Theses supervised by Doç. Dr. Kazım Barış Atıcı
10 theses · Hacettepe University
Türkiye tarım sektöründe parametrik olmayan etkinlik ve elastiklik ölçümü
Tarım etkinliği, tarımsal verimlilik artışı ve ekonomideki kaynakların etkin bir şekilde tahsis edilebilmesi açısından temel bir rol oynamaktadır. Bu doğrultuda, tüm dünyada tarımsal etkinliğin ölçülmesi konusundaki çalışmalarda farklı kavram ve ölçüm yaklaşımlarına sahip çok çeşitli metodolojiler kullanılmaktadır. Tarımsal etkinlik çalışmalarında tarımsal üretimin etkin bir şekilde yapılabilmesi, üretilen tarım ürünlerinin performans değerlendirmeleri ve geleceğe yönelik tarımsal politikaların geliştirilebilmesi adına Yöneylem Araştırması'nın önemli tekniklerinden biri olan Veri Zarflama Analizi'ne (VZA) sıklıkla başvurulmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) yayınladığı Bitkisel Ürün Denge Tabloları'ndan sağlanan en güncel veriler ile 2010-2016 yılları arasında Türkiye tarımında üretimi yapılan bitkisel ürünler için VZA tabanlı üç temel analiz gerçekleştirilmiştir. Türkiye tarım sektöründe üretilen bitkisel ürünlerin etkinlik ölçümleri, değerlendirilen yıllar içerisindeki etkinlik değişimleri ve farklı girdi ve çıktılarla oluşturulan senaryolar ile parçalı elastiklik ölçümü analizleri gerçekleştirilmiştir. VZA etkinlik sınırı üzerinde parçalı elastiklik ölçümü modelleri, tarım sektöründe ilk kez uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar ile Türk tarım sektörü üzerinde makro boyutta bir bakış açısı sağlanması amaçlanmıştır.
Türkiye'de enerji yönetim sistemi uygulamalarının sanayi kuruluşları ve sanayide enerji verimliliği projeleri açısından etkinliklerinin değerlendirilmesi
İklim değişikliği ve çevre konusundaki küresel farkındalığın artması, enerji kaynaklarının büyük bir hızla azalmasına rağmen sürekli artan enerji ihtiyacı gibi sebeplerle enerji verimliliği çalışmaları özellikle son yıllarda önemli bir müdahale aracı haline gelmiştir. Enerji verimliliği konusunda stratejiler geliştirilmiş, teşvik mekanizmaları oluşturulurmuş ve yaygınlaştırılması konusunda çalışmalar yapılmıştır. Enerji Yönetim Sistemi (EnYS) sanayi kuruluşlarının enerji verimliliğini sürdürülebilir hale getirebilmesi için tüm sistemde sürekli iyileşme hedefiyle fabrika çalışanlarını ve hatta fabrikanın ekosistemini de içine alan dinamik bir yönetim yaklaşımıdır. EnYS yaklaşımı sayesinde sanayi kuruluşlarının kısa vadede yüksek enerji tasarruf miktarına ulaşması ve bu etkin enerji yönetiminin sürdürülebilir olması dolayısıyla EnYS'nin yaygınlaştırılması için çeşitli stratejiler geliştirilmiştir. Bu tez çalışmasında EnYS uygulaması sonucunda yatırıma dönüştürülen sanayide enerji verimliliği projeleri iki boyutta incelenmektedir. Birincisi projeleri uygulayan sanayi kuruluşları açısından, ikincisi ise sanayide uygulanan enerji verimliliği projeleri açısından. Etkinlik analiz yöntemi olarak parametrik olmayan bir yöntem olan Veri Zarflama Analizi (VZA) tercih edilmiştir. Sanayi kuruluşları için elde edilen etkinlik skorları yıllık enerji tüketimi, ISO 50001 belgesi sahipliği, sektör, KOBİ statüsü gibi kriterlere göre yorumlanmıştır. Uygulanan enerji verimliliği projeleri ise ilk olarak kategorilere ayrılmış daha sonra etkinlik analizine tabi tutulmuştur. İki boyutlu bu analizler sonucunda EnYS sayesinde sanayi kuruluşlarının kısa sürede enerji ve enerji dışı birçok fayda sağladığı sonucuna varılmıştır. Literatürde makro düzeyde sanayide enerji verimliliği konusunda birçok çalışma bulunmaktadır. Fakat enerji EnYS'yi bünyesine entegre etmek isteyen sanayi kuruluşlarının enerji verimliliği proje önceliklerine ve tercihlerine ışık tutması açısından mikro düzeyde çalışmaya rastlanılmamaktadır. Sanayide uygulanan enerji verimliliği projelerinin veri seti olarak seçildiği bu tez çalışmasının, literatürde eksikliği görülen mikro değerlendirmeler açısından bir örnek olacağı ve EnYS'nin yaygınlaştırılması konusunda katkı sağlayacağı öngörülmektedir.
