr. Gökçen Göçen Özdemirel

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında bulunan metinlerin okunabilirliği: Maarif Türkçe örneği

Yabancılara Türkçe öğretiminde temel amaç öğrenicilerin dört temel dil becerisini geliştirmektir. Bu becerilerden biri olan okuma becerisi, yabancı dil öğretiminde temel dilsel yeterlik alanlarından biri olup öğrenicilerin dilsel ve bilişsel gelişimlerine doğrudan katkı sağlamaktadır. Okuma becerisi öğrenicilere genellikle metinler aracılığıyla kazandırılır. Metinler ders kitapları içerisinde yer alan temel materyaller arasında yer almaktadır. Bu nedenle ders kitapları ve içerdikleri metinler, okuma becerisini geliştirmeye yönelik başlıca kaynaklardandır. Öğretim sürecinde tercih edilen ders kitapları ile bu kitaplarda yer alan metinlerin niteliği dil öğretiminin başarısını doğrudan etkilemektedir. Okuma becerisinin etkili bir şekilde geliştirilmesi ve öğrenicilerde olumsuz tutumların oluşmaması için öğretim sürecinde kullanılan metinlerin öğrenicilerin düzeyine uygun olması büyük önem taşımaktadır. Bu uygunluğun değerlendirilmesinde çeşitli ölçütler kullanılmaktadır. Bu ölçütlerden biri de okunabilirliktir. Okunabilirlik bir metnin anlaşılma düzeyinin ne kadar kolay veya zor olduğunu belirlemeye yarayan önemli bir göstergedir. Öğrenici düzeyine uygun metinlerin seçilmesinde ve değerlendirilmesinde okunabilirlik düzeyleri belirleyici rol oynamaktadır. Bu araştırmada yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik düzeylerini analiz etmek amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan Maarif Türkçe (2024) ders kitaplarında yer alan okuma metinlerinin okunabilirlik düzeyleri belirlenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması deseni benimsenmiştir. Çalışma kapsamında lise-yetişkin düzeyinde hazırlanan 6 ders kitabı incelenmiştir. Maarif Türkçe kitapları A1, A2, B1, B1+, B2 ve C1 düzeylerini kapsamaktadır. Veri toplama aracı olarak doküman analizi tekniği kullanılmış kitaplarda yer alan okuma metinlerinin okunabilirlik düzeyleri Çetinkaya-Uzun (2010) formülü aracılığıyla ölçülmüştür. Elde edilen veriler doğrultusunda metinlerin okunabilirlik puanları ve düzeyleri karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucunda A1, A2, B1, B1+, B2 ders kitaplarında yer alan metinlerin okunabilirlik düzeyi eğitsel okuma olarak sonuçlanmıştır. C1 düzeyinde ise engelli okuma düzeyinde sınıflandırılmıştır. Sonuç olarak ders kitaplarının dil düzeyi yükseldikçe okunabilirlik puanlarının azaldığı buna bağlı olarak metinlerin anlaşılmasının zor olmaya başladığı gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular ders kitaplarında yer alan metinlerin okunabilirlik düzeylerinin, öğrenicilerin dil yeterlikleriyle örtüşecek biçimde dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Metinlerin öğrenici düzeyine uygunluk göstermemesi hem okuma becerisinin gelişimini olumsuz etkileyebilmekte hem de öğrenicilerin okuma süreçlerine yönelik motivasyonlarını düşürebilmektedir. Anahtar Kelimeler: Yabancılara Türkçe Öğretimi, Okuma Becerisi, Okuma Metinleri, Okunabilirlik Düzeyleri.

Cansu Koçyiğit

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Yabancılar için Türkçe okuma kitaplarındaki kültürel unsurların incelenmesi: Yenisey yabancılar için Türkçe okuma kitapları örneği

Dil bir milletin değerlerini, düşüncelerini, sosyal ve kültürel ilişkilerini yansıtan önemli bir araçtır. Bu sebeple dil öğretimi sadece cümle yapısı, kelime bilgisi ve kurallarla sınırlı kalmamalıdır. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kültür aktarımının da yapılması büyük önem taşımaktadır. Çünkü dil ve kültür yakından ilişkilidir. Dilin ait olduğu toplumun kültüründen bağımsız düşünülmesi mümkün değildir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kültür aktarımının olmayışı öğrenicilerin ve öğreticilerin işini zorlaştıracaktır. Çünkü bir dilin tam olarak öğrenilmesi kültür aktarımıyla doğrudan ilişkilidir. Bu yüzden kültüre dair tüm unsurların Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi sürecine dahil edilmesi büyük önem taşımaktadır. Kültür aktarımı ders kitapları ve okuma kitapları aracılığıyla yapılmaktadır. Kullanılan kitaplarda kültürel unsurların yer alması kültür aktarımı için önemlidir. Kitaplarda mutlaka kültürel unsurların bulunması ve bu unsurların eşit bir şekilde dağılmış olması gerekmektedir. Kitaplarda yer alan kültürel unsurların tespit edilmesi ihtiyaca göre düzenlenmesi ve eksikliklerin giderilebilmesi açısından önemlidir. Kitaplardaki kültürel unsurların dil düzeylerine göre ne sıklıkla yer aldığının, kitaplarda hangi kültürel unsurlara yer verildiğinin tespit edilmesi; öğrenicilerin dil ve kültür birlikteliğini sağlaması, iletişim becerilerini ve kültürel farkındalıklarını geliştirmesi, motivasyonlarını arttırması ve dilin sosyal boyutunu algılamaları açısından faydalıdır. Bu faydadan hareketle yabancılar için Türkçe okuma kitaplarındaki kültürel unsurları inceleyen çalışmalar yapılmıştır. Okuma kitaplarındaki kültürel unsurları inceleyen bu tür çalışmaların daha çok yapılması ve v kitaplarda yer alan kültürel unsurların neler olduğunun tespit edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada yukarıda bahsedilen gerekliliğe katkı sunmak amacıyla "Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan Yenisey yabancılar için Türkçe okuma kitaplarındaki kültürel unsurlar nelerdir?" araştırma sorusundan yola çıkılarak Yenisey (A1-A2-B1-B2-C1-C2) yabancılar için Türkçe okuma kitapları nitel durum çalışmasıyla incelenmiştir. Veriler doküman analiziyle toplanmış ve içerik analiziyle analiz edilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda kitaplarda farklı alanlarda kültürel unsurlara yer verildiği tespit edilmiştir. Temel düzey okuma kitabında en çok turistik ve tarihi yerler, yiyecek, ekonomik hayat ve mesleklere yönelik kültürel unsurlar; en az atasözleri, içecek ve dini unsurlara yönelik kültürel unsurlar tespit edilmiştir. Orta düzey okuma kitabında en çok turistik ve tarihi yerler, değerler, yiyecek ve görsel sanatlara yönelik kültürel unsurlar; en az atasözleri, müzik/müzik aletleri/halk oyunları ve Türk adetlerine yönelik kültürel unsurlar tespit edilmiştir. İleri düzey okuma kitabında ise en çok değerler, ekonomik hayat, meslek ve görsel sanatlara yönelik kültürel unsurlar; en az atasözleri, kişiler arası iletişim, milli spor ve içecek boyutuna yönelik kültürel unsurlar tespit edilmiştir. Okuma kitaplarında kültürel unsurların sayısının dil düzeylerine göre farklı olduğu ve bu unsurların dil düzeylerine göre farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte turistik ve tarihi yerler, ekonomik hayat, yiyecek ve değer kültür unsurlarına tüm düzey okuma kitaplarında daha fazla yer verilmiştir. Okuma kitaplarında farklı kültürel unsurlara da yeterince yer verilmesinin yararlı olacağı düşünülmektedir.

