Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Erkan Alsu
11 theses · Gaziantep University
İşletmelerde ticari alacak ve borç politikasının belirleyicileri: BİST imalat sanayii üzerinde ekonometrik bir uygulama
Bu çalışmanın amacı işletmelerin ticari alacak ve ticari borç yönetimi için güncel ekonometrik modeller oluşturmaktır. Bu çerçevede, Borsa İstanbul'da imalat sektöründe faaliyet gösteren 110 firmanın 1998 – 2004(TFRS öncesi) ve 2008 – 2014(TFRS sonrası) dönemlerine ait çeyrek dönem verisi kullanılarak ticari alacak ve borç politikasına yön verecek ekonometrik modeller oluşturulmuştur. Kurulan birinci model, ticari alacaklara yatırım yapan işletme(vade tanıyan işletme)'nin finansal belirleyicilerini, ikinci model ticari borç finansmanı sağlayan işletme(vade tanınan işletme)'nin finansal belirleyicilerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Kurulan her bir modelin değişkenleri için yatay kesit bağımlılığı testleri gerçekleştirilmiştir. Daha sonra her bir değişkene ait 1.nesil ve 2.nesil birim kök analizi yapılmıştır. Serilerin durağan olup olmamasına göre durağan değişkenler doğrudan alınırken durağan olmayan değişkenlerin birinci farkı alınarak modeller kurulmuştur. TFRS sonrası ve öncesi dönemler için model 1 ve model 2 ortaya koyulmuştur. Her iki dönemin her iki model tahmini için de gerekli varsayım(öntest) işlemleri gerçekleştirilmiş ve ardından dirençli tahmincilerden hem kümelenmiş standart hatalar yöntemi hem de driscoll – kraay tercih edilmiştir. Elde edilen bulgular çerçevesinde TFRS sonrası ve öncesi dönemlerde ticari alacaklar ile ticari borçların arasında pozitif ilişki; her iki dönemde de ticari alacaklar ile satışlar, stoklar ve likidite arasında negatif ilişki tespit edilmiş olup ticari alacak ve karlılık arasında sadece TFRS sonrası dönemde negatif ilişki tespit edilmiştir. Her iki dönemde de ticari borçlar ile stoklar arasında pozitif ilişki; karlılık arasında negatif ilişki tespit edilmiş olup sadece TFRS sonrası dönemde ticari borçlar ile likidite ilişkisi pozitif olarak tespit edilmiştir.
The impact of accounting information system on internal audit quality statements: Evidence from Iraq
The study aimed to demonstrate the impact of the accounting information system on the quality of internal audit through the intermediary role of accounting information properties in Iraqi private hospitals located within the scope of Erbil governorate, of which there are fifteen hospitals, and the sample of the study included financial managers The accountants, internal auditors and audit committees of the 105 hospitals in the study are individuals. In order to achieve the objectives of the study, the analytical descriptive approach was used in addition to using both simple and multiple regression analysis to identify the impact of the variable independent on the dependent variable and analyze the path so as to identify the role of the intermediate variable in the relationship between the independent variable and the dependent variable To test the hypotheses of the study. The results of the study reached a number of results, the most significant of which is the existence of a statistically significant effect of the accounting information system on the quality of the internal audit in the private Iraqi hospitals at the level of significance (α ≥ 0.05), and the existence of a statistically significant effect on the characteristics of the accounting information represented by the adequacy of the quality of internal auditing in the hospitals under study at the level of significance (α ≥ 0.05), the existence of a statistically significant effect of the accounting information system on its quality on the quality of internal auditing in the hospitals under study with the existence of the mean variable and the characteristics of the accounting information at the level of significance (α ≥ 0.05). In the light of the results, the study recommended the need to increase attention to the accounting information system in Iraqi private hospitals and the need to follow up on its role in raising and improving the quality of internal auditing in these hospitals, which leads to help the administration to take the appropriate decisions and correct deviations in a timely manner. The quality of the accounting information generated by the accounting information system as the best quality accounting information will help the internal audit departments of these hospitals to enhance their quality and performance.