Yalın dönüşümde değer akış haritalandırma ve işgücü verimlilik modeliyle işletme üretim yapısının analizi: İmalat sektöründe bir uygulama
Yalın dönüşüm, israfın tanımlandığı ve ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmaların yapıldığı, malzeme ve bilgi akışının verimli şekilde sürdürüldüğü bir üretim sistemini hedef almaktadır. Değer akış haritalandırma (DAH) ise işletmelerin yalın dönüşüme geçişinde odak noktası olup, verilerin sistematik şekilde belirlenmesi, analiz edilmesi ve sistemdeki katma değerli faaliyetlerin belirlenerek katma değersiz faaliyetlerin ortadan kaldırılması ya da değiştirilmesini amaçlayan görsel bir araçtır. Yapılan çalışmada; imalat sektöründe faaliyet gösteren emek yoğun bir işletmede, israflardan arındırılmış, temin süreleri azalmış ve beklemelerin giderildiği bir sistem kurulması amaçlanmıştır. Bunun için öncelikle fabrika verileri analiz edilmiştir. Üretim süreci detaylı şekilde incelenerek ürünün takt zamanı bulunmuş ve süreçlerin akışını analiz edebilmek için proses akış diyagramları çıkarılmıştır. İşletmenin mevcut durumu DAH yöntemi kullanılarak mevcut durum değer akış haritası çıkarılmıştır. Uygulama için seçilen işletmenin emek yoğun proseslerden oluşması sebebiyle üretim maliyetlerinin büyük bir bölümünü işgücü maliyetleri oluşturmaktadır; bu nedenle israfları tespit etmek amacıyla işgücü analiz çalışması yapılmasına karar verilmiştir. İyileştirme noktalarının tespitinde destekleyici bir yöntem olarak Oranlarla İşgücü Verimlilik Yönetimi (WPMR) kullanılmıştır. WPMR ile işgücü verilerinin nasıl analiz edileceği, elde edilen verilerin nasıl kullanılacağı ve yorumlanacağına yönelik çalışmalar yapılmıştır. Çalışma sonucunda, yalın bakış açısı ile üretim sistemi bir bütün olarak incelenmiş, israflar tespit edilmiş ve israfları yok etmek için yalın teknik uygulamaları önerilerek gelecek durum değer akış haritası oluşturulmuştur. Mevcut durum ve gelecek durum haritalarındaki veriler karşılaştırılarak sonuçlar yorumlanmıştır. Buna göre yapılan iyileştirmeler ile gelecek durumda, temin süresi, bekleme ve stok seviyesinde azalma sağlanmıştır. Bu çalışmanın, yalın dönüşüme geçmeyi amaçlayan özellikle emek yoğun işletmelere örnek olması beklenmektedir.