Beyza Gümüş Buyurucu

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Yabancılar için Türkçe okuma kitaplarının okunabilirlik açısından incelenmesi

Yabancı dil öğretiminde temel materyal olarak kullanılan ders kitaplarının yanı sıra öğrenim sürecine yardımcı ve eğitimi destekleyici olarak hazırlanmış okuma kitapları mevcuttur. Hem öğretici hem de öğreniciler tarafından sıkça başvurulan eğitim materyallerinden olan yardımcı okuma kitaplarının dil seviyesi uygunluğu ve okunabilirliği önemlidir. Yabancı dil öğretiminde dile ait dil bilgisi, sözcük bilgisi, sesletim, yazım kuralları gibi unsurların öğretimi için kullanılacak metinlerin birtakım özelliklere sahip olması gerekmektedir. Bu özelliklerden biri olan okunabilirlik, metnin okuyucu tarafından zor ya da kolay anlaşılması olarak tanımlanır. Yabancı dil öğretiminde, okuma metinlerinin amaca uygun olarak kullanılabilmesi için okunabilirlik düzeylerinin hedeflenen dil seviyesine uygun olması önemli bir husustur. Yabancı dil öğrenicilerinin dil seviyeleri temel, orta, ileri olmak üzere farklıdır. Okuma kitaplarının bu seviyelere uygun olmaması, öğrenicilerin motivasyonunu düşürebilir veya öğrenmeyi zorlaştırabilir. Ayrıca okuma materyallerinin çok zor veya çok kolay olması, öğrenme sürecini olumsuz etkileyebilmektedir. Bu nedenle Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan yardımcı okuma kitaplarının etkinliğini artırmak ve öğrenme sürecini daha verimli hâle getirmek amacıyla okunabilirliklerinin incelenmesine ihtiyaç vardır. Alan yazını incelendiğinde Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi için hazırlanan A1, A2, B1, B2, C1 dil seviyelerindeki 17 kitabın okunabilirlik düzeylerinin tespitine yönelik çalışma yapılmadığı görülmüş ve bu okuma kitaplarının okunabilirlik düzeylerinin hesaplanması amaçlanmıştır. Yapılan çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmış, toplam 17 tane kitap incelenmiş veriler doküman analiziyle toplanmıştır. Toplanan veriler Ateşman (1997) ve Çetinkaya-Uzun (2010) formüllerine göre betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiş ve sonuçlar tablolar hâlinde verilmiştir. Araştırma sonucunda temel dil düzeyi okuma kitaplarının ortalama okunabilirlik düzeyi kolay ve bağımsız, orta ve ileri dil düzeyindeki kitapların ortalama okunabilirlik düzeyi kolay ve eğitsel okuma dil düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Okuma kitaplarının okunabilirlik düzeylerinden hareketle yapılan kıyaslamada, dil seviyesi arttıkça okunabilirlik puanlarının düşmediği ve çoğunlukla birbirine yakın olduğu tespit edilmiştir. Başka bir ifadeyle, dil seviyesi arttıkça kitapların okunabilirlik düzeyinin zorluk derecesinde düzenli bir artış olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Cansu Kışla

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenler için metin değiştirimi: "Gülşefdeli Yemeni" hikâyesi örneği