7101 sayılı yasa kapsamında iflasın ertelenmesi sürecinden konkordato sürecine geçiş
7101 sayılı kanunla birlikte geçmişte uygulanan iflasın ertelenmesi kurumu tamamen yürürlülükten kaldırılmış olup bunun yerine geçmesi adına mevzuatımızda var olan konkordato, yapısal değişikliklerle hükümlerinin kapsamı geliştirilmiştir. İflas ve ticaret hukukuna ilişkin bazı rehabilite çalışmaları, kendini konkordato sürecinin yeniden etkin hale getirilmesi şeklinde tasarlanmış olup konkordato uygulaması, mali yapısı bozulan borçlular bakımından ön plana çıkmış ve etkin bir kurum haline gelmiştir. Yapısal değişiklikler nedeniyle, çalışmamız kapsamında uygulamada konkordato sürecinde yaşanması muhtemel belirsizliklerin giderilmesi için açıklayıcı bilgilere yer verilmiş ve çözüm önerileri sunulmuştur. Bu çalışma iflasın ertelenmesinin yerine geçmesi adına konkordato kurumunu incelemektir. Çalışma kapsamında iflasın ertelenmesi süreci ayrıntılı olarak incelenerek konkordato kurumunun mukayeseli analizi yapılmıştır. Çalışmanın konusu oldukça yeni bir konu olması nedeniyle bu çalışma, ilgili alana katkı sağlamayı hedeflemektedir. Çalışmada 2004 sayılı kanunda geçen iflasın ertelenmesi ile ilgili maddeler ve 7101 sayılı kanun ile getirilen düzenlemeler sonucunda konkordato ile ilgili maddeler arasındaki benzer ve farklı yönler ortaya konulmuş olup konkordato kurumunun uygulanabilirliği hakkında öneriler yer almaktadır.
Finansal piyasalarda sürü psikolojisinin ampirik bir analizi; BBİST-30 örneği
Bu çalışmanın amacı, BIST 30 endeksinde sürü etkisinin varlığını araştırmak ve bu etkinin var olması durumunda yatırımcılar üzerinde ne ölçüde etkili olduğunu ortaya çıkarmaktır. Çalışma, 02.01.1997 ile 31.08.2018 dönemini kapsamaktadır. Çalışmada BIST-30 endeksi günlük ve aylık kapanış fiyatları kullanılmıştır. Çalışma geniş bir veri dönemini kapamaktadır. Bununla birlikte çalışmanın literatürdeki mevcut diğer çalışmalardan farkı sürü etkisinin BIST-30 endeksi üzerinde test edilmesidir. Çalışmada, Christie ve Huang (1995) ve Chang, Cheng ve Khorana'nın (2000) geliştirmiş olduğu yatay kesit standart sapma yöntemi kullanılmış, elde edilen veriler Regresyon analizi yöntemi ve Excel programı yardımıyla analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda Christie ve Huang (1995) yatay kesit standart sapma yöntemine göre elde edilen hem günlük hem de aylık verilerde sürü etkisinin varlığına dair kanıtlara ulaşılamamıştır. Çalışmada kapsamında kullanılan ikinci bir yöntem olan Chang, Cheng ve Khorana'nın (2000) yöntemine göre ise elde edilen günlük verilerde sürü davranışının varlığına işaret eden bulgulara ulaşılmış ancak aylık verilerde sürü etkisine dair kanıtlara ulaşılamamıştır. Christie ve Huang (1995), Chang, Cheng ve Khorana (2000), Excel ve Regresyon analizi sonuçları ile benzer sonuçlar elde edilmiştir.
Finansal gelişmenin enerji tüketimi üzerindeki etkisi: OECD ülkeleri üzerine bir uygulama
Bu çalışmanın amacı finansal gelişmenin enerji tüketimi üzerindeki etkisini incelemektir. Bu kapsamda 21 OECD ülkesinin 2003-2015 yılları arasındaki verileri analize edilmiştir. Çalışmada enerji tüketimi(kişi başına düşen kg) bağımlı değişken, doğrudan yabancı yatırımlar, yerli şirketlerin piyasa değeri, işlem gören hisse senetleri, yerli hisselerin hisse senedi ticaretinin toplam piyasa değeri, enflasyon, bankalar tarafından özel sektörlere sağlanan yerel krediler ve kişi başına düşen GSMH bağımsız değişken olarak belirlenmiştir. Çalışmada panel veri analizi ve generalized method of moments (GMM) kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda finansal gelişmenin enerji tüketimi üzerinde pozitif ve negatif yönde etkisinin olduğu ortaya çıkmıştır.