Veri zarflama analizinde elastiklik ölçümü üzerine bir model önerisi: Tarım sektörü uygulaması
Veri Zarflama Analizi (VZA), karar birimlerinin göreli etkinliklerinin değerlendirilmesinde sıklıkla kullanılan bir tekniktir. VZA ile birimler performans düzeyleri doğrultusunda etkin ve etkin olmayan birimler olarak ayrıştırılabilmekte ve birimlerin etkinlik skorları belirlenebilmektedir. VZA'nın bir alt türü olan Katmanlı Veri Zarflama Analizi (KVZA) ise değerlendirilen birimleri mevcut performansları doğrultusunda, ait oldukları etkin sınırlara atamaya yarayan bir tekniktir. Katmanlı Veri Zarflama Analizi (KVZA); değerlendirilen karar birimlerinin kümelenmesini ve her bir küme için farklı bir etkin sınır oluşturulmasını sağlamaktadır. Elastiklik; bir değişkende meydana gelen oransal değişimin, başka bir değişkende yarattığı tepkinin mevcut teknoloji altında belirlenen ölçütüdür. Yalnızca etkin sınır üzerinde konumlanan birimler için uygulanabilen elastiklik ölçümleri ile karar birimlerinin sergilediği Ölçeğe Göre Getiri (RTS) karakteristikleri hakkında bilgi sahibi olmak da mümkündür. Çalışmada; VZA ile değerlendirilen tüm birimler için, KVZA ile belirlenen etkin sınırlar üzerinde elastiklik ölçümleri yapılmasını sağlayan bir metot önerilmektedir. Önerilen metot doğrultusunda gerçekleştirilen çalışmanın, üç temel amacı vardır. Bunlardan ilki; VZA kapsamında değerlendirilen tüm birimlerin etkinlik ölçümlerinin yapılması ve KVZA ile bu birimlerin mevcut performans düzeylerine göre ait oldukları etkin sınır veya etkinlik seviyelerine atanmasıdır. İkincisi; belirlenen etkin sınırlar üzerinde birimlerin elastiklik ölçümlerinin yapılması ve Ölçeğe Göre Getiri (RTS) karakteristiklerinin belirlenmesidir. Sonuncusu da bu metodun Türk tarım sektöründe uygulanmasıdır. Çalışmada önerilen metot, Ege Bölgesi'nde faaliyet gösteren tarım çiftliklerinde uygulanmakta olup, analizlerde bölgedeki çiftliklere ait Çiftlik Muhasebe Veri Ağı (ÇMVA) verileri kullanılmaktadır. Uygulama sonuçları; önerilen metodun, üretim olanakları kümesinin tamamına ait bulgular elde edilebilmesine olanak sağladığını göstermektedir. Genel kapsamda çalışma; etkinlik ölçümlerini, üretim olanakları kümesi genelinde duyarlılık analizlerini ve Ege Bölgesi çiftliklerine ait bulguları içermektedir. Ayrıca önerilen metodun da bir gösterimini sunmaktadır.
Dünya üniversitelerinin çevreci yaklaşımları ve sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi
Bugün tüm dünyada, üniversiteler başarılarıyla adlarından söz ettirmek istemektedir. Bunu sağlayabilmeleri için de eğitim performanslarının yanı sıra, günümüzde en çok özen gösterilen konuların başında gelen "çevreci yaklaşım ve sürdürülebilir faaliyetler" konusu üzerine odaklanmaları kaçınılmaz olmuştur. Bu noktada "Green University" kavramı doğmuş ve üniversiteler çevreci sürdürülebilir faaliyetleri üzerinden değerlendirilmeye ve sıralanmaya başlanmıştır. En çok bilinen ve en yaygın kullanılan sıralama sistemlerinden biri GreenMetric (GM) sistemidir. Bu çalışmanın amacı; GM'de sıralanan üniversitelerin sıralama ve skor verilerini kullanarak, yürütülen çevreci sürdürülebilir faaliyetlerin akademik başarı üzerine bir etkisinin olup olmadığının incelenmesidir. Çalışma, detaylı bir literatür taraması sunmakta ve verilerin işleniş biçimi ve analizlerin yapısı bakımından nicel bir çalışma özelliği taşımaktadır. 2016 ve 2017 yılları için yürütülen çalışmada, regresyon analizleri ile GM verilerinin 4 akademik sıralama sistemi (ARWU, QS Sıralaması, THE Sıralaması ve NTU Sıralaması) ile ilişkisi ülke kategorisinin etkisi de dikkate alınarak incelenmektedir. Çalışma kapsamında ayrıca analiz sonuçlarının açıklama gücünü arttırmak için yeni bir sıralama metodu geliştirilmiş ve bahsedilen akademik sıralama sistemlerinden birleştirilmiş üniversite sıralaması türetilmiştir. Elde edilen birleştirilmiş üniversite verisinin üniversitelerin yer aldığı ülkelerin Environmental Performance Index skorlarının aracı etkisi altında GM boyutları ile ilişkisine de bakılmıştır. Sonuçlar genel anlamda çevreci faaliyetler yürütmek ile akademik başarı arasında anlamlı bir ilişkinin varlığına işaret etmektedir. Tüm analiz sonuçlarından yola çıkılarak Ulaşım alt faktörünün her açıdan en anlamlı faktör olduğunu söylemek mümkündür. Ele alınış biçimi bakımından literatürdeki mevcut boşluğu doldurmasıyla özgün olma niteliği taşıyan bu çalışma; gelecek yıllarda, üniversitelerin çevreci faaliyetleri üzerinden akademik başarı sağlayıp sağlayamadıklarını ortaya koymada yardımcı olacaktır. Anahtar Sözcükler: Enerji ve Çevre, Sürdürülebilirlik, Çevreci Kampüs, Yükseköğretim, Regresyon.