Günümüzde yabancı dil olarak Türkçe öğretimine ilgi artmış ve yabancı dil olarak Türkçe öğretimi talep edilen bir alan hâline gelmiştir. Bu gelişmelerle birlikte yabancı dil olarak Türkçe öğretimine dair araştırmalar önem kazanmıştır. Metin değiştirim çalışmaları da yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ilgi duyulan bir konu alanı olmuştur. Metin değiştirimi öğrenicilerin okuma becerisiyle doğrudan alakalıdır. Öğrenicilerin okuma becerilerinin geliştirilmesinde okuma metinleri kullanılmaktadır. Öğrenicilerin ders kitaplarındaki metinlere ulaşabildiği gibi edebi açıdan zengin, Türkçeye ve Türk kültürüne dair ögeleri en iyi yansıtan metinlere de ulaşabilmeleri gerekmektedir. Öğreniciler bu metinlerle Türk kültürünü daha iyi tanıyabilmekte ve estetik zevk alabilmektedir. Bu nedenlerle özgün metinler sadeleştirme, genişletme ve kolaylaştırma gibi işlemlerle dil seviyesine uygun hâle getirilmelidir. Bahsedilen bu amaçlarla metin değiştirimi önem arz etmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretimine yönelik okuma metinlerinin ve dil seviyelerine uygun değiştirilmiş metinlerin az sayıda olması metin değiştirimi çalışmalarına olan ihtiyacı arttırmaktadır. Bu ihtiyaca binaen Hüseyin Su'yun "Gülşefdeli Yemeni" hikâyesi, metin değiştirim işlemleri ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen B1 seviyesindeki öğrenicilere uygun hâle getirilmiştir. Yapılan bu çalışma araştırma yöntemlerinden nitel araştırma ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın veri toplama aracı doküman analizidir. Çalışmada Hüseyin Su'yun "Gülşefdeli Yemeni" hikâyesi B1 dil seviyesindeki öğreniciler tarafından kullanılacak hâle getirilmiştir. Değiştirilmiş metnin güvenirliğini tespit etmek için 6 uzman görüşüne başvurulmuştur ve uzman görüşleri dikkate alınarak metne son hâli verilmiştir. Bununla birlikte özgün ve değiştirilmiş metinler; söylem ve anlatı çözümlemesi, okunabilirlik düzeyleri, söz varlığı ögeleri bakımından incelenmiştir. Değiştirilmiş metnin B1 seviyesi öğrenicilerine uygunluğu araştırılmış ve metin ile alakalı öğrenici görüşleri alınmıştır. Sonuç olarak özgün metinde "engelli düzey" olan okunabilirlik düzeyi değiştirilmiş metinde "eğitsel düzey" olarak belirlenmiştir. Söz varlığı bakımından değiştirilmiş metin daha zengin hâle getirilmiştir. Öğreniciler değiştirilmiş metni B1 seviyesine uygun olduğu şeklinde değerlendirmiş ve metinle ilgili soruları doğru şekilde cevaplandırmıştır. Hüseyin Su'yun "Gülşefdeli Yemeni" metni B1 dil seviyesi öğrenicileri için değiştirilmiş ve değiştirilmiş metnin B1 seviyesine uygun olduğu tespit edilmiştir.

Esma Nur Durgut Koyuncu

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde podcast kullanımının akıcı okumaya etkisi

Yabancı dil öğretimi her geçen gün daha fazla önem kazanmaktadır. Yabancı dil öğretiminde, öğrenicinin dört temel dil becerisini kazanması amaçlanmaktadır. Öğretim sürecinde okuma becerisinin ayrı bir önemi vardır. Çünkü okuma dilin yapılarını, kelime dağarcığını ve dilin kullanımını anlamak için temel bir araçtır. Okuma becerisi, öğrenicilere yeni kelimelerin ve ifadelerin kullanımını gösterir; dilin gramer yapısını örnekler. Ayrıca okuma becerisi dinleme, konuşma ve yazma becerilerini geliştirmeye yardımcı olur çünkü okunan metinler konuşma dilini ve yazı dilini anlamayı sağlar. Yabancı dil öğretiminde okuma becerisi öğrenicilere metinler aracılığıyla kazandırılmakta ve geliştirilmektedir. Ancak bir becerinin kazanılması için sadece ders kitapları ve metinler yeterli olmamaktadır. Özellikle okuma becerisi gibi pratik odaklı becerilerin geliştirilmesi için çeşitli kaynaklar, araçlar, yöntemler, teknikler gerekmektedir ve öğrenicilere bunlardan yararlanma fırsatı sağlanmalıdır. Okuma becerisinin geliştirilmesinde farklı kaynak, araç, yöntem ve tekniklerin kullanılması öğrenicilerin yabancı dilde akıcı okuma becerisini geliştireceği düşünülmektedir. Akıcı okuma, bir metni hızlı okuma ve okunanları doğru anlayabilme yeteneğidir. Akıcı okumayı geliştirmeye yönelik araştırmalar yapılmaktadır ve bu araştırmalarda öğrenicilerin akıcı okuma becerisinin geliştirilmesine yönelik çeşitli öneriler sunulmaktadır. Bu önerilerden biri de öğrenicilerin akıcı okuma becerisinin geliştirilmesinde Podcast kullanımıdır. Alan yazınında öğrenicilerin akıcı okuma becerisinin geliştirilmesinde Podcast kullanımı ile ilgili ana dili olarak Türkçe eğitiminde araştırmalar bulunmaktadır. Ancak bu konuyla ilgili yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde bir çalışma bulunmamaktadır. Oysaki yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde öğreniciler farklı bir dilin yapısını öğrendiklerinden ve farklı seslerle karşılaştıklarından akıcı okumada zorlanmaktadırlar. Bu nedenle yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde öğrenicilerin akıcı okuma becerisinin geliştirilmesine daha çok ihtiyaç vardır. Bu ihtiyaçla "Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Podcast kullanımının akıcı okumaya etkisi nedir?" problem sorusundan hareketle yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Podcast kullanımının öğrenicilerin akıcı okuma becerisine etkisini tespit etmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışmada Podcast kullanımının öğrenicilerin doğru okumasına, okuma hızına ve prozodik okumasına etkisinin ne olduğu araştırılmıştır. Yapılan çalışma, tek denekli deneysel desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın deney grubunu B2 seviyesinde yabancı dil olarak Türkçe öğrenen ve akıcı okumada zorluk çeken 2 öğrenici oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak kişisel bilgi formu, metinler, araştırmacının Podcastleri ve öğrenicilerin okuma kayıtları kullanılmıştır. Veri toplama süreci 7 hafta süreyle toplamda 25 saat sürmüştür. Araştırma verilerinin analizinde doğru okuma formülü, okuma hızı formülü ve prozodik okuma ölçeği kullanılmıştır. Yapılan araştırmanın sonucunda Podcast kullanımının yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin doğru okumasını, okuma hızını ve prozodik okumasını geliştirdiği tespit edilmiştir. Podcast kullanımı öğrenicilerin en çok prozodik okuma becerisini olumlu etkilemiştir. Araştırma kapsamında Podcast yoluyla gerçekleştirilen okuma çalışmalarından 4 hafta sonra öğrenicilerle son bir okuma çalışması yapılarak öğrenicilerin akıcı okuma becerisinin gelişiminin kalıcılığı değerlendirilmiştir. Öğrenicilerin son okumalarının sonucunda Podcast kullanımının öğrenicilerin akıcı okuma becerisine kalıcı bir şekilde etki ettiği görülmüştür.