Pay geri alım duyurularının getiriler üzerindeki etkisinin incelenmesi ve pay geri alım kararlarına etki eden faktörlerin belirlenmesi: Borsa İstanbul üzerine bir uygulama
Kâr payı dağıtım politikaları kapsamında başvurulan en önemli araçlardan birisi olan pay geri alım yöntemi, dünya genelinde son otuz yıllık süreçte oldukça popüler bir hale gelmiştir. Günümüz dünyasında, pay geri alım işlemlerinin birçok ülke piyasasında nakit kâr payı dağıtım yönteminden bile daha fazla tercih edilen bir yöntem olduğu görülmektedir. Pay geri alım yöntemi, firmanın kendi paylarını piyasadan geri satın alması ve bu sayede dolaşımda olan paylarının miktarını azaltmasını öngörmektedir. Böylelikle, firma pay başına olan kazancın artmasını ve dolayısı ile firmanın paylarının değer kazanmasını sağlayarak paylarını satmayan ortakların sermaye kazancı elde etmesine imkân tanımaktadır. Pay geri alımları Türkiye'de ise 2009 yılından sonra uygulanmaya başlanmıştır. 2009 yılı sonunda alınan bir kararla, kısıtlı sayıda şirkete pay geri alımı olanağı tanınmasının ardından, 1 Temmuz 2012'de yeni TTK' nın yürürlüğe girmesiyle beraber şirketlerin kendi paylarını geri almalarının önündeki engel ortadan kalkmış ve pay geri alımlarına yönelen firmaların sayısı her geçen yıl artmıştır. Çalışma kapsamında pay geri alım işlemlerinin ele alınması ve farklı boyutları ile incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, borsa İstanbul 'da gerçekleştirilen pay geri alım duyuruları incelenmiştir. Çalışmada sırasıyla ''firmaların pay geri alım kararı almalarında hangi faktörlerin etkili olduğu'', ''firmaların gerçekleştirmiş olduğu pay geri alım duyurularına piyasanın nasıl bir tepki verdiği'' hususları belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma neticesinde şirketlerin pay geri alım kararı almaları hususunda mülkiyet düzeyi, maddi olmayan duran varlık düzeyi ve kârlılık düzeyi gibi bazı finansal oranların etkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çalışma neticesinde elde edilen bulgular, şirketlerin gerçekleştirmiş oldukları pay geri alım duyuruları neticesinde piyasa anormal getirilerin oluştuğunu göstermektedir.
Jeopolitik risk endeksi ve borsa endeksi arasındaki nedensellik ilişkisi: Ortadoğu örneği
Bu çalışmada aralarında Türkiye'nin de bulunduğu sekiz Ortadoğu ülkesinin(Birleşik Arap Emirlikleri, Filistin, Ürdün, Lübnan, Umman, Mısır, Katar ve Türkiye) 2004-2018 tarihleri arasındaki İnvesting.com web adresinden alınan borsa verileri kullanılarak, jeopolitik risk endeksleri ile borsa volatilitesi arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada her ülkenin günlük borsa getirileri kullanılarak aylık volatilitesi hesaplanmış ve ilgili aya denk gelen jeopolitik risk endeksi(GPR) ile tek yönlü ilişki analizi Toda- Yomamato nedensellik analiz yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda Katar, Filistin ve Ürdün ülkelerinin borsa volatilitelerinin GPR ile nedensellik ilişkisinin olduğu bilgisine ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler; Volatilite, Jeopolitik Risk ve Toda- Yomamato Nedensellik Testi
OECD ülkelerinde girişimcilik endeksleri ile finansal gelişme arasındaki ilişki: Panel veri analizi
Ticari hayattaki rekabet ortamının gelişmesiyle birlikte girişimcilik ile finansal gelişme arasındaki ilişki araştırmalara konu olmuştur. Birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede girişimcilik ve inovasyon kavramları finansal gelişimin beraberinde getirmiş olduğu ekonomik büyüme üzerindeki en önemli etkenler olduğu kabul edilmektedir. Literatürde varolan çalışmaların çoğu girişimcilik ile ekonomik gelişme ilişkisini belirlemek amacıyla ele alınmıştır. Girişimcilik ile finansal gelişme arasındaki ilişkiyi konu alan sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Çalışmaya dahil edilen ülkeler: Belçika, Şili, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İngiltere, Yunanistan, Macaristan, İrlanda, İtalya, Japonya, Norveç, Slovenya, Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri'dir. Çalışmamıza dahil edilen bu ülkelerin finansal gelişmişlikleri çeşitli bağımsız değişkenler aracılığıyla ortaya konulmuştur. Finansal gelişimi etkileyen girişimsel etkenler araştırılmış olup, bu etkenler dinamik panel veri analizi kullanılarak kurulmuş olan alternatif modellerle değerlendirilmiştir. Çalışmamızda bağımlı değişken olarak ülkelerin girişimcilik endeksleri, bağımsız değişken olarak finansal gelişme göstergeleri (finansal sektör tarafından sağlanan yerel kredilerin GSMH içindeki payı, finansal olmayan varlıklara net yatırımın(INV) GSMH'ye oranını, doğrudan yabancı yatırımın(net girişler) GSMH'ye oranını, enflasyon, bankalar tarafından özel sektöre verilen yerel krediler (% GSMH), borsa kapitalizasyonu, banka mevduatları(%GSMH), banka konsantrasyonu(%), hisse senedi fiyatlarındaki oynaklık, banka özkaynak getirisi(% Karlılık), GSMH(Ln), likit borçlar(% GSMH) ) verileri kullanılmıştır.