A methodology for combining stakeholder perspectives in multicriteria inventory classification : An application in Turkish retailing sector
The growth rate of the retail industry is increasing with each passing day because of the changing dynamics in Turkey and the world. In this growing and changing industry, the concept of inventory management has become a more significant point for companies. One of the most important success criteria of the retail industry is sales, profit margin, and right purchasing management, though one of the most important criteria that companies actually fail to notice is the proper inventory management. In the industry such as retail is one of the industries in which the season is moving according to trends and customer demands can change rapidly. For this reason, inventory management is a difficult but definitely not to be overlooked issue. Because, inventory is one of the most important cost items for companies. If the inventories are not managed in parallel with the revenue and expense budgets, it causes the stocks that are missing or over. In this case, the financial statements of the companies directly affect. There are a number of stakeholders affected by inventories within the company, as the company's financials are affected. These are company top management, product managers and store managers. There are different inventory management methods to reach the ideal stock which will satisfy all stakeholders. Multi-criteria inventory classification models is one of the most widely used inventory management models among these methods. In inventory management decisions, the effectiveness of more than one objectives, stakeholder and criteria, makes it possible to apply Multi Criteria Decision Analysis techniques in this field. For this purpose, the study in the ABC classification and Multiple Criteria Classification UTADIS method is discussed in detail and an application of the method in Turkish retail industry is performed in order to interpret the results.
Ülkelerin girişimcilik seviyelerine göre sınıflandırılması: UTADIS uygulaması
Girişimciliğin dünyayı bir fikirle değiştirebilmesi, geliştirebilmesi veya kolaylaştırabilmesi, onu toplumlar için önemli ve gerekli kılmaktadır. Bu durum girişimciliğin desteklenmesi konusunda tüm taraflarda fikir birliği oluşturmaktadır. Ancak bu noktada girişimciliğin teşvik edilmesi için uygulanan desteklerin sağlam bir politika zeminine kavuşturulması konusu gündeme gelmektedir. Bunun için önemli iki araç; girişimciliği etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve benzer ülke örneklerinin incelenmesidir. Çalışmada bu iki araç için önemli girdi oluşturabilecek bir analiz gerçekleştirilerek, politika belirleyicilere ışık tutmak amaçlanmaktadır. Bu çerçevede bir Çok Kriterli Karar Analizi yöntemi olan UTADIS kullanılarak ülkeler girişimcilik seviyelerine göre sınıflandırılmıştır. Bu analiz gerçekleştirilirken yönteme ilişkin iyileştirmeler de önerilerek, daha yüksek tahmin gücü sağlayan bir analiz elde edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda, yöntemin uygulanmasından önce bir çok değişkenli regresyon gerçekleştirilerek çalışmaya bir ön analiz eklenmiştir. Çalışmanın sonucunda iki farklı alanda önemli bulgular elde edilmiştir. İlk olarak yönteme ilişkin bulgular, analiz öncesine regresyon analizinin eklenmesinin tahmin gücünü artırabileceği ve kriter ağırlıklarını düzenleyebileceği yönündedir. Ayrıca yöntem, bir örneklem dışı test ile denenmiş ve orta seviyede güçlü bir tahmin oranı elde edilmiştir. Diğer taraftan politika bulguları, Türkiye'de girişimciliğin geliştirilmesine ışık tutabilecek nitelikte bilgiler içermektedir. Sonuçlar, genel olarak Türkiye'nin dâhil olduğu 2. grup ülkelerle benzeştiğini ancak 1. grup ülkelere kıyasla geride olduğu devlet politika ve programları, girişimcilik eğitim ve öğretimi ve altyapı gibi konularda alınacak önlemlerle daha yüksek seviyelere ulaşılabileceğini göstermektedir.