Merve Mutlu

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere sözcük öğretiminde Quızızz kullanımının etkisi

Küreselleşen dünyayla beraber önem kazanan yabancı dil öğrenimi toplumlar arası iletişimin etkin bir şekilde sağlanmasında kilit vazifesi görmektedir. Bu önemle yabancı bir dil öğrenmek, bireyin dünyaya bakış açısını değiştirerek yaratıcı düşünmesini ve diğer kültürlere karşı farkındalık kazanmasını sağlamaktadır. Teknolojik, ekonomik ve siyasi gelişmelerin ivme kazandığı günümüzde genişleyen sınır ötesi ilişkilerle yabancı dil olarak Türkçe öğrenimi de önem kazanmış ve bir ihtiyaç hâline gelmiştir. Bu ihtiyaç doğrultusunda yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yapılacak çalışmalar önemli bulunmaktadır. Bu çalışmalardan biri de sözcük öğretimine yönelik çalışmalardır. Öğrenenlerin ilgisini çekebilmek için Web 2.0 araçları gibi teknoloji tabanlı uygulamaları eğitime entegre etmek farkındalık oluşturmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere sözcük öğretiminde oldukça etkili olan uygulamalardan biri de Quizizz uygulamasıdır. Yapılan araştırmalarda Quizizz'in yabancı dilde öğrenen motivasyonu, dinleme becerisi ve sözcük öğretimi konularında etkili olduğu ortaya konmuştur bundan hareketle Türkçe sözcük öğretimi için de etkisi araştırılmalıdır. Alanyazın çalışmaları incelendiğinde Quizizz'in sözcük öğretimine etkisi noktasında yapılan çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda bu çalışmada "Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere sözcük öğretiminde Quizizz'in etkisi nedir ve nasıldır?" problem sorusundan hareketle yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere sözcük öğretiminde Quizizz'in etkisinin ne ve nasıl olduğunu belirlemek amaçlanmıştır. Bu kapsamda karma bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın nicel kısmında yarı deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışmada toplam 38 öğrenen yer almış ve Quizizz'in yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin sözcük bilgisine etkisi ön test ve son test olarak araştırmacı tarafından geliştirilen sözcük bilgisi testiyle ölçülmüştür. Elde edilen veriler SPSS programıyla çözümlenmiştir. Nitel araştırma kısmında durum çalışması deseni kullanılmıştır. Bu kapsamda öncelikle deney grubunda yer alan 19 öğrenenden her etkinlik sonunda araştırmacı tarafından hazırlanan sözcük öğretimi etkinlik değerlendirme formu aracılığıyla görüşler alınmıştır. Daha sonra bu öğrenenlerin içinden 4 öğrenenle odak grup görüşmesi yapılmıştır. Nitel araştırmadan elde edilen veriler içerik ve betimsel analiz yöntemleriyle çözümlenmiştir. Çalışmanın sonucunda deney ve kontrol grubu arasında tespit edilen anlamlı farklılık, yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin sözcük öğretiminde Quizizz kullanımının öğrenenlerin sözcük bilgisini geliştirmede etkili olduğunu göstermiştir. Öğrenenlerden alınan görüşlerden "etkili öğrenim sağlaması, eğlenceli ve öğretici olması, sözcüklerin hızlı ezberlenmesini sağlaması" gibi olumlu alt temalara ulaşılmıştır.

Fatma Buluş

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Yabancılar için Türkçe ders kitaplarının okunabilirliği: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi yabancılar için Türkçe öğretim seti örneği

Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğreniciler ders kitaplarını birincil kaynak olarak kullanmaktadır. Ders kitaplarında yer alan metinlerin, hitap ettiği öğrenicilerin dil seviyelerine uygun olup olmadığını gösteren bazı ölçütler vardır. Bu ölçütlerden biri de metinlerin okunabilirliğidir. Okunabilirlik okuyucunun metni kolay veya zor anlaması olarak tanımlanmaktadır. Dil öğrenicilerinin hazırlanan okuma materyallerini kolay okuyup anlaması öğrenme motivasyonunu artırmaktadır. Yabancılar için Türkçe ders kitaplarına yönelik yapılan araştırma konularından birisi bu kitapların içinde yer alan metinlerin okunabilirliğinin incelenmesidir. Metinlerin okunabilirliklerinin incelenmesi öğrenicilerin dil seviyelerine uygun metinlerle karşılaşması bakımından önemlidir. Bu sebeple yabancılar için Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirliklerinin incelenmesine ihtiyaç vardır. Alan yazınına bakıldığında daha önce incelenmediği tespit edilen Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yabancılar için Türkçe öğretim setindeki 5 kitabın (A1, A2, B1, B2, C1- C2) içerisindeki metinlerin okunabilirlik düzeylerinin hesaplanması çalışmada amaçlanmıştır. Bu amaçla yapılan araştırmada bu kitaplarda yer alan toplam 136 metnin okunabilirlikleri incelenmiştir. Araştırma kapsamında nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri doküman analiziyle toplanmıştır. Metinlerin okunabilirlik düzeylerinin hesaplanması için Çetinkaya-Uzun (2010) okunabilirlik formülü kullanılmıştır. Elde edilen okunabilirlik düzeyleri tablolar hâline getirilmiş ve metinlerin okunabilirliklerinin dil seviyesine dağılımı tespit edilmiştir. Elde edilen verilerden hareketle farklı dil seviyelerindeki metinlerin okunabilirlikleri karşılaştırılmıştır. Bu veriler doğrultusunda A1, A2, B1 ve B2 seviyesindeki kitapların içerisinde engelli okuma düzeyindeki metinlerin az sayıda olduğu, metinlerin çoğunluğunun okunabilirliklerinin ise eğitsel okuma düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Öğretim setinin içerisindeki C1-C2 seviyesi için hazırlanan ders kitabında ise engelli okuma düzeyindeki metinlerin sayısının, eğitsel okuma düzeyindeki metinlerin sayısıyla yakın olduğu görülmüştür. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yabancılar için Türkçe öğretim setinde bulunan kitaplar içerisindeki metinlerin okunabilirlik düzeyleri dikkate alınarak kendi aralarında karşılaştırıldığında ders kitaplarının dil seviyesi arttıkça okunabilirlik puanlarının düştüğü belirlenmiştir. Bir başka deyişle metinlerin okunabilirlik düzeyleri dil seviyelerine uygun olarak zorlaşmaktadır. İncelenen metinlerin, öğrenicilerin dil seviyesi dikkate alındığında onların dil seviyesine uygun olduğu tespit edilmiştir.