Refugee entrepreneurship in Turkey: The case of Syrians in Gaziantep
Immigration is that a person's move from one country to another because of social, political and economic reasons. It influences on both homeland and host countries economically and socially. One of the most vital factors in the formation of these effects is the entrepreneurship activities of immigrants. Refugees performing their entrepreneurship activity in the settled country are named as refugee entrepreneurship. In 2011, due to the civil war in Syria, 13 million Syrians have been forced to abandon from homeland. Thus Turkey has become the most Syrian refugees hosted country in the world with its open-door policy and 3.626.820 Syrians. Additionally, Gaziantep is the second most populated province of Syrian refugees, 441.978 registered Syrians live there. However, it is inevitable that this number will increase with unregistered Syrians. Some of Syrian refugees are trying to make living by entrepreneurship activities even small, however clear number cannot be reached. This study aims to specify the factors influencing Syrian entrepreneurs' motivation and to contribute to this area which limited number of studies academically. Therefore, the research was conducted by applying online and face-to-face surveys to 278 Syrian entrepreneurs registered in Gaziantep Chamber of Commerce. The data collected and were analyzed using correlation and regression analyzes with descriptive statistics. As a result of analysis; refugee entrepreneurs are mostly male and young people, also they have not been in self-employed in their past, deficiency individual skills and environmental obstacles have been found to decrease Syrian entrepreneurs' motivation. It is also noteworthy that most of participants do not receive aid from anywhere and don't engage in entrepreneurship in their homelands. Key words: Turkey, Syria, Immigration, Refugee Entrepreneurship, Motivations, Deficiency of Individual Skills, Environmental Obstacles
Finansal performansın firma değeri üzerine etkisi BİST'te gıda sektörü üzerine amprik bir çalışma
Bu çalışma, finansal performansın ve firma değerinin 2008-2018 arasındaki zaman içinde İstanbul Borsasında gıda sektöründe bulunan firmaların piyasa katma değerine etkisini incelemektedir. Bağımsız değişkenler borçluluk oranları, kârlılık oranları, likidite oranları, verimlilik oranları ve q-tobin oranı olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada GMM yöntem ile yapıldığı için araç değişkenler kullanılmıştır. Çalışmada finansal performans ve firma değerlerinin ölçümlerinin literatürünü inceledikten sonra GMM yöntem ile analiz yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre kârlılık oranları, verimlilik oranları ve likidite oranları ve tobin q oranı firma değerini etkilemektedir. Anahtar kelimeler: Finansal Performans, Firma değeri, GMM, Dinamik Panel Veri, Finansal oranlar
Hisse senedi piyasalarında anomaliler: BİST 30 üzerine ekonometrik bir uygulama
Etkin Piyasa Hipotezi, menkul kıymet pazarlarında yer alan tüm bilgilerin piyasaya eksiksiz yansıdığını ve fiyatların rastgele meydana geldiğini bundan dolayı da beklenenin üzerinde gelir elde edilemeyeceğini ifade etmektedir. Ancak literatürü incelediğimiz zaman belirli faktörler göz önüne alındığında anormal getiriler elde etmenin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışmanın amacı, menkul kıymet piyasasında işlem yapmak isteyen yatırımcılara oluşabilecek anomaliler hakkında bilgi aktarıp daha doğru şekilde karar vermelerine yardımcı olmaktır. Bu anlamda ilk olarak etkin piyasa hipotezi hakkında bilgi aktarıp daha sonra anomaliler açıklanmıştır. GARCH modelinden faydalanarak BIST 30 endeksi kapsamında 2003-2018 yılları günlük fiyat endeksinden yararlanılarak haftanın günü anomalisi, ay içi anomalisi, ay dönümü anomalisi, yıl dönümü anomalisi, ocak ayı anomalisi ve tatil etkisi anomalisi analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, haftanın günü etkisinde pazartesi hesaplanan değerin pozitif olduğu ve volatiliteyi arttırdığı, salı ve cuma günü değerin negatif ve volatilitenin azaldığı gözlemlenmiştir. Ocak ayı etkisinde BIST 30 endeks kapsamında Ocak ayında getirilerin yükseldiği ve volatilitenin arttığı sonucuna varılmıştır. Yıl dönümü etkisinin ortalama getiriler üzerinde etkisinin olduğu ve getirilerin yükseldiği gözlemlenmiştir. Ay dönümü etkisinde volatilitenin arttığı gözlemlenmiştir. Ay içi etkisinde, ayın ilk yarısında getirilerin düştüğü ve volatilitenin azalış gösterdiği tespit edilmiş ve tatil etkisinin de ortalama getiriler üzerinde etkisinin olduğu ve getirileri arttırdığına rastlanılmıştır.