Kamu-üniversite-sanayi işbirliği (KÜSİ) kapsamında illerin durumunun ve potansiyelinin değerlendirilmesi
Üniversite-sanayi işbirliği, üniversitelerde üretilen akademik bilginin sanayide katma değere dönüştürülmesi yoluyla bir ülkenin kalkınmasında öncü olabilecek önemli bir mekanizmadır. Türkiye'de de üniversite ve sanayi arasındaki bağı kuran bu ekosisteme ilişkin dağınık ancak izlenebilir bir sistem kurulmasına rağmen bunları analiz etmeye ve politikaya dönüştürmeye yönelik çabaların olmadığı görülmüştür. Bu bağlamda çalışmanın amacı, Türkiye'de etkin bir üniversite-sanayi işbirliği mekanizması sağlamak üzere İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırmasına göre Düzey 2 (26 Bölge) ve Düzey 3 (81 il) bölge birimlerine yönelik işbirliği potansiyellerinin değerlendirilmesi, işbirliğini sağlama konusundaki ihtiyaçlarının tespit edilmesi ve karar vericiye politika önerisi olarak sunulmasıdır. Çalışmada işbirliği potansiyeli üniversite ve sanayi boyutu olmak üzere iki farklı boyutta incelenmiştir. 81 ilin kaynak dağılımı ve mevcut alternatiflerin fazlalığı gibi sebeplerden ötürü büyükşehir statüsüne sahip olma durumlarına göre de ayrıca sınıflandırılmıştır. Çalışmada Veri Zarflama Analizi (VZA) ve Serbest Atılabilir Zarflama (FDH) analizinden yararlanılmış ve elde edilen sonuçlar karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bulguların değerlendirilmesi aşamasında FDH yöntemi kullanılarak Düzey 2 ve Düzey 3 bölgelerinin rol model alması gereken ve karar vericiyi tatmin edecek hedefler belirlenmiştir. Standart VZA modellerinde etkinlik ayrım gücünün düşük olması sebebiyle Süper Etkinlik yöntemi de kullanılmış, Düzey 2 ve Düzey 3 bölgelerinin üniversite-sanayi işbirliğine yönelik boyutsal etkinlik skorları elde edilmiştir. Bu çalışma ile yalnızca Düzey 2 ve Düzey 3 seviyesindeki bölgelerin işbirliğine yönelik potansiyelleri ortaya konulmamış, aynı zamanda 26 Bölgenin ve 81 ilin kendi içerisinde ikili karşılaştırmalar ile işbirliğini sağlamaya yönelik diğer birimlere göre önemli işbirliği potansiyeline sahip birimleri yakalaması için hedef bazlı politika önerileri de sunulmuştur. Bununla birlikte, işbirliğine yönelik potansiyelleri ile bulunduğu Düzey 2 bölgesini etkileyen iller de bölgesel işbirliği politikaları kapsamında ele alınmıştır. Üniversite-sanayi işbirliğinin modellenmesi anlamında Türkiye'deki ilk çalışma olması, literatürde ise üniversite-sanayi işbirliğinin modellenmesine yönelik farklı çalışmalar yapılmış olmasına rağmen kullanılan yöntem bağlamında gerçekleştirilen ilk çalışması olması, çalışmanın özgünlüğünü ortaya koymaktadır.Anahtar Kelimeler: Üniversite-Sanayi İşbirliği, VZA, FDH, süper etkinlik.