Büşra Baydoğan

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Padlet'in yazma becerisine ve tutumuna etkisi

Yüzyıllardır bireyler hem iletişim kurmak hem de gelecek nesillere kültürlerini aktarmak için dile ihtiyaç duymuşlardır. Zamanla farklı bireylerin de dillerini, kültürlerini, yaşayışlarını öğrenmek isteyen toplumlarda yabancı dil öğrenme ihtiyacı hissedilmiştir. Yabancı dil öğretiminde öğrenme sürecini hızlandırmak ve kolaylaştırmak için birçok farklı yöntemden yararlanılmıştır. İlerleyen teknoloji, yabancı dil öğretimi sürecini en çok etkileyen unsur olmuş ve öğrenicilerin dört temel dil becerisini geliştirmek, dersleri daha etkili duruma getirmek amacıyla birçok teknoloji tabanlı uygulama ortaya çıkmıştır. Özellikle de Web 2.0 araçları, yabancı dil öğretiminde büyük bir öneme sahip olmuştur. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde de farklı amaçlarla teknolojiden ve web araçlarından yararlanılmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sevilmeyen, edinilmesi en zor dil becerilerinden olan ve diğer dil becerilerine göre en son öğrenilen yazma becerisinin geliştirilmesi için de web araçlarından yararlanılması önemli bir ihtiyaç hâline gelmiştir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma becerisinin geliştirilmesi amacıyla kullanılan farklı web araçları bulunmaktadır. Bu araçlardan biri olan Padlet iş birlikli öğrenmeyi sağlayan çevrim içi bir yazı panosu uygulamasıdır. Yabancı dil öğretiminde Padlet kullanımının öğrenicilerin yazma becerisine ve tutumuna etkisini ortaya koyan birçok araştırma bulunmaktadır. Alan yazını incelendiğinde yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Padlet kullanımının öğrenicilerin yazma becerisine ve tutumuna etkisinin ne olduğunu inceleyen ve bu etkinin nasıl olduğunu araştıran bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu bağlamda araştırmada "Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Padlet kullanımının yazma becerisi ile tutumuna etkisi nedir ve nasıldır?" sorusuna cevap aramak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın nicel araştırma bölümünde Padlet kullanımının Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazma becerisine ve tutumuna etkisi deneysel bir araştırma ile ölçülmüştür. Araştırmanın deney ve kontrol grubu B2 seviyesinde yabancı dil olarak Türkçe öğrenen toplam 30 öğreniciden oluşmuştur. Çalışmanın veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Yazma Becerisini Değerlendirme Ön Testi" ve "Yazma Becerisini Değerlendirme Son Testi" ile Melanlıoğlu'na ait (2021) "Türkçeyi Yabancı Dil Olarak Öğrenenler İçin Yazma Tutumu Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programıyla çözümlenmiştir. Çalışmanın nitel araştırma kısmında ise durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, deney grubunda yer alan 15 öğrenici oluşturmuştur. Araştırma verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Padlet Etkinliğini Değerlendirme Formu" aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın sonunda yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Padlet kullanımının öğrenicilerin yazma becerisine olumlu etki ettiği ancak deney grubu ve kontrol grubunun yazma becerileri karşılaştırıldığında bu olumlu etkinin gruplar arasında anlamlı bir fark oluşturmadığı tespit edilmiştir. Bunun yanında araştırmada Padlet kullanımının yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin yazma tutumuna da olumlu etki ettiği bulgulanmıştır. Yazma tutumuna yönelik bu olumlu etkinin deney ve kontrol grupları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık oluşturduğu görülmüştür. Araştırma kapsamında yazma becerisine ve tutumuna yönelik tespit edilen bu olumlu etkinin nasıl bir etki olduğu incelendiğinde yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin görüşlerinden hareketle 3 farklı tema ortaya konmuştur. Bu temalar "Yazı ile ilgili özellikler", "Uygulamanın biçimi ile ilgili özellikler" ve "Uygulamanın kullanımı ile ilgili özellikler" temalarıdır. Öğrenici görüşlerinden hareketle tespit edilen temalara yönelik toplam 31 alt tema tespit edilmiştir. En çok görüş bildirilen alt tema "uygulamanın kolay kullanılıyor olması" temasına aittir. Çalışmadan elde edilen alt temalar içinde öğreniciler en çok "yazım konusunda öğretici olması" ve "öğreticinin hızlı geri bildirim vermesi" alt temalarında görüş belirtmişlerdir.