Fiyat esnekliğinin firma kârlılığı üzerine etkisi: Gıda sektöründe bir simülasyon uygulaması
Sürekli büyüme ve gelişmenin söz konusu olduğu ve küresel rekabetin yoğunlaştığı günümüz şartlarında işletmelerin yer edinebilmesi, edindiği yeri koruyabilmesi ve geliştirilebilmesi için kaliteli ürün üretmek, yüksek verimle çalışmak, maliyeti azaltmak, kârı arttırmak vb. hedefleri bulunmaktadır. Bütün bu hedeflerin gerçekleştirilebilmesi için iyi bir üretim planlaması yapmak oldukça önemlidir. Üretim planlama maliyet minimizasyonu ve kâr maksimizasyonu için karar verilmesi gereken bir süreci ifade ettiğinden şirketler için çözülmesi gereken bir problemi temsil etmektedir. Üretim planlama, kaynakların ve kısıtların belirlendiği, maliyetler gibi farklı parametrelerin tahmin edildiği bir eylemdir. Ancak ortaya çıkan problemin büyüklüğü ve karmaşıklığı günümüz koşullarında her geçen gün artmakta ve mevcut analitik yöntemler problem çözümünde yetersiz kalmaktadır. Hazırlanacak üretim planı, belirsizliğin ve rassallığın ön planda olduğu durumlarda değişkenler arasındaki tüm ilişkiyi içeren bir yapıya sahip olmalıdır. Bu amaçla işletmelere önerilecek üretim planlama tekniklerinden biri simülasyondur. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, simülasyon tekniğini kullanarak üretim süreçlerinde senaryo analizi yapmak, satış fiyatındaki esnekliğin kârlılık üzerindeki etkisini incelemek ve geleceğe yönelik üretim planlamasına ilişkin bir yapı oluşturmaktır. Bu amaçla çalışmada, temel olarak üretim planlama ve simülasyon tekniği anlatılarak, meyve suyu konsantresi üretimi yapan bir işletmenin verilerinden yararlanmak suretiyle simülasyon tekniğiyle farklı varsayımlar altında elde edilen kâr miktarlarını hesaplamaya ve alternatif üretim planları oluşturmaya yönelik bir yapı sunulmuştur.
Araç rotalama problemi ile iki-aşamalı araç rotalama probleminin karşılaştırılması ve lokasyon seçimi için bir hibrit model önerisi
İşletmelerin karlı bir şekilde faaliyetlerini gerçekleştirmeleri, bu faaliyetlerini yerine getirirken de sürdürülebilir olmaları hayati öneme sahiptir. Bu bağlamda, dağıtım ağının birden fazla kademeye bölündüğü çok-aşamalı dağıtım sistemleri, işletmelerin hem ilk kademelerde gerçekleştirdikleri büyük miktarlardaki sevkiyatlardan hem de her kademedeki araç kapasitelerinin etkin kullanımından doğan ölçek ekonomilerinden faydalanmalarını sağlayabilmektedir. Öte yandan, çok-aşamalı dağıtım sistemleri yoğun kentsel alanlarda gerçekleştirilen dağıtım faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel ve sosyal etkilerin azaltılmasını da sağlayabilmektedir. Bu çalışmanın ilk amacı, çok-kademeli dağıtım sistemlerinin tek-kademeli dağıtım sistemlerine göre avantajlı olup olmadığının irdelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, Kapasite Kısıtlı Araç Rotalama Problemi (KKARP) ve Kapasite Kısıtlı İki-Aşamalı Araç Rotalama Problemi (KK2A-ARP) mesafe, yakıt tüketimi, süre ve maliyet anahtar performans göstergelerine göre kıyaslamaya tabi tutulmuştur. Problemlerin uygulanmasında Türkiye'de faaliyet gösteren bir süpermarket zincirinin dağıtım ağı örnek alınarak gerçekçi veri ile çalışılmıştır. Bazı parametrelerdeki değişimin (uydu kapasiteleri, talep miktarları, filodaki araç sayıları ve araç kapasiteleri) etkisini analiz etmek amacıyla 25 senaryo ile duyarlılık analizi yapılmıştır. Ayrıca, tek-kademeli ve iki-kademeli dağıtım sistemleri, araçların kiralama ve yatırım maliyetleri göz önünde bulundurularak ta karşılaştırılmıştır. Çalışmanın bir diğer amacı, özellikle dağıtım faaliyetlerini yoğun kullanan işletmelerdeki, karar vericiler tarafından hem yer seçimi hem de rotalama kararlarının etkin bir şekilde verilmesini sağlayacak bir metodun önerilmesidir. Bu bağlamda, literatürde alışılageldiğin aksine, İki-Aşamalı Araç Rotalama Problemi (2A-ARP) ve Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemlerinin bir arada kullanıldığı, dağıtım faaliyetleri açısından önemli birçok faktörün (mesafe, yakıt tüketimi, süre, maliyet) dikkate alındığı hibrit bir metod tasarlanmış ve söz konusu metodun uygulanabilirliği gösterilmiştir. Ayrıca, tasarlanan bu yöntem sadece potansiyel yerlerin etkin bir şekilde seçiminde değil aynı zamanda mevcudiyette var olan yerlerin etkinliklerinin hesaplanması amacına da hizmet edebilmektedir.