Şeyma Aydıntepe

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere sözcük öğretiminde Quızlet kullanımının etkisi

Dil, bireylerin duygu ve düşüncelerini aktarmak için kullandığı bir araçtır. Bu araç birçok medeniyetin tarih sahnesinde yer almasında ve gelecek nesillere tecrübelerini aktarmasında önemli bir rol oynamıştır. İnsanlar toplumların bir arada yaşaması, kültürel ve sosyal değerlerin bir diğer topluluğa aktarılması, çağlar boyu yaşanan ticari faaliyet gibi unsurların sürdürülebilmesi için iletişime ihtiyaç duymaktadır. Bu bakımdan iletişim, medeniyetler arasında köprü görevini üstlenmiştir. 21. yüzyıldan itibaren internetin yaygın bir araç olarak kullanılmaya başlanması, bireylerin teknolojiye olan ihtiyacının artması, sosyal ve kültürel alanda teknolojiye bağlı gelişmelerin yaşanması, toplumların bulundukları ortamlarda farklı kültürlerle etkileşime geçmesi ile teknoloji günümüzde vazgeçilmez bir araç hâline gelmiştir. Teknolojide yaşanan gelişmelerle birlikte insanların dil öğrenebilecekleri farklı uygulamalar da üretilmiştir. Özellikle yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde eğitimcilerin, öğrenenlere daha hızlı ve kalıcı bilgi sunmak için teknolojiye başvurduğu görülmektedir. Eğitimde kullanılan Web 2.0 araçları, bireylerin öğrenmeye çalıştığı dili kolaylaştırmakta ve öğrenme sürecini hızlandırmaktadır. Yabancı dilde sözcük öğretiminde tercih edilen dijital araçlardan biri Quizlet'tir. Quizlet, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde de öğrenenlerin sözcük öğretimini destekleyen bir araçtır. Quizlet'te yer alan sözcük çalışmaları, öğrenenlerin daha hızlı ve kolay öğrenmesine olanak tanımaktadır. Quizlet'in hem sınıf ortamında hem de bireysel çalışma alanlarında kullanılabilmesi, öğrenenin ilerlemesini takip edebilmesi ve yapılan yanlışların uygulama tarafından fark edilmesi gibi var olan özellikleri öğrenene büyük bir kolaylık sağlamaktadır. Quizlet'in sözcük öğrenmeye etkisini araştıran yabancı dil olarak İngilizce öğretiminde birçok araştırma yapılmıştır. Araştırmalarda Quizlet'in sözcük öğreniminde etkili ortaya konmuştur. Alanyazın incelendiğinde yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Quizlet'in sözcük öğrenimine etkisinin araştırılmadığı görülmektedir. Bu kapsamda yapılan "Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere sözcük öğretiminde Quizlet'in etkisi nedir ve nasıldır?" problem sorusundan hareketle yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere sözcük öğretiminde Quizlet'in etkisinin ne ve nasıl olduğunu belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada karma araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışmanın nicel kısmı için yarı deneysel bir araştırma modeli seçilmiştir. Deney ve Kontrol grubunu B1 seviyesinde Türkçe öğrenen 40 öğrenen oluşturmaktadır. Araştırma verileri ön test ve son test olarak araştırmacının oluşturduğu sözcük bilgisi testi ile toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programıyla çözümlenmiştir. Araştırmanın nitel çalışma kısmında durum çalışması deseni kullanılmıştır. Veriler deney grubunu oluşturan 20 öğrenenden araştırmacı tarafından oluşturulan etkinlik değerlendirme formu aracılığıyla ve deney grubunda yer alan 4 öğrenenle odak grup görüşmesi yapılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Çalışmanın sonucunda yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin sözcük öğretiminde Quizlet'in kullanımının öğrenenlerin sözcük bilgisini geliştirmede etkili olduğu ve deney grubunun sözcük bilgisinin geliştirilmesinde anlamlı bir şekilde farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir. Quizlet'in etkisinin nasıl olduğuna yönelik değerlendirme formlarından elde edilen verilerden 2 tema ve 55 alt oluşturulmuştur. Odak grup görüşmelerinden elde edilen görüşler incelendiğinde ise 2 temaya ve 21 alt temaya ulaşılmıştır. Öğrenenlerin görüşlerinden elde edilen sonuçlar sözcük öğretiminde Quizlet kullanımının olumlu etkileri olduğu ortaya koymaktadır. Anahtar kelimeler: Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, sözcük öğretimi, yabancı dil olarak Türkçe sözcük öğretimi, Web 2.0 araçları, Quizlet.

Enes Eyibil

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Dijital hikâye kullanımının Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin sözcük bilgisine etkisi

Kelimeler bir dilin temel taşlarıdır. Yabancı dil öğretiminde öğrenenler kelimeler yoluyla iletişim kurabilir, dili etkin kullanabilir ve duygularını ifade edebilirler. Öğrenenler kelimeler olmadan duygularını, düşüncelerini ya da isteklerini anlatamayacakları gibi anlatılanları da anlayamayacaklardır. Bu anlamda kelime öğretimi iletişim ve dil kullanımı açısından yabancı dil öğretimi için büyük önem taşımaktadır. Yabancı dil öğretiminin etkili bir şekilde yapılması derslerde teknoloji kullanımına bağlıdır. Yabancı dil öğretiminde en yaygın kullanılan teknolojik araçlardan biri de dijital hikâyelerdir. Dijital hikâyeler, geleneksel hikâyelerin 21. yüzyıl öğrenen özelliklerine göre teknoloji ile donatılmış hâlidir. Bu anlamda öğretenler geleneksel hikâyenin teknolojiye uyarlanmış şeklini derslerinde kullanarak öğrenenler ile iletişimlerini daha etkili bir hâle getirebilirler. Dijital hikâyeler görsel ve işitsel olduğu için çok duyulu öğrenmeye zemin oluşturur. Bu bağlamda dil öğretme sürecinde günümüz teknolojileri ile beraber hazırlanacak olan dijital hikâyelerin öğrenenlerin dört temel dil becerilerinin geliştirilmesinde olumlu etkilerinin olabileceği söylenebilir. Dijital hikâye kullanımının eğitim üzerindeki olumlu etkilerinin fark edilmesiyle beraber bununla ilgili çalışmalar da sayıca artmıştır. Bu çalışmalar en çok sınıf öğretmenliği alanında yapılırken, İngiliz dili eğitimi ile ilgili yapılan çalışmalar onu takip etmektedir. Türkçe ve yabancı dil olarak Türkçe eğitimi alanlarında ise dijital hikâyelere yönelik çalışmalar çok az sayıdadır. Yapılan bu çalışmalar yazma ve okuma becerilerine yöneliktir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında dijital hikâye ile kelime öğretimine yönelik bir çalışma bulunmamaktadır. Oysaki dijital hikâyelerde kelimeler için görsel ekleyebilir aynı zamanda ses kaydedip kelimelerin telaffuzuna yönelik çalışmalar yapılabilir bu nedenle dijital hikâyelerin kelime öğretimi için etkili olacağı düşünülmektedir. Yapılan bu çalışmada "Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dijital hikâye kullanımının kelime öğrenimi üzerindeki etkisi nedir ve nasıldır?" sorusundan hareketle dijital hikâye kullanımının Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin kelime öğrenimini ne düzeyde ve nasıl etkilediğini tespit etmek amaçlanmaktadır. Bu amaçla yapılan çalışmada karma araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümü için kontrol gruplu deneysel bir çalışma yapılmıştır. Araştırma için A1 seviyesinde yabancı dil olarak Türkçe öğrenen toplam 40 öğrenen ile deney ve kontrol grubu oluşturulmuştur. Verilerin toplanması sürecinde deney grubundaki öğrenenler verilen kelimelerle 8 adet dijital hikâye hazırlarken kontrol grubu öğrenenleri hikâyeleri kağıda yazmışlardır. Öğretim sürecinde deney ve kontrol gruplarına araştırmacı tarafından hazırlanan ön test ve son test uygulanmıştır. Ön test ve son testte uygulanan kelime ölçeğinin hazırlanmasında ve puanlanmasında Wesche ve Paribakht 'ın geliştirdiği Ateş ve Sis'in Türkçeye uyarladığı "kelime bilgisini değerlendirme ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS programı kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise dijital hikâyelerin yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin kelime bilgisini nasıl etkilediğini tespit etmek için nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen açık uçlu sorulardan oluşan anket formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analiziyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen sonuçlara göre dijital hikâye yazan öğrenenler son testte daha başarılı olmuştur. Bununla birlikte deney ve kontrol grubunun son test puanları arasında anlamlı bir fark olup olmadığı incelendiğinde anlamlı bir farkın olmadığı görülmüştür. Buna ek olarak dijital hikâye yazan öğrenenlerin kelime öğrenmeye yönelik görüşleri incelendiğinde araştırma sonunda öğrenenlerin dijital hikâyelerle kelimeleri görerek, konuşarak, okuyarak ve yazarak öğrendikleri; öğrenme sürecinde dile karşı ilgilerinin arttığı, mutlu oldukları, eğlendikleri ve kalıcı öğrenme sağladıkları ortaya çıkmıştır.

Cansu Şener

OtantiklikTürkçe öğretimiYabancı dil öğretimi

Türkçeyi yabancı dil olarak öğretenlerin otantik metin kullanımı: Ölçek geliştirme çalışması

Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde otantik metin kullanımının önemi büyüktür. Otantik metinler, öğretim yapmak için özel olarak üretilmemiş olup günlük hayatta sıkça karşılaşılan metinler olarak tanımlanmaktadır. Özellikle bu alanda çalışan öğreticilerin derslerinde otantik metinlerden yararlanmaları, öğretimi etkili bir hâle getirmektedir. Alanyazın incelendiğinde Türkçeyi yabancı dil olarak öğretenlerin otantik metin kullanım durumlarını belirlemeye yönelik Türkçe bir ölçeğin olmadığı tespit edilmiştir. Bu alanda kullanılacak geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış bir ölçeğin geliştirilmesi, ihtiyaç olarak görülmektedir. Çünkü bu belirleme, öğreticilerin farkındalığını artırıp öğretim niteliğini düzenlemek açısından önemli bir referans olacaktır. Bu çalışmada "Türkçeyi yabancı dil olarak öğretenlerin otantik metin kullanım durumları nedir?" sorusundan hareketle, Türkçeyi yabancı dil olarak öğretenlerin otantik metin kullanım durumlarını belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışmasının yapılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda yapılan çalışmada öncelikle konuyla ilgili ölçek maddeleri hazırlanmış ve uzman görüşüne göre şekillendirilmiştir. Geçerlik ve güvenirlik analizlerinin ardından ölçeğin son hâli verilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 205 öğretici oluşturmaktadır. Yapılan faktör analizi sonucunda ölçek; 17 madde içeren, "Beceri ve Düzey Kapsamında Otantik Metin Kullanımı", "Anlama Becerileri Kapsamında Otantik Metin Kullanımı" ve "Anlatma Becerileri Kapsamında Otantik Metin Kullanımı" başlıklı 3 boyutlu bir yapıdan oluşmaktadır. Maddeler, toplam varyansın %68,572'sini açıklamaktadır. Ölçeğin güvenirliği için Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. Geliştirilen ölçeğin genel güvenirlik kat sayısı .91 olarak bulunmuştur. Bununla birlikte yine iç tutarlığın belirlenmesi için eş değer yarılar yöntemi kullanılmıştır. Ölçeğin iki farklı bölümünden elde edilen korelasyon katsayısı .93 olarak hesaplanmıştır. Bulunan bu değerler "Türkçeyi Yabancı Dil Olarak Öğretenlerin Otantik Metin Kullanımı Ölçeği"nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. En düşük 17, en yüksek 85 puanın alınabileceği bu ölçeğin uygulandığı araştırma grubunun otantik metin kullanım ortalaması, 5 üzerinden 4,30'dur. Alınan toplam puan ise 73'tür. Buradan hareketle katılımcıların otantik metin kullanma düzeylerinin "çok iyi" düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Geliştirilen bu ölçeğin, alanda çalışan araştırmacılara ve öğreticilere yararlı olacağı düşünülmektedir.

Gül Çakır

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Yabancılar için hazırlanan Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığı: Yeni İstanbul örneği

Kelimeler, bir dilin temel yapı taşlarını oluşturur ve doğru, etkili, estetik bir dil kullanımı kelime seçimine dayanır. Dil öğrenme sürecinde, dil öğrenenler iletişim ortamlarında ve öğretim materyallerinde kullanılan kelimeleri edinerek dil becerilerini geliştirirler. Dil öğretimi araştırmaları, sıklıkla kullanılan kelimelerin öncelikli olarak öğretilmesinin önemini vurgular ve kelime sıklığı çalışmaları bu amaçla yapılır. Bu çalışmalar, etkili bir dil öğretimi stratejisi oluşturmak için kelime öğretimine odaklanmayı destekler. Kelime sıklığı üzerine gerçekleştirilen araştırmalar, dil öğretimi için önemli bir bilgi kaynağı niteliğindedir. Bu tür çalışmalar genellikle ders kitapları gibi temel kaynaklar üzerinde yoğunlaşmaktadır. Araştırmaların amacı dil öğretim sürecinde kullanılan kelimelerin belirlenmesi, hangi düzeyde hangi kelimelerin öğretilmesi gerektiğinin tespiti ve öğretim materyallerinin hazırlanmasında kullanılmaktır. Bu çalışmalar, dil öğretimi alanında etkin bir öğretim sürecinin sağlanması amacıyla büyük önem taşımaktadır. Bu araştırma, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan ders kitaplarında yer alan kelimeler, deyimler, ikilemeler, atasözleri, tekerlemeler ve bilmeceler gibi söz varlığı unsurlarının tespitini amaçlamaktadır. Araştırmanın veri kaynağını, yabancılara Türkçe öğretimi için hazırlanan ders kitaplarından Yeni İstanbul yabancılar için Türkçe öğretim seti oluşturmaktadır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması ile gerçekleştirilen çalışmada veriler doküman analizi yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik ve betimsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilere göre ders kitaplarındaki söz varlığı unsurları incelendiğinde, en çok isim ve fiil türünde kelimelerle karşılaşılmaktadır. Ders kitaplarında kelimelerden sonra en sık rastlanan unsurların deyimler sonra sırasıyla ikilemeler, atasözleri ve tekerlemeler olduğu belirlenmiştir. Ancak, incelenen ders kitaplarında bilmecelere rastlanmamıştır. Ders kitaplarında isim ve fiillerden oluşan kelimelere en yüksek C1 seviyesinde, en düşük A1 seviyesinde; ikilemeler en yüksek C1 seviyesinde, en düşük A1 seviyesinde; deyimler en yüksek C1 seviyesinde, en düşük A1 seviyesinde; atasözleri en yüksek C1 seviyesinde, en düşük B1 seviyesinde; tekerlemeler en yüksek B1 seviyesinde, en düşük A2 seviyesinde yer verilmiştir. A1, A2 ve B2 seviyelerindeki ders kitaplarında atasözleri; A1, B2 ve C1 seviyelerindeki ders kitaplarında tekerlemelere yer verilmemiştir. Çalışmanın sonucunda, incelenen öğretim setindeki ders kitaplarında en çok kelimelerin ve en az tekerlemelerin yer aldığı tespit edilmiştir. Anahtar elimeler: Türkçe Eğitimi, Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitapları, Kelime Öğretimi, Söz Varlığı.

Hadiye Erişik

Fatih Sultan Mehmet Foundation University · Institute of Graduate Studies

Yabancı dil olarak Türkçe sözcük öğretiminde wordwall kullanımının etkisi

Dil, bireylerin duygu ve düşüncelerini aktarmada önemli bir araçtır. Dolayısıyla dil, bir iletişim aracıdır. Dünyadaki etkileşimin artmasıyla insanlar farklı kültürler ile daha fazla iletişim kurmak durumunda kalmış bununla birlikte insanların ana dillerinden farklı olan diğer dilleri de öğrenme ihtiyacının artmış olduğu gözlemlenmiştir. Bu ihtiyaca yönelik dil öğretiminde teknolojiyle uyumlu hâle getirilmiş materyaller kullanmak hem günümüzdeki eğitim sistemiyle hem de hedef kitlenin teknolojiyi kullanma sıklığıyla bağlantılıdır. Bu bağlamda yabancı dil öğretiminde teknoloji kullanımının oldukça önemli olduğu gözlemlenmektedir. Yabancı dil öğretiminde sözcük öğrenimini kolaylaştıracak ve daha kalıcı hâle getirilmesini sağlayacak materyallere ihtiyaç olduğu bilinmektedir. Alanyazın incelendiğinde sözcük kullanımında teknoloji tabanlı uygulamaların sözcük öğretimine etkisi konusunda çalışmaların az olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda yapılan çalışmada "Yabancı dil olarak Türkçe sözcük öğretiminde öğretim teknolojilerinin etkisi nedir ve nasıldır?" sorusundan hareketle yabancı dil olarak Türkçe sözcük öğretiminde Wordwall'un etkisinin ne ve nasıl olduğunu ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaçtan hareketle çalışmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın nicel araştırma kısmında yarı deneysel bir araştırma yapılmıştır. B2 seviyesi iki grup üzerinde toplam 30 öğreniciyle yapılan çalışmada Wordwall'un Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin sözcük bilgisine etkisi 50 sözcükten oluşan bir ölçek ile ölçülmüştür. Elde edilen veriler SPSS programıyla çözümlenmiştir. Nitel araştırma kısmında durum çalışması deseni kullanılmıştır. Veriler araştırmanın deney grubunu oluşturan 15 öğreniciden toplanmıştır. Bu bağlamda Wordwall'un öğrenicilerin sözcük bilgisine etkisinin nasıl olduğunun tespit edilmesinde etkinlik görüş formu kullanılmıştır. Verilerin elde edilmesinin ardından içerik analizi ile çözümleme yapılmıştır. Araştırma sonucunda Wordwall'un öğrenenlerin sözcük bilgisini arttırmada anlamlı bir farklılık oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Nitel araştırma kısmında öğrenici etkinlik görüş formundan elde edilen verilere göre olumlu görüşlerin olumsuz görüşlerden daha fazla olduğu görülmüştür. Anahtar kelimerler; Türkçe eğitimi, yabancılara Türkçe öğretimi, sözcük öğretimi, web 2.0 tabanlı materyaller, wordwall.

Bahar Seçen